CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIEN NGUON NHÂN LỰC 1. MỘT SÓ KHÁI NIỆM CƠ BẢN 1.1 Khái niệm nguồn nhân lực Nguồn nhân lực của một tổ chức bao gồm tat ca những người lao động làm việc trong tổ chức đó, còn nhân lực được hiểu là nguồn lực của mỗi con người mà nguồn lực này gồm có thể lực và trí lực[7] Xét về tổng thể, nguồn nhân lực là tiềm năng lao động của con người trên các mặt số lượng, cơ cấu (ngành nghè, trình độ đào tạo, theo bộ phận) và chất lượng, bao gồm phẩm chat và năng lực (trí lực, tâm lực, thể lực, kỹ năng. nghề nghiệp) đáp ứng nhu cầu phát triển của tổ chức, doanh nghiệp hay năng lực cạnh tranh của đơn vị đó [8] Nguồn nhân lực là tổng thể những tiềm năng của con người (trước hết & cơ bản nhất là tiềm năng lao động), gồm: thể lực, trí lực, nhân cách của con người nhằm đáp ứng yêu cầu của một tô chức hoặc một cơ cấu kinh tế - xã hội nhất định. [15] Nguồn nhân lực là toàn bộ khả năng về sức lực, trí tuệ của mọi cá nhân trong doanh nghiệp, bất kể vai trò của họ là gì [13] Từ các quan điểm trên, ta có thể hiểu: Nguồn nhân lực của một doanh nghiệp bao gồm thể lực, trí lực, nhân cách của môi người nhằm đáp ứng yêu câu hoạt động của doanh nghiệp và thực hiện các mục tiêu của doanh nghiệp đó.2 Khái niệm phát triển nguồn nhân lực Phát triển nguồn nhân lực đề cập đến kinh nghiệm học tập có tổ chức do người chủ doanh nghiệp tài trợ.
Nó được thiết kế và thực hiện mục tiêu nâng cao kết quả thực hiện công việc và cải thiện điều kiện con người thông qua việc đảm bảo kết hợp với mục tiêu của tổ chức và mục tiêu cá nhân [8] Phát triển nguồn nhân lực bao gồm các hoạt động nhằm chuẩn bị cho người lao động thích ứng và theo kịp với cơ cấu tổ chức khi nó thay đổi và phát triển. Phát triển nguồn nhân lực hiểu theo nghĩa rộng là tông thể các hoạt động học tập có tô chức được tiến hành trong một khoảng thời gian nhất định để tạo ra sự thay đổi về hành vi nghề nghiệp cho người lao động được thực hiện bởi doanh nghiệp. Phát trị nguồn nhân lực, thực chất là tạo ra sự thay đổi mạnh mẽ về chất lượng của nguồn nhân lực là làm gia tăng đáng kẻ chất lượng của nguồn nhân lực để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của doanh nghiệp và nhu cầu người lao động[7] Phát triển nguồn nhân lực đảm bảo nâng cao năng lực và tiềm năng của nhân viên bằng tạo lập cơ hội trải nghiệm hoặc thúc đầy tự học tập.[23] Như vậy, Phát triển nguôn nhân lực là phải phát triển đồng bộ cả về số lượng và chất lượng của lực lượng lao động, nâng cao giá trị nguồn nhân lực con người chủ yếu trên các phương diện về thể lực, trí tuệ, năng lực, đạo đức, kỹ năng. Trong đó yêu tố chính yếu nhất là phát triển về chất lượng nguôn nhân lực.2 MỤC TIÊU, Ý NGHĨA CUA PHAT TRIÊN NGUÒN NHÂN LỰC 1.1 Mục tiêu phát triển nguồn nhân lực [16] Mục tiêu của phát triển nguồn nhân lực là sử dụng tối đa nguồn nhân lực hiện có và nâng cao tính hiệu quả của tổ chức thông qua việc giúp người lao động hiểu rõ hơn về công việc, nắm vững hơn về nghề nghiệp và thực hiện chức năng, nhiệm vụ của mình một cách tự giác hơn với thái độ tốt hơn cũng như nâng cao khả năng thích ứng của họ với công việc trong tương lai 1.2 Ý nghĩa phát triển nguồn nhân lực > Là con đường giúp cho doanh nghiệp nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả công việc.
Nguồn nhân lực là lực lượng nòng cốt của doanh nghiệp. Việc thực hiện phát triển lực lượng lao động chất lượng cao là vấn đề sống còn của doanh nghiệp bởi vì đây là yếu tố quyết định đến năng suất, chất lượng sản phẩm và giá thành sản phẩm. > Phat triển nguồn nhân lực làm tăng sự ôn định và năng động của doanh nghiệp, đảm bảo giữ vững hiệu quả hoạt động kinh doanh ngay cả khi thiếu một số nguồn lực chủ chốt do có nguồn lực thay thế. > Nâng cao về phương diện thể lực, trí lực và phẩm chất đạo đức người lao động.
> Nâng cao kiến thức, trình độ chuyên môn nghiệp vụ, phát triển ky năng, nâng cao nhận thức đáp ứng yêu cầu công việc hiện tại và tương lai của tô chức. > Giúp lãnh đạo các doanh nghiệp có cách nhìn mới, đầy đủ hơn về xây dựng đội ngũ cán bộ có năng lực quản lý, có kiến thức chuyên môn nghiệp. vụ, có đạo đức nghề nghiệp. thực hiện hoàn thành tốt mục tiêu kinh doanh của công ty.
> Là giải pháp có tính chiến lược tạo ra lợi thế cạnh tranh trong họat động kinh doanh của doanh nghiệp trên thương trường > Phát triển Nguồn nhân lực giúp người lao động tự tin, tạo cho họ cảm giác yên tâm làm việc, gắn bó với doanh nghiệp, đem hết khả năng của mình phục vụ cho doanh nghiệp coi sự phát triển lớn mạnh của doanh nghiệp là sự phát triển của bản thân mình. 143 Nội DUNG CỦA PHÁT TRIÊN NGUÒN NHÂN LỰC TRONG DOANH NGHIỆP 1.1 Xây dựng cơ cấu nguồn nhân lực đáp ứng mục tiêu của tổ chức Cơ cầu nguồn nhân lực là một khái niệm kinh tế, phản ánh thành phần, tỷ lệ các bộ phận hợp thành và mối quan hệ tương tác giữa các bộ phận ấy trong tổ chức, doanh nghiệp. Cơ cấu nguồn nhân lực là yếu tố không thể thiếu khi xem xét đánh giá về nguồn nhân lực. Đối với doanh nghiệp, nó thẻ hiện ở số lượng, cơ cấu ngành nghề, trình độ, độ tuổi và sự phân bổ của nguồn nhân lực tại các bộ phận trong doanh nghiệp ấy nhằm thực hiện các mục tiêu và nhiệm vụ của tô chức trong giai đoạn hiện tại và tương lai Xác định cơ cầu nguồn nhân lực được xác định theo yêu cầu của chiến lược phát triển kinh tế, xã hội mà các tổ chức hay trong doanh nghiệp đã xây dựng.
Nói cách khác phải xuất phát từ mục tiêu của tổ chức, từ yêu cầu công việc phải hoàn thành, từ yêu cầu nâng cao hiệu quả sử dụng các nguồn lực, từ quy trình công nghệ mà chuẩn bị cơ cấu nguồn nhân lực cho phù. Điều này cũng có nghĩa là, khi chiến lược, mục tiêu, điều kiện kinh doanh của các tô chức hay doanh nghiệp thay đồi, thì cơ cấu của nguồn nhân lực phải thay đổi tương ứng.2 Nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ và kỹ năng nghề nghiệp của người lao động, Phát triển nguồn nhân lực của tổ chức phải quan tâm đến chất lượng, nguồn nhân lực, tức là phải đề cập đến chuyên môn nghiệp vụ và kỹ năng nghề nghiệp của người lao động. Nâng cao kiến thức chuyên môn nghiệp vụ và kỹ năng nghề nghiệp là yếu tố cót lõi của phát triển nguồn nhân lực. Nâng cao trình độ chuyên môn và nâng cao kỹ năng của người lao động là nội dung quan trọng và có ý nghĩa trong nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả trong lao động của người lao động.
Sự phát triển như vũ bão của khoa học công nghệ cùng với yêu cầu ngày càng cao của khách hàng, yêu cầu người lao động phải có trình độ học vấn cơ bản, trình độ chuyên môn nghiệp vụ và kỹ năng nghề nghiệp tốt khả năng tiếp thu, đáp ứng công nghệ mới và nhu cầu khách hàng. 10 Nâng cao kiến thức chuyên môn nghiệp vụ cho nguồn nhân lực là các hoạt động bồi dưỡng, đào tạo, huấn luyện cho người lao động dé nâng cao. các kiến thức chuyên sâu về nghiệp vụ chuyên môn tương ứng với yêu cầu của từng công việc cụ thể mà từng vị trí người lao động đảm trách. Kỹ năng nghề nghiệp của người lao động chính là sự thành thạo, tỉnh thông về các thao tác, động tác, nghiệp vụ trong quá trình thực hiện công việc nào đó.
Kỹ năng sẽ giúp cho người lao động hoàn thành tốt công việc của mình, quyết định tính hiệu quả của công việc. Kỹ năng nghề nghiệp là một bộ phân cấu thành chất lượng nguồn nhân lực, phát triển kỹ năng nghề nghiệp tức là góp phần làm gia tăng đáng kể về chất lượng nguồn nhân lực của tổ chức. Do vậy, nâng cao kỹ năng nghề nghiệp ià (ừm cách nâng cao tay nghề, mức độ thuẫn thục trong công việc, cũng như tạo điều kiện để người lao động tích lăy các kinh nghiệm cân thiết phục vụ cho công việc. Nâng cao trình độ chuyên môn và nâng cao kỹ năng nghề nghiệp của người lao động có hiệu quả trong công tác phát triển nguồn nhân lực thì nhất thiết doanh nghiệp cần phải dựa vào chiến lược, mục tiêu kinh doanh của doanh nghiệp.
Trên cơ sở đó, doanh nghiệp cần phải hoạch định, đánh giá thực trạng trình độ chuyên môn cũng như kỹ năng của tất cả lao động để từ đó xây dựng kế hoạch đào tạo, huấn luyện một cách phù hợp đáp ứng nhu cầu thực tế trong tương lai nhằm tránh tình trạng lãng phí và không hiệu quả. Nội dung của đào tạo, huấn luyện để nâng cao trình độ chuyên môn và kỹ năng nghề nghiệp của người lao động >_ Xác định nhu cầu đào tạo Công tác đào tạo phát triển của doanh nghiệp phải kết hợp chặt chẽ với quy hoạch chiến lược của doanh nghiệp và thực tiễn quản lí của doanh nghiệp, đây 1a mau chốt thành bại trong công tác bồi dưỡng của doanh nghiệp. Trước khi thực hiện đào tạo, để đào tạo phục vụ đắc lực cho doanh nghiệp, công việc ll phải làm trước tiên là phân tích xem có tất yếu phải đào tạo phát triển không, nói cách khác bước này chính là xác định tính cần thiết của hoạt động đào tạo. Xác định hay phân tích nhu cầu đào tạo là một trong những hoạt động tưởng.
chừng như đơn giản nhưng lại không dễ chút nào, ngoài năng lực chuyên môn, nhà quản trị cần có một chút cảm nhận nghề nghiệp đẻ có thẻ đánh giá đúng nhu cầu đào tạo. Nhu cầu đảo tạo phát sinh khi nhân viên không đủ các kiến thức, kĩ năng cần thiết để thực hiện công việc trong hiện tại cũng như tương lai. Ngoài ra, nhu cầu đào tạo còn xuất phát từ việc thảo luận với các cấp quản lý, các nhân viên, thông qua kết quả thống kê và phân tích các dữ kiện thông tin nhân lực. Bước này chính là việc xác định thời gian, địa điểm và những bộ phận nào cần được đào tạo.