phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, danh mục bảng biểu, sơ đồ, danh mục chữ viết tắt, luận văn đƣợc bố cục thành 4 chƣơng: Chƣơng 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý luận về kiểm soát thanh toán vốn đầu tƣ xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nƣớc qua Kho bạc Nhà nƣớc Chƣơng 2. Phƣơng pháp nghiên cứu Chƣơng 3. Thực trạng kiểm soát thanh toán vốn đầu tƣ xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nƣớc tại Kho bạc Nhà nƣớc Bắc Ninh Chƣơng 4.
Phƣơng hƣớng, giải pháp tăng cƣờng công tác kiểm soát thanh toán vốn đầu tƣ xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nƣớc qua Kho bạc Nhà nƣớc Bắc Ninh 3 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KIỂM SOÁT THANH TOÁN VỐN ĐẦU TƢ XÂY DỰNG CƠ BẢN TỪ NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC QUA KHO BẠC NHÀ NƢỚC 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu Quản lý vốn đầu tƣ XDCB là một khoản chi lớn của NSNN, do đó tăng cƣờng kiểm soát thanh toán vốn đầu tƣ XDCB là rất quan trọng, và nó càng quan trọng hơn khi nguồn lực ngân sách bị thiếu hụt nhƣng đòi hỏi chi đầu tƣ phải hiệu quả thúc đẩy tăng trƣởng kinh tế nhanh, giải quyết toàn diện các vấn đề xã hội. Vì vậy, vấn đề kiểm soát thanh toán vốn đầu tƣ XDCB trở thành đối tƣợng nghiên cứu phổ biến trong các đề tài khoa học nhƣ: luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ, đề tài nghiên cứu khoa học ở cấp bộ, sở, ban ngành… Có thể khái quát qua tình hình nghiên cứu liên quan đến nội dung này trong thời gian gần đây nhƣ sau: Luận văn thạc sĩ: “Quản lý vốn đầu tư XDCB từ NSNN của thành phố Hà Nội”, 2012 của tác giả Lê Toàn Thắng. Luận văn đã đánh giá cơ bản các vấn đề lý luận về quản lý vốn đầu tƣ XDCB từ NSNN của thành phố Hà Nội, phân tích thực trạng, đánh giá đƣợc kết quả, chỉ ra hạn chế, tìm ra nguyên nhân và đề xuất hai nhóm giải pháp nhằm quản lý vốn đầu tƣ XDCB của thành phố Hà Nội.
Tuy nhiên, các nhóm giải pháp của tác giả đƣa ra còn chƣa thật toàn diện Luận văn thạc sĩ “ Hoàn thiện công tác kiểm soát thanh toán vốn đầu tư XDCB từ nguồn vốn NSNN qua KBNN Thái Nguyên”, 2012 của tác giả Hà Xuân Trƣờng. Luận văn đã đƣa ra đƣợc các vấn đề về cơ sở lý luận, đánh giá thực trạng về kiểm soát chi xây dựng cơ bản từ ngân sách và đƣa ra các giải pháp có tính khả thi cao. Tuy nhiên Luận văn chƣa đƣa ra đƣợc các chỉ tiêu định lƣợng để đánh giá chất lƣợng; Luận văn thạc sĩ “ Hoàn thiện công tác kiểm soát thanh toán vốn đầu tƣ 4 từ ngân sách nhà nƣớc qua Kho bạc Nhà nƣớc Gia Lai”, 2015 của tác giả Lƣơng Thanh Bình. Luận văn đã đƣa ra đƣợc các giải pháp có tính khả thi nhất định, tuy nhiên các giải pháp chƣa có sự liên kết chặt chẽ và lôgic.
“Hoàn thiện công tác kiểm soát thanh toán vốn đầu tƣ XDCB tại KBNN Đà Nẵng”,2012 của tác giả Đoàn Kim Khuyên. Luận văn thạc sĩ quản trị kinh doanh. Điểm nổi bật của luận văn đã chỉ ra đƣợc mức độ hài lòng của các tổ chức, cá nhân giao dịch tại KBNN Đà Nẵng trong hai năm 2009 và 2010. Tài liệu hội thảo về “Thực trạng và giải pháp về nâng cao hiệu quả vốn đầu tư từ NSNN” (Hà Nội năm 2008).
Các bài viết trong tài liệu đã khái quát đƣợc thực trạng hiệu quả vốn đầu tƣ từ NSNN: từ cơ chế phân cấp, công tác quy hoạch, lập kế hoạch, thực hiện dự án, quyết toán đầu tƣ cho đến đánh giá đầu tƣ từ NSNN. Các bài viết cũng đƣa ra các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả vốn đầu tƣ từ ngân sách nhà nƣớc và các giải pháp nhằm tăng cƣờng hiệu quả đầu tƣ. Tuy nhiên, ở mức độ nghiên cứu bài viết để tham gia hội thảo, nên các tác giả chỉ khát quát cơ bản nhất thực trạng về hiệu quả sử dụng vốn đầu tƣ từ NSNN, những vấn đề nổi cộm và giải pháp khắc phục chung nhằm nâng cao hiệu quả đầu tƣ từ NSNN. Ngoài ra, trên Tạp chí quản lý Ngân quỹ Quốc gia có rất nhiều bài viết đề cập đến kiểm soát thanh toán vốn đầu tƣ XDCB, nhƣ: “Một số giải pháp tăng cƣờng quản lý tạm ứng và thu hồi tạm ứng trong công tác kiểm soát thanh toán các dự án đầu tƣ sử dụng vốn NSNN qua KBNN”, tác giả Trƣơng Thị Tuấn Linh, 2014.
Tạp chí quản lý Ngân quỹ Quốc gia, số 144, trang 18- 19; “Nâng cao hiệu quả kiểm soát và giải ngân vốn đầu tƣ”, (Lâm Hồng Cƣờng, 2014) Tạp chí quản lý Ngân quỹ Quốc gia, số 150, trang 16-18; “ Quy trình kiểm soát thanh toán vốn đầu tƣ – Một vài đề xuất sửa đổi”, (Lâm Hồng Cƣờng, 2016); “Kiểm soát thanh toán vốn đầu tƣ: Một số vấn đề cần quan tâm”, (Lê Quang Tân, 2016) Tạp chí quản lý Ngân quỹ Quốc gia, số 5 166, trang 22-23; “ Cải cách thủ tục hành chính trong công tác kiểm soát chi tại KBNN cơ sở”, ( Ths. Hà Quốc Thái) Tạp chí quản lý Ngân quỹ Quốc gia, số 170, trang 34-35. Tóm lại, các nghiên cứu của các tác giả trên đã có những đóng góp nhất định, giúp cho các nhà quản lý có cái nhìn rõ hơn về thực trạng, những kết quả, những yếu kém, tồn tại trong công tác kiểm soát chi đầu tƣ XDCB qua KBNN. Tuy nhiên, các nghiên cứu trên chƣa chỉ ra đƣợc đâu là khâu yếu kém trong công tác kiểm soát thanh toán đầu tƣ XDCB.
Mặt khác trong giai đoạn hiện nay cũng cần có những đánh giá mang tính cập nhật hơn sau khi triển khai việc thực hiện kế toán nhà nƣớc áp dụng cho Hệ thống thông tin quản lý NSNN tại KBNN nói chung và KBNN Bắc Ninh nói riêng. Để tiếp tục nghiên cứu vấn đề cấp thiết này. Tác giả đã kế thừa và phát huy có chọn lọc các lý thuyết nghiên cứu của các tác giả trƣớc đó để làm rõ hơn một số vấn đề về công tác kiểm soát thanh toán vốn đầu tƣ XDCB, đề ra các giải pháp nhằm góp phần thực hiện tốt hơn công tác kiểm soát thanh toán vốn đầu tƣ XDCB qua KBNN Bắc Ninh trong giai đoạn hiện nay và những năm tiếp theo. Cơ sở lý luận về kiểm soát thanh toán vốn đầu tƣ xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nƣớc qua Kho bạc Nhà nƣớc 1.
Khái niệm, đặc điểm, vai trò và ý nghĩa của kiểm soát thanh toán vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước qua Kho bạc Nhà nước 1. Một số khái niệm cơ bản * Khái niệm đầu tƣ xây dựng cơ bản: Đầu tƣ là một hoạt động kinh tế của các chủ thể trong xã hội. Có nhiều cách định nghĩa về đầu tƣ: Đầu tƣ XDCB trong nền kinh tế quốc dân là một bộ phận của đầu tư phát triển, đây chính là quá trình bỏ vốn để tiến hành các hoạt động XDCB 6 nhằm tái sản xuất giản đơn và tái sản xuất mở rộng ra các tài sản cố định trong nền kinh tế. Do vậy đầu tƣ XDCB là tiền đề quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội của nền kinh tế nói chung và của các cơ sở sản xuất kinh doanh nói riêng.
Đầu tƣ XDCB là một loại hình đầu tư nói chung, trong đó mục đích bỏ vốn được xác định và giới hạn trong phạm vi tạo ra những sản phẩm XDCB. Đó là cơ sở vật chất kỹ thuật của nền kinh tế - xã hội như các nhà máy, hệ thống giao thông, công trình thuỷ lợi, trường học, bệnh viện… Vậy đầu tƣ XDCB là hoạt động chủ yếu tạo ra tài sản cố định đưa vào hoạt động trong lĩnh vực kinh tế - xã hội, nhằm thu được lợi ích với nhiều hình thức khác nhau. Đầu tƣ XDCB trong nền kinh tế quốc dân đƣợc thực hiện thông qua nhiều hình thức: xây dựng mới, cải tạo, mở rộng, hiện đại hoá hay khôi phục tài sản cố định cho nền kinh tế. Nói đến đầu tƣ là nói đến hoạt động bỏ vốn nhằm thu đƣợc nguồn lợi lớn hơn trong tƣơng lai.
Nếu xét theo giác độ các kênh huy động: có vốn đầu tƣ XDCB từ nguồn NSNN và vốn đầu tƣ XDCB ngoài NSNN: Vốn đầu tƣ XDCB từ nguồn vốn NSNN là các hoạt động đầu tƣ XDCB sử dụng nguồn vốn do NSNN đảm bảo chi trả. Vốn XDCB ngoài NSNN là hoạt động đầu tƣ XDCB sử dụng các nguồn vốn ngoài NSNN để chi trả, nhƣ vốn tín dụng đầu tƣ phát triển, vốn vay các Ngân hàng thƣơng mại, vốn đầu tƣ của các doanh nghiệp, vốn đầu tƣ khu vực dân cƣ, vốn đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài. Dự án đầu tƣ XDCB là một tập hợp các đề xuất có liên quan đến việc bỏ vốn để tạo mới, mở rộng hoặc cải tạo những cơ sở vật chất nhất định nhằm đạt đƣợc sự tăng trƣởng về số lƣợng hoặc duy trì, cải tiến, nâng cao chất lƣợng của sản phẩm hoặc dịch vụ trong khoảng thời gian xác định (chỉ bao 7 gồm hoạt động đầu tƣ XDCB trực tiếp). Ở mọi quốc gia, nguồn vốn đầu tƣ trƣớc hết và chủ yếu là từ tích luỹ của nền kinh tế, tức là phần tiết kiệm sau khi tiêu dùng (gồm tiêu dùng cá nhân và tiêu dùng của Chính phủ) từ tổng sản phẩm quốc nội.
Nguồn tích luỹ từ nội bộ nền kinh tế, xét về lâu dài là nguồn đảm bảo cho sự tăng trƣởng và phát triển kinh tế một cách ổn định, là điều kiện đảm bảo tính độc lập và tự chủ của đất nƣc trong lĩnh vực kinh tế cũng nhƣ các lĩnh vực khác. Ngoài nguồn vốn tích luỹ từ trong nƣớc, các quốc gia còn có thể và cần huy động vốn đầu tƣ từ nƣớc ngoài để phục vụ phát triển kinh tế - xã hội của đất nƣớc. * Khái niệm kiểm soát chi đầu tƣ xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nƣớc Kiểm soát chi đầu tƣ XDCB là việc cơ quan cấp phát kinh phí NSNN cho đầu tư XDCB thực hiện vai trò kiểm tra, giám sát toàn bộ các hoạt động, các khoản chi từ NSNN cho đầu tư xây dựng công trình, mua sắm, lắp đặt thiết bị gắn với công trình XDCB. đảm bảo chi đúng đối tượng, đúng mục tiêu của dự án đã được duyệt, các khoản chi phải tuân thủ đúng chế độ quản lý tài chính hiện hành, đúng định mức, đơn giá XDCB được cấp có thẩm quyền ban hành.