Phần mở đầu Giới thiệu hái quát: Lý do chọn đề tài; Mục đích nghiên cứu; Đối tƣợng và hách thể nghiên cứu; Nhiệm vụ nghiên cứu; Phƣơng pháp nghiên cứu; Phạm vi nghiên cứu; Những đóng góp của luận văn; Cấu trúc của luận văn. Phần nội dung Gồm 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận và pháp lý về quản lý hoạt động dạy học môn Giáo dục công dân cho học sinh các trƣờng trung học cơ sở. Chƣơng 2: Thực trạng hoạt động dạy học môn Giáo dục công dân và quản lý hoạt động hoạt động dạy học môn Giáo dục công dân cho học sinh các trƣờng trung học cơ sở huyện Phù Mỹ, tỉnh Bình Định. Chƣơng 3: Biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Giáo dục công dân cho học sinh các trƣờng trung học cơ sở huyện Phù Mỹ, tỉnh Bình Định.
Phần kết luận và khuyến nghị 6 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 1. KHÁI QUÁT LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ 1. Ngoài nƣớc Nhiều tác giả nƣớc ngoài đã có nhiều nghiên cứu về lý luận dạy học, nhiều nhà giáo dục nổi tiếng của thế giới thời kỳ cận - hiện đại đặc biệt coi trọng giáo dục tri thức gắn liền với giáo dục công dân, giáo dục nhà trƣờng gắn liền với giáo dục xã hội. Nhà sƣ phạm vĩ đại J.Komensky (1592-1670), ngƣời đặt nền móng đầu tiên cho lý luận về dạy học hiện đại, trong tác phẩm của mình cũng đã chỉ ra những yêu cầu cơ bản để đảm bảo hoạt động dạy học trong nhà trƣờng hƣớng tới hình thành ngƣời công dân thông qua dạy họctrực quan, dạy học tích cực, bám sát đối tƣợng học sinh, sử dụng đồ dùng dạy học.
John Dewey (1859 - 1952) là một triết gia, một nhà giáo dục, cũng đồng thời là một nhà quản lý giáo dụcnổi tiếng của Mỹ và của thế giới đầu thế kỷ XX đã cùngvới đồng nghiệp thành lập trƣờng Thực nghiệm giáo dục thuộc Đại học Chicago (Chicago Laboratory School of Education) do chính ông làm Hiệu trƣởng. Hoạt động của trƣờng Thực nghiệm giáo dục đã giúp cho J.Dewey có đƣợc những tƣ liệu cần thiết để viết nên những tác phẩm quan trọng về giáo dục nhƣ “Trƣờng học và xã hội” (The School and Society, 1899), “Trẻ em vàchƣơng trình học” (1902). Đây là hai tác phẩm đã trình bày và chứng minh chonhững nguyên lý chủ yếu của triết lý giáo dục con ngƣời nhƣ chƣơng trình giáo dụcphải bắt đầu bằng và đƣợc xây dựng theo những lợi ích của trẻ; phải tạo ra và củngcố sự tƣơng tác giữa tƣ duy và hoạt động thực tiễn trong lớp học của trẻ; thầy giáophải là ngƣời hƣớng dẫn, là ngƣời cộng tác với học sinh thay vì làm ngƣời đốc côngthƣờng xuyên đƣa đến cho học sinh một đống bài học và bài học thuộc lòng có sẵn; mục tiêu của 7 trƣờng học là sự trƣởng thành của trẻ em trên mọi phƣơng diện [35]. Đây là tƣ liệu quan trọng để tƣ duy về giáo dục con ngƣời với tƣ cách là một công dân.
Bƣớc vào thế kỷ XX, nền kinh tế tri thức ngày càng trở thành một phần quan trọng không thể thiếu của xã hội hiện đại. Giáo dục và công tác quản lý giáo dục để hình thành ngƣời công dân Tổ quốc và công dân quố tế ngày càng khẳng định tầm quan trọng của nó trong sự phát triển của giáo dục nói riêng và xã hội hiện đại nói chung.Xukhomlinxki là nhà giáo dục và cũng là nhà quản lý giáo dục Xô - Viết nổi tiếng thế kỷ XX, tác phẩm chiếm vị trí trung tâm trong sự nghiệp sáng tác sƣ phạm của ông là “Trƣờng trung học Pavlƣts”. Đây là quyển sách tổng kết kinh nghiệm 26 năm xây dựng trƣờng trung học nông thôn. Nhà giáo dục Xô Viết đã triển khai một cách toàn diện, sâu rộng những quan điểm sƣ phạm của mình về tất cả các mặt giáo dục, mô tả đƣợc một cách chi tiết, tỉ mỉ những suy nghĩ sáng tạo, những thành công cùng thất bại của ngƣời hiệu trƣởng cũng nhƣ những giáo viên, học sinh trong quá trình giảng dạy, học tập, lao động theo hƣớng phát triển con ngƣời xã hội.
Nhƣ vậy, có thể thấy, lý luận dạy học và lý luận về quản lý giáo dục là vấn đề đƣợc rất nhiều nhà nghiên cứu sƣ phạm quan tâm. Trong đó, việc kết hợp giáo dục trí dục với đức dục là yêu cầu tất yếu của giáo dục toàn diện. Ngày 15/5/2012, tại Liên Hợp Quốc, UNESCO đã tổ chức hội thảo với tiêu đề “Giáo dục đạo đức phải trở thành vấn đề quan trọng” qua đó hẳng định vai trò quan trọng của việc tăng cƣờng trao đổi kinh nghiệm nhằm nâng cao chất lƣợng giáo dục đạo đức ở tất cả các khu vực trên toàn cầu. Từ năm 2011, UNESCO đã thúc đẩy việc thành lập Hiệp hội quốc tế về đạo đức trong giáo dục nhằm khuyến hích các nƣớc trên thế giới đƣa giáo dục đạo đức giáo dục công dân trở thành vấn đề học thuật nghiêm túc và quan trọng để đáp ứng những thách thức về tiến bộ khoa học trên toàn cầu.
Trong nƣớc Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng cũng đã thông qua Chiến lƣợc Phát triển kinh tế xã hội giai đoạn 2012-2020 với một trong những nội dung cơ bản là “Đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam theo hƣớng chuẩn hoá, hiện 8 đại hoá, xã hội hoá, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế, trong đó đổi mới cơ chế quản lý giáo dục, phát triển đội ngũ GV và CBQL là hâu then chốt. Tập trung nâng cao chất lƣợng giáo dục, đào tạo, coi trọng giáo dục đạo đức, lối sống, năng lực sáng tạo, kỹ năng thực hành, khả năng lập nghiệp”.[1] Nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển của đất nƣớc, việc nâng cao chất lƣợng dạy học trong nhà trƣờng nói chung và nhà trƣờng phổ thông nói riêng từ lâu đã trở thành vấn đề quan tâm của các nƣớc trên thế giới trong đó có Việt Nam. Từ yêu cầu đổi mới Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) nói chung và đổi mới nội dung, PPDH nói riêng, nhiều ngƣời nghiên cứu đã nghiên cứu sâu về vấn đề đổi mới nội dung dạy học theo phƣơng pháp nâng cao tính hiện đại và gắn hoa học với thực tiễn sản xuất và đời sống, vấn đề lấy HS làm trung tâm trong hoạt động dạy học của các tác giả nhƣ: Đặng Quốc Bảo, Cẩm nang nâng cao năng lực quản lý nhà trường [2]; Thái Duy Tuyên, Giáo dục học hiện đại (những nội dung cơ bản)[37];Tác giả Trần Kiểm với những tài liệu, giáo trình chuyên hảo về hoa học quản lý giáo dục nhƣ “Khoa học quản lý nhà trường phổ thông”[23], “Khoa học quản lý giáo dục - Một số vấn đề lý luận và thực tiễn”[25], “Những vấn đề cơ bản của Khoa học quản lý giáo dục”[24]… Dạy học là hoạt động lao động xã hội xuất hiện từ lúc con ngƣời có nhu cầu truyền lại cho thế hệ sau những inh nghiệm của thế hệ trƣớc. Quản lý ra đời hi có sự phân công lao động xã hội.
Quản lý dạy học là một quá trình xã hội đặc thù. Thực tiễn và lý luận về quản lý dạy học đƣợc hình thành và phát triển cùng với sự hình thành và phát triển của xã hội loài ngƣời. Nhƣ vậy, vấn đề nâng cao chất lƣợng dạy học từ lâu đã đƣợc các nhà nghiên cứu trong và ngoài nƣớc quan tâm. Xã hội càng phát triển thì vấn đề này càng đƣợc quan tâm nhiều hơn, đặc biệt là của các nhà nghiên cứu giáo dục, ý kiến của các nhà nghiên cứu có thể hác nhau nhƣng điểm chung mà ta thấy trong các công trình nghiên cứu của họ là: Khẳng định vai trò quan trọng của công tác quản lý trong việc nâng cao chất lƣợng dạy và học ở các cấp học.
Tóm lại, có rất nhiều tác giả trên thế giới cũng nhƣ ở Việt Nam đã nghiên cứu 9 và đƣa ra nhiều biện pháp quản lý hoạt động dạy học trong nhà trƣờng. Có nhiều luận văn thạc sỹquan tâm tới đề tài biện pháp quản lý của hiệu trƣởng đối với hoạt động dạy học trong nhà trƣờng với nhiều cách tiếp cận về vấn đề quản lý khác nhau, ở những địa phƣơng hác nhau với phạm vi nghiên cứu rộng, hẹp khác nhau. Trong hƣớng nghiên cứu về quản lý hoạt động dạy học trong nhà trƣờng hiện nay một số đề tài đã đƣợc nghiên cứu nhƣ: Trong những năm gần đây, có nhiều giáo trình về giáo dục nhân cách, đạo đức thông qua giảng dạy các môn khoa học trong nhà trƣờng phổ thông cũng đƣợc nhiều tác giả đề cập đến nhƣ tác giả Hà Thế Ngữ đề cập đến con đƣờng giáo dục nhân cách, đạo đức cho học sinh thông qua giảng dạy các môn khoa học, đặc biệt là môn khoa học xã hội và nhân văn là giáo dục thế giới quan, bồi dƣỡng ý thức đạo đức cách mạng, hƣớng dẫn các hành vi đạo đức cho học sinh; Tác giả Nguyễn Văn Cƣ, Nguyễn Duy Nhiên (2009) với "Dạy và học môn Giáo dục công dân ở trƣờng Trung học phổ thông - Những vấn đề lý luận và thực tiễn", NXB Giáo dục đã tập trung đi sâu nghiên cứu làm rõ những vấn đề lí luận và thực tiễn môn Giáo dục công dân. Từ đó các tác giả đã đƣa ra cácgiải pháp nhằm đổi mới phƣơng pháp giảng dạy để góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục bộmôn; Vƣơng Tất Đạt (1994) "Phƣơng pháp giảng dạy Giáo dục công dân (dùng cho Trung học phổ thông)", NXBĐại học sƣ phạm Hà Nội.
Tác giả nêu đƣợc các phƣơng pháp giảng dạy bộ môn hiện nay, việc giáo viên thực hiện linh hoạt các phƣơng pháp sẽ mang lại hiệu quả cao trong việc giúp học sinh hiểu rõ hơn vấn đề bài học. Đặc biệt là nếu giáo viên sử dụng tốt phƣơng pháp thuyết trình để truyền thụ khái niệm, phạm trù, quy luật mang tính trừu tƣợng và khái quát cao sẽ giúp cho học sinh nắm vững chúng, tránh đƣợc sự đơn điệu, gây hứng thú học tập, phát huy tƣ duy độc lập, sáng tạo của học sinh; Nguyễn Nghĩa Dân (1997), " Đổi mới phƣơng pháp dạy học môn đạo đức và môn giáo dục công dân", NXB Giáo dục Hà Nội. Kết quả nghiên cứu của công trình này giúp cho chúng tôi có đƣợc cái nhìn bao quát trong việc giảng dạy bộ môn giáo dục công dân cấp bậc trung học phổ thông. Đã có nhiều Thạc sĩ đóng góp nhiều đề tài có giá trị, nhƣ: 10 - Tƣởng Thị Thu Thắm với đề tài luận văn thạc sĩ Chính trị học: “Vấn đề giảng dạy môn Giáo dục công dân cho học sinh trung học phổ thông trên địa bàn quận 7, Thành Phố Hồ Chí Minh hiện nay”, 2019.