Luận văn thạc sĩ quản lý nhà nước về đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn ngân sách nhà nước ở huyện vân canh tỉnh bình định

Luận văn thạc sĩ phân tích quản lý nhà nước về đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách tại huyện Vân Canh, Bình Định, đề xuất giải pháp hiệu quả.

• Tác giả: Huỳnh Tấn Lộc
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Bình Đức
• Trường học: Đại học Quy Nhơn
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Quản lý nhà nước về đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn ngân sách nhà nước ở huyện Vân Canh, tỉnh Bình Định
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Địa điểm: Quy Nhơn

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN TỪ NGUỒN VỐN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CẤP HUYỆN
• 1.1. KHÁI NIỆM, NGUYÊN TẮC, VAI TRÒ CỦA QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN TỪ NGUỒN VỐN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CẤP HUYỆN
• 1.2. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN TỪ NGUỒN VỐN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC Ở HUYỆN VÂN CANH, TỈNH BÌNH ĐỊNH
• 1.3. ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN TỪ NGUỒN VỐN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC Ở HUYỆN VÂN CANH, TỈNH BÌNH ĐỊNH
• 2. CHƯƠNG 2: QUAN ĐIỂM, PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP NHẰM TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN TỪ NGUỒN VỐN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC Ở HUYỆN VÂN CANH, TỈNH BÌNH ĐỊNH
• 2.1. QUAN ĐIỂM, PHƯƠNG HƯỚNG TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN TỪ NGUỒN VỐN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC Ở HUYỆN VÂN CANH, TỈNH BÌNH ĐỊNH ĐẾN NĂM 2030
• 2.2. MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN TỪ NGUỒN VỐN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC Ở HUYỆN VÂN CANH, TỈNH BÌNH ĐỊNH
• 3. CHƯƠNG 3
• KẾT LUẬN CHUNG
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Quản lý nhà nước về đầu tư xây dựng cơ bản

Quản lý nhà nước về đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước là một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong phát triển kinh tế - xã hội. Đầu tư xây dựng cơ bản không chỉ tạo ra cơ sở hạ tầng kỹ thuật mà còn là đòn bẩy thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, việc quản lý này đang gặp nhiều thách thức như thất thoát, lãng phí, và kém hiệu quả. Luận văn tập trung phân tích thực trạng quản lý tại huyện Vân Canh, Bình Định, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý.

1.1. Khái niệm và nguyên tắc quản lý

Quản lý nhà nước về đầu tư xây dựng cơ bản được hiểu là quá trình nhà nước thực hiện các chức năng lập kế hoạch, tổ chức, giám sát và đánh giá các hoạt động đầu tư từ ngân sách nhà nước. Nguyên tắc cơ bản bao gồm tính minh bạch, hiệu quả, và tuân thủ pháp luật. Việc quản lý này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan nhà nước, đơn vị thực hiện, và cộng đồng dân cư.

1.2. Vai trò của quản lý nhà nước

Quản lý nhà nước đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo các dự án đầu tư xây dựng cơ bản được thực hiện đúng tiến độ, chất lượng, và hiệu quả. Nó giúp hạn chế tình trạng đầu tư dàn trải, kéo dài, và thất thoát ngân sách. Đồng thời, quản lý nhà nước cũng góp phần thúc đẩy phát triển hạ tầng, nâng cao chất lượng cuộc sống người dân tại huyện Vân Canh, Bình Định.

II. Thực trạng quản lý tại huyện Vân Canh

Thực trạng quản lý nhà nước về đầu tư xây dựng cơ bản tại huyện Vân Canh cho thấy nhiều bất cập. Các dự án thường bị chậm tiến độ, thiếu sự phối hợp giữa các cơ quan, và công tác quyết toán chưa được thực hiện hiệu quả. Nguyên nhân chính là do sự thiếu đồng bộ trong quy trình quản lý, năng lực cán bộ hạn chế, và sự chồng chéo trong các văn bản pháp luật.

2.1. Tình hình đầu tư xây dựng

Trong giai đoạn 2016-2020, huyện Vân Canh đã thực hiện nhiều dự án đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước, tập trung vào các lĩnh vực như giao thông, thủy lợi, và giáo dục. Tuy nhiên, nhiều dự án bị chậm tiến độ do công tác giải phóng mặt bằng chưa được giải quyết triệt để, dẫn đến lãng phí nguồn vốn.

2.2. Đánh giá hiệu quả quản lý

Công tác quản lý nhà nước tại huyện Vân Canh còn nhiều hạn chế, đặc biệt là trong việc lập dự toán, phân bổ ngân sách, và quyết toán dự án. Sự thiếu minh bạch trong quy trình quản lý đã dẫn đến tình trạng thất thoát và kém hiệu quả. Điều này đòi hỏi cần có các giải pháp đồng bộ để cải thiện hiệu quả quản lý.

III. Giải pháp tăng cường quản lý

Để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về đầu tư xây dựng cơ bản, luận văn đề xuất một số giải pháp như hoàn thiện công tác lập dự toán, tăng cường giám sát và thanh tra, nâng cao năng lực cán bộ quản lý. Các giải pháp này nhằm đảm bảo các dự án được thực hiện đúng tiến độ, chất lượng, và hiệu quả, góp phần thúc đẩy phát triển hạ tầng tại huyện Vân Canh, Bình Định.

3.1. Nâng cao chất lượng lập dự toán

Việc lập dự toán cần được thực hiện một cách khoa học và chính xác, dựa trên nhu cầu thực tế của địa phương. Cần tăng cường công tác khảo sát và thẩm định dự án để tránh tình trạng điều chỉnh nguồn vốn nhiều lần, gây ảnh hưởng đến tiến độ và hiệu quả dự án.

3.2. Tăng cường giám sát và thanh tra

Công tác thanh tra, kiểm tra cần được thực hiện thường xuyên và nghiêm ngặt để phát hiện và xử lý kịp thời các vi phạm trong quá trình thực hiện dự án. Điều này giúp hạn chế tình trạng thất thoát, lãng phí, và đảm bảo chất lượng công trình.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 2016-2020, huyện Vân Canh, tỉnh Bình Định, đã chứng kiến sự tăng trưởng kinh tế với tốc độ bình quân 17,29%/năm, trong đó ngành công nghiệp - xây dựng tăng 26%, thương mại - dịch vụ tăng 23,37%, và nông lâm thủy sản tăng 13,39%. Tuy nhiên, công tác quản lý nhà nước về đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn ngân sách nhà nước (NSNN) tại địa phương này vẫn còn nhiều hạn chế, như đầu tư dàn trải, kéo dài tiến độ, thất thoát và lãng phí vốn. Luận văn thạc sĩ này nhằm phân tích thực trạng quản lý nhà nước về đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn NSNN ở huyện Vân Canh, đồng thời đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý trong giai đoạn tiếp theo.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào công tác quản lý nhà nước về đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn NSNN trên địa bàn huyện Vân Canh, trong điều kiện cơ chế chính sách hiện hành. Mục tiêu cụ thể là hệ thống hóa cơ sở lý luận, đánh giá thực trạng quản lý, xác định nguyên nhân tồn tại và đề xuất giải pháp hoàn thiện quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ NSNN. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả sử dụng vốn công, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội địa phương, đồng thời cung cấp cơ sở khoa học cho các cơ quan quản lý nhà nước trong việc điều chỉnh chính sách và quy trình quản lý đầu tư.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết quản lý nhà nước và quản lý đầu tư công, trong đó:

• Lý thuyết quản lý nhà nước: Nhấn mạnh vai trò của nhà nước trong việc điều hành, kiểm soát và sử dụng hiệu quả các nguồn lực công, đặc biệt là vốn ngân sách nhà nước, nhằm đảm bảo phát triển kinh tế - xã hội bền vững. Quản lý nhà nước có tính quyền lực, sử dụng pháp luật và chính sách để điều chỉnh hành vi các chủ thể liên quan.

• Lý thuyết quản lý đầu tư công: Tập trung vào nguyên tắc lập kế hoạch, phân bổ, giám sát và đánh giá hiệu quả đầu tư công, đảm bảo tính minh bạch, tiết kiệm và hiệu quả trong sử dụng vốn đầu tư xây dựng cơ bản. Các nguyên tắc quản lý bao gồm tiết kiệm, hiệu quả, tập trung, dân chủ và hài hòa lợi ích các bên.

Các khái niệm chính được sử dụng gồm: ngân sách nhà nước, đầu tư xây dựng cơ bản, dự án đầu tư công, quản lý dự án, quyết toán vốn đầu tư, thanh tra kiểm tra đầu tư, và các nguyên tắc quản lý vốn đầu tư công.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp truyền thống kết hợp phân tích định lượng và định tính:

• Nguồn dữ liệu: Thu thập số liệu từ các báo cáo kinh tế - xã hội của UBND huyện Vân Canh, Chi cục Thống kê huyện, các đề án phát triển kinh tế - xã hội, báo cáo tài chính và quyết toán vốn đầu tư xây dựng cơ bản giai đoạn 2016-2020.

• Phương pháp phân tích: Sử dụng phân tích thống kê mô tả để đánh giá thực trạng đầu tư xây dựng cơ bản, so sánh tỷ lệ phân bổ vốn, tiến độ dự án, tỷ lệ quyết toán và các chỉ số kinh tế xã hội liên quan. Phân tích định tính được thực hiện qua khảo sát, phỏng vấn cán bộ quản lý và các bên liên quan nhằm làm rõ nguyên nhân tồn tại và đề xuất giải pháp.

• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Dữ liệu thu thập từ toàn bộ các dự án đầu tư xây dựng cơ bản sử dụng vốn NSNN trên địa bàn huyện trong giai đoạn nghiên cứu, đảm bảo tính đại diện và toàn diện. Các cuộc phỏng vấn được thực hiện với cán bộ chủ chốt tại Phòng Tài chính - Kế hoạch, Ban Quản lý dự án, UBND xã và các đơn vị liên quan.

• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu tập trung phân tích dữ liệu từ năm 2016 đến 2020, đồng thời khảo sát thực trạng và đề xuất giải pháp cho giai đoạn đến năm 2030.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thực trạng phân bổ và sử dụng vốn đầu tư xây dựng cơ bản: Tổng vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ NSNN giai đoạn 2016-2020 đạt khoảng 264,5 tỷ đồng, chiếm 16,98% tổng chi ngân sách huyện. Tuy nhiên, tỷ lệ giải ngân và quyết toán vốn còn thấp, với nhiều dự án chậm tiến độ và điều chỉnh vốn nhiều lần. Tỷ lệ dự án hoàn thành đúng tiến độ chỉ đạt khoảng 60%, trong khi 40% còn lại bị kéo dài hoặc dở dang.

2. Chất lượng công tác lập dự toán và phân bổ vốn: Công tác lập dự toán còn sơ sài, thiếu cơ sở tính toán chính xác, dẫn đến dự toán cao hoặc không sát thực tế. Việc phân bổ vốn chưa tập trung, còn dàn trải, gây lãng phí và kéo dài thời gian thực hiện dự án. Tỷ lệ điều chỉnh dự toán trong giai đoạn nghiên cứu chiếm khoảng 25% tổng số dự án.

3. Công tác thanh tra, kiểm tra và quyết toán vốn đầu tư: Việc thanh tra, kiểm tra chưa được thực hiện thường xuyên và đồng bộ, dẫn đến tình trạng thất thoát, tiêu cực trong sử dụng vốn. Tỷ lệ quyết toán vốn đầu tư đạt khoảng 70%, còn lại là các dự án chưa hoàn thành thủ tục quyết toán hoặc có sai phạm chưa được xử lý kịp thời.

4. Ảnh hưởng của các nhân tố khách quan và chủ quan: Điều kiện tự nhiên miền núi, địa hình phức tạp, nguồn lực tài chính hạn chế và năng lực quản lý cán bộ còn yếu kém là những nguyên nhân chính ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý đầu tư xây dựng cơ bản. Tỷ lệ hộ nghèo cao (32,04%) và cơ cấu dân tộc đa dạng cũng tạo ra thách thức trong công tác phối hợp và triển khai dự án.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của các tồn tại trên xuất phát từ nhiều yếu tố. Thứ nhất, công tác quy hoạch và lập kế hoạch đầu tư còn yếu kém, chưa dự liệu hết nhu cầu thực tế của địa phương, dẫn đến đầu tư dàn trải và không hiệu quả. Thứ hai, sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước, nhà thầu và cộng đồng dân cư chưa chặt chẽ, gây chậm trễ trong giải phóng mặt bằng và thi công. Thứ ba, năng lực cán bộ quản lý còn hạn chế về chuyên môn và kinh nghiệm, ảnh hưởng đến việc thẩm định, giám sát và quyết toán vốn đầu tư.

So sánh với các nghiên cứu trong ngành quản lý đầu tư công, kết quả này phù hợp với xu hướng chung tại các huyện miền núi có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, nơi mà việc quản lý vốn đầu tư công thường gặp nhiều thách thức về nguồn lực và tổ chức. Việc trình bày dữ liệu qua biểu đồ tiến độ dự án, tỷ lệ giải ngân vốn theo năm và bảng so sánh tỷ lệ quyết toán sẽ giúp minh họa rõ nét hơn thực trạng và xu hướng quản lý vốn đầu tư tại huyện.

Ý nghĩa của kết quả nghiên cứu là làm rõ các điểm nghẽn trong quản lý nhà nước về đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn NSNN, từ đó cung cấp cơ sở khoa học để đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững tại địa phương.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Nâng cao chất lượng công tác lập dự toán đầu tư xây dựng cơ bản

   • Thực hiện đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn cho cán bộ lập dự toán nhằm đảm bảo tính chính xác và sát thực tế.
   • Áp dụng các phần mềm quản lý dự toán hiện đại để tăng tính minh bạch và hiệu quả.
   • Thời gian thực hiện: trong vòng 1-2 năm tới.
   • Chủ thể thực hiện: Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện phối hợp với các đơn vị chuyên môn.

2. Kiểm soát chặt chẽ việc phân bổ và giải ngân vốn đầu tư

   • Xây dựng quy trình phân bổ vốn rõ ràng, tập trung ưu tiên các dự án trọng điểm, tránh dàn trải.
   • Tăng cường giám sát tiến độ giải ngân và xử lý kịp thời các dự án chậm tiến độ.
   • Thời gian thực hiện: ngay trong kế hoạch đầu tư năm tiếp theo.
   • Chủ thể thực hiện: UBND huyện, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng và Phòng Tài chính - Kế hoạch.

3. Hoàn thiện công tác quyết toán và thanh tra, kiểm tra vốn đầu tư

   • Tổ chức các đợt thanh tra, kiểm tra chuyên đề định kỳ nhằm phát hiện và xử lý sai phạm.
   • Xây dựng hệ thống báo cáo quyết toán minh bạch, kịp thời và chính xác.
   • Thời gian thực hiện: liên tục hàng năm.
   • Chủ thể thực hiện: Thanh tra huyện, Phòng Tài chính - Kế hoạch và các cơ quan liên quan.

4. Tăng cường năng lực quản lý và phối hợp giữa các cơ quan

   • Đào tạo nâng cao năng lực quản lý dự án cho cán bộ các cấp, đặc biệt là cấp xã.
   • Thiết lập cơ chế phối hợp liên ngành hiệu quả giữa các phòng ban, đơn vị chủ đầu tư và cộng đồng dân cư.
   • Thời gian thực hiện: trong 3 năm tới.
   • Chủ thể thực hiện: UBND huyện, các phòng ban chuyên môn và UBND các xã.

5. Ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý đầu tư xây dựng cơ bản

   • Triển khai hệ thống quản lý dự án điện tử, theo dõi tiến độ, chi phí và chất lượng công trình.
   • Tăng cường công khai, minh bạch thông tin đầu tư để nâng cao trách nhiệm giải trình.
   • Thời gian thực hiện: 2 năm tới.
   • Chủ thể thực hiện: Phòng Tài chính - Kế hoạch phối hợp với Ban Quản lý dự án và các đơn vị liên quan.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý nhà nước cấp huyện và xã

   • Lợi ích: Nắm bắt thực trạng và các giải pháp quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản, nâng cao hiệu quả công tác quản lý dự án.
   • Use case: Áp dụng trong công tác lập kế hoạch, phân bổ và giám sát dự án đầu tư công.

2. Các chuyên gia, nhà nghiên cứu trong lĩnh vực quản lý kinh tế và đầu tư công

   • Lợi ích: Tham khảo cơ sở lý luận và thực tiễn quản lý đầu tư xây dựng cơ bản tại địa phương miền núi.
   • Use case: Phát triển nghiên cứu sâu hơn về quản lý vốn công và chính sách đầu tư công.

3. Các đơn vị chủ đầu tư và Ban Quản lý dự án

   • Lợi ích: Hiểu rõ quy trình, nguyên tắc và các vấn đề thường gặp trong quản lý dự án đầu tư xây dựng cơ bản từ NSNN.
   • Use case: Cải thiện quy trình quản lý dự án, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn.

4. Cơ quan thanh tra, kiểm tra và giám sát tài chính công

   • Lợi ích: Có cơ sở để xây dựng kế hoạch thanh tra, kiểm tra chuyên đề nhằm phát hiện và xử lý các sai phạm trong quản lý vốn đầu tư.
   • Use case: Tăng cường công tác giám sát, đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả trong sử dụng ngân sách nhà nước.

Câu hỏi thường gặp

1. Quản lý nhà nước về đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn NSNN là gì?
   Quản lý nhà nước về đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn NSNN là hoạt động của các cơ quan nhà nước trong việc lập kế hoạch, phân bổ, giám sát và quyết toán vốn đầu tư nhằm đảm bảo sử dụng hiệu quả nguồn vốn công cho các dự án xây dựng cơ sở hạ tầng và công trình công cộng.

2. Những nguyên tắc quan trọng trong quản lý đầu tư công là gì?
   Các nguyên tắc bao gồm: tuân thủ pháp luật, tiết kiệm và hiệu quả, tập trung và dân chủ, hài hòa lợi ích các bên, kết hợp quản lý theo ngành và địa phương. Những nguyên tắc này giúp đảm bảo vốn đầu tư được sử dụng đúng mục đích, tránh thất thoát và lãng phí.

3. Tại sao công tác lập dự toán đầu tư xây dựng cơ bản còn nhiều hạn chế?
   Nguyên nhân chính là do thiếu cơ sở dữ liệu chính xác, định mức kỹ thuật chưa sát thực tế, năng lực cán bộ lập dự toán còn hạn chế và chưa áp dụng công nghệ hiện đại trong quản lý dự toán, dẫn đến dự toán không phản ánh đúng nhu cầu thực tế.

4. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản?
   Cần nâng cao năng lực cán bộ quản lý, hoàn thiện quy trình lập kế hoạch và phân bổ vốn, tăng cường thanh tra, kiểm tra, áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý dự án và đảm bảo sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan liên quan.

5. Ảnh hưởng của điều kiện tự nhiên và kinh tế xã hội đến quản lý đầu tư xây dựng cơ bản như thế nào?
   Điều kiện địa hình miền núi phức tạp, nguồn lực tài chính hạn chế và tỷ lệ hộ nghèo cao làm tăng khó khăn trong triển khai dự án, ảnh hưởng đến tiến độ, chi phí và hiệu quả đầu tư. Do đó, cần có chính sách phù hợp và cơ chế quản lý linh hoạt để thích ứng với đặc thù địa phương.

Kết luận

• Quản lý nhà nước về đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn NSNN tại huyện Vân Canh còn nhiều tồn tại như đầu tư dàn trải, chậm tiến độ và hiệu quả sử dụng vốn chưa cao.
• Các nguyên nhân chủ yếu bao gồm năng lực quản lý hạn chế, quy trình lập dự toán và phân bổ vốn chưa chặt chẽ, cùng với điều kiện tự nhiên và kinh tế xã hội đặc thù của địa phương.
• Nghiên cứu đã đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng lập dự toán, kiểm soát phân bổ vốn, hoàn thiện công tác quyết toán và thanh tra, cũng như tăng cường năng lực quản lý và ứng dụng công nghệ thông tin.
• Các giải pháp này cần được triển khai đồng bộ trong vòng 1-3 năm tới nhằm nâng cao hiệu quả quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội huyện Vân Canh.
• Kêu gọi các cơ quan quản lý nhà nước, đơn vị chủ đầu tư và các bên liên quan phối hợp chặt chẽ để thực hiện các khuyến nghị, đảm bảo sử dụng nguồn vốn NSNN hiệu quả và bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 luật NSNN năm 2015). - Phân cấp quản lý NSNN: NSNN đƣợc phân chia thành hai hệ thống e 7 NSTW và NSĐP (bao gồm ngân sách cấp tỉnh, cấp huyện và cấp xã), gắn với quyền hạn và trách nhiệm các cấp hành chính đƣợc phân công, phân cấp trong hệ thống bộ máy nhà nƣớc. Xét về mặt bản chất, sự phân định ngân sách thành các cấp ngân sách mang tính tƣơng đối so với tính thống nhất theo nguyên tắc tập trung dân chủ và cân đối tổng thể trên phạm vị toàn quốc gia của NSNN. Đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước Theo Luật Đầu tƣ số 39/2019/QH14 của Quốc hội nƣớc Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, tại Điều 3 - Giải thích từ ngữ, khái niệm đầu tƣ đƣợc hiểu: “Đầu tư là việc nhà đầu tư bỏ vốn bằng các loại tài sản hữu hình hoặc vô hình để hình thành tài sản tiến hành các hoạt động đầu tư theo quy định của Luật này và các quy định khác của pháp luật có liên quan”.

- Đầu tư xây dựng cơ bản: Hoạt động đầu tƣ cơ bản thực hiện bằng cách tiến hành xây dựng để tạo ra các TSCĐ đƣợc gọi là đầu tƣ XDCB. Đầu tƣ xây dựng cơ bản là hoạt động chủ yếu tạo ra tài sản cố định đƣa vào hoạt động trong lĩnh vực kinh tế - xã hội, nhằm thu đựơc lợi ích với nhiều hình thức khác nhau. Đầu tƣ xây dựng cơ bản trong nền kinh tế quốc dân đƣợc thực hiện thông qua các dự án đầu tƣ xây dựng cơ bản với nhiều hình thức nhƣ: xây dựng mới, cải tạo, mở rộng, hiện đại hoá hay khôi phục tài sản cố định cho nền kinh tế. - Dự án đầu tư xây dựng cơ bản là một tập hợp những đề xuất việc bỏ vốn để tạo mới, mở rộng hoặc cải tạo, nâng cấp những đối tƣợng nhất định nhằm đạt đƣợc sự tăng trƣởng về số lƣợng, cải tiến hoặc nâng cao chất lƣợng sản phẩm hay dịch vụ nào đó trong một khoảng thời gian xác định.

Theo quy định tại khoản 13, Điều 4, Luật Đầu tƣ công số 39/2019/QH14 của Quốc hội nƣớc Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam: Dự án đầu tƣ xây dựng cơ bản bằng nguồn vốn ngân sách nhà nƣớc là dự án đầu e 8 tƣ sử dụng toàn bộ hoặc một phần vốn đầu tƣ ngân sách nhà nƣớc. Lĩnh vực đầu tƣ xây dựng cơ bản từ nguồn vốn ngân sách nhà nƣớc: - Đầu tƣ chƣơng trình, dự án kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội. - Đầu tƣ phục vụ hoạt động của cơ quan nhà nƣớc, đơn vị sự nghiệp, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội. - Đầu tƣ và hỗ trợ hoạt động cung cấp sản phẩm, dịch vụ công ích.

- Đầu tƣ của nhà nƣớc tham gia thực hiện dự án theo hình thức đối tác công tƣ. Quản lý nhà nước về đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn ngân sách nhà nước Khái niệm quản lý nhà nước. Quản lý nhà nƣớc xuất hiện cùng với sự ra đời của nhà nƣớc, đó là quản lý toàn xã hội. Nội hàm của quản lý nhà nƣớc thay đổi phụ thuộc vào chế độ chính trị, lịch sử và đặc điểm văn hóa trình độ phát triển kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia qua các giai đoạn lịch sử.

Xét về mặt chức năng, quản lý nhà nƣớc gồm 3 chức năng: Thứ nhất, chức năng lập pháp do các cơ quan lập pháp thực hiện; thứ hai, chức năng hành pháp do các cơ quan hành pháp thực hiện; và thứ ba, chức năng tƣ pháp do các cơ quan tƣ pháp thực hiện. Trong hệ thống xã hội có nhiều chủ thể tham gia quản lý xã hội nhƣ: Tổ chức chính trị, nhà nƣớc, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức kinh tế, các đoàn thể nhân dân, các hiệp hội… So với các tổ chức khác thì quản lý nhà nƣớc có các đặc điểm khác nhƣ sau: Trước hết, chủ thể quản lý nhà nƣớc là các cơ quan, cá nhân trong bộ máy nhà nƣớc đƣợc trao quyền gồm: cơ quan lập pháp, cơ quan hành pháp, cơ quan tƣ pháp; Thứ hai, đối tƣợng quản lý nhà nƣớc là tất cả các cá nhân, tổ chức sinh sống và hoạt động trong phạm vi lãnh thổ quốc gia, công dân làm việc bên e 9 ngoài lãnh thổ quốc gia. Thứ ba, quản lý nhà nƣớc là quản lý toàn diện trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội: Chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh, quốc phòng, ngoại giao; Thứ tư, quản lý nhà nƣớc mang tính quyền lực nhà nƣớc, sử dụng công cụ pháp luật nhà nƣớc, chính sách để quản lý xã hội. Thứ năm, mục tiêu quản lý nhà nƣớc là phục vụ nhân dân, duy trì sự ổn định và phát triển toàn xã hội.

Từ các đặc điểm trên, có thể hiểu quản lý nhà nƣớc là một dạng quản lý xã hội đặc biệt mang tính quyền lực nhà nƣớc và sử dụng pháp luật và chính sách để điều chỉnh hành vi cá nhân, tổ chức trên tất cả các mặt của đời sống xã hội do các cơ quan trong bộ máy thực hiện, nhằm phục vụ nhân dân, duy trì ổn định và phát triển xã hội. Khái niệm quản lý nhà nước đối với các dự án đầu tư xây dựng bằng nguồn vốn ngân sách nhà nước. QLNN về đầu tƣ XDCB từ nguồn vốn NSNN ở cấp huyện là việc chính quyền cấp huyện quản lý các dự án, các công trình đầu tƣ công cộng nhằm mục tiêu phát triển KT-XH địa phƣơng với chi phí thấp nhất. Đây cũng là sự tác động có tổ chức và điều chỉnh bằng quyền lực nhà nƣớc đối với các quá trình triển khai các dự án đầu tƣ xây dựng cơ bản từ nguồn vốn NSNN, do các cơ quan hành chính nhà nƣớc thực hiện nhằm tạo hành lang pháp lý và hỗ trợ các chủ đầu tƣ thực hiện đúng vai trò, chức năng, nhiệm vụ của ngƣời đại diện sở hữu nhà nƣớc trong các dự án, ngăn ngừa các hiện tƣợng tiêu cực trong việc sử dụng vốn nhà nƣớc nhằm tránh thất thoát, lãng phí NSNN.

Nguyên tắc quản lý nhà nƣớc về đầu tƣ cơ bản từ nguồn vốn NSNN * Nguyên tắc quản lý đầu tư công - Tuân thủ quy định của pháp luật về quản lý và sử dụng vốn đầu tƣ công. - Phù hợp với chiến lƣợc phát triển kinh tế - xã hội, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 05 năm của quốc gia và quy hoạch có liên quan theo quy định của pháp luật về quy hoạch. - Thực hiện đúng trách nhiệm và quyền hạn của cơ quan quản lý nhà nƣớc, tổ chức, cá nhân liên quan đến quản lý và sử dụng vốn đầu tƣ công. - Quản lý việc sử dụng vốn đầu tƣ công theo đúng quy định đối với từng nguồn vốn; bảo đảm đầu tƣ tập trung, đồng bộ, chất lƣợng, tiết kiệm, hiệu quả và khả năng cân đối nguồn lực; không để thất thoát, lãng phí.

- Bảo đảm công khai, minh bạch trong hoạt động đầu tƣ công. Nguyên tắc tiết kiệm và hiệu quả Nguyên tắc này đòi hỏi việc phân bổ vốn đầu tƣ phải có trọng tâm, trong điểm, theo thứ tự ƣu tiên, tránh dàn trải, quy mô các dự án đầu tƣ phải hợp lý, tránh các dự án đầu tƣ có quy mô quá lớn hoặc quá nhỏ. Tổng nguồn vốn phân bổ trong kế hoạch đầu tƣ công trung hạn phải nằm trong dự toán thu-chi NSĐP trong kế hoạch tài khóa trung hạn. Tổng nguồn vốn phân bổ trong kế hoạch đầu tƣ công hằng năm phải nằm trong kế hoạch đầu tƣ công trung hạn.

Nguyên tắc tập trung, dân chủ Nguyên tắc này đòi hỏi chính quyền địa phƣơng phải là cơ quan duy nhất chỉ đạo, điều hành hoạt động đầu tƣ thuộc thẩm quyền quản lý. Bên cạnh đó, nguyên tắc này đặt ra yêu cầu việc phân bổ vốn cho các chƣơng trình, dự án đầu tƣ công phải có sự tập trung, đảm bảo chƣơng trình, dự án trong kế hoạch phân bổ phải hoàn thành trong một thời hạn nhất định (thông thƣờng, e 11 dự án nhóm B không quá 05 năm, nhóm C không quá 03 năm). Sự dân chủ của nguyên tắc thể hiện ở việc cân đối nguồn vốn và bố trí vốn trong kế hoạch phải theo những trình tự, tiêu chí rõ ràng; đảm bảo sự công khai, minh bạch để các chủ thể có liên quan biết, thực thi đúng pháp luật, thực hiện các hoạt động kiểm tra, giám sát, tạo điều kiện thuận lợi trong quá trình thực hiện. Nguyên tắc kết hợp hài hòa giữa các lợi ích Nguyên tắc này đòi hỏi hoạt động đầu tƣ nói chung, kế hoạch đầu tƣ nói riêng cần đảm bảo sự hài hòa về lợi ích giữa nhà nƣớc, cộng đồng xã hội (với tƣ cách là ngƣời thụ hƣởng) và tổ chức, doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế để đảm bảo sự khuyến khích, lôi kéo các thành phần này tham gia vào quá trình đầu tƣ phát triển cùng nhà nƣớc, cùng thực hiện các hoạt động kiểm tra, giám sát quá trình thực hiện.

Nguyên tắc kết hợp quản lý theo ngành với quản lý theo vùng và địa bàn QLNN đối với đầu tƣ tại địa phƣơng đòi hỏi sự kết hợp quản lý theo ngành với quản lý theo vùng và địa bàn. Quản lý theo ngành để đảm bảo đầu tƣ tuân thủ các chiến lƣợc, quy hoạch, kế hoạch phát triển của ngành, lĩnh vực. Quản lý theo vùng và địa bàn để đảm bảo sự cân đối trong đầu tƣ, sự phát triển tƣơng đối đồng đều giữa các vùng, miền (miền núi, vùng dân tộc thiểu số, đồng bằng, đô thị, nông thôn). Kết hợp quản lý theo ngành với quản lý theo vùng và địa bàn để tìm ra các thứ tự ƣu tiên trong đầu tƣ, đảm bảo sự cân đối về ngân sách.

Vai trò của quản lý nhà nƣớc về đầu tƣ xây dựng cơ bản từ nguồn vốn ngân sách nhà nƣớc. Một là, xuất phát từ những bất cập hạn chế của quản lý nhà nƣớc về đầu tƣ XDCB từ nguồn vốn NSNN trên địa bàn cấp huyện hiện nay. Tình trạng e 12 đầu tƣ manh mún, dàn trải kém hiệu quả trong đầu tƣ XDCB từ nguồn vốn ngân sách nhà nƣớc cấp huyện, cụ thể: Đầu tƣ xây dựng cấp huyện bao gồm các công trình do huyện làm chủ đầu tƣ, các công trình do huyện quyết định đầu tƣ và các công trình do xã làm chủ đầu tƣ. Các công trình cấp xã làm chủ đầu tƣ với nguồn vốn lồng ghép bao gồm nguồn ngân sách cấp huyện, nguồn ngân sách cấp xã và nguồn do nhân dân đóng góp.