Luận văn thạc sĩ quản lý vốn ngân sách nhà nước trong chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới tại huyện định hóa tỉnh thái nguyên

Luận văn thạc sĩ phân tích quản lý vốn ngân sách nhà nước trong chương trình xây dựng nông thôn mới tại huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên.

• Tác giả: Hứa Đức Tuấn
• Người hướng dẫn: PGS. Phạm Thái Quốc
• Trường học: Đại học Thái Nguyên - Trường Đại học Kinh tế và Quản trị Kinh doanh
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Quản lý vốn ngân sách nhà nước trong Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới tại huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thái Nguyên

Tóm tắt

I. Quản lý vốn ngân sách nhà nước

Quản lý vốn ngân sách nhà nước là một trong những yếu tố then chốt trong việc thực hiện các chương trình phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt là trong xây dựng nông thôn mới. Tại huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên, việc quản lý vốn ngân sách nhà nước đã được triển khai trong khuôn khổ Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều hạn chế như sử dụng vốn chưa hiệu quả, công tác quyết toán kéo dài, và thiếu sự đồng bộ trong phân bổ ngân sách.

1.1. Khái niệm và vai trò

Quản lý vốn ngân sách nhà nước liên quan đến việc lập kế hoạch, phân bổ, sử dụng và giám sát nguồn vốn từ ngân sách nhà nước. Trong xây dựng nông thôn mới, nguồn vốn này đóng vai trò quan trọng trong việc đầu tư vào cơ sở hạ tầng, phát triển kinh tế địa phương, và nâng cao đời sống người dân. Tại huyện Định Hóa, việc quản lý vốn ngân sách nhà nước đã góp phần cải thiện cơ sở hạ tầng và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

1.2. Thực trạng quản lý

Thực trạng quản lý vốn ngân sách nhà nước tại huyện Định Hóa cho thấy những kết quả đáng ghi nhận nhưng cũng bộc lộ nhiều hạn chế. Cụ thể, việc phân bổ vốn chưa đồng đều giữa các xã, công tác quyết toán kéo dài, và thiếu sự giám sát chặt chẽ. Những vấn đề này đã ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng vốn và tiến độ thực hiện các dự án.

II. Xây dựng nông thôn mới

Xây dựng nông thôn mới là một chương trình quốc gia nhằm cải thiện đời sống vật chất và tinh thần của người dân nông thôn. Tại huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên, chương trình này đã đạt được những kết quả tích cực như cải thiện cơ sở hạ tầng, nâng cao thu nhập, và phát triển các mô hình sản xuất nông nghiệp hiệu quả. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức như sức cạnh tranh của hàng hóa nông sản thấp và thiếu sản phẩm đặc trưng của vùng.

2.1. Mục tiêu và nhiệm vụ

Mục tiêu của Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới là xây dựng nông thôn có kết cấu hạ tầng hiện đại, cơ cấu kinh tế hợp lý, và đời sống người dân được nâng cao. Tại huyện Định Hóa, chương trình này đã tập trung vào phát triển cơ sở hạ tầng, nâng cao thu nhập, và cải thiện chất lượng cuộc sống người dân.

2.2. Kết quả và thách thức

Kết quả thực hiện xây dựng nông thôn mới tại huyện Định Hóa đã góp phần cải thiện cơ sở hạ tầng và nâng cao đời sống người dân. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức như sức cạnh tranh của hàng hóa nông sản thấp, thiếu sản phẩm đặc trưng của vùng, và sự chênh lệch trong phân bổ nguồn lực.

III. Giải pháp hoàn thiện quản lý vốn ngân sách nhà nước

Để hoàn thiện công tác quản lý vốn ngân sách nhà nước trong xây dựng nông thôn mới tại huyện Định Hóa, cần thực hiện các giải pháp như tăng cường công tác giám sát, cải thiện quy trình quyết toán, và phân bổ vốn một cách đồng đều. Những giải pháp này sẽ góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng vốn và đẩy nhanh tiến độ thực hiện các dự án.

3.1. Tăng cường giám sát

Việc tăng cường công tác giám sát trong quản lý vốn ngân sách nhà nước sẽ giúp đảm bảo nguồn vốn được sử dụng đúng mục đích và hiệu quả. Điều này đặc biệt quan trọng trong việc thực hiện các dự án xây dựng nông thôn mới tại huyện Định Hóa.

3.2. Cải thiện quy trình quyết toán

Cải thiện quy trình quyết toán sẽ giúp rút ngắn thời gian và nâng cao hiệu quả trong việc sử dụng vốn ngân sách nhà nước. Đây là một trong những giải pháp quan trọng để hoàn thiện công tác quản lý vốn ngân sách nhà nước tại huyện Định Hóa.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN QUẢN LÝ VỐN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TRONG CHƯƠNG TRÌNH MỤC TIÊU QUỐC GIA XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI 1. Cơ sở lý luận về quản lý vốn ngân sách nhà nước trong chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới. Một số khái niệm. Chương trình MTQG XD NTM.

* Khái niệm nông thôn mới. Ngày 17 tháng 10 năm 2016, Chính phủ đã ban hành quyết định số 1980/QĐ-TTg về Bộ tiêu chí quốc gia xây dựng NTM giai đoạn 2016-2020, gồm 19 tiêu chí bao gồm: Quy hoạch, giao thông, thủy lợi, điện, trường học, cơ sở vật chất văn hóa, cơ sở hạ tầng thương mại nông thôn, thông tin và truyền thông, nhà ở dân cư, thu nhập, hộ nghèo, lao động có việc làm, tổ chức sản xuất, giáo dục và đào tạo, y tế, văn hóa, môi trường và an toàn thực phẩm, hệ thống chính trị và tiếp cận pháp luật, quốc phòng và an ninh. Như vậy, định nghĩa NTM là nông thôn toàn diện trên tất cả lĩnh vực, có kinh tế phát triển toàn diện, bền vững, cơ sở hạ tầng được xây dựng đồng bộ, hiện đại, phát triển theo quy hoạch, gắn kết hợp lý giữa nông nghiệp với công nghiệp, dịch vụ và đô thị, là nông thôn ổn định, giàu bản sắc văn hoá dân tộc, môi trường sinh thái được bảo vệ, là nông thôn mà trong đời sống vật chất, văn hoá, tinh thần của người dân không ngừng được nâng cao, giảm dần sự cách biệt giữa nông thôn và thành thị. Sức mạnh của hệ thống chính trị được nâng cao, đảm bảo giữ vững an ninh chính trị và trật tự xã hội.

Nông dân được đào tạo, tiếp thu các tiến bộ kỹ thuật tiên tiến, có bản lĩnh chính trị vững vàng, đóng vai trò làm chủ NTM. * Các đặc trưng của nông thôn mới Theo tài liệu đào tạo, bồi dưỡng cán bộ xây dựng NTM của tỉnh Thái Nguyên năm 2016, các đặc trưng của NTM thời kỳ công nghiệp hóa - hiện đại Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn 6 hóa như sau: Một là, kinh tế phát triển, đời sống vật chất và tinh thần của cư dân nông thôn được nâng cao. Hai là, nông thôn phát triển theo quy hoạch, có kết cấu hạ tầng kinh tế, xã hội hiện đại, môi trường sinh thái được bảo vệ. Ba là, dân trí được nâng cao, bản sắc văn hóa dân tộc được giữ gìn và phát huy.

Bốn là, an ninh tốt, quản lý dân chủ. Năm là, chất lương hệ thống chính trị được nâng cao. * Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới. Ngày 16 tháng 8 năm 2016, Chính phủ đã ban hành quyết định số 1600/QĐ-TTg phê duyệt chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng NTM giai đoạn 2016-2020, với mục tiêu tổng quát là “Xây dựng NTM để nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho người dân; có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội phù hợp; cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, gắn phát triển nông nghiệp với công nghiệp, dịch vụ; gắn phát triển nông thôn với đô thị; xã hội nông thôn dân chủ, bình đẳng, ổn định, giàu bản sắc văn hóa dân tộc; môi trường sinh thái được bảo vệ; quốc phòng và an ninh, trật tự được giữ vững”.

Từ đó có thể thấy, xây dựng NTM là sự nghiệp cách mạng của toàn Đảng, toàn dân, của cả hệ thống chính trị; là cuộc vận động lớn để cộng đồng dân cư ở nông thôn đồng lòng xây dựng thôn, xã, gia đình của mình khang trang, sạch đẹp; phát triển sản xuất toàn diện (nông nghiệp, công nghiệp, dịch vụ); có nếp sống văn hoá, môi trường và an ninh nông thôn được đảm bảo; thu nhập, đời sống vật chất, tinh thần của người dân được nâng cao. Xây dựng NTM giúp cho nông dân có niềm tin, trở nên tích cực, chăm chỉ, đoàn kết giúp đỡ nhau xây dựng nông thôn phát triển giàu đẹp, dân chủ, văn minh. * Mục tiêu của chương trình MTQG XD NTM Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 5 tháng 8 năm 2008 của Ban chấp hành Trung ương khóa X về nông nghiệp, nông dân, nông thôn, mục tiêu của Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn 7 chương trình MTQG XD NTM là: Xây dựng NTM có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội hiện đại; cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý.; xã hội nông thôn ổn định, giàu bản sắc văn hoá dân tộc; dân trí được nâng cao; hệ thống chính trị ở nông thôn dưới sự lãnh đạo của Đảng được tăng cường. Xây dựng giai cấp nông dân, củng cố liên minh công nhân - nông dân - trí thức vững mạnh, tạo nền tảng kinh tế - xã hội và chính trị vững chắc cho sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.

* Nhiệm vụ của chương trình MTQG XD NTM Theo Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 5 tháng 8 năm 2008 của Ban chấp hành Trung ương khóa X về nông nghiệp, nông dân, nông thôn, một số nhiệm vụ giải pháp xây dựng và phát triển nông nghiệp, nông dân, nông thôn là: Thứ nhất: Xây dựng nền nông nghiệp toàn diện theo hướng hiện đại, đồng thời phát triển mạnh công nghiệp và dịch vụ ở nông thôn. Thứ hai: Xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội nông thôn gắn với phát triển các đô thị. Thứ ba: Nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của dân cư nông thôn, nhất là vùng khó khăn. Thứ tư: Đổi mới và xây dựng các hình thức tổ chức sản xuất, dịch vụ có hiệu quả ở nông thôn.

Thứ năm: Phát triển nhanh nghiên cứu, chuyển giao và ứng dụng khoa học, công nghệ, đào tạo nguồn nhân lực, tạo đột phá để hiện đại hoá nông nghiệp, công nghiệp hoá nông thôn. Thứ sáu: Đổi mới mạnh mẽ cơ chế, chính sách để huy động cao các nguồn lực, phát triển nhanh kinh tế nông thôn, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nông dân. Thứ bảy: Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước, phát huy sức mạnh của các đoàn thể chính trị - xã hội ở nông thôn, nhất là hội Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn 8 nông dân. Vốn ngân sách nhà nước * Khái niệm Ngân sách Nhà nước và vốn đầu tư công từ ngân sách nhà nước.

Ngân sách nhà nước: Theo Luật ngân sách Nhà nước năm 2015, NSNN là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước. (Luật Ngân sách Nhà nước, 2015, tr. Vốn đầu tư công: Luật Đầu tư công năm 2014 quy định vốn đầu tư công gồm: vốn ngân sách nhà nước, vốn công trái quốc gia, vốn trái phiếu Chính phủ, vốn trái phiếu chính quyền địa phương, vốn hỗ trợ phát triển chính thức và vốn vay ưu đãi của các nhà tài trợ nước ngoài, vốn tín dụng đầu tư phát triển của Nhà nước, vốn từ nguồn thu để lại cho đầu tư nhưng chưa đưa vào cân đối ngân sách nhà nước, các khoản vốn vay khác của ngân sách địa phương để đầu tư. (Luật Đầu tư công, 2014, tr.

Như vậy, vốn đầu tư công từ NSNN là khoản vốn ngân sách nhà nước để thực hiện các chương trình, dự án đầu tư kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội và các chương trình, dự án phục vụ phát triển kinh tế - xã hội. * Nguồn vốn trong chương trình MTQG XD NTM Theo Quyết định số 1600/QĐ-TTg ngày 16/8/2016 của Chính phủ phê duyệt chương trình MTQG XD NTM giai đoạn 2016 - 2020, nguồn vốn Chương trình MTQG XD NTM bao gồm: - Vốn ngân sách Nhà nước (Ngân sách Trung ương (NSTW) và Ngân sách địa phương (NSĐP)). - Vốn từ các doanh nghiệp, hợp tác xã và các loại hình kinh tế khác. - Huy động đóng góp của cộng đồng dân cư.

Khái niệm về quản lý vốn ngân sách nhà nước trong chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới Quản lý vốn NSNN trong chương trình MTQG XD NTM là sự tác Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn 9 động có mục đích của chủ thể quản lý vào đối tượng quản lý, nhằm đạt được hiệu quả sử dụng vốn NSNN một cách cao nhất trong điều kiện cụ thể xác định với mục tiêu xây nâng cao hiệu quả kinh tế - xã hội nhằm phục vụ lợi ích của người dân, xã hội, góp phần phát triển kinh tế ổn định với cơ cấu kinh tế phù hợp, giải quyết việc làm, xóa đói giảm nghèo, nâng cao đời sống nhân dân. Chủ thể quản lý vốn NSNN trong chương trình MTQG XD NTM là UBND các cấp thực hiện quản lý vĩ mô đối với NSNN (quản lý toàn bộ chương trình) và các cơ quan chuyên môn hoặc UBND cấp dưới thực hiện quản lý vi mô (quản lý từng dự án cụ thể). Đối tượng quản lý vốn NSNN trong chương trình MTQG XD NTM là vốn NSNN (nếu xét về mặt hiện vật) hoặc là các cơ quan, đơn vị sử dụng vốn NSNN thực hiện XD NTM. Khái niệm về chủ thể quản lý và đối tượng quản lý vốn NSNN trong Chương trình MTQG XD NTM là một khái niệm tương đối, tùy từng góc độ nghiên cứu, chủ thể và đối tượng quản lý sẽ được xem xét cho phù hợp, cụ thể: - Đối với quản lý vĩ mô, chủ thể quản lý là UBND cấp huyện (trực tiếp là phòng Tài chính - Kế hoạch), đối tượng quản lý là UBND cấp xã, các đơn vị được giao nhiệm vụ chủ đầu tư.

Khi đó thẩm quyền quản lý sẽ là quản lý đơn vị sử dụng vốn NSNN thực hiện XD NTM như quản lý về việc lập kế hoạch có đúng quy trình hay không, quản lý việc triển khai các dự án trên địa bàn các xã. - Đối với quản lý vi mô, chủ thể quản lý là UBND cấp xã, hoặc đơn vị được giao nhiệm vụ chủ đầu tư, đối tượng quản lý là các dự án đầu tư xây dựng cụ thể. Khi đó thẩm quyền quản lý sẽ là quản lý NSNN như quản lý về việc lập, phê duyệt hồ sơ xây dựng, thanh toán NSNN, quyết toán dự án hoàn thành. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn 10 Người có thẩm quyền quyết định đầu tư Cơ quan chức năng Cơ quan cấp vốn (Tài chính – kế hoạch (Kho bạc nhà nước) Nông nghiệp – PTNT Chủ đầu tư Nhà thầu Sơ đồ 1.