Luận văn thạc sĩ kế toán quản trị chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm tại công ty cổ phần thép hòa phát

Luận văn thạc sĩ phân tích kế toán quản trị chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm tại Công ty Cổ phần Thép Hòa Phát, đánh giá hiệu quả và đề xuất giải pháp tối ưu.

• Tác giả: Nguyễn Thị Lệ
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Tuấn Duy
• Trường học: Trường Đại học Thương Mại
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Quản Trị Chi Phí Sản Xuất Và Giá Thành Sản Phẩm Tại Công Ty Cổ Phần Thép Hòa Phát
• Loại tài liệu: thesis
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÍ LUẬN CƠ BẢN VỀ KẾ TOÁN QUẢN TRỊ CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TRONG DOANH NGHIỆP
• 1.1. Tổng quan về kế toán quản trị trong các doanh nghiệp sản xuất
• 1.2. Khái niệm, bản chất của KTQT
• 1.3. Nội dung của KTQT
• 1.4. Vai trò của KTQT đối với công tác quản trị trong các DN
• 1.5. Yêu cầu quản lý và nhiệm vụ kế toán quản trị chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm trong các DN sản xuất
• 1.6. Yêu cầu quản lý chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm
• 1.7. Nhiệm vụ của KTQT chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm
• 1.8. Kế toán quản trị chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm trong các DN sản xuất
• 1.9. Nhận diện và phân loại chi phí sản xuất, giá thành sản phẩm phục vụ quản trị DN
• 1.10. Xây dựng dự toán chi phí sản xuất, giá thành sản phẩm
• 1.11. Thu thập thông tin về chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm phục vụ yêu cầu quản trị DN
• 1.12. Lập báo cáo và phân tích thông tin phục vụ việc ra quyết định
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG KẾ TOÁN QUẢN TRỊ CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN THÉP HÒA PHÁT
• 2.1. Tổng quan về Công ty và nhân tố ảnh hưởng đến KTQT chi phí giá thành tại Công ty cổ phần thép Hòa Phát
• 2.1.1. Tổng quan về Công ty
• 2.1.2. Phân tích nhân tố ảnh hưởng đến KTQT chi phí giá thành tại Công ty cổ phần thép Hòa Phát
• 2.2. Thực trạng kế toán quản trị chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm tại Công ty cổ phần thép Hòa Phát
• 2.2.1. Nhận diện và phân loại chi phí sản xuất, tính giá thành sản phẩm
• 2.2.2. Xây dựng định mức và lập dự toán chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm
• 2.2.3. Thu thập thông tin thực hiện về chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm phục vụ yêu cầu quản trị
• 2.2.4. Lập báo cáo và phân tích thông tin phục vụ việc ra quyết định
• 2.2.5. Đánh giá thực trạng kế toán quản trị chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm tại Công ty Cổ phần thép Hòa Phát
• 2.2.6. Những hạn chế
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: CÁC KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT NHẰM HOÀN THIỆN KẾ TOÁN QUẢN TRỊ CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN THÉP HOÀ PHÁT
• 3.1. Định hướng phát triển của Công ty và nguyên tắc hoàn thiện kế toán chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm tại Công ty cổ phần thép Hòa Phát
• 3.1.1. Sự cần thiết phải hoàn thiện KTQT chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm tại Công ty cổ phần thép Hòa Phát
• 3.1.2. Nguyên tắc hoàn thiện kế toán quản trị chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm tại Công ty cổ phần thép Hòa Phát
• 3.2. Các giải pháp hoàn thiện kế toán quản trị chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm tại Công ty cổ phần thép Hòa Phát
• 3.2.1. Hoàn thiện nhận diện và phân loại chi phí sản xuất, giá thành sản phẩm phục vụ quản trị DN
• 3.2.2. Hoàn thiện xây dựng định mức và lập dự toán chi phí sản xuất, giá thành sản phẩm
• 3.2.3. Hoàn thiện thu thập thông tin về chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm phục vụ yêu cầu quản trị DN
• 3.2.4. Hoàn thiện phân tích thông tin chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm phục vụ yêu cầu quản trị DN
• 3.2.5. Xây dựng mô hình tổ chức kế toán quản trị chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm
• 3.2.6. Điều kiện thực hiện giải pháp
• 3.2.6.1. Đối với Công ty cổ phần thép Hòa Phát
• 3.2.6.2. Về phía Nhà nước
• 3.3. Những hạn chế trong nghiên cứu và hướng phát triển trong tương lai
• 3.3.1. Những hạn chế trong nghiên cứu đề tài
• 3.3.2. Những đề xuất trong việc giải quyết những hạn chế khi nghiên cứu đề tài
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về kế toán quản trị chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm

Kế toán quản trị chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm là một phần quan trọng trong hệ thống kế toán của doanh nghiệp. Quản trị chi phí không chỉ giúp doanh nghiệp kiểm soát chi phí mà còn tối ưu hóa quy trình sản xuất. Giá thành sản phẩm là yếu tố quyết định đến khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường. Việc phân tích và nhận diện các loại chi phí sản xuất là cần thiết để đưa ra các quyết định quản lý hiệu quả. Theo đó, việc xây dựng định mức chi phí và lập dự toán là những bước quan trọng trong quá trình này. Các doanh nghiệp cần có hệ thống thông tin kế toán chính xác để phục vụ cho việc ra quyết định. Như vậy, quản lý chi phí và giá thành sản phẩm không chỉ là nhiệm vụ của bộ phận kế toán mà còn là trách nhiệm của toàn bộ doanh nghiệp.

1.1. Khái niệm và vai trò của kế toán quản trị

Kế toán quản trị là một công cụ quan trọng giúp các nhà quản lý đưa ra quyết định. Nó cung cấp thông tin về chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm, từ đó giúp doanh nghiệp xác định được mức giá bán hợp lý. Kế toán quản trị không chỉ dừng lại ở việc ghi chép số liệu mà còn bao gồm việc phân tích và đánh giá hiệu quả hoạt động sản xuất. Điều này giúp doanh nghiệp nhận diện được các yếu tố ảnh hưởng đến chi phí và giá thành, từ đó có thể đưa ra các biện pháp cải tiến. Kế toán quản trị cũng đóng vai trò quan trọng trong việc lập kế hoạch và kiểm soát ngân sách, giúp doanh nghiệp duy trì hoạt động hiệu quả và bền vững.

II. Thực trạng kế toán quản trị chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm tại Công ty cổ phần Thép Hòa Phát

Công ty cổ phần Thép Hòa Phát là một trong những doanh nghiệp hàng đầu trong ngành sản xuất thép tại Việt Nam. Thực trạng kế toán quản trị chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm tại công ty cho thấy nhiều điểm mạnh nhưng cũng tồn tại không ít hạn chế. Công ty đã áp dụng các phương pháp kế toán hiện đại để theo dõi và phân tích chi phí sản xuất. Tuy nhiên, việc phân loại chi phí và lập dự toán vẫn chưa thực sự hiệu quả. Các thông tin về chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm chưa được cập nhật kịp thời, dẫn đến việc ra quyết định chưa chính xác. Đánh giá thực trạng này là cần thiết để tìm ra các giải pháp cải thiện, nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động sản xuất và quản lý chi phí tại công ty.

2.1. Phân tích thực trạng kế toán quản trị tại Công ty

Phân tích thực trạng cho thấy rằng công ty đã có những bước tiến trong việc áp dụng kế toán quản trị vào hoạt động sản xuất. Tuy nhiên, việc thu thập và phân tích thông tin về chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm vẫn còn nhiều bất cập. Công ty cần cải thiện quy trình thu thập dữ liệu và phân tích thông tin để có thể đưa ra các quyết định chính xác hơn. Việc áp dụng công nghệ thông tin trong kế toán quản trị cũng là một yếu tố quan trọng giúp công ty nâng cao hiệu quả quản lý chi phí. Các giải pháp cần thiết bao gồm việc đào tạo nhân viên kế toán, cải tiến quy trình làm việc và áp dụng các phần mềm kế toán hiện đại.

III. Đề xuất giải pháp hoàn thiện kế toán quản trị chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm

Để hoàn thiện kế toán quản trị chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm tại Công ty cổ phần Thép Hòa Phát, cần thực hiện một số giải pháp cụ thể. Đầu tiên, công ty cần xây dựng một hệ thống thông tin kế toán hiện đại, giúp thu thập và phân tích dữ liệu một cách nhanh chóng và chính xác. Thứ hai, việc đào tạo nhân viên kế toán về các phương pháp kế toán quản trị hiện đại là rất cần thiết. Cuối cùng, công ty cần thường xuyên đánh giá và điều chỉnh các định mức chi phí sản xuất để phù hợp với thực tế. Những giải pháp này không chỉ giúp công ty nâng cao hiệu quả hoạt động mà còn tạo ra lợi thế cạnh tranh trên thị trường.

3.1. Giải pháp cải tiến quy trình kế toán

Cải tiến quy trình kế toán là một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả quản lý chi phí và giá thành sản phẩm. Công ty cần áp dụng các phần mềm kế toán hiện đại để tự động hóa quy trình thu thập và phân tích dữ liệu. Điều này sẽ giúp giảm thiểu sai sót và tiết kiệm thời gian. Bên cạnh đó, việc xây dựng các tiêu chuẩn và định mức chi phí rõ ràng cũng là cần thiết để đảm bảo tính chính xác trong việc tính toán giá thành sản phẩm. Công ty cũng nên thường xuyên tổ chức các buổi đào tạo cho nhân viên kế toán để cập nhật kiến thức và kỹ năng mới trong lĩnh vực kế toán quản trị.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam phát triển mạnh mẽ với sự đa dạng hóa các thành phần kinh tế, đặc biệt là sự tham gia của các công ty cổ phần và công ty có vốn đầu tư nước ngoài, công tác kế toán quản trị (KTQT) chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm ngày càng trở nên cấp thiết. Theo ước tính, việc quản lý chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm chiếm tỷ trọng lớn trong tổng chi phí hoạt động của doanh nghiệp sản xuất, ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận và khả năng cạnh tranh trên thị trường. Công ty cổ phần Thép Hòa Phát, với quy mô lớn trong ngành sản xuất thép, đã và đang đối mặt với thách thức trong việc hoàn thiện hệ thống KTQT nhằm nâng cao hiệu quả quản lý chi phí và giá thành sản phẩm.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là hệ thống hóa lý luận về KTQT chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm, phân tích thực trạng tại Công ty cổ phần Thép Hòa Phát trong giai đoạn 2016-2017, từ đó đánh giá ưu nhược điểm và đề xuất các giải pháp hoàn thiện nhằm nâng cao hiệu quả quản trị chi phí và giá thành sản phẩm. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp thông tin chi tiết, kịp thời cho các nhà quản trị doanh nghiệp, giúp họ ra quyết định chính xác, góp phần tối đa hóa lợi nhuận và nâng cao sức cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường thép trong nước và quốc tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình nghiên cứu về kế toán quản trị, đặc biệt tập trung vào kế toán quản trị chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm. Hai lý thuyết trọng tâm được áp dụng gồm:

1. Lý thuyết kế toán quản trị: Định nghĩa KTQT là hệ thống thu thập, xử lý và cung cấp thông tin kinh tế tài chính phục vụ quản trị nội bộ doanh nghiệp, giúp nhà quản trị lập kế hoạch, tổ chức, kiểm soát và ra quyết định. KTQT cung cấp thông tin chi tiết về chi phí, giá thành sản phẩm, doanh thu và kết quả kinh doanh, hỗ trợ tối ưu hóa lợi nhuận.

2. Mô hình phân loại chi phí sản xuất: Chi phí sản xuất được phân loại theo nhiều tiêu thức như chức năng (nguyên vật liệu trực tiếp, nhân công trực tiếp, chi phí sản xuất chung), mối quan hệ với mức độ hoạt động (chi phí biến đổi, chi phí cố định, chi phí hỗn hợp), thời kỳ xác định kết quả (chi phí sản phẩm, chi phí thời kỳ), và thẩm quyền ra quyết định (chi phí kiểm soát được, không kiểm soát được). Mô hình này giúp nhận diện, phân tích và kiểm soát chi phí hiệu quả.

Các khái niệm chính bao gồm: chi phí sản xuất, giá thành sản phẩm, dự toán chi phí, sản phẩm dở dang, phân bổ chi phí sản xuất chung, và các phương pháp tính giá thành (theo công việc, theo quá trình).

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu hỗn hợp, kết hợp cả lý thuyết và thực tiễn:

• Nguồn dữ liệu: Thu thập dữ liệu thứ cấp từ các văn bản pháp luật như Luật Kế toán 2003, Thông tư 53/2006/TT-BTC; tài liệu chuyên ngành, báo cáo tài chính và tài liệu nội bộ của Công ty cổ phần Thép Hòa Phát năm 2016-2017; các bài viết, luận văn liên quan trong lĩnh vực kế toán quản trị.

• Phương pháp thu thập dữ liệu: Phỏng vấn trực tiếp và gián tiếp lãnh đạo công ty, kế toán trưởng, nhân viên kế toán tổng hợp và kế toán vật tư; quan sát thực tế hoạt động kế toán tại công ty; thu thập chứng từ kế toán, báo cáo chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm.

• Phương pháp phân tích: So sánh thực trạng với các quy định kế toán hiện hành và lý thuyết; phân tích số liệu chi phí, giá thành sản phẩm; đánh giá ưu nhược điểm; tổng hợp và phân tích dữ liệu để đưa ra kết luận và đề xuất.

• Cỡ mẫu và timeline: Nghiên cứu tập trung vào dữ liệu và hoạt động kế toán của Công ty cổ phần Thép Hòa Phát trong hai năm 2016 và 2017, với các cuộc phỏng vấn và quan sát được thực hiện trong khoảng thời gian nghiên cứu luận văn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thực trạng công tác kế toán quản trị chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm: Công ty đã xây dựng hệ thống kế toán quản trị chi phí tương đối đầy đủ, tập trung vào phân loại chi phí theo chức năng và mối quan hệ với mức độ hoạt động. Tuy nhiên, việc lập dự toán chi phí và định mức chi phí còn chưa đồng bộ, dẫn đến chênh lệch giữa chi phí thực tế và dự toán khoảng 8-12% trong một số phân xưởng.

2. Phân loại và nhận diện chi phí: Công ty áp dụng phân loại chi phí theo nguyên vật liệu trực tiếp, nhân công trực tiếp và chi phí sản xuất chung. Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp chiếm khoảng 60% tổng chi phí sản xuất, nhân công trực tiếp chiếm 25%, còn lại là chi phí sản xuất chung. Việc phân bổ chi phí sản xuất chung chưa thực sự chính xác, ảnh hưởng đến tính đúng đắn của giá thành sản phẩm.

3. Xác định giá thành sản phẩm: Công ty sử dụng phương pháp tính giá thành theo quá trình, phù hợp với đặc điểm sản xuất thép liên tục. Tuy nhiên, việc đánh giá sản phẩm dở dang cuối kỳ còn mang tính ước lượng, chưa áp dụng đầy đủ các phương pháp xác định giá trị sản phẩm dở dang theo chi phí định mức hoặc sản lượng ước tính tương đương, dẫn đến sai lệch khoảng 5-7% trong giá thành thực tế.

4. Báo cáo và phân tích thông tin kế toán quản trị: Báo cáo kế toán quản trị được lập hàng tháng, cung cấp thông tin chi tiết về chi phí và giá thành sản phẩm. Tuy nhiên, các báo cáo chưa phân tích sâu về nguyên nhân chênh lệch chi phí, chưa cung cấp đầy đủ thông tin hỗ trợ ra quyết định kịp thời cho nhà quản trị.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các hạn chế trên xuất phát từ việc chưa hoàn thiện hệ thống dự toán và định mức chi phí, cũng như phương pháp phân bổ chi phí sản xuất chung chưa phù hợp với thực tế sản xuất. So với các nghiên cứu trong ngành thép và các doanh nghiệp sản xuất lớn khác, Công ty cổ phần Thép Hòa Phát đã có bước tiến trong việc áp dụng KTQT nhưng vẫn cần nâng cao tính chính xác và kịp thời của thông tin kế toán quản trị.

Việc chưa áp dụng đầy đủ các phương pháp xác định giá trị sản phẩm dở dang làm giảm độ tin cậy của giá thành sản phẩm, ảnh hưởng đến việc kiểm soát chi phí và ra quyết định giá bán. Bên cạnh đó, báo cáo kế toán quản trị chưa tập trung phân tích nguyên nhân chênh lệch chi phí khiến nhà quản trị khó khăn trong việc điều chỉnh kịp thời các biện pháp quản lý chi phí.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh chi phí dự toán và chi phí thực tế theo từng phân xưởng, bảng phân tích tỷ trọng chi phí nguyên vật liệu, nhân công và chi phí sản xuất chung, cũng như biểu đồ biến động giá thành sản phẩm qua các kỳ để minh họa hiệu quả quản lý chi phí.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện hệ thống dự toán và định mức chi phí: Xây dựng và cập nhật định mức chi phí sản xuất dựa trên dữ liệu thực tế và điều kiện sản xuất hiện tại, đảm bảo dự toán chi phí sát với thực tế. Thời gian thực hiện: 6 tháng; Chủ thể: Phòng kế toán phối hợp với các phân xưởng sản xuất.

2. Cải tiến phương pháp phân bổ chi phí sản xuất chung: Áp dụng các tiêu thức phân bổ phù hợp hơn với đặc điểm sản xuất thép, như phân bổ theo giờ máy, khối lượng sản phẩm hoặc diện tích sử dụng máy móc. Thời gian thực hiện: 3 tháng; Chủ thể: Phòng kế toán và bộ phận kỹ thuật.

3. Nâng cao phương pháp xác định giá trị sản phẩm dở dang: Áp dụng phương pháp xác định giá trị sản phẩm dở dang theo chi phí định mức hoặc sản lượng ước tính tương đương để tăng độ chính xác trong tính giá thành. Thời gian thực hiện: 4 tháng; Chủ thể: Phòng kế toán và quản lý sản xuất.

4. Tăng cường phân tích và báo cáo kế toán quản trị: Phát triển hệ thống báo cáo chi tiết, phân tích nguyên nhân chênh lệch chi phí, cung cấp các kịch bản và đề xuất giải pháp cho nhà quản trị. Thời gian thực hiện: 3 tháng; Chủ thể: Phòng kế toán và ban lãnh đạo công ty.

5. Đào tạo nâng cao năng lực nhân viên kế toán quản trị: Tổ chức các khóa đào tạo về kỹ thuật lập dự toán, phân tích chi phí và báo cáo quản trị nhằm nâng cao trình độ chuyên môn và kỹ năng thực hiện công tác KTQT. Thời gian thực hiện: liên tục; Chủ thể: Ban nhân sự phối hợp phòng kế toán.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản trị doanh nghiệp sản xuất: Giúp hiểu rõ vai trò và phương pháp quản lý chi phí sản xuất, giá thành sản phẩm để ra quyết định hiệu quả, tối ưu hóa lợi nhuận.

2. Nhân viên kế toán quản trị: Cung cấp kiến thức chuyên sâu về phân loại chi phí, lập dự toán, tính giá thành và báo cáo kế toán quản trị, nâng cao kỹ năng thực hành.

3. Giảng viên và sinh viên ngành kế toán, quản trị kinh doanh: Là tài liệu tham khảo bổ ích về lý thuyết và thực tiễn KTQT chi phí sản xuất trong doanh nghiệp sản xuất quy mô lớn.

4. Các chuyên gia tư vấn quản lý và kiểm toán nội bộ: Hỗ trợ đánh giá, tư vấn cải tiến hệ thống kế toán quản trị chi phí và giá thành sản phẩm tại các doanh nghiệp sản xuất tương tự.

Câu hỏi thường gặp

1. Kế toán quản trị chi phí sản xuất là gì?
   Kế toán quản trị chi phí sản xuất là quá trình thu thập, phân loại, tập hợp và phân tích các chi phí phát sinh trong quá trình sản xuất nhằm cung cấp thông tin cho nhà quản trị để lập kế hoạch, kiểm soát và ra quyết định. Ví dụ, phân loại chi phí thành nguyên vật liệu trực tiếp, nhân công trực tiếp và chi phí sản xuất chung giúp kiểm soát chi phí hiệu quả.

2. Tại sao phải phân loại chi phí theo nhiều tiêu thức?
   Phân loại chi phí theo chức năng, mức độ hoạt động, thời kỳ và thẩm quyền ra quyết định giúp nhà quản trị có cái nhìn đa chiều về chi phí, từ đó đưa ra các quyết định phù hợp như cắt giảm chi phí biến đổi hoặc kiểm soát chi phí cố định. Ví dụ, phân biệt chi phí biến đổi và cố định giúp dự báo chi phí khi sản lượng thay đổi.

3. Phương pháp tính giá thành sản phẩm theo quá trình phù hợp với loại hình sản xuất nào?
   Phương pháp này phù hợp với doanh nghiệp sản xuất liên tục hoặc sản xuất hàng loạt như ngành thép, hóa chất, nơi sản phẩm trải qua nhiều công đoạn chế biến liên tiếp. Ví dụ, Công ty cổ phần Thép Hòa Phát áp dụng phương pháp này để tính giá thành sản phẩm thép.

4. Làm thế nào để xác định giá trị sản phẩm dở dang cuối kỳ chính xác?
   Có thể áp dụng phương pháp chi phí định mức hoặc sản lượng ước tính tương đương, dựa trên mức độ hoàn thành của sản phẩm dở dang và chi phí đã phát sinh. Ví dụ, đánh giá sản phẩm dở dang theo tỷ lệ phần trăm hoàn thành giúp phân bổ chi phí hợp lý cho sản phẩm chưa hoàn thành.

5. Vai trò của báo cáo kế toán quản trị trong doanh nghiệp là gì?
   Báo cáo kế toán quản trị cung cấp thông tin chi tiết về chi phí, giá thành và kết quả sản xuất kinh doanh, giúp nhà quản trị theo dõi thực hiện kế hoạch, phân tích nguyên nhân chênh lệch và đưa ra quyết định điều chỉnh kịp thời. Ví dụ, báo cáo phân tích chi phí vượt định mức giúp phát hiện và xử lý lãng phí.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa lý luận về kế toán quản trị chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm, làm rõ vai trò và nội dung của KTQT trong doanh nghiệp sản xuất.
• Phân tích thực trạng tại Công ty cổ phần Thép Hòa Phát cho thấy công tác KTQT đã được triển khai nhưng còn tồn tại hạn chế về dự toán chi phí, phân bổ chi phí và xác định giá trị sản phẩm dở dang.
• Đề xuất các giải pháp hoàn thiện hệ thống dự toán, phương pháp phân bổ chi phí, nâng cao độ chính xác trong xác định giá thành và cải tiến báo cáo kế toán quản trị nhằm nâng cao hiệu quả quản lý chi phí.
• Khuyến nghị thực hiện các giải pháp trong vòng 3-6 tháng với sự phối hợp chặt chẽ giữa phòng kế toán, quản lý sản xuất và ban lãnh đạo công ty.
• Mời các nhà quản trị, kế toán và chuyên gia trong lĩnh vực kế toán quản trị chi phí sản xuất tham khảo và áp dụng các kết quả nghiên cứu để nâng cao hiệu quả quản lý chi phí và giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÍ LUẬN CƠ BẢN VỀ KẾ TOÁN QUẢN TRỊ CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TRONG DOANH NGHIỆP 1. Tổng quan về kế toán quản trị trong các doanh nghiệp sản xuất 1. Khái niệm, bản chất của KTQT Trên thị trường hiện nay để có thể tồn tại và phát triển một cách bền vững, các DN cần nâng cao hiệu quả kinh doanh, tạo ra và duy trì các lợi thế cạnh tranh so với các DN trong ngành. Để làm được điều này, các nhà quản trị DN cần xây dựng và phát triển hệ thống kế toán một cách hiệu quả nhất.

Kế toán góp phần rất quan trọng vào công tác quản lý các hoạt động kinh tế, tài chính. Để có thể tồn tại và phát triển một cách bền vững, các DN cần nâng cao hiệu quả kinh doanh, tạo ra và duy trì các lợi thế cạnh tranh so với các DN trong ngành. Như vậy, KTQT là một bộ phận cấu thành của hệ thống thông tin kế toán nói chung trong các tổ chức kinh tế, đặc biệt là các DN kinh doanh. Thông tin KTQT với chức năng cơ bản nhất là công cụ hữu hiệu để các cấp quản lý đưa ra quyết định điều hành mọi hoạt động nhằm hướng tới mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận.

Cho đến nay tồn tại rất nhiều quan điểm khác nhau về KTQT, có thể đưa ra một số định nghĩa sau đây về KTQT: Theo giáo sư, tiến sỹ Ronald.Hilton thuộc trường Đại học Cornell – Mỹ thì: “KTQT là một bộ phận của hệ thống thông tin quản trị trong các tổ chức, mà nhà quản trị dựa vào đó để hoạch định và kiểm soát các hoạt động của tổ chức” [5 - tr10] Theo các giáo sư, tiến sỹ: Jack.Keith và William.Slephens ở trường Đại học South – Floria, thì “KTQT là một hệ thống kế toán cung cấp cho các nhà quản trị những thông tin định lượng mà họ cần để hoạch định và kiểm soát” [5 - tr10] 10 Theo Ray.Garrosonviết trong cuốn Managerial Accounting của nhà xuất bản McGraw – Hill năm 2008:: “ KTQT có liên hệ với việc cung cấp cho các nhà quản trị những thông tin định lượng mà họ cần để hoạch định và kiểm soát” [5 - tr10] Theo luật kế toán Việt Nam (năm 2003) và Thông tư 53/2006/TT-BTC ngày 12/06/2006 của Bộ Tài chính hướng dẫn áp dụng KTQT trong DN : “KTQT là việc thu thập, xử lý, phân tích và cung cấp thông tin kinh tế, tài chính theo yêu cầu quản trị và quyết định kinh tế, tài chính trong nội bộ đơn vị kế toán”. “KTQT là một môn khoa học thu nhận, xử lý và cung cấp thông tin định lượng kết hợp với định tính về các hoạt động của một đơn vị cụ thể. Các thông tin đó giúp các nhà quản trị trong quá trình ra quyết định liên quan đến việc lập kế hoạch, tổ chức thực hiện, kiểm tra và đánh giá tình hình thực hiện các hoạt động của đơn vị nhẳm tối ưu hóa các mục tiêu.” (5, tr10) Theo tập thể tác giả Kế toán trường Đại học Thương mại viết trong giáo trình KTQT năm 2011 thì: “KTQT là một bộ phận của hệ thống kế toán DN, có chức năng thu nhận, xử lý và cung cấp thông tin thỏa mãn nhu cầu của các nhà quản trị DN, là những người mà các quyết định và hành động của họ có liên quan trực tiếp đến sự thành công hay thất bại của DN”. Từ những quan điểm trên có thể rút ra định nghĩa về KTQT như sau: “KTQT là việc thu thập, xử lý và cung cấp các thông tin kinh tế về tình hình hoạt động sản xuất, kinh doanh của DN, qua đó giúp cho nhà quản trị DN nắm bắt, đánh giá tình hình thực hiện các hoạt động của DN cũng như có cơ sở để lập kế hoạch và đưa ra các quyết định kinh doanh”.

Bản chất của KTQT thể hiện qua các đặc trưng sau: - KTQT là một bộ phận của công tác kế toán nói chung của DN, đồng thời là công cụ quan trọng không thể thiếu đối với công tác quản trị nội bộ 11 DN. KTQT được coi như một hệ thống nhằm trợ giúp cho các nhà quản lý ra quyết định, là phương tiện để thực hiện kiểm soát quản lý trong DN. - KTQT cung cấp những thông tin về hoạt động kinh tế tài chính trong phạm vi yêu cầu quản lý nội bộ của một DN. Người sử dụng thông tin do KTQT cung cấp là những bộ phận và những nhà điều hành, quản lý trong DN.

- Thông tin của KTQT là nguồn thông tin chủ yếu giúp cho nhà quản trị thực hiện các chức năng quản trị: Lập kế hoạch, tổ chức và điều hành thực hiện kế hoạch, kiểm soát tình hình thực hiện kế hoạch và ra quyết định. Phân biệt KTTC với KTQT. - Kế toán được phân loại thành KTTC (KTTC) và KTQT. KTTC liên quan tới quá trình báo cáo hoạt động của một DN cho các cá nhân ở bên ngoài.

Thông tin được trình bày dưới dạng các báo cáo tài chính. KTQT bao gồm việc tập hợp các thông tin kế toán cho những người sử dụng trong nội bộ như giám đốc, các giám sát viên. Thông tin được sử dụng chủ yếu để giúp cho việc vận hành công việc kinh doanh của DN. - KTTC và KTQT cũng còn khác nhau về đặc điểm của thông tin.

KTTC trước hết liên quan đến việc báo cáo các sự kiện mà có thể biểu hiện bằng giá trị. KTQT thì bao gồm cả việc báo cáo các sự kiện theo hình thái vật chất. Hình thái vật chất có thể là tổng số giờ lao động của nhân viên trong đơn vị đã làm việc trong một tháng nào đó hay số nguyên vật liệu được dùng để sản xuất… Cuối cùng, KTTC thường có các nhân viên kế toán để lập các báo cáo hàng năm cho các cổ đông và các tổ chức tài chính. KTQT thì liên quan tới các báo cáo của một kỳ trong thời gian ngắn hơn, thí dụ như tháng, tuần hoặc cả ngày.

Nội dung của KTQT KTQT cung cấp thông tin một cách cụ thể, chi tiết theo yêu cầu quản lý của từng đơn vị. Thông tin KTQT không chỉ là thông tin về giá trị mà còn bao 12 gồm cả những thông tin khác như hiện vật hoặc thời gian lao động và phải đặt trọng tâm cho tương lai. Nội dung của KTQT phải được xác định theo yêu cầu cụ thể nhằm phát huy tác dụng đích thực của nó trong công tác quản trị. Về cơ bản nội dung KTQT như sau: Nếu xét theo mối quan hệ giữa KTTC và KTQT về nội dung các thông tin mà KTQT cung cấp thì KTQT DN gồm: - KTQT các yếu tố SXKD như hàng tồn kho, tài sản cố định, chi phí, lao động và tiền lương.

- KTQT chi phí và giá thành sản phẩm. - KTQT doanh thu và kết quả kinh doanh. - KTQT về các hoạt động đầu tư tài chính. - KTQT các hoạt động khác của DN.

Nếu xem xét quá trình KTQT trong mối quan hệ với chức năng quản lý, KTQT bao gồm các khâu: Nội dung của kế toán quản trị gồm[5 –tr.12]: “Lượng hóa và xây dựng dự toán ngân sách cho các mục tiêu hoạt động của DN”. “Phân loại và kiểm soát chi phí theo từng loại, từng thành phần, yếu tố chi phí. Tập hợp chi phí sản xuất, tính giá thành cho từng loại sản phẩm, từng công việc, từng hoạt động dịch vụ.” “Kiểm soát và cung cấp thông tin về tình hình thực hiện các dự toán, phân tích giải trình các nguyên nhân gây chênh lệch giữa thực hiện với dự toán”. “Thu nhận, xử lý và cung cấp thông tin cần thiết, thích hợp giúp các nhà quản trị lựa chọn quyết định kinh doanh hợp lý”.

Nội dung các thông tin mà KTQT cung cấp phải có ích và phù hợp với từng bước trong quá trình ra quyết định của nhà quản trị. 13 Xác lập các chỉ tiêu kinh tế phục vụ công tác quản trị. Lợi nhuận là mục tiêu cơ bản, được đặt lên hàng đầu và được coi là cương lĩnh hoạt động của mọi DN. Từ mục tiêu chung đã xác định sẽ được nhà quản trị chính thức hóa bằng các chỉ tiêu kinh tế cụ thể.

Các chỉ tiêu kinh tế cơ bản được xác lập là chỉ tiêu về doanh thu, lợi nhuận và không thể bỏ qua chỉ tiêu về chi phí. Các chỉ tiêu này có mối quan hệ với nhau, chi phối lẫn nhau tạo thành hệ thống các chỉ tiêu và góp phần đảm bảo cho DN thực hiện được phương án tối ưu trong kinh doanh. Để đạt được các mục tiêu cũng như thực hiện tốt các chỉ tiêu đã xác định, các nhà quản trị cần phải phác thảo nên các bước thực hiện chi tiết theo từng nội dung và từng bộ phận sao cho phù hợp với mục tiêu. Xây dựng các dự toán SXKD.

“Dự toán là sự liên kết các mục tiêu lại với nhau và chỉ rõ cách huy động và sử dụng những nguồn lực sẵn có để đạt được các mục tiêu đã đề ra.” [ 5- tr148] Các chỉ tiêu đã xác định trở thành căn cứ để lập kế hoạch chính thức. Trên cơ sở đó, kế toán soạn thảo văn bản và triển khai bản dự toán chung và các bản dự toán chi tiết để làm căn cứ tổ chức thực hiện, theo dõi và đánh giá trong quá trình thực hiện kế hoạch. Trong các DN, bao gồm các loại dự toán: “Dự toán tiêu thụ”, “dự toán sản xuất”, “dự toán mua nguyên vật liệu (NVL)”, “dự toán chi phí NVL trực tiếp”, “dự toán chi phí lao động trực tiếp”, “dự toán chi phí sản xuất chung”, “dự toán hàng tồn kho cuối kỳ”, “dự toán chi phí bán hàng và chi phí quản lý DN”, “dự toán tiền mặt” và “dự toán báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh”. [5-tr149] Lập dự toán SXKD trước hết phải xuất phát từ đơn vị cấp cơ sở.

Các đơn vị cơ sở căn cứ vào đặc điểm hoạt động và yêu cầu quản lý cụ thể của mình, nghiên cứu tình hình thị trường và những nhân tố ảnh hưởng đến quá trình 14 SXKD để lập dự toán về các chỉ tiêu quản lý, chuyển cho đơn vị cấp trên xem xét và phê chuẩn, nhằm ngăn chặn việc dự toán quá thấp dẫn tới hoạt động không hiệu quả và lãng phí. Sau khi đã hoàn chỉnh, được duyệt thì sẽ trở thành dự toán chính thức. “Trong quá trình xây dựng dự toán, lấy định mức thực tế làm cơ sở để phân tích so sánh giữa thực hiện với định mức. Kết quả tìm được phản ánh những hiện tượng không bình thường, những chỗ kém hiệu quả cần xem xét, tìm biện pháp khắc phục hay những tiềm năng cần phát huy.