mở đầu, có lúc kết thúc, năm học được chia ra thành nhiều học kỳ. Trong tác phẩm “Phương pháp công tác chủ nhiệm lớp” (Nhà xuất bản giáo dục Matxcơva.l đã trình bày những phương pháp cơ bản về cách thức thực hiện công tác chủ nhiệm lớp ở các trường phổ thông. GVCN lớp được chọn lọc từ những GV có uy tín, kinh nghiệm trong GD, tay nghề vững vàng, được HT phân công chủ nhiệm lớp nhằm thực hiện mục tiêu GD. Để lớp học đạt mục tiêu GD đề ra cũng như nâng cao chất lượng GD toàn diện thì GVCN lớp phải có năng lực và được đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ và có biện pháp QL đội ngũ này một cách hiệu quả nhất.
Chưa bao giờ QL có vai trò quan trọng như ngày nay, chưa bao giờ những người QL đứng trước những thời cơ và thách thức như hiện nay. Chưa bao giờ cách thức QL ảnh hưởng đến sự thành bại của các quốc gia, các đơn vị, các nhà trường,… một cách to lớn và trực tiếp đến như vậy và cải tiến công tác QL trở thành nhiệm vụ quan trọng đối với các nhà QL. Ngày nay, với sự bùng nổ của KHCN, thế giới bước vào cuộc cách mạng KHCN lần thứ IV (Cách mạng 4.0) đã đặt ra yêu cầu rất cao về chất lượng nguồn nhân lực đối 7 với các quốc gia trên thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng. Trong thời kỳ hội nhập này, chất lượng nguồn nhân lực là vấn đề cốt lõi, trong đó GD là vấn đề sống còn của mỗi quốc gia.
Theo quan điểm của UNESCO đã cho rằng GD trung học là giai đoạn mà thế hệ trẻ lựa chọn cho mình những giá trị cần thiết cho cuộc sống cũng như con đường chuẩn bị bước vào hoạt động nghề nghiệp và cuộc sống sau này. Từ định hướng đó, các nước phát triển đã xây dựng những mục tiêu giáo dục cho học sinh trung học mà có liên quan đến công tác chủ nhiệm lớp. Những nội dung giáo dục học sinh như: giáo dục kĩ năng sống, giáo dục những giá trị sống, giáo dục hướng nghiệp… Ở Việt Nam, Kết luận số 51-KL/TW ngày 29/10/2012 của Hội nghị lần thứ sáu Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa XI về đề án “đổi mới căn bản, toàn diện GD&ĐT, đáp ứng yêu cầu CNH, HĐH trong điều kiện KT thị trường định hướng XH chủ nghĩa và hội nhập quốc tế” đã nêu: “Đổi mới căn bản, toàn diện GD&ĐT là một yêu cầu khách quan và cấp bách của sự nghiệp đẩy mạnh CNH, HĐH, xây dựng và bảo vệ tổ quốc ở nước ta trong giai đoạn hiện nay. Đổi mới căn bản, toàn diện GD&ĐT bao gồm: đổi mới tư duy, mục tiêu đào tạo, hệ thống tổ chức, loại hình giáo dục đào tạo, nội dung, phương pháp dạy và học, cơ chế QL, xây dựng đội ngũ GV, CBQL, cơ sở vật chất, nguồn lực, điều kiện đảm bảo,… trong toàn hệ thống”.
Để thực hiện chủ trương lớn này đòi hỏi chính phủ cần phải quan tâm đầu tư thích đáng và có hiệu quả đối với GD, bộ máy QL chuyên nghiệp, phát triển đội ngũ GV đặc biệt là đội ngũ GVCN có phẩm chất đạo đức tốt, năng lực chuyên môn vững vàng, nghiệp vụ sư phạm giỏi mới đáp ứng được yêu cầu của XH. “Phương pháp công tác của người GVCN ở trường THPT” của Hà Nhật Thăng (chủ biên) - Nhà xuất bản Đại học quốc gia Hà Nội, 2000; “Giáo dục học” (Chương XVI. Người giáo viên chủ nhiệm) của Phạm Viết Vượng - Nhà xuất 8 bản Đại học quốc gia Hà Nội, 2004; “Công tác giáo viên chủ nhiệm lớp ở trường phổ thông” của Hà Nhật Thăng (chủ biên) - Nhà xuất bản Giáo dục, 1998; Nhà xuất bản ĐHSP, 2011.Tác giả Nguyễn Thanh Bình (2011), đã nghiên cứu và biên tập thành “Tài liệu tập huấn về công tác GVCN trường THCS, THPT”. Trong tài liệu này đã đề cập đến các vấn đề như: chức năng, nhiệm vụ của người GVCN, các kỹ năng của người làm công tác chủ nhiệm [1].
Ở Phú Yên, công tác của giáo viên chủ nhiệm ở cấp trung học cơ sở cũng được Sở GDĐT Phú Yên chỉ đạo cụ thể, sát sao và được đưa vào nhiệm vụ các năm học. Tuy nhiên, ở địa bàn huyện Đồng Xuân, tỉnh Phú Yên, từ trước đến nay chưa có công trình nghiên cứu về QL công tác GVCN. Hiện nay, trước yêu cầu đổi mới căn bản và toàn diện GD theo tinh thần Nghị quyết TW 29, yêu cầu của công tác QL nhà trường ở địa phương, chúng tôi thấy cần thiết phải nghiên cứu thực trạng QL công tác GVCN ở các trường THCS huyện Đồng Xuân, tỉnh Phú Yên, từ đó đề xuất các biện pháp nâng cao chất lượng QL công tác GVCN của HT một cách phù hợp, hiệu quả hơn trong tình hình của địa phương. Các khái niệm cơ bản của đề tài 1.
Giáo viên chủ nhiệm lớp và công tác chủ nhiệm lớp 1. Giáo viên chủ nhiệm lớp Thuật ngữ GVCN được ghép từ “giáo viên” và “chủ nhiệm” trong đó “giáo viên” là người thực hiện công tác giảng dạy còn “chủ nhiệm” là chức trách, nhiệm vụ được HT giao. Có thể hiểu “GVCN” là người giảng dạy lớp, chịu trách nhiệm chính trong việc QL và GD ở lớp đó. Điều 30 trong “Điều lệ trường THCS, THPT và trường phổ thông có nhiều cấp học” của Bộ GD&ĐT ban hành kèm Thông tư số 12/2011/TT- 9 BGDĐT, ngày 28/02/2011 có quy định “nhà trường gồm HT, PHT, GVBM, GV làm công tác Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, … GV làm công tác tư vấn cho HS”.
Tại Điều 31, khoản 1 quy định GVBM có 7 nhiệm vụ, riêng GVCN có thêm 5 nhiệm vụ khác [5]. Tác giả Nguyễn Thanh Bình (2011), đã nghiên cứu và biên tập thành “Tài liệu tập huấn về công tác GVCN trường THCS, THPT”. Trong tài liệu này đã đề cập đến các vấn đề như: chức năng, nhiệm vụ của người GVCN, các kỹ năng của người làm công tác chủ nhiệm, GVCN lớp được HT lựa chọn từ những GV có kinh nghiệm GD, có uy tín, được hội đồng nhà trường nhất trí phân công chủ nhiệm các lớp học để thực hiện mục tiêu GD” [1]. Theo tác giả Phạm Viết Vượng (2004) Giáo dục học (Chương XVI.
Người GVCNL), “Để QL trực tiếp một lớp học, nhà trường cử ra GV giỏi, giàu kinh nghiệm để làm chủ nhiệm lớp. GVCN lớp ở trường phổ thông là người thay mặt HT QL toàn diện một lớp học” [42]. Như vậy, theo ông GVCN là nhà QL, hoạt động chủ nhiệm là hoạt động thiên về QL. Tăng cường năng lực làm công tác giáo viên chủ nhiệm lớp ở trường phổ thông Nguyễn Việt Hùng (2013, NXB Giáo dục Việt Nam).
Những điều giáo viên chủ nhiệm cần biết, Nguyễn Văn Lê (2009). Công tác chủ nhiệm lớp Để quản lý lớp chủ nhiệm, người GVCN phải tìm hiểu và nắm vững HS trong lớp về mọi mặt để có biện pháp tổ chức GD sát với đối tượng, nhằm thúc đẩy sự tiến bộ của cả lớp và của từng HS; Thực hiện các hoạt động GD theo kế hoạch đã xây dựng; Cộng tác chặt chẽ với gia đình HS, chủ động phối hợp với các GV bộ môn, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, các tổ chức xã hội có liên quan trong hoạt động giảng dạy và giáo dục HS của lớp mình chủ nhiệm và góp phần huy động các nguồn lực trong cộng đồng phát triển nhà trường; Nhận xét, đánh giá và xếp loại HS cuối kỳ và cuối năm học, 10 đề nghị khen thưởng và kỷ luật HS, đề nghị danh sách HS được lên lớp thẳng, phải kiểm tra lại, phải rèn trong hè. Quản lý và quản lý công tác chủ nhiệm lớp 1. Quản lý Khái niệm quản lý có nhiều định nghĩa khác nhau và có nhiều cách tiếp cận cũng khác nhau: Theo Nguyễn Thị Mỹ Lộc: “Hoạt động quản lý là tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý (người quản lý) đến khách thể quản lý (người bị quản lý) trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức” [8].
Tác giả Vũ Dũng, Phùng Đình Mẫn cho rằng: “Theo nghĩa chung nhất từ góc độ của Tâm lý học, QL được hiểu như sau: QL là sự tác động có định hướng, có mục đích, có kế hoạch và có hệ thống thông tin của chủ thể đến khách thể của nó” [13]. Tác giả Trần Kiểm: “Quản lý là sự tác động liên tục, có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản lý lên hệ thống giáo dục; sử dụng một cách tối ưu các tiềm năng, các cơ hội của hệ thống nhằm đưa hệ thống đến mục tiêu một cách tốt nhất trong điều kiện bảo đảm sự cân bằng với môi trường bên ngoài luôn luôn biến động hoặc cũng có thể định nghĩa quản lý giáo dục là hoạt động tự giác của chủ thể quản lý nhằm huy động, tổ chức, điều phối, điều chỉnh, giám sát.một cách có hiệu quả các nguồn lực phục vụ cho mục tiêu phát triền giáo dục, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế-xã hội” [18. Quản lý công tác chủ nhiệm lớp QL đội ngũ GVCN: Căn cứ vào tình hình thực tế các lớp, HS, hiệu trưởng chọn lựa các GV có đủ tiêu chuẩn để làm chủ nhiệm ở lớp thích hợp. Xây dựng một đội ngũ GVCN lớp nhằm thực hiện việc QL và GD học sinh ở từng lớp - đây là một nhiệm vụ quan trọng của người hiệu trưởng và CBQL trường THCS.
11 Lập quy hoạch, tuyển chọn đội ngũ GVCN thông qua các hoạt động như dự báo về yêu cầu của đội ngũ GVCN, khảo sát thăm dò, phẩm chất, năng lực, xây dựng tạo nguồn GVCN, rà soát, lựa chọn. Phân công bố trí sao cho hợp lý, đúng người, đúng việc, phát huy được tối đa năng lực sở trường của mỗi cá nhân. Chỉ đạo, điều hành hoạt động của đội ngũ GVCN bao gồm hướng dẫn lập kế hoạch, hướng dẫn thực hiện kế hoạch, giám sát theo dõi, điều chỉnh sao cho các hoạt động đi đúng mục tiêu. Đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ GVCN bao gồm các hoạt động xây dựng kế hoạch bồi dưỡng, tổ chức bồi dưỡng các phẩm chất, các kỹ năng, các kinh nghiệm, năng lực giao tiếp, năng lực sư phạm cho những người làm công tác chủ nhiệm.