CHƯƠNG 1: TÓNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA THỰC HIỆN QUY HOẠCH PHAT TRIEN KINH TE TREN DIA BAN CAP HUYEN 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu Lập quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội và thực hiện quy hoạch là những nội dung trọng yếu trong chức năng quản lý nhà nước về kinh tế trên tất cả các cấp độ của mọi quốc gia: toàn quốc, vùng, địa phương đã được nhiều công trình nghiên cứu. Với những mức độ khác nhau và trên nhiều khía cạnh liên quan tới đề tài luận văn, có nhiều tài liệu liên quan đã cung cấp cơ sở lý luận khoa học, kinh nghiệm thực tiễn và phương pháp tiếp cận mà tôi tham khảo, kế thừa trong việc xác lập cơ sở khoa học của đề tài. Cụ thé: - Viện Chiến lược và phát triển, 2001.
Đề tài “Cơ sở khoa học của một số vấn đề trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam đến năm 2010 và tam nhìn 2020”. Hà Nội: NXB CTQG. - Ngô Doãn Vịnh, 1998. “Jng - chiến lược và quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội, một số vấn đề ly luận và thực tiễn ”.
Hà Nội: Viện chiến lược. - Viện chiến lược phát triển, 2003. “Quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội, một số van dé lý luận và thực tiễn ”. Hà Nội: NXB CTQG.
- Hoàng Sỹ Động, 2007. “Hiện trạng và định hướng phát triển các hình thức tổ chức lãnh thổ kinh tế - xã hội trên địa bàn tỉnh”. Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ. “Nong nghiệp, nông dân, nông thôn trong quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hoa”.
Hà Nội: NXB CTQG. Quản trị chiến lược: Hà Nội: NXB ĐHQG. - Phan Huy Đường, 2012. Quan lý nhà nước về kinh tế: Hà Nội: NXB ĐHQG - Hồ Đức Phớc, 2013.
“Nghệ An - luận giải dé phát triển”. Hà Nội: NXB GTVT. - Trần Anh Đức, 2008. Dinh hướng và giải pháp quản lý nhà nước nhằm phát triển kinh tế trên địa bàn Quận Cẩm Lệ - Thành phố Đà Nẵng.
Luận văn Thạc sỹ chuyên ngành quản lý kinh tế. - Nguyễn Tiến Dũng, 2010. Thuc hiện nội dung kinh té trong quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội huyện Nghỉ Lộc, tỉnh Nghệ An đến 2020. Luận văn Thạc sỹ chuyên ngành quản lý kinh tế.
- UBND tỉnh Nghệ An, 2008. Báo cáo tổng hợp Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Nghệ An đến năm 2020. - UBND huyện Quỳnh Lưu, 2009. 8áo cáo tổng hợp quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế xã hội huyện Quỳnh Lưu đến năm 2020.
Các tài liệu nêu trên đã cung cấp nhiều nội dung, thông tin liên quan dé giúp tác giả thực hiện luận văn. Đặc biệt là những van dé chung trong chức năng quan lý nhà nước về kinh tế, về quy hoạch tổng thé phát triển kinh tế - xã hội nói chung và của cấp huyện nói riêng, về tô chức thực hiện nội dung kinh tế trong quy hoạch tổng thê kinh tế - xã hội và kinh nghiệm tô chức thực hiện nội dung kinh tế trong quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội cấp huyện. Các báo cáo tổng hợp quy hoạch kinh tế - xã hội đến năm 2020 của UBND tỉnh Nghệ An và của UBND huyện Quỳnh Lưu là cơ sở để tác giả so sánh, đối chiếu với thực tiễn nhằm đánh giá những kết quả đã thực hiện được, những tôn tại hạn chế, rút ra bài học kinh nghiệm và từ đó đưa ra những định hướng cơ bản, đề xuất bé sung giải pháp thực hiện trong thời gian tới. Các tai liệu nêu trên là hữu ích nhưng chưa có công trình khoa học nào nghiên cứu về thực hiện quy hoạch phát triển kinh tế huyện Quỳnh Lưu đến năm 2020, tầm nhìn 2025.
Cơ sở lý luận của thực hiện quy hoạch phát triển kinh tế trên địa bàn cấp huyện 1. Một số vấn đề chung trong chức năng quản lý nhà nước về kinh tế 1. Khái niệm chức năng quản lý nhà nước về kinh tế Dé phát triển nền kinh tế thị trường trong thời đại toàn cầu hóa, Nhà nước thực hiện vai trò kinh tế của mình không phải chỉ tập trung xây dựng và quản lý khu vực kinh tế nhà nước mà đều phải vạch ra định hướng chiến lược, quy hoạch cho sự phát triển và quản lý toàn bộ nền kinh tế hoạt động theo định hướng chiến lược và quy hoạch đó. Vì vậy, Nhà nước phải tiến hành đồng thời nhiều công việc và thực thi nhiều nhiệm vụ lặp đi, lặp lại mang tính chất thường xuyên, tác động vào nền kinh tế nhằm đạt tới những mục tiêu đã hoạch định.
Những hoạt động của Nhà nước như vậy được gọi là chức năng quản lý nhà nước về kinh tế. Chức năng quản lý nhà nước về kinh tế là sự biéu hiện những phương thức tác động có chủ đích của Nhà nước đối với nền kinh tế và tập hợp những nhiệm vụ, công việc khác nhau mà Nhà nước phải tiễn hành trong quá trình quản lý nền kinh tế. Chức năng quản lý nhà nước về kinh tế bao gồm nhiều mặt, thé hiện dưới nhiều hình thức khác nhau, hợp thành phương thức quản lý nhà nước về kinh tế, đảm bảo cho Nhà nước dẫn dắt hệ thống kinh tế đạt tới các mục tiêu đã định. Chức năng quản lý nhà nước về kinh tế ở nước ta là phạm trù gắn với vai trò kinh tế của Nhà nước trong điều kiện chuyên đổi nền kinh tế từ cơ chế cũ sang cơ chế mới nhăm phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.
Nó thé hiện mối quan hệ giữa chủ thé quan lý là Nhà nước với đối tượng quản lý là nền kinh tế. Do đó nếu có Nhà nước mạnh, làm tốt vai trò và chức năng kinh tế, sẽ góp phần quyết định làm cho nền kinh tế đạt tốc độ tăng trưởng, phát triên cao, xã hội ôn định, công băng, dân chủ, văn minh. Vai trò chủ thé của Nhà nước thé hiện trong thực tế hoạt động thông qua các chức năng quản lý của mình. Vai trò của quản lý nhà nước và các chức năng quản lý nhà nước về kinh tế Cùng với sự phát triển về quy mô và trình độ của nền kinh tế, vai trò quản lý kinh tế của Nhà nước ngày càng nâng cao và chiếm một vị trí quan trọng trong hoạt động quản lý của Nhà nước.
Tuy nhiên, vai trò quản lý nhà nước về kinh tế không phải "bất biến" mà luôn thay đổi theo yêu cầu của thể chế chính trị và xu hướng phát triển kinh tế trong từng thời kỳ lịch sử khác nhau. Trong thời đại hiện nay, mặc dù giữa các quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới có thê chế chính trị khác nhau. Nhưng có điểm chung giống nhau trong quản lý nhà nước về kinh tế là đều sử dụng cơ chế thị trường và ngày càng coi trọng sự kết hợp cơ chế thị trường với vai trò quản lý, điều tiết của Nhà nước. Sự khác nhau giữa các quốc gia và vùng lãnh thé trong van dé này, chủ yếu là ở bản chất giai cấp của thê chế chính trị và ở liều lượng, tính chất tác động của Nhà nước khi thực hiện chức năng quản lý kinh tế.
Trong điều kiện của nước ta hiện nay, cần phải tăng cường và đổi mới mạnh mẽ vai trò quản lý của Nhà nước về kinh tế. Nhưng điều đó không có nghĩa là Nhà nước năm tất cả, can thiệp vào tất cả mọi hoạt động của nền kinh tế. Nhà nước cần tập trung nắm những lĩnh vực, những khâu thiết yếu, tổ chức phân công thực hiện tốt những công việc quan trọng mà thị trường không làm được hoặc làm không tốt. Đồng thời biết sử dụng cơ chế thị trường một cách khôn khéo dé phục vụ cho mục tiêu quản lý và phát huy những mặt tích cực của cơ chế đó để tạo động lực kích thích, thúc đây phát triển kinh tế, hạn chế mặt tiêu cực của nó.
Kịp thời xử lý những bất trắc và tình huống mới nảy sinh, đảm bảo cho cơ chế thị trường ra đời đồng bộ và vận hành thông suốt, tạo môi trường thuận lợi thúc đây kinh tế phát triển. Quan lý nhà nước về kinh tế trong thời đại ngày nay trở thành nhân tố cơ bản quyết định sự phát triển kinh tế của mỗi nước bat ké đó là nước phát triển hay đang phát triển. Việc hiểu rõ và thực hiện tốt chức năng quản lý nhà nước về kinh tế là trực tiếp góp phần quan trọng trong việc xây dựng, hoàn thiện bộ máy quản lý nhà nước về kinh tế, nâng cao hiệu lực quản lý làm cho nên kinh tế tăng trưởng, phát triển đạt tới mục tiêu nhanh hơn, hiệu quả hơn. Chức năng quản lý nhà nước về kinh tế giúp cho việc tổ chức bộ máy quản lý nhà nước có căn cứ khoa học và hoạt động có hiệu lực, hiệu quả.
Chức năng quản lý nhà nước về kinh tế là cơ sở để phân công, phân cấp, phân nhiệm bộ máy quan lý nhà nước trong tô chức thực hiện quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội. Phân loại các chức năng quản lý nhà nước về kinh tế Chức năng quản lý nhà nước về kinh tế như đã trình bày trên đây rất phong phú, đa dạng. Do đó, có thé sử dụng những cách tiếp cận khác nhau dé xác định chức năng quản ly nhà nước về kinh tế. Tuy vậy, phổ biến nhất, thì có hai cách tiếp cận như sau: - Tiếp cận theo tính chất tác động của chức năng quan lý nhà nước doi với nên kinh tế: Theo cách tiếp cận này Nhà nước có các chức năng như xây dựng và chế định khuôn khô pháp luật về kinh tế, tạo lập môi trường kinh doanh thuận lợi cho các hoạt động kinh tế; hỗ trợ phát triển; cung ứng dịch vụ hành chính công.
Theo cách tiếp cận này, chức năng quản lý nhà nước về kinh tế trong nên kinh tế thị trường là những hoạt động mà Nhà nước phải thực hiện nhằm tác động vào thị trường, đảm bảo cho nền kinh tế đạt tới những mục tiêu kinh tế - xã hội trong quá trình phát trién. Về nguyên tắc, Nhà nước không can thiệp vào những lĩnh vực mà thị trường hoạt động tốt, chỉ can thiệp vào những lĩnh vực cần thiết, lĩnh vực mà thị trường không thê làm hoặc làm không tốt. Sự can thiệp không đúng lúc, đúng chỗ và đúng mức độ của Nhà nước có thé dẫn đến gây nên những thiệt hai cho nền kinh tế, làm suy giảm hoặc kìm hãm tốc độ tăng trưởng và phát triển của nền kinh tế.