Chương 1: Cơ sở lý luậnvề kế toán quản trị trong các tô chức phi lợi nhuận - Chương 2: Thực trạng áp dụng kế toán quản trị tại trường Cao đẳng Giao thông vận tải II - Chương 3: Định hướng vận dụng kế toán quản trị tại trường Cao đẳng Giao thông vận tải II 6. Tổng quan tài liệu nghiên cứu Kế toán quản trị là một trong những lĩnh vực kế toán được thu hút sự quan tâm của nhiều doanh nghiệp và đã có nhiều nghiên cứu về KTQT, trong đó có các đề tài như: Luận văn thạc sỹ kinh tế “7Ø chức kế toán quản trị tại công ty cổ phần Oseven” của tác giả Lê Hoàng Trinh (201 1); Luận văn thạc sỹ kinh tế “Hoàn thiện tổ chức kế toán quán trị tại công ty cổ phan đầu tư và xuất nhập khẩu Foodinco” của tác giả Phạm Thị Nhung (2011); Luận văn thạc sỹ kinh tế “Hoàn thiện kế toán quản trị chỉ phí tại công ty bia Huế” của tác giả Nguyễn Thị Ngọc Anh (2011); tác giả Huỳnh Thị Thêm với “Vận dụng kế toán quản trị tại công ty cổ phẫn than Miễn Trung” (2011). Những ngiên cứu trên, tác giả đã nhắn mạnh vai trò của kế toán quản trị, hệ thống các nội dung cơ bản của KTQT và đưa ra những giải pháp vận dụng KTQT vào các ngành, các lĩnh vực cụ thể theo phạm vi nghiên cứu của các đề tài. Tuy nhiên, đa số các đề tài nghiên cứu về KTQT tập trung đối với các doanh nghiệp hoạt động vì lợi nhuận.
Việc vận dụng KTQT ở các doanh nghiệp ở Việt Nam hiện nay không còn là vấn đề mới, và nó đã từng bước khẳng định vai trò của mình là công cụ quản lý khoa học và có hiệu quả bởi tính linh hoạt, kịp thời, hữu ích của thông tin kế toán đáp ứng được yêu cầu của các nhà quản trị doanh nghiệp, Còn đối với các tổ chức phi lợi nhuận, đặc biệt là trong lĩnh vực giáo dục, Nhà nước đã dần trao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm cho các đơn vị, do vậy sẽ không tránh khỏi sự canh tranh gay gắt. Với sự thay đổi mạnh mẽ trong cơ chế quản lý tài chính hiện nay, đề tồn tại và phát triển, các nhà quản trị rất cần tiếp cận với phương pháp quản lý tài chính theo hướng tự chủ, tự chịu trách nhiệm và sử dụng hiệu quả nguồn lực tài chính hiện có. Đối với kế toán quản trị được áp dụng tại các tô chức phi lợi nhuận một số đề tài nghiên cứu liên quan như: - Luận văn “Vận dụng kề toán quản trị vào các trường chuyên nghiệp” của tác giả Dương Thị Cảm Vân (2007) đã nhấn mạnh vai trò, mục tiêu, nhiệm vụ của KTQT trong tổ chức, đưa ra một số nội dung chủ yếu của KTQT có thể vận dụng, phản ánh thực trạng về hệ thống kế toán tại các trường chuyên nghiệp để từ đó xác lập các nội dung chủ yếu của KTQT. Trong nghiên cứu, tác giả còn đưa ra vấn đề kiểm soát chất lượng toàn diện để vận dụng đối với các trường chuyện nghiệp.
Đây là quan điểm không mới nhưng các tô chức phi lợi nhuận như các trường chuyên nghiệp có thể áp dụng để cải tiến chất lượng toàn diện. Tuy nhiên, nghiên cứu này mới chỉ đánh giá một cách chung chung, chưa đưa ra một đại diện cụ thể nào trong nghiên cứu, do vậy việc nghiên cứu vận dụng KTQT đối với các trường chuyên nghiệp của tác giả chỉ mới dừng lại ở việc chỉ ra hướng vận dụng, còn nặng về lý thuyết, chưa mang tính thực tiễn cao. Bên cạnh đó, phạm vi vận dụng của KTQT trong dé tai nghiên cứu này chỉ mới áp dụng đối với hoạt động đào tạo hệ chính quy tại các trường chuyên nghiệp, chứ chưa đề cập đến các hình thức đào tạo như liên thông, liên kết, đào tạo theo hợp đồng. - Luận văn thạc sỹ kinh tế “Vận dụng kế toán quản trị tại trường Đại học Ngoại Ngữ - Đại học Đà Nẵng" của tác giả Nguyễn Thị Hường (2008) đã hệ ống một số nội dung cơ bản về lý luận của KTQT, trên cơ sở thực trạng công tác KTQT tại trường Đại học Ngoại Ngữ đã đưa ra những quan điểm và định hướng phù hợp đề vận dụng KTQT tại trường.
Đối với nghiên cứu này, tác giả phản ánh được thực trạng công tác vận dụng KTQT tại Trường ĐH Ngoại Ngữ , từ đó xây dựng hệ thống kế toán phù hợp để có thể vận dụng một số nội dung của KTQT vào loại hình đảo tạo không chính quy tại trường. - Luận văn thạc sỹ kinh tế “Vận dụng kế toán quản trị tại Dai hoc Da Nẵng "của tác giả Nguyễn Thị Hạnh (2012) đã lần nữa cơ sở hệ thống hóa cở sở lý luận về kế toán quản trị mà trường đại học công lập có thể áp dụng. Luận văn này đã phân tích thực trạng vận dụng kế toán quản trị tại ĐHĐN, từ ðó ðánh giá khách quan những yu ðiễm và nhýợc diém còn tồn tại khi vận dụng KTQT tại Đại học Đà Nẵng. Trên cơ sở thực trạng của việc vận dụng KTOQT tại DH Đà Nẵng, tác giả đã đưa ra những nội dung có thể vận dụng KTQT đối với các trường Đại học công lập.
- Luận văn thạc sỹ “Kế toán quản trị tại trường Cao đẳng Điện lực Miễn Trung ” (2013) của tác giả Nguyễn Thị Hồng Mai đã hệ thống cơ sở lý luận về kế toán quản trị chi phi trong đơn vị sự nghiệp có thu, từ đó nêu lên được đặc điểm hoạt động và sự vận dụng KTQT trong trường cao đẳng - đơn vị sự nghiệp có thu. Đối với nghiên cứu này, tác giả đã phản ánh được những biểu hiện của KTQT ở trường Cao đăng Điện lực miền Trung, đưa ra những ưu và nhược điểm trong công tác KTQT hiện tại của Trường. Từ đó đưa ra kiến nghị về các công tác KTQT tại trường. Trên cơ sở thực trạng công tác KTQT tại trường Cao đẳng Điện lực Miền Trung, tác giả đã xác lập những nội dung KTQT phù hợp có thể vận dụng tại Trường.
- Nghiên cứu “Cơ chế quản lý tài chính trong giáo dục Đại học công lập ” (Tap chí tài chính số 07 - 2013)của tác giả Phạm Văn Trường đã đưa ra sơ đồ quy trình lập và phân bổ dự toán ngân sách nhà nước cho giáo dục ĐH công lập, đồng thời phân tích những thách thức trong việc quản lý tài chính của ĐH công lập giai đoạn hiện nay. Từ đó, tác giả đưa ra những nội dung cơ bản của cơ chế quản lý tài chính trong giáo dục ĐH công lập. Các công trình nghiên cứu ở trên đã đánh giá rõ nét được thực trạng vận dụng KTQT tại đơn vị mình, đã phân tích được sự chênh lệch giữa thực tế và dự toán để hoạch định và kiểm soát, để điều chỉnh quy mô, ngành đào tạo, đánh giá kết quả hoạt động của các bộ phận tham gia vào quá trình đào tạo nhưng vẫn chưa quan tâm đến việc phân loại được tắt cả các loại chỉ phí theo những tiêu thức thích hợp nhằm đáp ứng các mục tiêu khác nhau của nhà quản lý. Tuy nhiên, các công trình nghiên cứu về kế toán quản trị áp dụng cho các đơn vị phi lợi nhuận chỉ phù hợp cho chính bản thân của đơn vị đó.
Hiện nay, trong lĩnh vực giáo dục, các trường phải đa dạng hóa các loại hình đào tạo, nâng cao chất lượng đào tạo, cạnh tranh về chỉ phí đào tạo đề có thể tồn tại và phát triển. Bên cạnh đó, mỗi tổ chức có một mô hình hoạt động, cơ chế tài chính riêng, nên việc vận dụng KTQT vào mỗi đơn vị cũng có những điểm khác nhau. Từ những nghiên cứu của các tác giả đi trước, luận văn tham khảo thêm một số thông tư, giáo trình về kế toán quản trị, đề tài phân tích, luận văn đi trước làm cơ sở phân tích thực trạng kế toán quản trị tại trường Cao đẳng Giao thông vận tải II, từ đó có thể định hướng những nội dung KTQT có thé vận dụng tại Trường Cao đẳng GTVT II CHUONG 1 CO SO LY LUAN VE KE TOAN QUAN TRI TRONG CAC ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP CONG LAP 1. TONG QUAN VE KE TOAN QUAN TRI 1.
Khái niệm kế toán quản trị Khi nghe nói đến kế toán, nhiều người quan niệm rằng kế toán chỉ là công việc ghi chép số sách về tình hình tài chính diễn ra hằng ngày tại một đơn vị, tính toán chỉ phí, lợi nhuận. và đến cuối kỳ thì lập các báo cáo tài chính theo quy định nộp cho cơ quan chức năng. Có nghĩa là kế toán chỉ cần ghi chép lại một cách chính xác những nghiệp vụ kinh tế đã xảy ra là đủ. Nếu vậy thì chỉ nhìn thấy kế toán như một công việc thụ động.
Thực ra kế toán còn là một công cụ quản lý rất quan trọng trong mọi tô chức, hệ thống thông tin kế toán là một trong những hệ thống thông tin quản lý cần thiết cho các nhà quản ly. Nó cung cấp thông tin nhằm mục đích: - Thuyết minh rõ ràng và chính xác các chiến lược cũng như các kế hoạch phát triển lâu dài của tô chức. - Hỗ trợ việc phân bổ các nguồn lực (nhân lực, vật lực, tài lực) của tô chức một cách hợp lý và có hiệu quả nhất - Lập kế hoạch chỉ phí và kiểm soát chỉ phí đối với các mặt hoạt động và các quá trình của tổ chức. ~ Đo lường và đánh giá trách nhiệm cá nhân.
- Lập các báo cáo theo quy định của chế độ báo cáo kế toán Nhà nước. Trong năm mục đích trên thì mục đích cuối cùng thuộc về kế toán tài chính, còn lại thuộc lĩnh vực nghiên cứu của kế toán quản trị Nhu vay có thể thấy một hệ thống kế toán đầyđủ phải bao gồm cả 2 phân hệ là kế toán tài chính và kế toán quản trị Có nhiều định nghĩa khác nhau về KTQT, chăng han theo Luật kế toán Việt Nam thì “K7QT là việc thu thập, xử lý, phân tích và cung cấp thông tin kinh tế tài chính theo yêu cầu quản trị và quyết định kinh tế tài chính trong nội bộ đơn vị kế toán ”.2] Theo định nghĩa của Viện kế toán viên quản trị Hoa Kỳ: “KTQT la quá trình nhận diện, đo lường, tổng hợp, phân tích, soạn thảo, diễn giải và truyền đạt thông tin được nhà quản trị sử dụng để lập kế hoạch, đánh giá và có trách nhiệm đối với các nguồn lực của tổ chức đó. Theo định nghĩa của Robert S.Kaplan và Anthony A.Atkinson: “KTOT là hệ thống kế toán cung cấp thông tin cho những nhà quản lý trong việc lập kế hoạch và kiểm soát hoạt động của đơn vị.