CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÈ ĐÁNH GIÁ THÀNH TÍCH NHÂN VIÊN 1. TONG QUAN VE DANH GIA THANH TÍCH NHÂN VIÊN 1. Khái niệm đánh giá thành tích nhân viên Khái niệm đánh giá thành tích nhân viên hiện nay không còn xa lạ. Tuy nhiên, quan niệm vế vấn đẻ này hầu như chưa thống nhât.
Tùy theo mục tiêu cụ thể mà người ta có những nhận thức khác nhau về đánh giá thành tích nhân viên. Có thể nêu lên một số quan niệm như sau: “Theo giáo trình “Quản trị nguồn nhân lực” của trường Đại học kinh tế Đà Nẵng (2006), “Đánh giá thành tích nhân viên là tiến trình đánh giá những đóng. góp của nhân viên cho tổ chức trong một giai đoạn” [9]. Tác giả Nguyễn Vân Điềm và Nguyễn Ngọc Quân (2012), “Đánh giá thực hiện công việc thường được hiều là sự đánh giá có hệ thống và chính thức tình hình thực hiện công việc của người lao động trong quan hệ so sánh với các tiêu chuẩn đã được xây dựng và thảo luận về sự đánh giá đó với người lao động” [8].
Ivancevich, “Đánh giá thành tích là hoạt động nhằm xác. định hiệu quả thực hiện công việc của nhân viên” [12]. Như vậy, ta có thể định nghĩa đánh giá thành tích nhân viên như sau: “Đánh giá thành tích nhân viên là một tiễn trình ghỉ nhận những đóng góp của nhân viên trong một giai đoạn nhất định, so sánh giữa thực tế thực lên công việc với các tiêu chuẩn đã đặt ra. Thông tin phan hoi từ đánh gì.
thành tích nhân viên sẽ giáp nhân viên biết được mức độ hoàn thành công. việc của họ khi so sánh với tiêu chuẩn, mục tiêu mà tỗ chức đề ra”. Đề đánh giá thành tích nhân viên, cần phải cần trả lời được các câu hỏi sau: 10 ~ Đánh giá cái gi? ~ Đánh giá như thế nào? ~ Ai là người đánh giá? ~ Khi nào đánh giá? Mật độ đánh giá ra sao? ~ Mục tiêu của việc đánh giá là gì? 1. Ý nghĩa của việc đánh giá thành tích nhân viên Đánh giá thành tích nhân viên là một hoạt động rất quan trọng trong quản trị nguồn nhân lực.
Việc đánh giá này không những có ý nghĩa thâm. định kết quả thực hiện công việc của người lao động mà còn mang ý nghĩa công nhận thành tích của họ trong một thời gian xác định. Đánh giá thành tích nhân viên luôn tác động đến người lao động và doanh nghiệp. Đối với doanh nghiệp Đánh giá thành tích nhân viên giúp cung cấp các thông tin co ban cho doanh nghiệp khi quyết định các hoạt động quản trị nguồn nhân lực như vấn đề đào tạo, trả lương, khen thưởng, thuyên chuyển nhân viên, cải tiến cơ cấu tổ chức, phát triển nhân viên.
Bên cạnh đó, đánh giá thành tích nhân viên giúp truyền đạt những mục tiêu chiến lược của tô chức đến từng phòng ban, các nhân viên, gắn kết mục. tiêu phát triển của tổ chức và mục tiêu phát triển của cá nhân nhân viên, đảm. bảo sự nhất quán giữa hành vi công việc của nhân viên và chiến lược của tổ chức [9 tr. Đắi với người lao động Thông tin phản hồi từ đánh giá thành tích sẽ giúp nhân viên biết được.
các nhận xét, đánh giá chính thức của nhà quản lý về mức độ hoàn thành công. việc của họ khi so sánh với tiêu chuẩn mà tổ chức đề ra [9, tr. Đồng " thời tạo cơ hội để người lao động cải thiện tình hình thực hiện công việc hiện tại và phát triển các tiềm năng của họ trong tương lai. Ngoài ra, việc đánh giá còn có thể giúp người lao động giám sát các quyết định trả lương, thưởng, thăng chức, đào tạo.
NỘI DUNG TIÊN TRÌNH ĐÁNH GIÁ Tiến trình đánh giá thành tích được tiến hành qua các bước sau đây: ~ Xác định mục tiêu đánh giá thành tích; ~ Xác định tiêu chuẩn đánh giá; - Đối tượng đánh giá; ~ Phương pháp đánh giá, ~ Thời điểm đánh giá thành tích; - Thao luận và sử dụng kết quả đánh giá. Xác định mục tiêu đánh giá thành tích Đây là giai đoạn đầu tiên trong bất kỳ tổ chức, doanh nghiệp nào khi thực hiện đánh giá thành tích nhân viên. Việc xác định mục tiêu đánh giá thành tích nhân viên mang tinh chat định hướng rất rõ ràng trong toàn bộ tiến trình đánh giá. Mỗi doanh nghiệp có thể có một mục tiêu khác nhau khi thực hiện đánh giá thành tích nhân viên, tuy nhiên tất cả đều có chung một mục.
tiêu cơ bản đó là nâng cao hiệu quả làm việc của nhân viên. Sau đây là một số mục tiêu cụ thể của doanh nghiệp khi thực hiện đánh giá thành tích nhân viên: a. Đánh giá mức độ hoàn thành công việc được giao quản lý: Đánh giá mức độ hoàn thành công việc quản lý các chỉ tiêu được giao trong kỳ như: Hiệu quả đầu tư, tổng doanh thu, thu nhập của nhân viên trong kỳ đánh giá, định mức, sản 12 lượng, chất lượng nguồn nguyên liệu, chất lượng sản phẩm, mức độ khiếu nại của khách hàng. - Đốt với nhân viên: Qua phản hồi kết quả đánh giá thành tích nhân viên sẽ biết mức độ hoàn thành công việc của mình trong việc thực hiện các chỉ tiêu và nhiệm vụ được giao trong kỳ.
Trên cơ sở đó xây dựng kế hoạch và thực hiện việc cải thiện thành tích vào kỳ sau. Làm cơ sở trả lương và khen thưởng. Đánh giá thành tích là cấu thành của hệ thống thưởng phạt của tô chức. Các nhân viên, những người nhận được kết quả đánh giá tốt có xu hướng nhận các phần thưởng hoặc thù lao vượt trội hơn các cá nhân khác, trong các.
nhân viên được đánh giá thấp sẽ nhận hình phạt của tổ chức. Đánh giá thành tích nhằm phát triển nhân viên ~ Củng cô và duy trì thành tích: Bằng cách cung cắp thông tin phản hồi về thành tích quá khứ, người quản lý có thể khuyến khích nhân viên tiếp tục theo chiều hướng thành tích tốt mà họ đã đạt được và có thể đề nghị cách thức giúp cho nhân viên thực hiện công việc tốt hơn trong tương lai. - Xác định như cầu đào rạo: Đánh giá thành tích giúp cho doanh nghiệp biết được nhân viên nào cần đào tạo, đào tạo cái gì và vào thời gian nào. Xác định phát triển nghề nghiệp Đánh giá thành tích giúp cho nhân viên có cơ hội biết rõ sự đánh giá của doanh nghiệp đối với họ và là công cụ để hướng dẫn nhân viên có thể phát huy tiểm năng của mình trong công việc, có thể khiến cho nhân viên biết rõ những chỗ mình cần phải cải tiến, sửa đổi, định hướng cho nhân viên tự mình phát triển.
Người giám sát và nhân viên có cơ hội để thảo luận các mục. tiêu và kế hoạch nghề nghiệp dài hạn của nhân viên. Đánh giá thành tích làm cơ sở ra các quyết định hành chính - Bồ trí sắp xếp nguôn nhân lực nội bộ: Kết quả đánh giá thành tích nhân viên sẽ giúp cho nhà quản lý có thể hiểu nhân viên tương đối toàn diện từ đó đưa ra những thông tin đáng tin cậy cho việc trọng dụng nhân viên đảm bảo dùng người đúng chỗ. Nguyên tắc trọng dụng nhân viên là nhìn việc chọn người, tận dụng sở trường phát huy tiểm năng của nhân viên và bỏ qua sở đoản.
- Đánh giá các chính sách và chương trình nguồn nhân lực: Việc đánh giá thành tích có thê khiến cho doanh nghiệp thu thập thông tin công việc của. nhân viên một cách kịp thời. Thông qua việc phân tích những thông tin này nhà quản lý có thể tiến hành đánh giá hiệu quả các chính sách khuyến khích động viên và chương trình quản trị nguồn nhân lực. Xác định tiêu chuẩn đánh giá thành tích.
Khái niệm tiêu chuẩn đánh giá: Tiêu chí đánh giá là các chỉ tiêu cụ thể giúp chúng ta nhận diện các yêu cầu mà mục tiêu đánh giá đã xác định. Tiêu chí đánh giá là các chỉ tiêu cụ thê thể hiện các yêu cầu, nhiệm vụ, bản chất của công việc cũng như kỳ vọng của nhà quản lý về những lĩnh vực, kỹ năng, kết quả cần đạt được đối với nhân viên đó [11]. Các yêu cầu đối với tiêu chuẩn đánh giá Các quyết định cơ bản về tiêu chí đánh giá nào cần có trong bảng đánh. giá thành tích cần đáp ứng các yêu cầu sau: - Cụ thể: Tiêu chí đánh giá phải gắn liễn với nhiệm vụ được giao thực hiện với mục tiêu chiên lược mà tổ chức mong muốn đạt tới.
Các tiêu chí phải được đưa ra từ đầu kỳ đánh giá để nhân viên hiểu các yêu cầu và sự mong đợi của. người quản lý đối với mình. 14 ~ Có thể đo lường được: Tiêu chí đánh giá thực hiện công việc cho phép người lãnh đạo cụ thể hóa và trao đổi với nhân viên thông tỉn chính xác về thành quả công việc của họ cả về chất lượng và số lượng. Vì vậy, khi \y dựng tiêu chí đánh giá thực hiện công việc, cần lưu ý đến tính chất có thể định lượng và đo lường được.
- Tinh hợp lý: Các tiêu chí đánh giá phải bao quát toàn bộ nhiệm vụ đặt ra đối với nhân viên và không dễ bị đồng nhất vì có những nhân tố nằm ngoài sự kiểm soát của nhân viên và ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp tới công việc của họ. ~ Có hạn định vẻ thời gian: “Tiêu chí phải phản ánh được thời gian hoàn thành công việc. - Độ tin cậy: Đánh giá đo lường việc thực hiện phải đảm bảo tính nhất quán. Cho dẫu phương pháp thu thập thông tin là gì đi chăng nữa thì kết qua tng hop mang lại phải cho cùng kết quả và đi đến cùng một quyết định.
Như vậy, độ tin cậy của tiêu chí hàm ý đề cập đến mức độ én định của tiêu chí hoặc cũng có thể là mức độ thực hiện công việc của nhân viên duy trì theo một thời gian. Độ tin cậy giữa những người đánh giá là đáng quan tâm nhất, có thể tin vào độ tin cây giữa những người đánh giá là cao khi những người đánh giá ở cùng một cấp bậc trong tô chức [9, tr. Các loại tiêu chuẩn đánh giá Tùy vào mục tiêu đánh giá cụ thể sẽ xây dựng hệ thống các tiêu chí đánh giá phục vụ mục tiêu đó, nhưng nhìn chung các tiêu chí này thường. được chọn lựa từ các nhóm tiêu chí sau: - Các tổ chất, đặc điểm 15 Một số các tố chất, đặc điểm của nhân viên như tính cách, thái độ, hình.
thức, tính chủ động được coi là cơ sở cho một số đánh giá. Loại tiêu chí đánh.