Tổng quan nghiên cứu

Thị trường ô tô Việt Nam giai đoạn 2018 - 2020 chứng kiến nhiều biến động mang tính bước ngoặt, được thúc đẩy bởi các chính sách điều tiết vĩ mô như chính sách giảm 50% lệ phí trước bạ đối với xe sản xuất, lắp ráp trong nước theo Nghị định 70/2020/NĐ-CP và ưu đãi thuế nhập khẩu linh kiện 0% theo Nghị định 57/2020/NĐ-CP. Tuy nhiên, ngành công nghiệp ô tô nội địa vẫn chịu áp lực lớn khi có tới 80% linh kiện phải nhập khẩu, khiến chi phí sản xuất xe trong nước cao hơn từ 10% đến 20% so với các quốc gia trong khu vực. Tại địa bàn tỉnh Quảng Bình, Công ty TNHH MTV Trường Hải Quảng Bình – chi nhánh trực thuộc Tập đoàn THACO chính thức hoạt động từ ngày 01/07/2010 – đã phát triển hệ thống cơ sở vật chất đồng bộ với Showroom KIA có diện tích gần 3.000 m2 và tổng mức đầu tư 29 tỷ đồng tại thành phố Đồng Hới. Dù dòng xe SUV 7 chỗ Kia Sorento thế hệ thứ tư sở hữu nhiều cải tiến vượt bậc về công nghệ và thiết kế, áp lực cạnh tranh khốc liệt từ các đối thủ cùng phân khúc đòi hỏi doanh nghiệp phải tái thiết lập chiến lược tiếp cận khách hàng.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là giải quyết sự thiếu tính liên tục và chưa tối ưu hóa nguồn lực trong hoạt động xúc tiến hỗn hợp cho dòng xe Kia Sorento tại thị trường địa phương. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể bao gồm: hệ thống hóa cơ sở lý luận về truyền thông marketing tích hợp cho ngành hàng ô tô; khảo sát, phân tích toàn diện thực trạng hoạt động truyền thông và kinh doanh sản phẩm Kia Sorento giai đoạn 2018 - 2020; từ đó đề xuất hệ thống giải pháp truyền thông marketing đồng bộ đến năm 2025. Nghiên cứu tập trung vào không gian địa lý tỉnh Quảng Bình và nhóm đối tượng khách hàng mục tiêu đã sở hữu hoặc có ý định sở hữu xe Kia Sorento. Kết quả của đề tài mang ý nghĩa thực tiễn quan trọng, giúp chi nhánh nâng cao độ nhận diện thương hiệu từ mức ước tính 55% lên trên 85%, đồng thời cải thiện tỷ lệ chuyển đổi khách hàng tiềm năng tăng trưởng 15% đến 20% trong chu kỳ kinh doanh mới.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự tích hợp của các lý thuyết quản trị tiếp thị hiện đại, tiêu biểu là mô hình Truyền thông Marketing Tích hợp (IMC - Integrated Marketing Communications) do George Belch và Michael Belch phát triển năm 2003, kết hợp quan điểm định hướng giá trị của Philip Kotler. Theo đó, IMC được định nghĩa là một tiến trình hoạch định chiến lược nhằm đảm bảo tất cả các điểm tiếp xúc thương hiệu mà khách hàng nhận được đều mang tính nhất quán, bổ trợ lẫn nhau và bền vững theo thời gian. Lý thuyết này nhấn mạnh hai đặc trưng cốt lõi: tính liên tục về mặt vật lý (đồng nhất về hình ảnh, biểu tượng, khẩu hiệu) và tính liên tục về mặt tâm lý (nhất quán về cảm xúc và giá trị thương hiệu).

Song song với mô hình IMC, tác giả vận dụng mô hình phản ứng phân cấp AIDA (Attention - Interest - Desire - Action) và mô hình cấp độ hiệu quả của Robert Lavidge và Gary Steiner để giải thích hành vi khách hàng mua xe ô tô – một loại tài sản có giá trị cao và mức độ gắn kết phức tạp. Quá trình khách hàng dịch chuyển từ trạng thái nhận biết, hiểu biết, thiện cảm, ưa chuộng, tin tưởng đến hành động mua thực tế đòi hỏi sự tác động phối hợp của nhiều công cụ. Các khái niệm nền tảng được làm rõ gồm: phối thức tiếp thị 4P và 7P, mô hình truyền thông 5M (Mission - Nhiệm vụ, Money - Ngân sách, Message - Thông điệp, Media - Phương tiện truyền thông, Measurement - Đo lường) và các công cụ xúc tiến hỗn hợp gồm quảng cáo, quan hệ công chúng, xúc tiến bán, marketing trực tiếp và bán hàng cá nhân.

Phương pháp nghiên cứu

Để bảo đảm tính khách quan và khoa học, luận văn kết hợp chặt chẽ giữa nguồn dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp với quy trình xử lý chuẩn mực:

  • Nguồn dữ liệu thứ cấp: Tập hợp các báo cáo tài chính, báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh và dữ liệu bán lẻ của dòng xe Kia Sorento tại Công ty TNHH MTV Trường Hải Quảng Bình trong giai đoạn 2018 - 2020. Dữ liệu này được đối chiếu với các báo cáo phân tích thị trường của Hiệp hội các nhà sản xuất Ô tô Việt Nam (VAMA) và các văn bản quy phạm pháp luật liên quan.
  • Nguồn dữ liệu sơ cấp và chọn mẫu: Thu thập trong năm 2021 thông qua bảng câu hỏi điều tra khảo sát trực tiếp. Kích thước mẫu nghiên cứu được xác định là 150 khách hàng đã mua hoặc đang sử dụng xe ô tô tại địa bàn thành phố Đồng Hới, thị xã Ba Đồn và các huyện thuộc tỉnh Quảng Bình. Phương pháp chọn mẫu phi xác suất thuận tiện kết hợp phân tầng địa lý được áp dụng để đảm bảo đại diện cho nhiều nhóm thu nhập và độ tuổi khác nhau trong bối cảnh dịch bệnh diễn biến phức tạp.
  • Phương pháp phân tích dữ liệu: Sử dụng phương pháp phân tích so sánh để xác định mức độ biến động của các chỉ tiêu doanh số, thị phần và ngân sách chi tiêu tiếp thị qua các năm. Đồng thời, phương pháp thống kê mô tả (tần số, tỷ lệ phần trăm, giá trị trung bình theo thang đo Likert 5 mức độ) được ứng dụng để lượng hóa đánh giá của 150 khách hàng về 7 thành tố tiếp thị và các kênh truyền thông của công ty. Lý do lựa chọn các phương pháp này nhằm làm rõ mối tương quan giữa tần suất tiếp cận thông điệp và quyết định mua hàng thực tế của người tiêu dùng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình khảo sát 150 khách hàng và phân tích dữ liệu kinh doanh giai đoạn 2018 - 2020 tại Công ty TNHH MTV Trường Hải Quảng Bình đã chỉ ra 4 phát hiện quan trọng:

  • Kênh tiếp cận thông tin truyền thống chiếm tỷ trọng áp đảo nhưng đang giảm dần hiệu suất: Khoảng 62% khách hàng tiếp cận thông tin về Kia Sorento thông qua các hình thức truyền thống như ghé thăm trực tiếp Showroom tại đường Hữu Nghị, thành phố Đồng Hới hoặc qua sự giới thiệu của người thân, bạn bè. Trong khi đó, kênh kỹ thuật số (Digital Marketing) chỉ tiếp cận được khoảng 23% người mua, cho thấy sự thiếu hụt nghiêm trọng trong chiến lược tương tác trực tuyến.
  • Đánh giá về nhận diện thương hiệu chưa tương xứng với tiềm năng sản phẩm: Dù diện tích khu trưng bày đạt hơn 520 m2 và cơ sở vật chất đạt chuẩn nhận diện toàn cầu, chỉ có khoảng 41% khách hàng khảo sát nắm rõ các tính năng công nghệ đột phá của Kia Sorento thế hệ thứ 4 so với thế hệ tiền nhiệm.
  • Cơ cấu ngân sách truyền thông mất cân đối: Hơn 70% ngân sách xúc tiến hàng năm của chi nhánh tập trung vào các sự kiện trưng bày tại chỗ và bảng biển tấm lớn ngoài trời, trong khi ngân sách dành cho quảng cáo nhắm chọn mục tiêu trên mạng xã hội và tối ưu hóa công cụ tìm kiếm chỉ chiếm dưới 15% tổng chi phí tiếp thị.
  • Năng lực dịch vụ hậu mãi là điểm cộng lớn nhưng chưa được truyền thông hiệu quả: Xưởng dịch vụ của đơn vị có khả năng tiếp nhận đến 8.000 lượt xe mỗi năm với trang thiết bị chuẩn đoán tiên tiến, song có tới 54% khách hàng tiềm năng chưa biết đến các chính sách bảo dưỡng định kỳ và dịch vụ chăm sóc khách hàng lưu động tại các huyện vùng xa.

Thảo luận kết quả

Khi xem xét dữ liệu qua biểu đồ cơ cấu nguồn tiếp cận thông tin, có thể thấy rõ sự phân hóa sâu sắc giữa các thế hệ người tiêu dùng tại Quảng Bình. Khách hàng trong độ tuổi từ 30 đến 45 tuổi có xu hướng tìm kiếm đánh giá trên các diễn đàn ô tô và mạng xã hội trước khi đến đại lý, nhưng thông điệp trực tuyến của Trường Hải Quảng Bình thời gian qua còn rời rạc, nghèo nàn về nội dung trải nghiệm thực tế.

Nguyên nhân chính dẫn đến hạn chế này là do phòng kinh doanh phải kiêm nhiệm cả chức năng tiếp thị lẫn bán hàng, thiếu nhân sự chuyên trách về Digital Marketing và sáng tạo nội dung. So với các nghiên cứu của nhiều tác giả về thị trường ô tô tại miền Trung, mức độ đầu tư cho truyền thông tương tác đa chiều tại các tỉnh nhỏ thường bị xem nhẹ do quan niệm tiếp thị truyền miệng vẫn giữ vai trò thống trị. Tuy nhiên, sự xuất hiện của các đối thủ mạnh với chiến dịch quảng cáo trực tuyến rầm rộ đã làm suy giảm thị phần của Kia Sorento. Do đó, việc chuyển đổi từ tiếp thị đơn kênh sang mô hình IMC là yêu cầu cấp thiết để tối ưu hóa chi phí và gia tăng tỷ lệ chuyển đổi.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả phân tích thực trạng, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp mang tính hành động cao nhằm hoàn thiện chiến lược truyền thông marketing cho dòng xe Kia Sorento giai đoạn 2021 - 2025:

  • Tái cấu trúc và tối ưu hóa phân bổ ngân sách IMC: Ban Giám đốc công ty cần phê duyệt kế hoạch tái cơ cấu ngân sách tiếp thị, nâng tỷ trọng đầu tư cho nền tảng số lên mức 40% tổng ngân sách hàng năm, tương đương mức tăng trưởng khoảng 25% so với giai đoạn trước. Thời gian triển khai hoàn tất trong quý 1 hàng năm.
  • Xây dựng thông điệp truyền thông chuẩn hóa và định vị rõ nét: Phòng Kinh doanh phối hợp với bộ phận truyền thông thiết lập thông điệp cốt lõi "Khẳng định đẳng cấp công nghệ tiên phong - Đồng hành trên mọi cung đường di sản", gắn liền hình ảnh Kia Sorento với các địa danh nổi tiếng của Quảng Bình như Phong Nha - Kẻ Bàng, Nhật Lệ. Mục tiêu nâng tỷ lệ nhận biết thông điệp lên mức trên 80% trong vòng 12 tháng.
  • Đẩy mạnh chiến dịch tiếp thị số và trải nghiệm khách hàng: Triển khai các chiến dịch quảng cáo đa kênh thông qua Google Ads, Facebook Fanpage và Zalo Official Account có gắn định vị địa lý tỉnh Quảng Bình; đồng thời tổ chức chương trình Lái thử xe cuối tuần (Weekend Test-drive) định kỳ 2 lần mỗi tháng tại các trung tâm huyện thị như Ba Đồn, Bố Trạch, Lệ Thủy. Chỉ tiêu tiếp cận tối thiểu 500 lượt trải nghiệm lái thử trực tiếp mỗi quý.
  • Chuẩn hóa quy trình chăm sóc khách hàng và bán hàng cá nhân: Bộ phận Dịch vụ phụ tùng và Chăm sóc khách hàng cần thiết lập hệ thống phần mềm quản lý quan hệ khách hàng (CRM), thực hiện gọi điện khảo sát sự hài lòng định kỳ sau 3 ngày và sau 1 tháng mua xe, phấn đấu đạt chỉ số hài lòng khách hàng trên 95% trong suốt giai đoạn đến năm 2025.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị tham khảo thực tiễn và học thuật cho 4 nhóm đối tượng chính:

  • Ban lãnh đạo và quản trị viên các đại lý phân phối ô tô: Cung cấp khung phương pháp luận thực tế để đánh giá hiệu quả kênh truyền thông, tối ưu hóa chi phí tiếp thị và thiết lập quy trình IMC phù hợp với đặc thù kinh doanh xe hơi tại các thị trường cấp tỉnh.
  • Chuyên viên Marketing và Truyền thông ngành hàng cao cấp: Nắm bắt các giải pháp phân bổ ngân sách, phương thức kết hợp giữa sự kiện lái thử tại chỗ và quảng cáo kỹ thuật số nhắm chọn nhằm nâng cao tỷ lệ chuyển đổi khách hàng tiềm năng.
  • Giảng viên, học viên cao học và sinh viên ngành Quản trị Kinh doanh: Sử dụng như một tài liệu nghiên cứu tình huống điển hình (Case study) về ứng dụng lý thuyết IMC, mô hình 5M và phương pháp khảo sát định lượng trong phân tích hành vi khách hàng mua sắm tài sản giá trị lớn.
  • Các nhà nghiên cứu và cơ quan hoạch định thị trường địa phương: Cung cấp bức tranh thực tế về sự tác động của chính sách thuế, phí vĩ mô đến sức mua và xu hướng tiêu dùng ô tô tại khu vực Bắc Trung Bộ.

Câu hỏi thường gặp

  • Luận văn sử dụng mô hình lý thuyết chính nào để phân tích hoạt động truyền thông? Đề tài áp dụng lý thuyết Truyền thông Marketing Tích hợp (IMC) của George Belch và Michael Belch, kết hợp mô hình phân cấp phản ứng AIDA và mô hình 5M của Philip Kotler. Sự kết hợp này giúp đánh giá toàn diện hành trình khách hàng từ nhận thức đến hành động mua trong ngành ô tô.

  • Cỡ mẫu khảo sát trong nghiên cứu là bao nhiêu và được thực hiện ở đâu? Nghiên cứu tiến hành khảo sát trực tiếp 150 khách hàng đã và đang sử dụng ô tô tại thành phố Đồng Hới, thị xã Ba Đồn và các huyện lân cận thuộc tỉnh Quảng Bình trong năm 2021, đảm bảo tính đại diện cho các nhóm thu nhập và độ tuổi tiêu dùng.

  • Thực trạng lớn nhất trong công tác truyền thông của Thaco Quảng Bình là gì? Hạn chế lớn nhất là sự mất cân đối về ngân sách khi hơn 70% chi phí dành cho kênh truyền thống tại showroom và bảng biển ngoài trời, trong khi kênh Digital Marketing chỉ chiếm dưới 15%, dẫn đến tỷ lệ tiếp cận nhóm khách hàng số chỉ đạt khoảng 23%.

  • Mục tiêu định lượng cụ thể của các giải pháp đề xuất đến năm 2025 là gì? Hệ thống giải pháp hướng đến mục tiêu nâng độ nhận diện thương hiệu Kia Sorento lên trên 85%, tăng tỷ lệ chuyển đổi khách hàng tiềm năng thêm 15% đến 20%, và nâng chỉ số hài lòng về dịch vụ chăm sóc khách hàng lên trên 95%.

  • Nghiên cứu có tính ứng dụng như thế nào đối với các đại lý ô tô khác tại các tỉnh miền Trung? Bộ giải pháp mang tính thực chứng cao, cho phép các đại lý xe hơi tại các thị trường địa phương có quy mô tương đương áp dụng trực tiếp mô hình tổ chức sự kiện lái thử lưu động kết hợp quảng cáo nhắm mục tiêu địa phương với chi phí tối ưu.

Kết luận

  • Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về truyền thông marketing tích hợp (IMC) và mô hình quản trị tiếp thị chuyên biệt cho phân khúc xe ô tô du lịch.
  • Đánh giá chi tiết thực trạng hoạt động kinh doanh và truyền thông dòng xe Kia Sorento tại Công ty TNHH MTV Trường Hải Quảng Bình trong giai đoạn bản lề 2018 - 2020.
  • Khảo sát định lượng trên 150 khách hàng, chỉ ra điểm nghẽn trong việc phân bổ ngân sách số và tận dụng thế mạnh cơ sở vật chất showroom 29 tỷ đồng.
  • Đề xuất 4 nhóm giải pháp đồng bộ về ngân sách, thông điệp, kênh số và bán hàng cá nhân với lộ trình triển khai chi tiết đến năm 2025.
  • Cung cấp tài liệu tham khảo giá trị cho các nhà quản trị đại lý ô tô trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển thị trường bền vững.

Lộ trình triển khai tiếp theo cần tập trung ngay vào việc hoàn thiện hệ thống đo lường hiệu quả truyền thông định kỳ hàng quý và đào tạo kỹ năng số cho đội ngũ tư vấn bán hàng. Doanh nghiệp và các nhà quản trị quan tâm có thể áp dụng ngay mô hình này để tái thiết kế chiến lược truyền thông, nâng cao doanh số và chiếm lĩnh thị phần vững chắc tại thị trường mục tiêu.