Tác động của mạng xã hội Facebook đến việc tập trung trong học tập của sinh viên hiện nay

Nghiên cứu tác động của mạng xã hội Facebook đến khả năng tập trung trong học tập của sinh viên hiện nay, phân tích và đưa ra giải pháp.

• Tác giả: Lê Thị Quỳnh Như
• Người hướng dẫn: ThS. Đào Thị Kim Yến
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm Kỹ Thuật Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kế Toán
• Đề tài: Tác Động Của Mạng Xã Hội Facebook Đến Việc Tập Trung Trong Học Tập Của Sinh Viên Hiện Nay
• Loại tài liệu: thesis
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI
• 1.2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 1.3. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 1.3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.3.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.4. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.5. Ý NGHĨA LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
• 1.6. CẤU TRÚC BÀI NGHIÊN CỨU
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU
• 2.1. Khái niệm mạng xã hội Facebook
• 2.2. CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY
• 2.2.1. Nghiên cứu ngoài nước
• 2.2.2. Nghiên cứu trong nước
• 2.2.3. Tổng hợp nghiên cứu đã công bố
• 2.3. CÁC GIẢ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 2.3.1. Hoạt động tương tác trên mạng xã hội
• 2.3.2. Hoạt động giải trí trên mạng xã hội
• 2.3.3. Hoạt động thể hiện bản thân trên mạng xã hội
• 2.3.4. Hoạt động thử nghiệm cuộc sống
• 2.3.5. Hoạt động kinh doanh trên mạng xã hội
• 2.3.6. Hoạt động bảo mật trên mạng xã hội
• 2.3.7. Mô hình nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. KHUNG NGHIÊN CỨU
• 3.2. THIẾT LẬP MÔ HÌNH HỒI QUY
• 3.3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ĐỊNH LƯỢNG
• 3.3.1. Chọn mẫu nghiên cứu
• 3.3.2. Xác định kích thước
• 3.4. PHƯƠNG PHÁP PHÂN TÍCH DỮ LIỆU
• 3.4.1. Kiểm định độ tin cậy thang đo
• 3.4.2. Phân tích nhân tố khám phá EFA
• 3.4.3. Phương pháp tương quan Pearson
• 3.4.4. Đánh giá mức độ phù hợp của mô hình
• 3.4.5. Kiểm định các giả thuyết nghiên cứu
• 3.4.6. Phân tích phương sai ANOVA
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. THỐNG KÊ MẪU KHẢO SÁT
• 4.2. PHÂN TÍCH ĐỘ TIN CẬY CRONBACH’S ALPHA
• 4.2.1. Phân tích độ tin cậy của thang đo các tác động của mạng xã hội Facebook đến việc tập trung trong học tập của sinh viên
• 4.2.2. Phân tích hệ số cronbach’s alpha thang đo việc tập trung trong học tập của sinh viên
• 4.3. PHÂN TÍCH KHÁM PHÁ EFA
• 4.3.1. Phân tích EFA thang đo các tác động của mạng xã hội Facebook đến việc tập trung trong học tập của sinh viên
• 4.3.2. Phân tích EFA thang do việc tập trung trong học tập của sinh viên
• 4.4. PHÂN TÍCH TƯƠNG QUAN PEARSON
• 4.5. HỒI QUI TUYẾN TÍNH BỘI VÀ KIỂM ĐỊNH GIẢ THUYẾT
• 4.5.1. Kiểm định độ phù hợp của mô hình
• 4.5.2. Kiểm tra đa cộng tuyến giữa các biến số độc lập
• 4.5.3. Kiểm tra phân phối chuẩn phần dư
• 4.6. KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN
• 5. CHƯƠNG 5: NHẬN XÉT VÀ KIẾN NGHỊ
• 5.1. TÓM TẮT KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 5.2. MỘT SỐ KIẾN NGHỊ TỪ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 5.3. HẠN CHẾ CỦA ĐỀ TÀI VÀ HƯỚNG NGHIÊN CỨU TIẾP THEO
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về tác động của mạng xã hội Facebook đến sinh viên

Mạng xã hội Facebook đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống của sinh viên hiện nay. Với hơn 76 triệu người dùng tại Việt Nam, Facebook không chỉ là nơi kết nối mà còn ảnh hưởng sâu sắc đến việc học tập của sinh viên. Nghiên cứu này sẽ làm rõ các khía cạnh của sự tác động này, từ việc tăng cường giao tiếp đến những ảnh hưởng tiêu cực đến sự tập trung trong học tập.

1.1. Khái niệm mạng xã hội Facebook và vai trò của nó

Mạng xã hội Facebook được định nghĩa là một nền tảng cho phép người dùng kết nối, chia sẻ thông tin và tương tác với nhau. Vai trò của Facebook trong việc kết nối sinh viên và cung cấp thông tin học tập là rất quan trọng, giúp họ dễ dàng tiếp cận tài liệu và hỗ trợ lẫn nhau trong học tập.

1.2. Tình hình sử dụng Facebook của sinh viên hiện nay

Sinh viên hiện nay sử dụng Facebook với nhiều mục đích khác nhau, từ giải trí đến học tập. Thời gian sử dụng Facebook trung bình của sinh viên có thể lên đến 3-4 giờ mỗi ngày, điều này đặt ra câu hỏi về ảnh hưởng của nó đến việc tập trung trong học tập.

II. Vấn đề và thách thức từ việc sử dụng Facebook trong học tập

Mặc dù Facebook mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng không thể phủ nhận những thách thức mà nó gây ra cho sinh viên. Việc phân tâm do thông báo và nội dung không liên quan có thể làm giảm hiệu quả học tập. Nghiên cứu này sẽ phân tích những vấn đề này một cách chi tiết.

2.1. Ảnh hưởng tiêu cực đến sự tập trung trong học tập

Nhiều sinh viên cho biết họ thường xuyên bị phân tâm bởi các thông báo từ Facebook trong giờ học. Điều này dẫn đến việc giảm khả năng tiếp thu kiến thức và ảnh hưởng đến kết quả học tập.

2.2. Thói quen sử dụng Facebook và sự trì hoãn trong học tập

Thói quen sử dụng Facebook có thể dẫn đến sự trì hoãn trong việc hoàn thành bài tập và ôn thi. Nghiên cứu cho thấy rằng sinh viên thường ưu tiên lướt Facebook hơn là học tập, điều này gây ra áp lực và lo âu trong học kỳ.

III. Phương pháp nghiên cứu tác động của Facebook đến sinh viên

Để hiểu rõ hơn về tác động của Facebook, nghiên cứu này sử dụng phương pháp định lượng và định tính. Các dữ liệu được thu thập từ sinh viên tại trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM sẽ được phân tích để đưa ra kết luận chính xác.

3.1. Thiết kế khảo sát và thu thập dữ liệu

Khảo sát được thiết kế với các câu hỏi liên quan đến thói quen sử dụng Facebook và ảnh hưởng của nó đến việc học tập. Dữ liệu sẽ được thu thập từ 255 sinh viên để đảm bảo tính đại diện.

3.2. Phân tích dữ liệu và kiểm định giả thuyết

Dữ liệu thu thập sẽ được phân tích bằng phần mềm SPSS để kiểm định các giả thuyết về tác động của Facebook đến sự tập trung trong học tập của sinh viên.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng Facebook có tác động tích cực và tiêu cực đến việc học tập của sinh viên. Những phát hiện này sẽ được áp dụng để cải thiện cách sử dụng Facebook trong học tập.

4.1. Tác động tích cực của Facebook đến việc học tập

Facebook có thể được sử dụng như một công cụ hỗ trợ học tập, giúp sinh viên kết nối với nhau, chia sẻ tài liệu và thảo luận về bài học. Điều này tạo ra một môi trường học tập tích cực hơn.

4.2. Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng Facebook

Để giảm thiểu tác động tiêu cực, sinh viên cần được hướng dẫn cách sử dụng Facebook hiệu quả hơn trong học tập, bao gồm việc thiết lập thời gian sử dụng hợp lý và tập trung vào nội dung học tập.

V. Kết luận và hướng nghiên cứu tương lai

Nghiên cứu này đã chỉ ra rằng mạng xã hội Facebook có tác động lớn đến việc tập trung trong học tập của sinh viên. Cần có những nghiên cứu sâu hơn để hiểu rõ hơn về mối quan hệ này và tìm ra các giải pháp hiệu quả.

5.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu

Kết quả cho thấy rằng việc sử dụng Facebook có thể dẫn đến sự phân tâm, nhưng cũng có thể hỗ trợ học tập nếu được sử dụng đúng cách.

5.2. Định hướng nghiên cứu trong tương lai

Các nghiên cứu tiếp theo nên tập trung vào việc phát triển các công cụ hỗ trợ sinh viên trong việc sử dụng Facebook một cách hiệu quả hơn, nhằm tối ưu hóa việc học tập.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Sự bùng nổ của kỷ nguyên số đã biến các nền tảng trực tuyến thành một phần không thể thiếu trong đời sống sinh viên. Theo báo cáo thống kê từ NapoleonCat, tính đến giữa năm 2021, Việt Nam có gần 76 triệu người dùng Facebook, tương đương hơn 70% dân số cả nước. Trong số các nhóm nhân khẩu học, sinh viên đại học là đối tượng có tần suất sử dụng mạng xã hội cao nhất, phục vụ đồng thời cho nhu cầu giao tiếp, giải trí, xây dựng hình ảnh cá nhân và tìm kiếm cơ hội nghề nghiệp. Tuy nhiên, việc gắn kết quá mức với không gian ảo cũng làm dấy lên những lo ngại sâu sắc về sự suy giảm khả năng chú ý và hiệu suất học tập.

Đề tài nghiên cứu tập trung phân tích mức độ tác động của mạng xã hội Facebook đến năng lực duy trì sự tập trung trong học tập của sinh viên hiện nay. Mục tiêu trọng tâm của nghiên cứu là lượng hóa các khía cạnh hành vi trực tuyến, xác định các chiều hướng ảnh hưởng và thiết lập mô hình hồi quy giải thích sự biến thiên của khả năng tập trung.

Phạm vi không gian của nghiên cứu được triển khai tại Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh, với đối tượng khảo sát là sinh viên thuộc Khoa Đào tạo Chất lượng cao trong mốc thời gian từ tháng 01/2022 đến tháng 06/2022.

Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của công trình thể hiện ở việc chuẩn hóa bộ thang đo 24 biến quan sát thích ứng với bối cảnh giáo dục Việt Nam. Đồng thời, nghiên cứu chỉ ra rằng có tới 100% sinh viên trong mẫu khảo sát duy trì sử dụng Facebook hàng ngày, trong đó hơn 50 sinh viên năm 3 và năm 4 dành từ 3 đến hơn 4 tiếng mỗi ngày cho nền tảng này, đặt ra yêu cầu cấp thiết về các giải pháp can thiệp hành vi học tập.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự giao thoa của hai nền tảng lý thuyết chủ đạo: Lý thuyết Mạng lưới xã hội (Social Network Theory) do Ilaria Liccardi và cộng sự phát triển năm 2007, cùng Lý thuyết Sử dụng và Hài lòng (Uses and Gratifications Theory) gắn với các công trình của Danah Boyd năm 2007. Khung lý thuyết này khẳng định mạng xã hội vận hành như một cấu trúc điểm kết nối các cá nhân dựa trên mức độ tin cậy, đồng thời đáp ứng các động cơ tâm lý đa dạng từ duy trì mối quan hệ thực tế đến khẳng định vị thế xã hội.

Mô hình nghiên cứu kế thừa và hiệu chỉnh cấu trúc từ công trình của Nguyễn Lan Nguyên năm 2020, bao quát 6 nhân tố tác động độc lập:

• Hoạt động tương tác trực tuyến (duy trì quan hệ, kết nối bạn bè, tương tác trạng thái)
• Hoạt động giải trí (chơi game, theo dõi fanpage hài hước, văn hóa đại chúng)
• Hoạt động thể hiện bản thân (chia sẻ cảm xúc, xây dựng hình tượng cá nhân)
• Hoạt động thử nghiệm cuộc sống (tìm kiếm việc làm, học hỏi kỹ năng, khai thác tài liệu)
• Hoạt động kinh doanh (trao đổi mua bán trực tuyến)
• Hoạt động an toàn và bảo mật (mức độ lo ngại về xâm phạm dữ liệu cá nhân)

Biến phụ thuộc cốt lõi trong mô hình là Sự tập trung trong học tập, được định nghĩa là trạng thái tâm lý dồn toàn bộ nguồn lực chú ý vào quá trình tiếp nhận tri thức mà không bị phân tán bởi các tác nhân kích thích ngoại cảnh.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu áp dụng quy trình định lượng kết hợp khảo sát bảng hỏi cấu trúc chi tiết trên nền tảng Google Forms.

• Cỡ mẫu và kỹ thuật chọn mẫu: Tổng số phiếu thu về là 255 phiếu, sau khi rà soát và loại bỏ 5 phiếu không hợp lệ (do chọn một phương án duy nhất hoặc dạng zigzag), mẫu phân tích chính thức bao gồm 250 sinh viên hợp lệ. Cơ cấu mẫu gồm 145 nam (chiếm 58%) và 105 nữ (chiếm 42%), phân bổ từ năm thứ nhất đến năm thứ tư và trên năm thứ tư. Theo nguyên tắc định cỡ mẫu của Hair và cộng sự năm 2014, quy mô mẫu tối thiểu cần gấp 5 lần tổng số biến quan sát; với 36 biến ban đầu, kích thước mẫu yêu cầu tối thiểu là 180, do đó cỡ mẫu 250 hoàn toàn đảm bảo tính đại diện và giá trị suy rộng thống kê.
• Phương pháp phân tích dữ liệu: Quá trình xử lý số liệu được thực hiện trên phần mềm SPSS phiên bản 20.0 qua 5 bước tuần tự: đánh giá độ tin cậy thang đo bằng hệ số Cronbach’s Alpha (ngưỡng chấp nhận lớn hơn 0.6 và tương quan biến tổng lớn hơn 0.3), phân tích nhân tố khám phá (EFA) với phép xoay Varimax (KMO từ 0.5 đến 1.0, kiểm định Bartlett có ý nghĩa thống kê với p-value nhỏ hơn 0.05, phương sai trích lớn hơn 50%), phân tích hệ số tương quan Pearson, đánh giá độ phù hợp mô hình hồi quy tuyến tính bội qua hệ số R bình phương hiệu chỉnh và kiểm tra đa cộng tuyến qua hệ số phóng đại phương sai VIF nhỏ hơn 2.0.
• Lý do lựa chọn phương pháp: Quy trình định lượng chuẩn mực này cho phép kiểm định chính xác mức độ tin cậy của thang đo, bóc tách các chiều kích tâm lý phức tạp và cung cấp bằng chứng toán học vững chắc cho các kết luận thực nghiệm trong giai đoạn nghiên cứu từ tháng 01/2022 đến tháng 06/2022.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích thực nghiệm đã mang lại 3 phát hiện cốt lõi về hành vi sử dụng mạng xã hội và mức độ tập trung của sinh viên:

• Thực trạng thời lượng sử dụng phân hóa rõ rệt theo khóa học: 100% sinh viên tham gia khảo sát (250/250 sinh viên) sử dụng Facebook, vượt trội hoàn toàn so với Zalo (230 sinh viên) và Instagram (177 sinh viên). Đáng chú ý, sinh viên năm 3 và năm 4 chiếm tỷ lệ áp đảo ở nhóm sử dụng từ 3 đến hơn 4 tiếng mỗi ngày với 91 lượt lựa chọn, cao gấp hơn 3 lần so với sinh viên năm 1 (chỉ có 16 sinh viên dùng trên 3 tiếng/ngày).
• Giá trị thang đo và cấu trúc nhân tố được kiểm định vững chắc: Tất cả các thang đo thành phần đều đạt độ tin cậy cao sau khi tinh lọc các biến không phù hợp. Hệ số Cronbach’s Alpha của các thang đo dao động từ 0.702 đến 0.842, riêng thang đo Tập trung học tập đạt 0.747. Phân tích EFA lần thứ hai trên 24 biến quan sát trích xuất thành công 6 nhân tố với hệ số KMO đạt 0.834, kiểm định Bartlett có mức ý nghĩa sig bằng 0.000, tổng phương sai trích đạt 63.248% (vượt tiêu chuẩn 50%), khẳng định tính đơn hướng và giá trị hội tụ của dữ liệu.
• Tác động đa chiều của các nhóm hành vi: Trong các nhân tố nghiên cứu, nhân tố "Thử nghiệm cuộc sống" (tìm kiếm cơ hội việc làm, tích lũy tài liệu học tập, khai thác kinh nghiệm thực tế) và nhân tố "Thể hiện bản thân" có mối liên hệ mạnh mẽ nhất tới sự dịch chuyển chú ý của sinh viên. Ngược lại, các yếu tố thuần túy về giải trí và lo ngại bảo mật không tạo ra khác biệt thống kê mang tính quyết định trong mô hình hồi quy giải thích sự tập trung.

Thảo luận kết quả

Kết quả phân tích cho thấy động cơ sử dụng Facebook của sinh viên đại học hiện nay đã chuyển dịch từ giao tiếp thuần túy sang không gian tìm kiếm cơ hội nghề nghiệp và phát triển năng lực cá nhân. Sinh viên năm cuối chịu áp lực lớn về việc làm nên có xu hướng gia tăng tần suất truy cập các hội nhóm chuyên môn. Tuy nhiên, cơ chế thông báo liên tục của mạng xã hội khiến họ rơi vào trạng thái "đa nhiệm kỹ thuật số", dẫn đến việc phân mảnh luồng suy nghĩ và suy giảm độ sâu khi học tập.

Phát hiện này hoàn toàn tương đồng với nghiên cứu của Tiến sĩ Kathy Charles tại Đại học Edinburgh Napier khi chỉ ra 63% người dùng có xu hướng trì hoãn công việc học thuật khi tương tác quá nhiều trên mạng xã hội. Đồng thời, nghiên cứu cũng củng cố luận điểm của Đại học Western Illinois về mối liên kết chặt chẽ giữa việc đăng tải hình ảnh khẳng định bản thân và mức độ xao nhãng thực tế.

Trong quy trình thực nghiệm, các dữ liệu kiểm định giả định hồi quy được trực quan hóa thông qua Biểu đồ tần số Histogram thể hiện phân phối chuẩn của phần dư và Biểu đồ phân phối tích lũy P-P Plot với các điểm quan sát bám sát đường chéo 45 độ, chứng minh mô hình không vi phạm các giả định phân phối. Bảng ma trận xoay nhân tố và bảng tổng hợp hồi quy cũng minh chứng rõ ràng việc loại bỏ các biến có hệ số tải chéo như TT4 và KD2 đã tối ưu hóa độ chính xác giải thích của mô hình nghiên cứu.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả định lượng, 4 nhóm giải pháp chiến lược được đề xuất nhằm cân bằng giữa việc khai thác tiện ích của Facebook và duy trì năng lực tập trung học thuật:

• Đối với cá nhân sinh viên: Thiết lập kỷ luật thời gian thông qua các phương pháp quản trị như Pomodoro (học sâu 25 phút, nghỉ 5 phút) và kích hoạt tính năng giới hạn thời gian sử dụng màn hình (Screen Time). Mục tiêu hành động là cắt giảm thời lượng lướt mạng xã hội thụ động xuống dưới mức 2 giờ mỗi ngày, duy trì liên tục trong khung thời gian 30 ngày để tái thiết lập phản xạ chú ý sâu.
• Đối với giảng viên và nhà trường: Tái cấu trúc các kênh liên lạc học thuật bằng cách tích hợp hệ thống quản lý học tập chính quy (LMS) thay vì giao bài tập và thông báo qua các nhóm Facebook mở. Đặt mục tiêu chuyển dịch 100% tài liệu học thuật chính thống sang hệ thống LMS trong năm học 2022-2023, giúp sinh viên giảm bớt 40% các kích thích xao nhãng ngoài ý muốn trong lúc tự học.
• Đối với tổ chức Đoàn Thanh niên và Hội Sinh viên: Tổ chức các chiến dịch truyền thông nhận thức và hội thảo chuyên đề về "Chuyển hóa thói quen số", trang bị kỹ năng nhận diện và kiểm soát hội chứng sợ bỏ lỡ thông tin (FOMO). Lộ trình thực hiện trong 6 tháng, hướng tới tiếp cận ít nhất 80% sinh viên thuộc các khóa đào tạo.
• Đối với không gian tự học và đời sống học đường: Xây dựng các khu vực "vùng không thiết bị thông minh" tại thư viện trường và khuyến khích sinh viên tắt hoàn toàn thông báo mạng xã hội trong các khung giờ tự học cố định từ 19h00 đến 22h00 hàng ngày, hướng tới nâng cao tỷ lệ hoàn thành nhiệm vụ học tập đúng hạn đạt trên 95%.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả thực nghiệm của luận văn mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

• Sinh viên và học viên cao học: Giúp người học tự đánh giá thực trạng phân bổ thời gian của bản thân, nhận diện các bẫy tâm lý gây mất tập trung từ việc "like dạo" hay tìm việc làm thiếu định hướng, từ đó tối ưu hóa phương pháp tự học và nâng cao điểm số rèn luyện.
• Cố vấn học tập và giảng viên đại học: Cung cấp góc nhìn thực chứng về thói quen tiếp nhận thông tin của sinh viên thời đại 4.0, hỗ trợ việc thiết kế bài giảng tương tác và xây dựng phương pháp giao nhiệm vụ học thuật có tính bảo bọc sự tập trung của người học.
• Cán bộ quản lý giáo dục và ban giám hiệu nhà trường: Cung cấp cơ sở khoa học để ban hành các quy chế quản lý không gian mạng học đường, định hướng phát triển các kênh truyền thông chính thống và thiết kế các chương trình hỗ trợ tâm lý học đường phù hợp.
• Các nhà nghiên cứu giáo dục và xã hội học: Kế thừa bộ thang đo 24 biến quan sát đã được chuẩn hóa độ tin cậy và phân tích EFA để mở rộng nghiên cứu sang các nền tảng mạng xã hội mới nổi hoặc so sánh hành vi giữa các khối ngành đào tạo khác nhau.

Câu hỏi thường gặp

• Mạng xã hội Facebook ảnh hưởng tiêu cực nhất đến nhóm sinh viên ở giai đoạn nào?
  Kết quả khảo sát 250 sinh viên chỉ ra rằng sinh viên năm 3 và năm 4 là nhóm chịu tác động xao nhãng cao nhất. Có tới hơn 50 sinh viên cuối khóa dành từ 3 đến hơn 4 tiếng mỗi ngày cho Facebook do áp lực tìm kiếm việc làm và mở rộng quan hệ xã hội, dẫn đến việc suy giảm thời gian tập trung làm khóa luận và đồ án chuyên ngành.

• Cỡ mẫu 250 sinh viên có đảm bảo độ tin cậy cho một nghiên cứu định lượng không?
  Quy mô mẫu hoàn toàn đáp ứng tiêu chuẩn khoa học. Theo nguyên tắc của Hair và cộng sự năm 2014, kích thước mẫu tối thiểu cần đạt gấp 5 lần số biến quan sát. Đề tài có 36 biến quan sát ban đầu (yêu cầu tối thiểu 180 mẫu), do đó cỡ mẫu 250 sinh viên hợp lệ đảm bảo độ tin cậy thống kê và tính đại diện cao.

• Tại sao yếu tố giải trí không phải là nguyên nhân duy nhất làm giảm tập trung học tập?
  Thực tế phân tích cho thấy sinh viên sử dụng Facebook cho nhiều mục đích phức tạp hơn giải trí thuần túy. Hoạt động tìm kiếm tài liệu, cơ hội nghề nghiệp và xây dựng hình tượng trực tuyến tạo ra nhu cầu kiểm tra phản hồi liên tục, gây ra hiện tượng phân mảnh tư duy sâu sắc hơn cả việc xem video giải trí ngắn hạn.

• Các chỉ số kiểm định thang đo trong nghiên cứu đạt kết quả cụ thể như thế nào?
  Mô hình nghiên cứu đạt chuẩn định lượng rất tốt với hệ số KMO bằng 0.834, kiểm định Bartlett có sig bằng 0.000, tổng phương sai trích đạt 63.248% và hệ số tin cậy Cronbach’s Alpha của các thang đo thành phần dao động từ 0.702 đến 0.842, khẳng định tính nhất quán nội tại hoàn hảo của mô hình.

• Sinh viên nên duy trì thời lượng sử dụng Facebook bao nhiêu để không ảnh hưởng học tập?
  Dựa trên phân tích hồi quy và tần suất sử dụng, mức thời gian tối ưu cho sinh viên là duy trì dưới 2 giờ mỗi ngày cho các hoạt động mạng xã hội. Đồng thời, sinh viên cần chủ động phân tách ranh giới rõ ràng giữa thời gian tra cứu tài liệu học thuật và thời gian lướt web cá nhân.

Kết luận

• 100% sinh viên trong mẫu khảo sát duy trì thói quen truy cập Facebook hàng ngày, phản ánh sự gắn kết mật thiết của mạng xã hội với đời sống học đường.
• Sinh viên năm 3 và năm 4 là nhóm đối tượng sử dụng nền tảng với cường độ cao nhất (từ 3 đến trên 4 giờ/ngày), chịu sự chi phối mạnh mẽ từ nhu cầu tìm kiếm việc làm và định hình bản thân.
• Thang đo 24 biến quan sát được chuẩn hóa thành công với độ tin cậy Cronbach’s Alpha cao và tổng phương sai trích EFA đạt 63.248%.
• Hoạt động thử nghiệm cuộc sống và khẳng định hình ảnh cá nhân là hai động lực chính làm phân tán sự tập trung học tập chuyên sâu.
• Các giải pháp quản trị thời gian số và chuyển đổi nền tảng học thuật sang LMS cần được triển khai đồng bộ trong kế hoạch hành động 3 đến 6 tháng tới.

Đóng góp lớn nhất của nghiên cứu là cung cấp bức tranh thực nghiệm toàn diện về tác động hành vi mạng xã hội tại một trường đại học kỹ thuật trọng điểm. Để nâng cao chất lượng đào tạo, các nhà quản trị giáo dục, giảng viên và sinh viên hãy chủ động áp dụng các giải pháp quản lý thời gian số ngay hôm nay nhằm kiến tạo một môi trường học tập tập trung, hiệu quả và bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Giới thiệu tổng quan đề tài Chương 2: Tổng quan tình hình nghiên cứu Chương 3: Phương pháp nghiên cứu Chương 4: Kết quả nghiên cứu Chương 5: Nhận xét và kiến nghị 14 CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU 2.1 Khái niệm mạng xã hội Facebook 2.1 Mạng xã hội (MXH) Ilaria Liccardi và các cộng sự năm 2007 đã đưa ra một cách hiểu MXH là cấu trúc của các điểm đại diện cho các cá nhân (hoặc tổ chức) và mối quan hệ giữa họ trong miền nhất định. Vì vậy, MXH thường được xây dựng dựa trên độ mạnh của các mối quan hệ và sự tin tưởng giữa các cá nhân (điểm nút). Và MXH với các ứng dụng kết nối trên máy tính được phát triển với các mục đích là tạo và duy trì mạng lưới xã hội bạn bè online hoặc thực tế đến tái hợp các bạn vè trong quá khứ. Boyd và Nicole B.

Ellison 2007 thì các trang MXH là những dịch vụ cho phép cá nhân thực hiện 3 loại hành động: (1) xây dựng hồ sơ công khai hoặc bán công khai trong một hệ thống giới hạn, (2) nêu rõ danh sách những người dùng khác mà họ chia sẻ kết nối và (3) xem và duyệt qua danh sách các mối quan hệ của họ và của những người khác trong hệ thống. Tác giả Trần Hữu Luyến và Đặng Hoàng Ngân 2014 cũng đưa ra khái niệm về MXH là, tập hợp các cá nhân với các mối quan hệ một hay nhiều mặt được gắn kết với nhau. Với hướng tiếp cận xã hội, nhấn mạnh yếu tố con người, MXH được nghiên cứu trên quan hệ cá nhân – Cộng đồng để tạo thành mạng lưới xã hội, mạng lưới xã hội được hiểu là một tập hợp các mối quan hệ giữa các thực thể xã hội gọi là actor.Khi mạng lưới xã hội này được thiết lập và phát triển thông qua phương tiện truyền thông internet, nó được hiểu là MXH ảo. Như vậy có thể hiểu MXH là một dịch vụ kết nối các thành viên cùng sở thích trên internet lại với nhau, với nhiều mục đích khác nhau.

Khi các cá nhân tham gia vào xã hội ảo thì khoảng cách về không gian địa lý, giới tính, độ tuổi, thời gian trở nên vô nghĩa. 15 Từ các quan điểm của các tác giả ở trên có thể hiểu MXH là một mạng lưới ảo liên kết các cá nhân sử dụng internet mà các cá nhân trong mạng lưới này có các đặc điểm và mục đích vô cùng đa dạng Hiện nay ở Việt Nam các MXH phổ biến có thể nhắc đến đầu tiên là Facebook, đây cũng là MXH phổ biến nhất hành tinh với hơn 2,2 tỷ người dùng, và ở Việt Nam là 61 triệu người dùng hàng tháng, theo sau là Instagram với 6,2 triệu người dùng và twitter với 684,5 nghìn người dùng mỗi tháng. Các MXH này có tính chất và cách sử dụng khác nhau khi mà Facebook tập chung đa dạng vào nhiều nội dung nhất từ việc đăng bài, video và cả hình ảnh trong khi Instagram thì tập chung vào việc chia sẻ hình ảnh và Twitter thì tập chung đến việc chia sẻ các dòng trạng thái ngắn.2 Vai trò của mạng xã hội Mạng xã hội với tư cách là một phương tiện truyền thông thì nó có rất nhiều vai trò khác nhau. Nhưng ta có thể kể đến một số công dụng đối với trường đại học như sau sau.

Trước hết MXH giúp mọi người tiếp nhận và cập nhật thông tin một cách nhanh chóng, nếu chúng ta có thể bỏ qua tính chân thực của sự đa dạng các tin tức được đưa lên MXH thì tính cập nhật của MXH trong xã hội ngày nay còn nhanh hơn cả các phương tiện truyền thông chính thống như báo đài hay truyền hình. Vì sự phổ biến của MXH nên nếu có thể tập hợp các sinh viên của một lớp, một khoa, hay của trường vào trong một MXH thì việc quan lý các sinh viên sẽ trở nên vô cùng đơn giản. Mạng xã hội cũng rất có ích trong việc công bố và phổ biến các nghiên cứu khoa học với các nhà khoa học vì tính kết nối của nó, một nghiên cứu có thể được phổ biến đến người đọc vô cùng dễ dàng nếu người dùng biết cách tận dụng mạng xã hội. Ngoài ra, mạng x sã hội còn có những ích lợi vô cùng lớn với các sinh viên khi mà có thể dễ dàng tìm kiếm thông tin trên mạng xã hội, với đối tượng vô cùng đa dạng với nhiều lĩnh vực ngành nghề khác nhau thì các sinh viên nếu có thể kết nối và trao đổi, bàn luận các thông tin với bạn bè, giảng viên hay kể cả các chuyên gia đầu ngành của các lĩnh vực khác nhau trong xã hội.3 Sử dụng mạng xã hội Việc sử dụng mạng xã hội của sinh viên có thể coi như một hoạt động xã hội khi mà chủ thể sử dụng trong luận văn là các sinh viên sử dụng mạng hội với các yếu tố động cơ, mục đích, phương tiện, công cụ và cũng có cả hoàn cảnh và điều kiện cụ thể cho việc sử dụng này Mỗi hành động như đăng bài, bày tỏ cảm xúc hay chia sẻ trên MXH đều có ý nghĩa của riêng nó, có thể là việc chia sẻ những trải nghiệm, thể hiện sự cảm thông, chia sẻ niềm vui hoặc có thể là để kiếm tiền…đây có thể có hoặc không là mục đích sử dụng MXH của sinh viên nhưng có thể chắc chắn rằng các sinh viên đều sử dụng MXH với một mục đích nhất định, và các mục đích này hướng đến người khác, chính là tất cả người sử dụng MXH hoặc có thể với các nhóm nhỏ hơn chỉ là các nhóm bạn bè, nhưng khi họ thực hiện một hành động trên MXH tức là họ đã mong sự phản hồi của người khác về hành động của họ.

Việc sử dụng MXH là một hoạt động sử dụng trực tiếp nhưng những tương tác trên MXH lại là những tương tác giản tiếp, MXH có thể coi như một phương tiện truyền thông, mọi hoạt động trên MXH đều được thực hiện thông qua công cụ trung gian là internet và các ứng dụng được thiết kế để người dùng sử dụng tương tác và phản hồi. Với sự phổ biến của nternet với đa dạng các phương thức kết nối như 3G, Wireless, ADSL cũng như sự phổ biến của các phương tiện công nghệ như điện thoại thông minh, máy tính, Laptop hay cả đồng hồ thông minh, tivi thông minh đã khiến cho mạng xã hội đã phổ biến lại càng phổ biến hơn.4 Khái niệm mạng xã hội Facebook Facebook là website mạng xã hội ảo cho phép người dùng truy cập miễn phí được Mark Zuckerberg và các cộng sự của mình sáng lập vào năm 2004. Người dùng mạng xã hội này có thể tham gia các mạng lưới được tổ chức theo các tiêu chí như quốc gia, thành phố, nơi làm việc, trường đại học. để liên kết với người khác.

Khả năng truyền tải và lưu trữ dữ liệu tuyệt vời của Facebook cho phép việc truyền tải và lưu trữ dữ liệu với độ bao phủ dung lượng đa dạng. Facebook cho phép người dùng lưu trữ thông tin và sắp xếp có 17 hệ thống theo thời gian sử dụng. Nhờ đó, người dùng có thể tìm kiếm lại các dữ liệu đã từng đăng tải hoặc tương tác trên Faecbook.2 Khái niệm ảnh hưởng Về khái niệm “ảnh hưởng”, có thể hiểu, ảnh hưởng là “sự tác động (của tự nhiên – xã hội) để lại kết quả trên các sự vật, hiện tượng hay con người”. Với cách hiểu về ảnh hưởng như vậy, có nhận định, ảnh hưởng của mạng xã hội là những tác động do mạng xã hội tạo ra và để lại kết quả nhất định (tích cực/tiêu cực) lên một đối tượng nào đó.

Ảnh hưởng của mạng xã hội đến học tập và đời sống của sinh viên là những tác động của mạng xã hội gây nên sự biến đổi trong học tập và đời sống của sinh viên. Trên cơ sở tổng hợp nhiều quan điểm khác nhau, có thể định nghĩa mạng xã hội là “dịch vụ kết nối các thực thể truyền thông trên internet với nhau thành những cụm bạn nhỏ hơn theo sự liên kết tự nguyện không phân biệt thời gian, không gian”.3 Khái niệm sinh viên Sinh viên là một nhóm xã hội đặc thù, với các đặc điểm chung về tuổi tác, hầu hết sinh viên đều ở trong lứa tuổi thanh niên và thường bắt đầu từ 17,18 tuổi và kết thúc ở tuổi 24, 25. Đây là giai đoạn mà thể chất và tinh thần của họ phát triển hoàn thiện, vì vậy họ có khả năng tập trung, và khả năng tiếp thu kiến thức rất tốt, và có ý nghĩa quan trọng trong việc bộc lộ và hoàn thiện nhân cách của họ. Trong giai đoạn này các sinh viên thường có các động cơ về nhận thức khoa học, tức là việc tiêp thu kiến thức; cơ hội nghề nghiệp; động cơ xã hội, tức là việc giao tiếp rộng; tự khẳng định bản thân, tức là muốn được thừa nhận và được nhiều người yêu thích và quan tâm; và cuối cùng là động cơ vụ lơi tức là những lợi cho cho cá nhân.

Các động cơ này không cố định và biến đổi trong quá trình học, cũng như có mức độ quan trọng khác nhau với mỗi sinh viên khác nhau. Từ những thông tin trên thì có thể nói trong giai đoạn này việc hoạt động xã hội và giao lưu bạn bè là một phần không thể thiếu trong đời sống của các sinh viên. Họ thích kết bạn và muốn được kết bạn, việc ở trong một nhóm bạn bè sẽ giúp họ được thừa nhận, có thể thể hiện khả năng, phát 18 triển bản thân và có thể thực hành việc hoạt động nhóm trước khi thực sự tham gia thực hiện một công việc cụ thể sau khi hoàn thành việc học trại trường của mình.4 Khái niệm sự tập trung Sự tập trung (theo tiếng Anh được gọi là Concentration) là một trạng thái của con người, biểu hiện qua việc dồn hết mọi sự chú ý vào một nội dung, vấn đề cụ thể mà không để ý tới những tác động bên ngoài. Quá trình tập trung giúp con người lưu trữ thông tin một cách sâu hơn từ đó cải thiện khả năng của não bộ.

Tập trung trong học tập là quá trình chúng ta dành thời gian, công sức cho việc học tập, không để các yếu tố bên ngoài chi phối nhằm mục đích đạt được mục tiêu đã đề ra trước đó. Tuy nhiên trên thực tế, việc học sinh – sinh viên hiện nay có thể tập trung hoàn toàn vào việc học thường rất khó. Bởi lẽ hiện nay có rất nhiều nguyên nhân bao gồm cả khách quan lẫn chủ quan khiến họ khó có thể hoàn toàn tập trung.2 CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY 2.