Luận văn Thạc sĩ: Quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước tỉnh Bắc Giang - Lê Bá Xuyên

Luận văn thạc sĩ phân tích quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước tỉnh bắc giang, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi cho thực tiễn.

• Tác giả: Lê Bá Xuyên
• Người hướng dẫn: TS. Lê Hồng Huyên
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Quản Lý Chi Thường Xuyên Ngân Sách Nhà Nước Tỉnh Bắc Giang
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ CTX NSNN CẤP TỈNH
• 1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu
• 1.2. Cơ sở lý luận về quản lý CTX NSNN cấp tỉnh
• 1.2.1. Hệ thống khái niệm
• 1.2.2. Nội dung quản lý CTX NSNN cấp tỉnh
• 1.2.3. Nguyên tắc quản lý CTX NSNN cấp tỉnh
• 1.2.4. Yêu cầu quản lý CTX NSNN cấp tỉnh
• 1.2.5. Các nhân tố ảnh hưởng tới quản lý CTX NSNN
• 1.3. Cơ sở thực tiễn về quản lý CTX NSNN cấp tỉnh
• 1.3.1. Quản lý CTX NSNN tại một số tỉnh
• 1.3.2. Bài học kinh nghiệm cho Bắc Giang trong quản lý CTX NSNN
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP VÀ THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU
• 2.1. Phương pháp nghiên cứu
• 2.1.1. Phương pháp thu thập thông tin
• 2.1.2. Phương pháp xử lý thông tin
• 2.1.3. Phương pháp phân tích thông tin
• 2.2. Thiết kế nghiên cứu
• 2.2.1. Thời gian nghiên cứu
• 2.2.2. Địa điểm thực hiện nghiên cứu
• 2.2.3. Các chỉ tiêu nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ CTX NSNN TỈNH BẮC GIANG GIAI ĐOẠN 2014 - 2016
• 3.1. Khái quát tình hình KT- XH tỉnh Bắc Giang giai đoạn 2014-2016
• 3.1.1. Tình hình kinh tế
• 3.1.2. Tình hình văn hóa xã hội
• 3.2. Khuôn khổ pháp lý về quản lý CTX NSNN cấp tỉnh
• 3.3. Tình hình CTX NSNN cấp tỉnh ở Bắc Giang giai đoạn 2014-2016
• 3.4. Thực trạng quản lý CTX NSNN cấp tỉnh
• 3.4.1. Việc xây dựng hệ thống định mức phân bổ dự toán CTX NSNN
• 3.4.2. Quản lý việc lập dự toán CTX NSNN
• 3.4.3. Quản lý việc chấp hành dự toán CTX NSNN
• 3.4.4. Quản lý việc quyết toán CTX NSNN
• 3.4.5. Thanh tra, kiểm tra, kiểm soát CTX NSNN
• 3.5. Đánh giá thực trạng quản lý CTX NSNN tỉnh Bắc Giang
• 3.5.1. Những kết quả đạt được
• 3.5.2. Những hạn chế, tồn tại
• 3.5.3. Nguyên nhân của hạn chế, tồn tại
• 4. CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ CTX NSNN TỈNH BẮC GIANG GIAI ĐOẠN 2017 - 2020
• 4.1. Phương hướng hoàn thiện quản lý CTX NSNN cấp tỉnh ở Bắc Giang giai đoạn 2017-2020
• 4.1.1. Dự báo tình hình KT - XH tỉnh Bắc Giang giai đoạn 2017 - 2020
• 4.1.2. Phương hướng hoàn thiện quản lý CTX NSNN cấp tỉnh ở Bắc Giang giai đoạn 2017-2020
• 4.2. Một số giải pháp hoàn thiện quản lý CTX NSNN cấp tỉnh ở Bắc Giang
• 4.2.1. Trong quản lý việc lập dự toán CTX NSNN
• 4.2.2. Trong quản lý việc chấp hành dự toán CTX NSNN
• 4.2.3. Trong quyết toán CTX NSNN
• 4.2.4. Trong thanh tra, kiểm tra CTX NSNN
• 4.2.5. Một số giải pháp khác
• 4.3. Một số kiến nghị
• 4.3.1. Về phía trung ương
• 4.3.2. Về phía địa phương

Tóm tắt

I. Tổng quan tình hình nghiên cứu

Nghiên cứu về quản lý ngân sách và chi tiêu ngân sách đã thu hút sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu trong thời gian gần đây. Các công trình nghiên cứu đã chỉ ra rằng quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước (NSNN) có vai trò quan trọng trong việc điều tiết nền kinh tế và đảm bảo sự phát triển bền vững. Đặc biệt, nghiên cứu của Phạm Thế Anh cho thấy sự khác biệt về hiệu quả giữa các khoản chi NSNN, nhấn mạnh rằng chi đầu tư có tác động tích cực hơn so với chi thường xuyên. Ngoài ra, các nghiên cứu khác cũng chỉ ra rằng việc tăng cường đầu tư cấp huyện có thể thúc đẩy tăng trưởng kinh tế tại địa phương. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều khoảng trống trong nghiên cứu về quản lý chi thường xuyên ngân sách tại tỉnh Bắc Giang, điều này tạo ra cơ hội cho nghiên cứu này nhằm làm rõ thực trạng và đề xuất giải pháp cải thiện.

II. Cơ sở lý luận về quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước cấp tỉnh

Cơ sở lý luận về quản lý chi thường xuyên ngân sách cấp tỉnh bao gồm các khái niệm cơ bản như ngân sách nhà nước, chi ngân sách và chi thường xuyên. Theo Luật NSNN, ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước được quyết định bởi cơ quan có thẩm quyền. Chi ngân sách là quá trình phân phối lại các nguồn tài chính nhằm thực hiện các mục tiêu công ích. Đặc biệt, chi thường xuyên ngân sách cấp tỉnh là quá trình phân phối và sử dụng các nguồn tài chính tập trung để đáp ứng nhu cầu chi cho bộ máy Nhà nước và các hoạt động sự nghiệp. Việc quản lý hiệu quả chi thường xuyên ngân sách không chỉ đảm bảo sự vận hành của bộ máy Nhà nước mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

III. Thực trạng quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước tỉnh Bắc Giang giai đoạn 2014 2016

Thực trạng quản lý chi thường xuyên ngân sách tại tỉnh Bắc Giang trong giai đoạn 2014 - 2016 cho thấy nhiều thành tựu nhưng cũng bộc lộ nhiều hạn chế. Tình hình kinh tế - xã hội của tỉnh còn gặp nhiều khó khăn, nguồn thu ngân sách thấp trong khi nhu cầu chi lớn. Việc lập và phân bổ ngân sách chưa đạt hiệu quả cao, dẫn đến tình trạng lãng phí trong quản lý và sử dụng kinh phí. Các yếu tố như kỷ luật chi chưa chặt chẽ và sự thiếu minh bạch trong quản lý ngân sách đã ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Đánh giá thực trạng này là cần thiết để nhận diện những điểm yếu và đề xuất giải pháp khắc phục.

IV. Giải pháp hoàn thiện quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước tỉnh Bắc Giang giai đoạn 2017 2020

Để hoàn thiện quản lý chi thường xuyên ngân sách tại tỉnh Bắc Giang, cần thực hiện một số giải pháp cụ thể. Đầu tiên, cần cải thiện quy trình lập dự toán ngân sách, đảm bảo tính chính xác và minh bạch. Thứ hai, tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra trong quản lý chi tiêu để phát hiện và xử lý kịp thời các sai phạm. Thứ ba, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý ngân sách để đảm bảo việc phân bổ và sử dụng ngân sách hiệu quả. Cuối cùng, việc nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ quản lý ngân sách cũng là một yếu tố quan trọng để đảm bảo sự thành công trong công tác quản lý ngân sách nhà nước.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước giữ vai trò then chốt trong việc duy trì bộ máy chính quyền và bảo đảm nguồn lực thực hiện các mục tiêu an sinh xã hội. Tại tỉnh Bắc Giang, trong bối cảnh tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) giai đoạn 2014 - 2016 đạt bình quân 9,4%/năm, nhu cầu chi tiêu công phục vụ phát triển hạ tầng và dịch vụ công cộng gia tăng nhanh chóng. Tuy nhiên, nguồn thu ngân sách nhà nước nội địa của tỉnh còn ở mức thấp, nguồn vốn đầu tư từ ngân sách nhà nước chỉ chiếm khoảng 15,3% tổng vốn đầu tư phát triển toàn xã hội, tạo ra áp lực rất lớn lên công tác cân đối thu chi địa phương.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là nhận diện toàn diện thực trạng, các điểm nghẽn và tình trạng lãng phí trong phân bổ, sử dụng nguồn kinh phí thường xuyên tại các cơ quan, đơn vị cấp tỉnh Bắc Giang. Mục tiêu cụ thể của công trình là hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý chi thường xuyên cấp tỉnh, phân tích chi tiết dữ liệu thực nghiệm trong giai đoạn 2014 - 2016, từ đó xây dựng hệ thống giải pháp đồng bộ nhằm nâng cao hiệu quả quản lý chi thường xuyên giai đoạn 2017 - 2020.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các đơn vị dự toán ngân sách cấp I thuộc khối tỉnh Bắc Giang, bao gồm các sở, ban, ngành và đơn vị sự nghiệp công lập. Ý nghĩa thực tiễn của nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp luận cứ khoa học để cắt giảm từ 5% đến 10% các khoản chi hành chính kém hiệu quả, tối ưu hóa định mức phân bổ ngân sách và nâng cao năng lực tự chủ tài chính cho hơn 800 đơn vị sự nghiệp công lập trên toàn địa bàn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết quản lý tài chính công hiện đại kết hợp cùng lý thuyết phân cấp tài khóa (Fiscal Decentralization) và mô hình khuôn khổ chi tiêu công trung hạn (Medium-Term Expenditure Framework - MTEF). Khung lý thuyết này khẳng định rằng việc trao quyền tự chủ tài chính cho chính quyền địa phương và các đơn vị thụ hưởng sẽ nâng cao tính minh bạch, giảm thiểu độ trễ chính sách và tối ưu hóa việc phân bổ nguồn lực công khan hiếm.

Các khái niệm nền tảng được chuẩn hóa trong nghiên cứu bao gồm:

• Ngân sách nhà nước cấp tỉnh: Toàn bộ các khoản thu, chi của nhà nước thuộc cấp chính quyền tỉnh được Hội đồng nhân dân tỉnh quyết định để thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội.
• Chi thường xuyên ngân sách nhà nước cấp tỉnh: Các khoản chi nhằm duy trì hoạt động của bộ máy nhà nước cấp tỉnh, thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, an ninh và cung ứng các dịch vụ công ích như y tế, giáo dục, văn hóa.
• Quản lý chi thường xuyên cấp tỉnh: Quá trình các cơ quan nhà nước có thẩm quyền áp dụng các công cụ pháp lý, kinh tế và hành chính vào các khâu lập, phân bổ, chấp hành, quyết toán và kiểm soát chi nhằm bảo đảm kinh phí được sử dụng đúng mục đích, tiết kiệm và hiệu quả.

Quá trình quản lý chi thường xuyên được vận hành dựa trên 4 nguyên tắc cốt lõi: nguyên tắc tập trung dân chủ, nguyên tắc quản lý theo dự toán, nguyên tắc tiết kiệm hiệu quả và nguyên tắc thanh toán trực tiếp qua Kho bạc Nhà nước theo tinh thần Nghị định số 130/2005/NĐ-CP và Nghị định số 43/2006/NĐ-CP.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp thu thập từ các báo cáo quyết toán ngân sách nhà nước tỉnh Bắc Giang giai đoạn 2014 - 2016, hệ thống văn bản quy phạm pháp luật như Luật Ngân sách Nhà nước năm 2002, Nghị quyết số 30/NQ-HĐND và Nghị quyết số 31/2010/NQ-HĐND của Hội đồng nhân dân tỉnh Bắc Giang. Dữ liệu sơ cấp được tổng hợp trực tiếp từ các phòng chuyên môn thuộc Sở Tài chính tỉnh Bắc Giang như Phòng Quản lý Ngân sách, Phòng Tài chính Hành chính sự nghiệp và Thanh tra Tài chính.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ hơn 30 đơn vị dự toán cấp I và các cơ quan hành chính sự nghiệp trực thuộc ngân sách cấp tỉnh. Phương pháp chọn mẫu toàn thể (toàn diện) được áp dụng nhằm bao quát 100% dòng kinh phí chi thường xuyên cấp tỉnh, loại bỏ hoàn toàn các sai số ngẫu nhiên khi phân tích cơ cấu chi tiêu.

Phương pháp phân tích chủ đạo bao gồm phương pháp thống kê so sánh, phân tích định lượng chỉ số biến động tài chính và tổng hợp liên ngành trên hệ thống thông tin quản lý ngân sách và kho bạc (TABMIS) cùng phần mềm bảng tính chuyên dụng. Việc lựa chọn tổ hợp phương pháp này giúp phản ánh chính xác xu hướng biến động của các nhóm mục chi qua từng năm tài chính, đồng thời chỉ ra khoảng cách giữa dự toán giao đầu năm và quyết toán thực tế.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, cơ cấu kinh tế tỉnh Bắc Giang chuyển dịch tích cực với tỷ trọng công nghiệp - xây dựng chiếm 39,5%, dịch vụ chiếm 36,5% và nông lâm thủy sản chiếm 24%. Sự tăng trưởng này kéo theo nhu cầu chi thường xuyên phục vụ quản lý nhà nước và phát triển hạ tầng xã hội tăng đều trên 8% mỗi năm trong giai đoạn 2014 - 2016.

Thứ hai, các khoản chi sự nghiệp giáo dục và y tế chiếm tỷ trọng chi phối trong tổng cơ cấu chi thường xuyên cấp tỉnh. Cụ thể, ngân sách tỉnh phải đảm bảo vận hành cho 838 cơ sở giáo dục với trên 384 nghìn học sinh, sinh viên (tỷ lệ trường chuẩn quốc gia đạt 80%) và hệ thống y tế gồm 7 bệnh viện công lập tuyến tỉnh, 9 bệnh viện đa khoa cấp huyện. Tuy nhiên, định mức phân bổ dự toán theo Nghị quyết số 31/2010/NQ-HĐND đã bộc lộ sự lạc hậu, chưa theo kịp biến động chỉ số giá tiêu dùng thực tế.

Thứ ba, công tác lập và chấp hành dự toán còn tồn tại nhiều điểm nghẽn. Tỷ lệ phân bổ dự toán tại một số đơn vị dự toán cấp I bị kéo dài qua ngày 31/12 của năm trước, thậm chí phải gia hạn tới ngày 31/01 năm sau. Tình trạng tạm ứng kinh phí chưa thanh toán dứt điểm trong năm ngân sách diễn ra phổ biến, tạo gánh nặng lớn cho công tác xử lý chuyển nguồn và chỉnh lý quyết toán.

Thứ tư, công tác thanh tra, kiểm tra tài chính đã phát hiện và kiến nghị thu hồi, giảm chi cho ngân sách nhà nước hàng tỷ đồng mỗi năm. Tuy vậy, tỷ lệ xử lý sau thanh tra và chế tài xử phạt đối với các đơn vị chi vượt định mức, sai chế độ vẫn chưa đủ sức răn đe.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản của các hạn chế trên xuất phát từ việc áp dụng định mức chi bằng số tuyệt đối trong một thời gian dài mà không có cơ chế điều chỉnh tự động theo lạm phát. Bên cạnh đó, tính chủ động của thủ trưởng các đơn vị thụ hưởng ngân sách chưa cao, việc thực hiện cơ chế tự chủ theo Nghị định số 130/2005/NĐ-CP và Nghị định số 43/2006/NĐ-CP còn mang tính hình thức ở một số đơn vị sự nghiệp có thu.

Khi so sánh với bài học thực tiễn từ tỉnh Bắc Ninh (địa phương tự cân đối ngân sách và áp dụng tự chủ 100% tại các đơn vị sự nghiệp) và tỉnh Hải Dương (ứng dụng phần mềm quản lý tài sản công đồng bộ, phân cấp mạnh theo Quyết định số 34/2014/QĐ-UBND), Bắc Giang còn thiếu sự đồng bộ trong cơ sở dữ liệu tài sản công và giám sát dòng tiền theo thời gian thực.

Dữ liệu chi thường xuyên giai đoạn 2014 - 2016 có thể được trực quan hóa thông qua biểu đồ cột chồng mô tả tương quan giữa 3 nhóm mục chi chính: chi thanh toán cá nhân, chi nghiệp vụ chuyên môn và chi mua sắm sửa chữa. Bảng cân đối cơ cấu chi cho thấy chi thanh toán cá nhân chiếm tỷ trọng áp đảo trên 65% tổng chi thường xuyên, điều này khẳng định áp lực tinh giản biên chế là giải pháp bắt buộc để giảm gánh nặng ngân sách.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, đổi mới quy trình lập dự toán chi thường xuyên theo hướng tiếp cận kết quả đầu ra. Sở Tài chính chủ trì phối hợp với Sở Kế hoạch và Đầu tư xây dựng dự toán ngân sách gắn với kế hoạch tài chính trung hạn 3 năm, hoàn thành giao dự toán chi tiết cho 100% đơn vị trực thuộc trước ngày 10 tháng 12 hàng năm, hướng tới mục tiêu giảm tỷ lệ sai lệch giữa dự toán và quyết toán xuống dưới 5% trong giai đoạn 2017 - 2020.

Thứ hai, siết chặt kỷ luật phân bổ và chấp hành dự toán ngân sách. Ủy ban nhân dân tỉnh ban hành quy định bắt buộc các đơn vị dự toán cấp I phải hoàn tất việc phân bổ kinh phí cho các đơn vị cơ sở trước ngày 31 tháng 12 của năm trước. Kho bạc Nhà nước tỉnh kiên quyết từ chối tạm ứng hoặc thanh toán đối với các nhiệm vụ chi ngoài dự toán và thực hiện thu hồi dứt điểm số dư tạm ứng trước ngày 31 tháng 01 năm sau.

Thứ ba, đẩy mạnh giao quyền tự chủ toàn diện cho các đơn vị sự nghiệp công lập. Tỉnh cần xây dựng lộ trình chuyển đổi từ cơ chế cấp phát ngân sách theo biên chế sang cơ chế đặt hàng cung ứng dịch vụ công. Phấn đấu đến năm 2020, 100% bệnh viện công lập tuyến tỉnh và các trường cao đẳng, trung cấp nghề trên địa bàn tự bảo đảm toàn bộ hoặc một phần chi thường xuyên.

Thứ tư, hiện đại hóa hệ thống thanh tra, kiểm tra và kiểm soát chi qua Kho bạc Nhà nước. Kho bạc Nhà nước tỉnh Bắc Giang triển khai kiểm soát chi trực tiếp 100% qua tài khoản của đơn vị thụ hưởng, kết nối dữ liệu liên thông với cổng dịch vụ công quốc gia. Thanh tra tỉnh tăng cường thanh tra đột xuất các khoản chi mua sắm tài sản công và sửa chữa lớn, phấn đấu truy thu và cắt giảm lãng phí tối thiểu 15 tỷ đồng mỗi năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm cán bộ lãnh đạo và chuyên viên quản lý tài chính tại Sở Tài chính, Kho bạc Nhà nước và Sở Kế hoạch và Đầu tư cấp tỉnh: Luận văn cung cấp khung phân tích thực chứng, phương pháp xây dựng định mức chi và mô hình kiểm soát chi tiêu công hiệu quả tại địa phương.

Thủ trưởng và kế toán trưởng các cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp công lập: Tài liệu hỗ trợ trực tiếp cho việc xây dựng quy chế chi tiêu nội bộ, quản trị tài sản công và vận hành cơ chế tự chủ tài chính theo đúng quy định pháp luật.

Học viên cao học, nghiên cứu sinh và giảng viên chuyên ngành Quản lý kinh tế, Tài chính công: Luận văn đóng vai trò là tài liệu tham khảo học thuật giá trị về phương pháp nghiên cứu định lượng kết hợp định tính trong lĩnh vực chi ngân sách nhà nước cấp tỉnh.

Các nhà hoạch định chính sách tại Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố: Nghiên cứu đưa ra các căn cứ thực tiễn để tham mưu ban hành các nghị quyết về phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi và định mức phân bổ ngân sách cho thời kỳ ổn định mới.

Câu hỏi thường gặp

Chi thường xuyên ngân sách nhà nước cấp tỉnh bao gồm những nhiệm vụ chi trọng yếu nào? Chi thường xuyên cấp tỉnh bao gồm kinh phí duy trì hoạt động bộ máy nhà nước, Đảng, đoàn thể, chi sự nghiệp giáo dục, đào tạo, y tế, văn hóa thông tin, thể dục thể thao, khoa học công nghệ, bảo đảm xã hội và quốc phòng, an ninh địa phương.

Tại sao công tác lập dự toán chi thường xuyên tại Bắc Giang giai đoạn 2014 - 2016 chưa thực sự sát thực tế? Nguyên nhân chủ yếu do hệ thống định mức phân bổ ban hành từ năm 2010 chậm được điều chỉnh, sự phối hợp giữa các sở ngành chưa đồng bộ và năng lực dự báo nhu cầu chi tiêu tại các đơn vị dự toán cơ sở còn nhiều hạn chế.

Kinh nghiệm tự chủ tài chính của tỉnh Bắc Ninh có thể gợi mở điều gì cho Bắc Giang? Bắc Ninh đã thực hiện khoán chi hành chính cho 100% cơ quan quản lý và chuyển đổi thành công 100% đơn vị sự nghiệp sang cơ chế tự chủ tài chính, giúp tiết kiệm nguồn chi ngân sách nhà nước và tăng thu nhập cho người lao động.

Kho bạc Nhà nước đóng vai trò gì trong việc kiểm soát các khoản chi thường xuyên? Kho bạc Nhà nước thực hiện kiểm soát tính hợp pháp, hợp lệ của chứng từ trước, trong và sau khi chi trả, thực hiện thanh toán trực tiếp cho người thụ hưởng và kiên quyết từ chối thanh toán các khoản chi sai danh mục dự toán.

Làm thế nào để hạn chế tình trạng chuyển nguồn kinh phí chi thường xuyên sang năm sau? Cần thực hiện nghiêm thời hạn phân bổ dự toán trước ngày 31 tháng 12, kiểm soát chặt các khoản tạm ứng sau ngày 31 tháng 01 và hủy bỏ dự toán đối với các nhiệm vụ chi không triển khai đúng tiến độ quy định.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và kinh nghiệm thực tiễn về quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước cấp tỉnh trong bối cảnh phân cấp tài khóa.
• Phân tích chi tiết bức tranh chi thường xuyên tỉnh Bắc Giang giai đoạn 2014 - 2016 với tốc độ tăng trưởng GRDP 9,4%/năm và hệ thống an sinh xã hội rộng lớn.
• Nhận diện chính xác 4 điểm nghẽn cốt lõi trong quy trình lập dự toán, phân bổ nguồn vốn, quản lý chi sự nghiệp và thanh tra kiểm soát chi.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp mang tính hành động cao cho giai đoạn 2017 - 2020 nhằm tối ưu hóa chi tiêu công và nâng cao quyền tự chủ tài chính đơn vị sự nghiệp.
• Rút ra bài học quản trị sâu sắc từ các tỉnh lân cận giúp chính quyền địa phương chuẩn bị vững chắc cho chu kỳ ổn định ngân sách tiếp theo.

Các cơ quan quản lý tài chính địa phương và các nhà nghiên cứu cần đẩy mạnh việc ứng dụng các khuyến nghị này vào thực tiễn quản trị ngân sách nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn vốn công, phục vụ đắc lực cho mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội bền vững của tỉnh Bắc Giang.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, nội dung chính của luận văn đƣợc thể hiện trong 4 chƣơng sau: Chƣơng 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu, cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý CTX NSNN cấp tỉnh Chƣơng 2. Phƣơng pháp và thiết kế nghiên cứu Chƣơng 3. Thực trạng quản lý CTX NSNN tỉnh Bắc Giang giai đoạn 2014 - 2016 Chƣơng 4.Giải pháp hoàn thiện quản lý CTX NSNN tỉnh Bắc Giang giai đoạn 2017 - 2020 3 Chƣơng 1.

TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ CTX NSNN CẤP TỈNH 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu Theo tìm hiểu, nghiên cứu của chúng tôi, thời gian gần đây đã có một số bài báo, luận văn, luận án nghiên cứu và công bố một số kết luận khoa họcvề vấn đề NSNN, quản lý chi NSNN và quản lý CTX NSNN cấp tỉnh. Có thể đánh giá sơ lƣợc tình hình nghiên cứu nhƣ sau: Trong bài báo“Phân tích cơ cấu chi tiêu chính phủ và tăng trưởng kinh tế ở Việt Nam” đăng trên Tạp chí Kinh tế, số 363/2008, tác giả Phạm Thế Anh cho rằng trong ngắn hạn, có sự chênh lệch khá lớn về tính hiệu quả giữa các khoản chi NSNN khác nhau trong sự tƣơng tác đến tăng trƣởng kinh tế. Chẳng hạn, các khoản chi đầu tƣ có hiệu ứng tích cực hơn so với các khoản CTX trong các ngành nông, lâm, thủy sản, giáo dục đào tạo, y tế và ngành khác.

Ngoài ra, chi đầu tƣ và CTX cho ngành giao thông vận tải, giáo dục đào tạo và ngành khác có vai trò tích cực hơn đối với tăng trƣởng kinh tế so với các khoản chi tƣơng ứng cho ngành nông, lâm, thủy sản và ngành y tế. [1] Nhóm tác giả Hoàng Thị Chinh Thon, Phạm Thị Hƣơng và Phạm Thị Thanh Thủy trong bài nghiên cứu về “Tác động của chi tiêu công tới tăng trưởng kinh tế tại các địa phương ở Việt Nam” do Viện nghiên cứu Kinh tế và Chính sách công bố năm 2010 đã bàn luận tƣơng đối rõ về tác động của chi tiêu cấp tỉnh và chi tiêu cấp huyện đến tăng trƣởng kinh tế của địa phƣơng. Nghiên cứu này cho rằng, việc tăng cƣờng đầu tƣ cấp huyện và giảm đầu tƣ cấp tỉnh có tác động thúc đẩy tăng trƣởng kinh tế.[26] Bài báo“Cải cách quản lý tài chính công qua áp dụng khuôn khổ chi tiêu trung hạn: Những thách thức với Việt Nam” của Vũ Sỹ Cƣờng trên Tạp chí Nghiên cứu Tài chính Kế toán số 03/2013 cho rằng: “Khuôn khổ chi tiêu công 4 trung hạn cũng sẽ cho phép nâng cao hiệu quả chính sách tài khóa nhờ không gian tài khóa có tầm nhìn trung hạn. Khuôn khổ chi tiêu trung hạn góp phần phân tích, đánh giá và cải thiện những vấn đề tồn tại trong việc huy động, phân bổ nguồn lực, điều chỉnh chính sách chiến lƣợc ƣu tiên và những mất cân đối giữa nguồn lực và đề xuất chi tiêu công của các ngành, các lĩnh vực, qua đó xác định rõ nhu cầu chi tiêu công cho đầu tƣ, kể cả những khoản chi đầu năm và chi cho sáng kiến mới…”.[6] Luận văn Thạc sĩ Kinh tế tại Học viện Tài chính về "Hoàn thiện quản lý CTX NSNN tỉnh Tuyên Quang” của tác giả Nguyễn Thu Hàđã đi sâu nghiên cứu về thực trạng quản lý sử dụng kinh phí CTX NSNN của tỉnh Tuyên Quang giai đoạn 2011 - 2014.

Trên cơ sở đó, tác giả đề xuất những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý CTX NSNN tại tỉnh Tuyên Quang bao gồm: hoàn thiện công tác lập dự toán; hoàn thiện công tác chấp hành dự toán; hoàn thiện chế độ hạch toán kế toán, quyết toán; hoàn thiện phân cấp quản lý; công khai minh bạch các khoản chi NSNN.[9] Luận văn Thạc sĩ Kinh tế tại Trƣờng Đại học kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội về “Quản lý chi NSNN tỉnh Bắc Ninh” của tác giả Vũ Thị Thu Trang đã phân tích thực trạng công tác quản lý chi NSNN tỉnh Bắc Ninh trong giai đoạn 2010 – 2014, xác định những điểm mạnh, những vấn đề còn tồn tại và nguyên nhân của tồn tại, từ đó rút ra bài học kinh nghiệm, đồng thời hệ thống các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý chi NSNN trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh: lựa chọn, quyết định danh mục và thứ tự ƣu tiên các sản phẩm đầu ra, các mục tiêu phát triển KT-XH và các hoạt động cần triển khai để phân bổ tối ƣu nguồn lực tài chính địa phƣơng; hoàn thiện quản lý CTX, quản lý chi đầu tƣ phát triển; hoàn thiện hệ thống định mức phân bổ, định mức chi NSNN. [28] Luận văn Thạc sĩ Kinh tế tại Trƣờng Đại học kinh tế - Đại học Quốc gia 5 Hà Nội về “Quản lý NSNN ở thành phố Bắc Giang” của tác giả Nguyễn Văn Thànhđã đi sâu phân tích thực trạng quản lý NSNN ở thành phố Bắc Giang trong giai đoạn 2010 – 2013 từbƣớc lập dự toán đến quyết toán NSNN, đánh giá những kết quả đạt đƣợc và đề xuất một số giải pháp hoàn thiện công tác quản lý NSNN ở thành phố Bắc Giang. [24] Luận văn Thạc sĩ Kinh tế tại Trƣờng Đại học kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội về “Quản lý CTX NSNN tại huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang” của tác giả Cao Bá Bình đã làm rõ một số lý luận chung về quản lý CTX NSNN cấp huyện, đánh giá thực trạng quản lý CTX NSNN cấp huyện, đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý CTX NSNN của huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang. [2] Luận văn Thạc sĩ Kinh tế tại Học viện Tài chính về “Quản lý CTX ở các đơn vị sử dụng NSNN thuộc Bộ Kế hoạch và Đầu tư”của tác giả Nguyễn Thị Xuânđãphân tích đƣợc công tác quản lý chi thƣờng xuyên ngân sách nhà nƣớc ở cấp Bộ, mà chƣa đi sâu phân tích quản lý chi thƣờng xuyên ở một cấp ngân sách, các giải pháp cũng chỉ có tính ứng dụng thực tiễn tại cấp Bộ cụ thể là Bộ Kế hoạch và Đầu tƣ.[31] Ngoài ra một sốtài liệu, luận văn…cũng đề cập đến vấn đề này.

Tuy nhiên, các tài liệu, công trình nghiên cứu của các tác giả đã đề cập đến những vấn đề có tính cơ sở lý luận về chi NSNN, CTX NSNN cấp tỉnh nhƣng giới hạn trong những địa bàn, đơn vị với khoảng thời gian rất cụ thể. Những công trình nghiên cứu đó đã có đóng góp nhất định cho các nhà quản lýđịa phƣơng trong việc hoàn thiện công tác quản lý CTX NSNN tại địa phƣơng mình.Cho đến thời điểm này, nội dung quản lý CTX NSNN cấp tỉnh ở Bắc Giang vẫn là một khoảng trống trong nghiên cứu khoa học, chƣa có công trình nào đề cập đến. Vì vậy, chúng tôi chọn nghiên cứu đề tài “Quản lý CTX NSNN tỉnh Bắc Giang”.Đề tài không trùng lặp với các nghiên cứu đã công bố trƣớc đây. Cơ sở lí luận về quản lý CTX NSNN cấp tỉnh 1.

Hệ thống khái niệm 1. Khái niệm NSNN Điều 1 Luật NSNN của Nhà nƣớc Việt Nam năm 2002 quy định:NSNN là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định và được thực hiện trong một năm để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước. [21] Nội dung khoa học của NSNN vừa là phạm trù kinh tế vừa là lịch sử. Là phạm trù kinh tế, NSNN gắn với sự phát triển của nền sản xuất hàng hóa.

Là phạm trù lịch sử, nó gắn với sự ra đời và phát triển của Nhà nƣớc và là công cụ kinh tế của Nhà nƣớc. Nhà nƣớc sử dụng NSNN để thực hiện các quan hệ phân phối dƣới hình thái giá trị các nguồn lực tài chính, bằng việc huy động một bộ phận thu nhập của xã hội dƣới hình thức thuế và các hình thức động viên khác để đáp ứng các nhiệm vụ KT - XH của nhà nƣớc. Hệ thống NSNN ở nƣớc ta bao gồm NSTW và NSĐP. NSĐP bao gồm NSNN của đơn vị hành chính các cấp có HĐND và UBND, trong đó cấp cao nhất của NSĐP là NSNN cấp tỉnh.

NSNN cấp tỉnh giữ vai trò quan trọng trong hệ thống NSNN. Không chỉ liên hệ trực tiếp với NSTW, NSNN cấp tỉnh còn có vai trò chủ đạo đến hoạt động NSNN các cấp dƣới. HĐND tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ƣơng quyết định việc phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi giữa NSNN các cấp chính quyền địa phƣơng phù hợp với phân cấp quản lý KT- XH, an ninh - quốc phòng và trình độ quản lý của mỗi cấp trên địa bàn. Khái niệm chi NSNN Chi NSNN là quá trình phân phối lại các nguồn tài chính đã đƣợc tập trung vào quỹ NSNN cho từng mục tiêu, hoạt động cụ thể thuộc chức năng của Nhà nƣớc.

Về phƣơng diện pháp lý, chi NSNN là những khoản chi do 7 chínhphủ hay các pháp nhân hành chính thực hiện để đạt đƣợc những mục tiêu công ích.Về bản chất, chi NSNN là hệ thống các quan hệ phân phối lại các khoảnthu nhập phát sinh trong quá trình sử dụng có kế hoạch quỹ tiền tệ tập trung của Nhà nƣớc, nhằm thực hiện tăng trƣởng và phát triển kinh tế, phát triển các sự nghiệp văn hóa - xã hội, duy trì bộ máy quản lý nhà nƣớc và đảm bảo an ninh, quốc phòng. Chi NSNN bao gồm hai quá trình: phân phối và sử dụng quỹ NSNN. Quá trình phân phối là quá trình phân bổ kinh phí từ quỹ NSNN theo những tiêu chí, tỷ lệ nhất định để hình thành các quỹ tiền tệ nhỏ hơn trƣớc khi đƣa vào sử dụng. Đó là quá trình phân bổ quỹ NSNN thành nhiều phần với những cơ cấu nhất định cho những nội dung, đối tƣợng thụ hƣởng NSNN khác nhau, đáp ứng nhu cầu chi tiêu trong quá trình thực hiện chức năng nhiệm vụ của Nhà nƣớc.Quá trình sử dụng là quá trình trực tiếp chi dùng các khoản tiền đƣợc cấp phát từ quỹ NSNN cho các việc cụ thể theo mục đích đã định.

Khái niệm CTX NSNN cấp tỉnh CTX NSNN cấp tỉnh là quá trình phân phối và sử dụng các nguồn tài chính đã tập trung đƣợc vào NSNN cấp tỉnh để đáp ứng cho các nhu cầu chi giúp bộ máy Nhà nƣớc cấp tỉnh vận hành và thực hiện nhiệm vụ của mình đồng thời đảm bảo chi cho các hoạt sự nghiệp nhằm cung ứng các hàng hoá công cộng gắn với việc thực hiện các nhiệm vụ quản lý kinh tế - xã hội trên địa bàn tỉnh.CTX NSNN cấp tỉnh là một bộ phận của NSNN cấp tỉnh, bao gồm các khoản chi chủ yếu đảm bảo các hoạt động KT- XH, an ninh - quốc phòng do cơ quan chính quyền cấp tỉnh quản lý, tổ chức và thực hiện.