CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ AN TOÀN THUC PHAM 1. KHÁI QUÁT VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ AN TOÀN THỰC PHAM CUA NGANH Y TE 1. Một số khái niệm a. Khái niệm về quản lý nhà nước * Quản lý Theo quan niệm của Các Mác: Bắt kỳ lao động xã hội trực tiếp hay lao động chung nào đó mà được tiến hành tuân theo một quy mô tương đối lớn đều cân có sự quản lý ở mức độ nhiều hay ít nhằm phối hợp những hoạt động cá nhân và thực hiện những chức năng chung phát sinh từ sự vận động của toàn bộ cơ thể sản xuất, sự vận động này khác với sự vận động của các cơ quan độc lập của cơ thể đó.
Một nhạc công tự điều khiên mình, nhưng một dàn nhạc phải có nhạc trưởng [4] Ở đây Mác đã tiếp nhận khái niệm quản lý từ việc ứng dụng mục đích của nó, có nghĩa rằng quản lý là nhằm phối hợp các lao động đơn lẻ để đạt được sự phối hợp trong sản xuất. Theo quan điểm của các nhà nghiên cứu vẻ quản lý thì quản lý là việc tác động, điều khiển các quá trình hoạt động của xã hội, hành vi của con người để hướng đến sự phát triển phù hợp với quy định nhằm đạt được mục đích đề ra [10]. Theo cách hiểu như thế thì quản lý chính là việc tổ chức thực hiện các hoạt động của xã hội đúng với ý của người quản lý. Như vậy, có thể thấy rằng theo mọi khía cạnh thì quản lý chính là sự tác động của chủ thể quản lý đến một đối tượng quản lý nào đó nhằm đạt được những mục tiêu quản lý đã đề ra.
10 * Quản lý nhà nước Quản lý nhà nước là hoạt động thực thi bằng quyền lực nhà nước của. các cơ quan hành chính nhà nước đối với các tổ chức, cá nhân trong xã hội để duy trì ôn định, phát triển các mối quan hệ xã hội và an ninh trật tự pháp luật. Đây là chức năng quan trọng nhất và vận hành thường xuyên bằng bộ máy nhà nước nhằm đảm bảo các hoạt động xã hội vận động theo đúng định hướng, đường lối do Nhà nước định ra.[ 10] Nếu hiểu theo nghĩa rộng thì quản lý nhà nước gồm cả bộ máy nhà nước từ lập pháp, hành pháp, tư pháp được vận hành như một thực thẻ thống. nhất đề điều hành đất nước.
Nếu hiểu theo nghĩa hẹp thì quản lý nhà nước là việc quản lý hành chính do cơ quan hành pháp thực thi bằng sự điều chỉnh của Nhà nước. Về cơ bản thì có hiểu rằng quản lý nhà nước là việc tác động mang tính quyền lực của Nhà nước bằng cách sử dụng pháp luật làm công cụ điều chỉnh mọi hoạt động, hành vỉ của con người nhằm mục đích duy trì sự phát triển ôn định và thỏa mãn những nhu cầu của người dân. Khái niệm về an toàn thực phẩm * Thực phẩm Theo Tiêu chuẩn Codex stan 1-1985 (Điêu 2) và Tiêu chuẩn Việt Nam ISO 22000:2018 Hệ thống quản lý an toàn thực phẩm - Yêu cầu đối với các tổ chức trong chuỗi thực phẩm (ri Mục 3 Thuật ngữ và định nghĩa, điểm 3.18) đều có giải thích thuật ngữ Thực phẩm là Chất (thành phải , da qua chế biến ở dạng bán thành phân hoặc là nguyên liệu thô, dùng để tiêu thụ, bao gôm cả đô uống, kẹo cao su và bắt kỳ chất nào đã được sử dụng trong sản xuất, chuẩn bị hay xử lý “thực phẩm”, không bao gồm mỹ phẩm hoặc thuốc lá hoặc chất (thành phân) chỉ được sử đụng làm thuốc. [3] I “Thực phẩm là sản phẩm mà con người ăn, uống ở dạng tươi sống hoặc đã qua sơ chế, chế biến, bảo quản.
Thực phẩm không bao gồm mỹ phẩm, thuốc lá và các chất sử dụng như được phẩm ” [2]. Với việc giải thích như thế này, Luật ATTP đã được rút gọn nhưng lại mang đầy đủ nội dung và dễ hiểu nhưng vẫn tương đồng ý nghĩa với các cách giải thích khác. Như vậy, ta có thể hiểu rằng thực phẩm là bất kỳ sản phẩm nào có chứa các thành phần cần thiết để nuôi dưỡng, duy trì vận động và sự sống như tỉnh bột, đường, chất béo, chất đạm, vitamin, khoáng chắt,.trong đó bao gồm cả sản phẩm đồ uống, kẹo cao su. Thực phẩm có nguồi từ động, thực vật và tùy mục đích sử dụng sẽ được chế biến bằng nhiều phương pháp khác nhau.
Theo phan loai ta có các thực phẩm như: - Thực phẩm tươi sống là bao gồm các sản phẩm có nguồn góc từ động vật và thực vật và chưa trải qua quá trình chế biến. - Thực phẩm tăng cường vi chất dinh dưỡng là loại thực phẩm được tăng cường các chất vi lượng, vỉ ta min, khoáng chất nhằm phòng ngừa, khắc phục sự thiếu hụt các chất đó đối với sức khỏe con người - Thực phẩm chức năng là thực phẩm được chế biến dưới nhiều dạng khác nhau như viên nan, bột, dạng lỏng có chứa khoáng chất, vitamin, axit amin,.nhằm mục đích bổ sung chất dinh dưỡng cần thiết cho cơ thể, giảm nguy cơ mắc bệnh - Thực phẩm biến đổi gen là thực phẩm có nguồn gốc từ động vật hay thực vật biến bị biến đổi bằng công nghệ gen. ~ Thực phẩm đã qua chiếu xạ là loại thực phẩm đã được xử lý bằng tỉa bức xạ ion phát ra từ nguồn phóng xạ nhằm mục đích bảo quản thực phẩm, làm giảm nguy cơ bệnh tật do thực phẩm gây ra. ~ Thực phẩm bao gói sẵn là loại thực phẩm được đóng gói và ghi nhãn bao bì hoàn chỉnh theo quy định trước khi bán trực tiếp cho người sử dụng 12 nhằm mục đích chế biến hoặc dùng để ăn ngay.[ 19] * An toàn thực phẩm Theo Tổ chức Nông lương Liên hiệp quốc (FAO) thì ATTP đề cập đến tắt cả những mối nguy, dù là mãn tính hay cấp tính, có thể làm cho thực phẩm.
gây tôn hại đến sức khỏe của người tiêu dùng. Đi này bao gồm các yếu tố tiêu cực như hư hỏng, nhiễm bản, đổi màu, mất mùi của thực phẩm .Có th rằng theo. Luật ATTP thì ATTP chính là điều kiện và yêu cầu bắt buộc đề phòng thực phẩm không bị ô nhiễm về sinh học, hóa học hoặc ô nhiễm từ các nguồn khác, qua đó nó có thể ảnh hưởng đến sức khỏe hay tính mạng người sử dụng. Tóm lại, ta có thê thấy rằng ATTP chính là quá trình đảm bảo thực phẩm được sơ chế, chế biến, sản xuất, bảo quản bằng những phương pháp an toàn nhằm tạo ra sản phẩm chất lượng không gây ảnh hưởng đến sức khỏe con người trong thời gian ngắn hoặc dài.
* Ngộ độc thực phẩm Theo Khoản 10, Điều 2 Luật ATTP “Ngộ độc thực phẩm là tình trạng bệnh lý do hấp thụ thực phẩm bị ô nhiễm hoặc có chứa chất độc”[2] hay ngộ độc thực phẩm dùng để chỉ tắt cả các bệnh gây ra bởi các mầm bệnh có trong.Hiểu một cách đơn giản nhất NĐTP hay còn gọi là ngộ độc thức ăn, đây là tỉnh trạng do ăn, uống những thức ăn, nước uống bị nhiễm khuẩn, nhiễm độc hay những loại thực phẩm đã bị biến chất, ôi thiu hoặc chứa hàm lượng chất phụ gia, chất bảo quản cao hơn quy định cho phép. Bên cạnh đó, tại Quyết định số 39 /2006/QĐ-BYT ngày 13 tháng 12 năm 2006 của Bộ trưởng Bộ Y tê iệc ban hành “quy chế điều tra ngộ độc thực phẩm” còn đề cập đến khái niệm Vụ ngộ độc thực phẩm “là tinh trang ngộ độc cấp xảy ra với 2 người trở lên có dấu hiệu ngộ độc khi ăn cùng một 13 loại thực phẩm tại cùng một địa điểm, thời gian”. e Khái niệm quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm của ngành Y tế Xét vị tượng quản lý, QLNN về ATTP chính là một mảng hay là một bộ phận của QLNN về Y tế do việc đảm bảo chat lượng thực phẩm chính là bảo vệ sức khỏe cho người tiêu dùng. Trong giai đoạn hiện nay, xã hội ngày càng phát triển, nhu cầu sử dụng thực phẩm ngày càng tăng, thực phẩm.
đang đóng vai trò hết sức quan trọng trong việc cung cấp năng lượng cho con người làm việc, thông qua đó giúp con người nâng cao năng suất lao động đóng góp cho sự phát triển kinh tế, công nghiệp, văn hóa, giáo dục,.Chính vì vậy công tác QLNN về ATTP ngày càng được chú trọng, là mục tiêu hàng đầu của nhà nước nhằm định hướng các nhà sản xuất, kinh doanh làm ra những sản phẩm thực phẩm an toàn để góp phan phát triển kinh tế, đưa các sản phẩm thực phẩm chất lượng của Việt Nam ra thị trường thể giới. Dựa trên các khái niệm đã phân tích ở trên ta có thể hiểu được QLNN về ATTP có nghĩa là việc Nhà nước áp dụng các công cụ như chính sách, pháp luật, kế hoạch và các quy định pháp luật khác trong lĩnh vực ATTP để tác động đến các đối tượng tham gia sản xuất, kinh doanh thực phẩm nhằm định hướng các đối tượng này sản xuất, kinh doanh những sản phẩm thực phẩm an toàn cho người sử dụng.QLNN về ATTP bao gồm những hoạt động chủ đạo như hoạch định chính sách, ban hành các văn bản, chiến lược, kế hoạch có liên quan đến công tác ATTP; tổ chức bộ máy quản lý nhà nước về ATTP; tổ chức thực hiện các chính sách, chương trình, đề án về ATTP; thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm pháp luật về ATTP. Tom lại, có thể ấy rằng QLNN về ATTP của ngành Y tế chính là hoạt động thực thi quyền lực nhà nước mà ở đây ngành Y tế chính là cơ quan đầu mối, cơ quan chủ trì tham mưu trực tiếp cho cơ quan có thâm quyền nhằm điều chỉnh hành vi của các tổ chức, cá nhân tham gia vào hoạt động sản xuất, 14 kinh doanh thực phẩm thông qua việc các cơ quan nhà nước sử dụng hệ thong văn bản pháp luật, các quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật, các biện pháp, chế tài xử lý nhằm mục tiêu cao nhất là đảm bảo cho người dân được tiếp cận, sử dụng sản phẩm thực phẩm an toàn. Đặc điểm quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm của ngành Yté Thứ nhất, chủ thể quản lý: QUNN về ATTP được thực hiện bởi các cơ quan nhà nước.
Bộ Y tế chính là cơ quan quản lý nhà nước chịu trách nhiệm trước Chính phủ thực hiện công tác QLNN về ATTP, dưới Bộ Y tế có cơ quan chuyên môn là Cục An toàn thực phẩm{2][11].