Luận văn thạc sĩ quản trị rủi ro trong hoạt động tài trợ thương mại quốc tế tại ngân hàng tmcp quân đội

Luận văn thạc sĩ phân tích quản trị rủi ro trong tài trợ thương mại quốc tế tại Ngân hàng TMCP Quân đội, đề xuất giải pháp hiệu quả.

• Tác giả: Nguyễn Thị Mai Hương
• Người hướng dẫn: TS. Kim Hương Trang
• Trường học: Đại học Ngoại thương
• Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
• Đề tài: Quản trị rủi ro trong hoạt động tài trợ thương mại quốc tế tại Ngân hàng TMCP Quân đội
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO TRONG HOẠT ĐỘNG TÀI TRỢ THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. Những vấn đề chung về hoạt động tài trợ thương mại quốc tế
• 1.2. Khái niệm Tài trợ thương mại quốc tế
• 1.3. Phân loại Tài trợ thương mại quốc tế
• 1.4. Vai trò của tài trợ thương mại quốc tế
• 1.5. Một số hình thức tài trợ thương mại quốc tế chủ yếu tại NHTM
• 1.6. Những vấn đề chung về rủi ro trong hoạt động tài trợ thương mại quốc tế
• 1.7. Khái niệm về rủi ro trong hoạt động tài trợ thương mại quốc tế
• 1.8. Đặc điểm của rủi ro trong hoạt động tài trợ thương mại quốc tế
• 1.9. Phân loại rủi ro trong hoạt động tài trợ thương mại quốc tế
• 1.10. Nguyên nhân dẫn đến rủi ro trong hoạt động tài trợ thương mại quốc tế
• 1.11. Quản trị rủi ro trong hoạt động tài trợ thương mại quốc tế của Ngân hàng thương mại
• 1.11.1. Khái niệm quản trị rủi ro trong hoạt động tài trợ thương mại quốc tế
• 1.11.2. Quy trình quản trị rủi ro trong hoạt động tài trợ thương mại quốc tế
• 1.11.3. Chính sách quản trị rủi ro trong hoạt động tài trợ thương mại quốc tế
• 1.11.4. Các chỉ tiêu đánh giá công tác quản trị rủi ro trong hoạt động tài trợ thương mại quốc tế tại Ngân hàng thương mại
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN TRỊ RỦI RO TRONG HOẠT ĐỘNG TÀI TRỢ THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ TẠI NGÂN HÀNG TMCP QUÂN ĐỘI
• 2.1. Giới thiệu chung về Ngân hàng TMCP Quân đội
• 2.2. Sơ lược quá trình hình thành và phát triển của Ngân hàng TMCP Quân đội
• 2.3. Cơ cấu tổ chức của Ngân hàng TMCP Quân đội
• 2.4. Khái quát tình hình hoạt động kinh doanh của Ngân hàng TMCP Quân đội giai đoạn từ năm 2015 đến năm 2021
• 2.5. Thực trạng hoạt động tài trợ thương mại tại Ngân hàng TMCP Quân đội giai đoạn từ năm 2015 đến năm 2021
• 2.5.1. Bảo lãnh ngân hàng
• 2.5.2. Chiết khấu bộ chứng từ
• 2.5.3. Bao thanh toán
• 2.5.4. Cho vay tài trợ xuất nhập khẩu
• 2.6. Phân tích thực trạng quản trị rủi ro trong hoạt động tài trợ thương mại quốc tế tại Ngân hàng TMCP Quân đội
• 2.7. Chính sách quản trị rủi ro trong hoạt động tài trợ thương mại quốc tế tại Ngân hàng TMCP Quân đội
• 2.8. Thực trạng quản trị rủi ro trong hoạt động tài trợ thương mại quốc tế tại Ngân hàng TMCP Quân đội
• 2.9. Đánh giá kết quả công tác quản trị rủi ro trong hoạt động Tài trợ thương mại quốc tế tại Ngân hàng TMCP Quân đội
• 2.10. Các nhân tố ảnh hưởng đến quản trị rủi ro trong hoạt động tài trợ thương mại quốc tế tại Ngân hàng TMCP Quân đội
• 2.10.1. Nhân tố khách quan
• 2.10.2. Nhân tố từ nội bộ Ngân hàng TMCP Quân đội
• 2.11. Đánh giá chung
• 2.11.1. Kết quả đạt được
• 2.11.2. Hạn chế, tồn tại
• 2.11.3. Nguyên nhân của hạn chế
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO CÔNG TÁC QUẢN TRỊ RỦI RO HOẠT ĐỘNG TÀI TRỢ THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ TẠI NGÂN HÀNG TMCP QUÂN ĐỘI
• 3.1. Định hướng phát triển Ngân hàng TMCP Quân đội đến năm 2030
• 3.1.1. Định hướng chung
• 3.1.2. Định hướng hoạt động tài trợ thương mại quốc tế
• 3.1.3. Định hướng nâng cao chất lượng quản trị rủi ro hoạt động tài trợ thương mại quốc tế tại Ngân hàng TMCP Quân đội
• 3.2. Một số giải pháp nâng cao công tác quản trị rủi ro hoạt động tài trợ thương mại quốc tế tại Ngân hàng TMCP Quân đội
• 3.2.1. Hoàn thiện chính sách, quy định đối với hoạt động tài trợ thương mại quốc tế
• 3.2.2. Ứng dụng công nghệ thông tin
• 3.2.3. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực
• 3.2.4. Tăng cường công tác kiểm tra, kiểm soát hoạt động tài trợ thương mại quốc tế
• 3.2.5. Hoàn thiện hệ thống, cơ sở hạ tầng Công nghệ thông tin
• 3.3. Một số kiến nghị tăng cường hiệu quả quản trị rủi ro trong hoạt động tài trợ thương mại quốc tế
• 3.3.1. Những kiến nghị với Chính phủ
• 3.3.2. Kiến nghị với Ngân hàng Nhà nước
• 3.3.3. Những kiến nghị với Ủy ban giám sát tài chính quốc gia
• 3.3.4. Những kiến nghị với Ngân hàng TMCP Quân đội
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Cơ sở lý luận về quản trị rủi ro trong hoạt động tài trợ thương mại quốc tế

Luận văn thạc sĩ này tập trung vào việc hệ thống hóa các vấn đề lý luận cơ bản về quản trị rủi ro trong hoạt động tài trợ thương mại quốc tế tại các ngân hàng thương mại. Tài trợ thương mại quốc tế được định nghĩa là các hoạt động hỗ trợ tài chính cho doanh nghiệp trong giao dịch xuất nhập khẩu, bao gồm các hình thức như bảo lãnh, chiết khấu bộ chứng từ, và cho vay tài trợ xuất nhập khẩu. Rủi ro tín dụng, rủi ro tỷ giá, và rủi ro pháp lý là những loại rủi ro chính trong lĩnh vực này. Quản trị rủi ro bao gồm việc nhận diện, đánh giá, và kiểm soát các rủi ro để đảm bảo an toàn và hiệu quả hoạt động của ngân hàng.

1.1. Khái niệm và phân loại tài trợ thương mại quốc tế

Tài trợ thương mại quốc tế là một dịch vụ tài chính quan trọng, hỗ trợ doanh nghiệp trong các giao dịch xuất nhập khẩu. Các hình thức chính bao gồm bảo lãnh ngân hàng, chiết khấu bộ chứng từ, và bao thanh toán. Mỗi hình thức có đặc điểm và mức độ rủi ro khác nhau, đòi hỏi ngân hàng phải có chiến lược quản lý rủi ro tài chính phù hợp.

1.2. Rủi ro trong tài trợ thương mại quốc tế

Rủi ro tín dụng là rủi ro chủ yếu, phát sinh khi khách hàng không thể hoàn trả khoản vay. Ngoài ra, rủi ro tỷ giá và rủi ro pháp lý cũng là những thách thức lớn. Việc nhận diện và đánh giá các rủi ro này là bước đầu tiên trong quy trình quản trị rủi ro ngân hàng.

II. Thực trạng quản trị rủi ro tại Ngân hàng TMCP Quân Đội

Ngân hàng TMCP Quân Đội (MB) đã có những bước tiến đáng kể trong việc quản trị rủi ro trong hoạt động tài trợ thương mại quốc tế. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại một số hạn chế, đặc biệt là trong việc quản lý rủi ro đối với nhóm khách hàng xuất nhập khẩu. Tỷ lệ nợ xấu và nợ quá hạn từ các khoản tín dụng tài trợ thương mại quốc tế vẫn ở mức cao, đòi hỏi cải thiện quy trình và chính sách quản trị rủi ro.

2.1. Tình hình hoạt động tài trợ thương mại quốc tế

Từ năm 2015 đến 2021, MB đã mở rộng đáng kể quy mô hoạt động tài trợ xuất nhập khẩu, với tổng dư nợ đạt 3,575 tỷ đồng vào năm 2021. Tuy nhiên, tỷ lệ nợ xấu và nợ quá hạn cũng tăng theo, đặc biệt là trong bối cảnh biến động tỷ giá và rủi ro rửa tiền.

2.2. Đánh giá công tác quản trị rủi ro

MB đã áp dụng các chính sách quản trị rủi ro tài chính như xếp hạng tín dụng nội bộ và trích lập dự phòng rủi ro. Tuy nhiên, việc thực hiện còn nhiều bất cập, đặc biệt là trong việc kiểm soát rủi ro đối với khách hàng xuất nhập khẩu.

III. Giải pháp nâng cao quản trị rủi ro tại MB

Để cải thiện hiệu quả quản trị rủi ro trong hoạt động tài trợ thương mại quốc tế, MB cần tập trung vào việc hoàn thiện chính sách, ứng dụng công nghệ thông tin, và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Các giải pháp cụ thể bao gồm tăng cường kiểm tra, kiểm soát, và hoàn thiện hệ thống cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin.

3.1. Hoàn thiện chính sách và quy trình

MB cần xây dựng các chính sách quản lý rủi ro ngân hàng chi tiết hơn, đặc biệt là đối với nhóm khách hàng xuất nhập khẩu. Việc áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế trong quản trị rủi ro cũng là một yếu tố quan trọng.

3.2. Ứng dụng công nghệ thông tin

Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong quản trị rủi ro tài chính sẽ giúp MB nâng cao hiệu quả kiểm soát và giảm thiểu rủi ro. Các hệ thống quản lý rủi ro tự động và phân tích dữ liệu lớn là những công cụ cần thiết.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng, hoạt động tài trợ thương mại quốc tế đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy xuất nhập khẩu, tăng trưởng kinh tế và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Tại Việt Nam, Ngân hàng Thương mại Cổ phần Quân đội (MB) là một trong những ngân hàng tiên phong phát triển mạnh mẽ hoạt động tài trợ thương mại quốc tế, với tổng quy mô tín dụng tài trợ thương mại quốc tế đạt khoảng 3.575 tỷ đồng, chiếm 18% tổng quy mô tín dụng toàn ngân hàng tính đến năm 2021. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển này, các rủi ro như nợ xấu, rủi ro tỷ giá, rủi ro rửa tiền cũng gia tăng, đòi hỏi công tác quản trị rủi ro phải được nâng cao hiệu quả.

Luận văn tập trung nghiên cứu quản trị rủi ro trong hoạt động tài trợ thương mại quốc tế tại MB trong giai đoạn 2015-2021, nhằm hệ thống hóa cơ sở lý luận, phân tích thực trạng, đánh giá kết quả và hạn chế, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro đến năm 2030. Nghiên cứu có phạm vi không gian tại MB và thời gian từ năm 2015 đến 2021, với mục tiêu cụ thể là xác định các nhân tố ảnh hưởng, đánh giá kết quả quản trị rủi ro và đề xuất giải pháp thực tiễn.

Việc quản trị rủi ro hiệu quả không chỉ giúp MB nâng cao uy tín, đảm bảo an toàn tài chính mà còn góp phần ổn định hệ thống ngân hàng và phát triển kinh tế quốc gia. Các chỉ số như tỷ lệ nợ xấu giảm xuống còn 0,92% năm 2021, thấp hơn mức 0,98% năm 2019, và lợi nhuận trước thuế đạt 16.527 tỷ đồng, tăng 54,63% so với năm 2020, cho thấy tầm quan trọng và hiệu quả của công tác quản trị rủi ro trong hoạt động tài trợ thương mại quốc tế tại MB.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình quản trị rủi ro trong hoạt động tài trợ thương mại quốc tế, bao gồm:

• Lý thuyết quản trị rủi ro tín dụng: Được phát triển từ khái niệm quản trị rủi ro tổng thể, tập trung vào nhận diện, đo lường, kiểm soát và giảm thiểu rủi ro tín dụng trong hoạt động ngân hàng. Theo Ủy ban Basel, quản trị rủi ro tín dụng nhằm tối đa hóa lợi nhuận điều chỉnh theo rủi ro trong giới hạn chấp nhận được.

• Mô hình 6C trong thẩm định tín dụng: Bao gồm các yếu tố Character (tư cách), Capacity (năng lực), Cash flow (dòng tiền), Collateral (tài sản đảm bảo), Conditions (điều kiện kinh tế), Controls (kiểm soát). Mô hình này giúp đánh giá toàn diện khách hàng và dự án tài trợ.

• Mô hình xếp hạng tín dụng nội bộ (XHTDNB): Sử dụng phương pháp định lượng để phân loại khách hàng theo mức độ rủi ro, dựa trên các chỉ tiêu tài chính và phi tài chính, giúp ngân hàng ra quyết định cấp tín dụng, giám sát và trích lập dự phòng phù hợp.

• Quy trình quản trị rủi ro: Bao gồm các bước nhận diện, đo lường, xây dựng mô hình quản trị, tổ chức triển khai, giám sát và kiểm soát rủi ro trong hoạt động tài trợ thương mại quốc tế.

Các khái niệm chính được sử dụng gồm: tài trợ thương mại quốc tế, rủi ro tín dụng, quản trị rủi ro, tài sản đảm bảo, nợ quá hạn, dự phòng rủi ro tín dụng.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu kết hợp định tính và định lượng với các bước cụ thể:

• Nguồn dữ liệu: Thu thập số liệu thứ cấp từ báo cáo kết quả kinh doanh, báo cáo thống kê doanh số cho vay, thu nợ của MB giai đoạn 2015-2021; tài liệu chuyên ngành, văn bản pháp luật, cẩm nang tín dụng của MB; đồng thời tổng hợp thông tin từ các nguồn bên ngoài như sách báo, tạp chí kinh tế, internet.

• Phương pháp phân tích:

  • Thống kê mô tả để trình bày số liệu qua bảng biểu, biểu đồ nhằm đánh giá xu hướng tăng trưởng, biến động các chỉ tiêu tài chính và rủi ro.
  • Phương pháp so sánh để đối chiếu các chỉ tiêu qua các năm, so sánh với tiêu chuẩn ngành và các ngân hàng khác nhằm đánh giá hiệu quả quản trị rủi ro.
  • Phân tích định tính dựa trên các lý thuyết quản trị rủi ro và thực trạng tại MB để nhận diện nguyên nhân, hạn chế và đề xuất giải pháp.

• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Dữ liệu nghiên cứu bao gồm toàn bộ các khoản tín dụng tài trợ thương mại quốc tế tại MB trong giai đoạn 2015-2021, đảm bảo tính đại diện và toàn diện cho phân tích.

• Timeline nghiên cứu: Tập trung phân tích dữ liệu trong giai đoạn 2015-2021, đề xuất giải pháp và định hướng phát triển đến năm 2030.

Phương pháp nghiên cứu đảm bảo tính khoa học, khách quan và thực tiễn, phù hợp với mục tiêu và phạm vi nghiên cứu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng quy mô tài trợ thương mại quốc tế tại MB
   Tổng dư nợ cho vay tài trợ xuất nhập khẩu tăng trưởng trung bình 17% mỗi năm trong giai đoạn 2015-2021, đạt khoảng 3.575 tỷ đồng năm 2021, chiếm 18% tổng dư nợ tín dụng toàn ngân hàng. Hoạt động bảo lãnh, chiết khấu bộ chứng từ và bao thanh toán cũng có mức tăng trưởng ổn định, góp phần đa dạng hóa sản phẩm tài trợ.

2. Chất lượng tín dụng và tỷ lệ nợ xấu
   Tỷ lệ nợ xấu trong nhóm khách hàng xuất nhập khẩu giảm từ 1,2% năm 2015 xuống còn 0,92% năm 2021, thấp hơn mức trung bình ngành. Tỷ lệ nợ quá hạn cũng được kiểm soát tốt, với tỷ lệ nợ quá hạn dưới 3% trong toàn bộ giai đoạn nghiên cứu. Tỷ lệ dự phòng rủi ro tín dụng được trích lập đầy đủ, đảm bảo bù đắp tổn thất tiềm ẩn.

3. Hiệu quả quản trị rủi ro
   MB đã xây dựng và áp dụng hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ, mô hình 6C trong thẩm định và quy trình quản trị rủi ro tập trung, giúp nhận diện và kiểm soát rủi ro hiệu quả. Tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu (CAR) duy trì trên 9%, đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế và quy định của Ngân hàng Nhà nước.

4. Hạn chế và tồn tại
   Một số tồn tại gồm quy trình quản trị rủi ro chưa đồng bộ hoàn toàn, công nghệ thông tin chưa được ứng dụng tối đa trong giám sát rủi ro, nhân lực quản trị rủi ro còn thiếu chuyên sâu, và một số rủi ro tỷ giá, rủi ro pháp lý vẫn tiềm ẩn do đặc thù giao dịch quốc tế phức tạp.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những kết quả tích cực là do MB đã chú trọng hoàn thiện chính sách quản trị rủi ro, áp dụng các mô hình thẩm định và xếp hạng tín dụng hiện đại, đồng thời tăng cường giám sát và kiểm soát trong suốt quá trình cấp tín dụng. Việc duy trì tỷ lệ nợ xấu dưới 1% cho thấy hiệu quả trong việc nhận diện và xử lý rủi ro tín dụng.

So với các nghiên cứu trước đây, kết quả này phản ánh sự tiến bộ rõ rệt trong quản trị rủi ro tài trợ thương mại quốc tế tại MB, phù hợp với xu hướng phát triển của các ngân hàng thương mại hiện đại. Tuy nhiên, hạn chế về công nghệ và nhân lực cho thấy cần tiếp tục đầu tư nâng cao năng lực quản trị rủi ro, đặc biệt trong bối cảnh biến động kinh tế toàn cầu và rủi ro tỷ giá ngày càng gia tăng.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng dư nợ, biểu đồ tỷ lệ nợ xấu qua các năm, bảng phân loại nợ và biểu đồ tỷ lệ dự phòng rủi ro, giúp minh họa rõ nét hiệu quả và thách thức trong quản trị rủi ro tại MB.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện chính sách và quy trình quản trị rủi ro
   Cập nhật và hoàn thiện các quy định, chính sách quản trị rủi ro phù hợp với đặc thù tài trợ thương mại quốc tế, đảm bảo tính đồng bộ và linh hoạt. Thời gian thực hiện: 2023-2025. Chủ thể: Ban lãnh đạo MB phối hợp với phòng quản trị rủi ro.

2. Ứng dụng công nghệ thông tin hiện đại
   Đầu tư phát triển hệ thống công nghệ thông tin, áp dụng trí tuệ nhân tạo và phân tích dữ liệu lớn để nâng cao khả năng giám sát, dự báo và phát hiện sớm rủi ro. Thời gian: 2023-2027. Chủ thể: Phòng công nghệ thông tin và quản trị rủi ro MB.

3. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực
   Tổ chức đào tạo chuyên sâu về quản trị rủi ro tài trợ thương mại quốc tế cho cán bộ tín dụng và quản trị rủi ro, đồng thời thu hút chuyên gia có kinh nghiệm. Thời gian: liên tục từ 2023. Chủ thể: Phòng nhân sự và đào tạo MB.

4. Tăng cường kiểm tra, kiểm soát nội bộ
   Thiết lập hệ thống kiểm tra, giám sát độc lập, thực hiện kiểm toán nội bộ thường xuyên nhằm phát hiện và xử lý kịp thời các rủi ro phát sinh. Thời gian: 2023-2025. Chủ thể: Ban kiểm soát và phòng kiểm toán nội bộ MB.

5. Kiến nghị với các cơ quan quản lý nhà nước
   Đề xuất Chính phủ, Ngân hàng Nhà nước và Ủy ban giám sát tài chính quốc gia hoàn thiện khung pháp lý, hỗ trợ các ngân hàng trong quản trị rủi ro tài trợ thương mại quốc tế, đặc biệt về xử lý tài sản đảm bảo và rủi ro tỷ giá. Thời gian: 2023-2026.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ngân hàng thương mại và các tổ chức tín dụng
   Giúp nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro trong hoạt động tài trợ thương mại quốc tế, từ đó cải thiện chất lượng tín dụng và tăng cường an toàn tài chính.

2. Cán bộ quản lý và nhân viên tín dụng
   Cung cấp kiến thức chuyên sâu về các mô hình, quy trình quản trị rủi ro, giúp nâng cao năng lực thẩm định, giám sát và xử lý rủi ro trong thực tiễn.

3. Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành Tài chính - Ngân hàng
   Là tài liệu tham khảo quý giá về lý thuyết và thực tiễn quản trị rủi ro tín dụng trong lĩnh vực tài trợ thương mại quốc tế tại Việt Nam.

4. Cơ quan quản lý nhà nước và các tổ chức giám sát tài chính
   Hỗ trợ trong việc xây dựng chính sách, quy định và giám sát hoạt động tài trợ thương mại quốc tế, góp phần ổn định hệ thống ngân hàng và phát triển kinh tế.

Câu hỏi thường gặp

1. Quản trị rủi ro trong tài trợ thương mại quốc tế là gì?
   Là quá trình nhận diện, đo lường, kiểm soát và giảm thiểu các rủi ro phát sinh trong hoạt động tài trợ thương mại quốc tế nhằm đảm bảo an toàn và hiệu quả cho ngân hàng.

2. Những rủi ro chính trong tài trợ thương mại quốc tế gồm những loại nào?
   Bao gồm rủi ro tín dụng, rủi ro tỷ giá, rủi ro pháp lý, rủi ro vận chuyển, và rủi ro liên quan đến đối tác nước ngoài.

3. MB đã áp dụng những mô hình quản trị rủi ro nào?
   MB sử dụng mô hình 6C trong thẩm định tín dụng, hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ (XHTDNB) và quy trình quản trị rủi ro tập trung theo chuẩn mực quốc tế.

4. Tỷ lệ nợ xấu trong tài trợ thương mại quốc tế tại MB hiện nay ra sao?
   Tỷ lệ nợ xấu giảm xuống còn khoảng 0,92% năm 2021, thấp hơn mức trung bình ngành, cho thấy hiệu quả trong quản trị rủi ro.

5. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro tại MB?
   Cần hoàn thiện chính sách, ứng dụng công nghệ thông tin hiện đại, nâng cao chất lượng nhân lực và tăng cường kiểm tra, giám sát nội bộ.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực trạng quản trị rủi ro trong hoạt động tài trợ thương mại quốc tế tại MB giai đoạn 2015-2021.
• Phân tích cho thấy MB đã đạt được nhiều kết quả tích cực về tăng trưởng tín dụng và kiểm soát rủi ro, với tỷ lệ nợ xấu dưới 1%.
• Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại hạn chế về công nghệ, nhân lực và quy trình quản trị cần được cải thiện.
• Đề xuất các giải pháp thực tiễn nhằm nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro đến năm 2030, bao gồm hoàn thiện chính sách, ứng dụng công nghệ, đào tạo nhân lực và tăng cường kiểm soát.
• Khuyến khích các bên liên quan, từ MB đến cơ quan quản lý nhà nước, phối hợp thực hiện để đảm bảo sự phát triển bền vững của hoạt động tài trợ thương mại quốc tế.

Học viên và các nhà nghiên cứu được mời tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về ứng dụng công nghệ và mô hình quản trị rủi ro mới nhằm thích ứng với môi trường kinh doanh quốc tế ngày càng phức tạp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO TRONG HOẠT ĐỘNG TÀI TRỢ THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Những vấn đề chung về hoạt động tài trợ thương mại quốc tế 1. Khái niệm Tài trợ thương mại quốc tế Theo Thebank (2019): Tài trợ thương mại (Trade Finance) là hình thức trung gian giữa người mua và người bán nhẵm hỗ trợ cho vay về tài chính trong kinh doanh. Tài trợ thương mại quốc tế (International Trade) là hoạt động tài trợ thương mại không căn cứ vào quốc tịch, giữa Người cư trú và Người phi cư trú hoặc giữa những Người cư trú với nhau.

Theo Giáo trình Tài trợ thương mại quốc tế (2012) của Trường Đại học ngoại thương của tác giả Nguyễn Thị Quy và các cộng sự: tài trợ thương mại quốc tế (International Trade) “là tập hợp các biện pháp hoặc các hình thức hỗ trợ tài chính cho các doanh nghiệp để đầu tư cho một hoặc một số hoặc tất cả các khâu từ sản xuất đến tiêu sản phẩm xuất khẩu.” Tài trợ thương mại quốc tế còn được hiểu là tập hợp các biện pháp và hình thức hỗ trợ về tài chính trực tiếp hay gián tiếp cho các doanh nghiệp hoặc các đơn vị kinh tế tham gia lĩnh vực Thương mại quốc tế trong một, một số hoặc tất cả các công đoạn của quá trình đầu tư, từ sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm và cung ứng dịch vụ trên thị trường kinh tế thế giới nhằm mục đích sinh lời. Khái niệm Tài trợ thương mại quốc tế được định nghĩa theo nhiều quan điểm, tuy nhiên đều thống nhất thể hiện mối quan hệ giữa hai chủ thể kinh tế: Bên tài trợ là bên cung cấp những phương tiện và hỗ trợ tài chính giúp các doanh nghiệp xuất nhập khẩu (Bên nhận tài trợ) hoàn thành nghĩa vụ của mình khi tham gia quá trình thương mại quốc tế. Về bản chất, Tài trợ thương mại quốc tế là một hình thức tín dụng trực tiếp hoặc gián tiếp nhằm hỗ trợ giải quyết các nhu cầu về vốn đầu tư, phương thức thanh toán… cho các doanh nghiệp xuất nhập khẩu thông qua các hình thức khác nhau như: Thư tín dụng (L/C), bảo lãnh, bao thanh toán, nhờ thu… 1. Phân loại Tài trợ thương mại quốc tế 1.

Theo nguồn tài trợ - Tài trợ của Nhà nước: Đây là hình thức tài trợ gián tiếp thông qua Ngân hàng nhà nước, các cơ quan chính phủ, Ngân hàng thương mại… dưới các hình thức như bảo lãnh, tái chiết khấu, … hoặc thông qua các chính sách kinh tế vĩ mô như chính sách tiền tệ, chính sách tài khóa. 8 - Tài trợ của Ngân hàng Trung ương: là hình thức tài trợ trực tiếp thông qua các nghiệp vụ như chiết khấu, tái chiết khấu, thông qua việc thực hiện chính sách tiền tệ như tỷ giá, lãi suất, phá giá tiền tệ… - Tài trợ của các Tổ chức tín dụng (chủ yếu là các NHTM): đây là hình thức tài trợ phổ biến nhất trong nền kinh tế thông qua các hình thức tài trợ đa dạng như: cho vay, bao thanh toán, nhờ thu, thư tín dụng, bảo lãnh… - Tài trợ của đối tác kinh doanh: Là nguồn tại trợ trực tiếp của đối tác thương mại thông qua việc mua bán chịu hàng hóa. Các hình thức tài trợ theo phương thức này là hối phiếu trả chậm, thanh toán ứng trước… Trong điều kiện hội nhập kinh tế thế giới, nhằm tạo nên một môi trường kinh doanh bình đẳng, các hàng rào thuế quan và phi thuế quan đang dần được bãi bỏ, cũng tương tự như sự can thiệp của Chính phủ và Ngân hàng trung ương ngày càng bị hạn chế, thu hẹp. Thay vào đó vai trò của các tổ chức tín dụng với các hình thức tài trợ linh hoạt, đa dạng và đảm bảo tính cạnh tranh công bằng cho các hoạt động tài trợ thương mại quốc tế ngày càng được nâng cao.

Với tính chuyên nghiệp cao, tài chính vững mạnh và mạng lưới cơ sở rộng khắp, các Ngân hàng thương mại đã trở thành nhà tài trợ không thể thiếu cho các doanh nghiệp xuất nhập khẩu. Theo mục đích tài trợ - Tài trợ xuất khẩu: Đây là hình thức tài trợ các nhà xuất khẩu hàng hóa, dịch vụ trong việc thực hiện giao thương với nhà nhập khẩu, góp phần thực hiện mục tiêu tăng cường xuất khẩu của quốc gia, tăng nguồn thu ngoại tệ, đẩy mạnh sản xuất, thương mại, giới thiệu và quảng bá sản phẩm, văn hóa của đất nước ra thị trường thế giới. - Tài trợ nhập khẩu: Đây là hình thức tài trợ các nhà nhập khẩu hàng hóa, dịch vụ trong việc thực hiện giao thương với nhà xuất khẩu. Giúp nhà nhập khẩu có được lợi thế trong quá trình đàm phán, ký kết hợp đồng ngoại thương.

Vai trò của tài trợ thương mại quốc tế Thương mại quốc tế bao gồm hai hoạt động chính là xuất khẩu và nhập khẩu. Xuất khẩu mang lại nguồn thu ngoại tệ, thúc đẩy quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa, chuyển dịch cơ cấu kinh tế, tăng năng suất lao động. Nhập khẩu giúp bù đắp lượng hàng hóa thiếu hụt, đáp ứng nhu cầu sản xuất tiêu dùng ngày càng cao của người dân, đẩy nhanh quá trình xây dựng cơ sở hạ tầng, đổi mới khoa học kỹ thuật, hỗ trợ ngành xuất khẩu thông qua việc cung cấp các nguyên vật liệu, máy móc thiết bị, đầu tư… Xuất nhập khẩu hàng hóa là một quá trình sản xuất kinh doanh phức tạp, 9 nhiều giai đoạn. Trong đó việc chuẩn bị nguồn vốn để thực hiện các giai đoạn của quy trình xuất nhập khẩu là một trong những vấn đề quan trọng cấp thiết.

Hơn nữa, thương mại quốc tế ngày càng phát triển, khoảng cách giữa các quốc gia đang ngày càng được thu hẹp. Chính vấn đề nay đang thúc đẩy sự gia tăng nhanh chóng nhu cầu về các dịch vụ tài chính quốc tế trên khắp thế giới. Khi tự do hóa thương mại được các quốc gia thống nhất trên một thị trường rộng thì tính cạnh tranh ngày càng mạnh mẽ và khốc liệt. Các doanh nghiệp ngoại thương sẽ phải chịu nhiều rủi ro tạo nên bởi đặc tính vốn có của thương mại quốc tế như thời gian vận chuyển dài, khoảng cách địa lý xa, giá trị hàng hóa lớn, sự khác nhau về hình thức thanh toán, loại tiền thanh toán, những biến động về tỷ giá hối đoái, sự khác biệt về văn hóa, pháp luật… Vì vậy để nâng cao tính cạnh tranh của mình các doang nghiệp cần có sự hỗ trợ của các bên liên quan.

Chình vì vậy dịch vụ tài trợ thương mại quốc tế của các Ngân hàng ra đời như một sự tất yếu cho sự phát triển chung của thương mại quốc tế. Mặt khác, trong điều kiện hội nhập kinh tế thế giới, nhằm tạo nên một môi trường kinh doanh bình đẳng, cạnh tranh tự do, các hàng rào thuế quan và phi thuế quan đang dần được bãi bỏ, cũng tương tự như sự can thiệp của Chính phủ và Ngân hàng trung ương ngày càng bị hạn chế, thu hẹp. Thay vào đó vai trò của các tổ chức tín dụng với các hình thức tài trợ linh hoạt, đa dạng và đảm bảo tính cạnh tranh công bằng cho các hoạt động tài trợ thương mại quốc tế ngày càng được nâng cao. Với tính chuyên nghiệp cao, tài chính vững mạnh và mạng lưới cơ sở rộng khắp, các Ngân hàng thương mại đã trở thành nhà tài trợ không thể thiếu cho các doanh nghiệp xuất nhập khẩu hiện nay.

- Đối với Bên nhận tài trợ thương mại quốc tế Trong giao dịch thương mại quốc tế có hai chủ thể chính là nhà nhập khẩu và nhà xuất khẩu. Hai chủ thể này sẽ phải thực hiện tìm kiếm thị trường, tiếp xúc Khách hàng, ký kết hợp đồng, sản xuất hàng hóa, dịch vụ, cung ứng, giao hàng, thanh toán, nhận hàng, tiêu thụ hàng hóa… Đây là một quá trình phức tạp, đòi hỏi sự hỗ trợ từ các chủ thể khác trong nền kinh tế để hoàn thành nghĩa vụ của mình và nâng cao uy tín. Thông qua tài trợ thương mại quốc tế, doanh nghiệp xuất nhập khẩu có thể được cấp tín dụng nhằm hỗ trợ hoạt động kinh doanh quốc tế của mình. Hoạt động tài trợ quốc tế góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong đàm phán ký kết hợp đồng.

Ngân hàng thương mại bằng việc tài trợ thương mại quốc tế với các hình thức thanh toán linh hoạt, đa dạng có thể giúp nhà 10 xuất khẩu đưa ra những điều khoản ưu đãi thanh toán cho nhà nhập khẩu. Nhà nhập khẩu có thể tận dụng các khoản ưu đãi lãi suất, phí dịch vụ thanh toán quốc tế mà Ngân hàng thương mại đem lại để nâng cao tính cạnh tranh và uy tín của mình. Mặt khác, hoạt đồng tài trợ thương mại quốc tế của Ngân hàng thương mại cũng là phương thức hiệu quả giúp doanh nghiệp hạn chế rủi ro khi tham gia thị trường quốc tế. - Đối với Bên tài trợ thương mại quốc tế Thứ nhất, các ngân hàng thương mại bằng việc thực hiện tài trợ thương mại đã tạo ra các khoản lợi nhuận cao từ việc cho vay, thu phí dịch vụ thanh toán, phí bảo lãnh… do các hợp đồng ngoại thương thường có giá trị không nhỏ nên các khoản thu nhập này cũng có giá trị tương đối hấp dẫn cho Ngân hàng.

Thứ hai, thông qua việc trực tiếp cung ứng các sản phẩm dịch vụ tài trợ thương mại quốc tế, Ngân hàng có thể kiểm soát được nguồn thanh toán, mục đích sử dụng vốn vay… của nhà xuất nhập khẩu từ đó kiểm soát và hạn chế được các rủi ro liên quan đến việc tài trợ tín dụng của mình. Thứ ba, phát triển các loại hình dịch vụ tài trợ thương mại quốc tế góp phần thúc đẩy sự phát triển nói chung của các loại hình dịch vụ của các Ngân hàng thương mại, từ đó nâng cao tính cạnh tranh và tăng hiệu quả hoạt động kinh doanh của chính Ngân hàng. Hoạt động tài trợ thương mại quốc tế cũng giúp Ngân hàng thương mại tiếp cận được các Ngân hàng quốc tế, cập nhật nhanh các tiêu chuẩn quốc tế liên quan đến hoạt động tài chính, tiền tệ tạo điều kiện nâng cao vị thế cũng như uy tín của chính ngân hàng, sẵn sàng tham gia vào các tiến trình tự do hóa thị trường tài chính – ngân hàng và xu thế hội nhập kinh tế toàn cầu. - Đối với nền kinh tế Thương mại quốc tế góp phần vô cùng quan trọng trong việc thúc đẩy lưu thông hàng hóa, dịch vụ, ổn định thị trường.

Mặt khác tài trợ thương mại quốc tế góp phần phân phối vốn đầu tư một cách hiệu quả hơn thông qua việc ổn định bình quân lợi nhuận của nền kinh tế.