Luận văn thạc sĩ phát triển năng lực giải quyết vấn đề cho học sinh thông qua dạy học một số chủ đề tích hợp hóa học 10

Luận văn thạc sĩ giáo dục nghiên cứu phát triển năng lực giải quyết vấn đề cho học sinh thông qua dạy học một số chủ đề tích hợp hóa học, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên

• Tác giả: Tăng Văn Quang
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Trung Ninh
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Sư phạm hóa học
• Đề tài: Phát triển năng lực giải quyết vấn đề cho học sinh thông qua dạy học một số chủ đề tích hợp hóa học 10
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• PHẦN I. PHẦN I: MỞ ĐẦU
• 1.1. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI
• 1.2. LỊCH SỬ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.3. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
• 1.4. NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU
• 1.5. KHÁCH THỂ, ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 1.6. GIẢ THUYẾT KHÓA HỌC
• 1.7. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.8. ĐÓNG GÓP MỚI CỦA ĐỀ TÀI
• 1.9. NỘI DUNG LUẬN VĂN
• PHẦN II. PHẦN II: NỘI DUNG
• 2.1. Chương 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA DẠY HỌC TÍCH HỢP PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ CHO HỌC SINH
• 2.1.1. Những vấn đề liên quan đến giáo dục và đào tạo
• 2.1.2. Thực trạng của giáo dục Việt nam hiện nay
• 2.1.3. Những thành tựu đạt được của nền giáo dục Việt Nam
• 2.2. Chương 2: THIẾT KẾ MỘT SỐ CHỦ ĐỀ DẠY HỌC TÍCH HỢP NHẰM PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ CHO HỌC SINH THPT
• 2.3. Chương 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• PHẦN III. PHẦN III: KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• 3.1. KẾT LUẬN CHUNG
• 3.2. KIẾN NGHỊ VÀ ĐỀ XUẤT
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về phát triển năng lực giải quyết vấn đề cho học sinh

Phát triển năng lực giải quyết vấn đề cho học sinh là một trong những mục tiêu quan trọng trong giáo dục hiện đại. Đặc biệt, việc áp dụng dạy học tích hợp hóa học 10 không chỉ giúp học sinh nắm vững kiến thức mà còn rèn luyện kỹ năng tư duy phản biện và khả năng giải quyết vấn đề trong thực tiễn. Nghiên cứu này sẽ làm rõ các khái niệm cơ bản và tầm quan trọng của việc phát triển năng lực này trong bối cảnh giáo dục Việt Nam.

1.1. Khái niệm và tầm quan trọng của năng lực giải quyết vấn đề

Năng lực giải quyết vấn đề được hiểu là khả năng nhận diện, phân tích và tìm ra giải pháp cho các vấn đề trong học tập và cuộc sống. Việc phát triển năng lực này giúp học sinh tự tin hơn trong việc đối mặt với các thách thức trong học tập và cuộc sống hàng ngày.

1.2. Vai trò của dạy học tích hợp trong phát triển năng lực

Dạy học tích hợp không chỉ giúp học sinh liên kết kiến thức giữa các môn học mà còn tạo ra môi trường học tập tích cực, khuyến khích sự sáng tạo và tư duy phản biện. Qua đó, học sinh có thể áp dụng kiến thức vào thực tiễn một cách hiệu quả hơn.

II. Thách thức trong việc phát triển năng lực giải quyết vấn đề cho học sinh

Mặc dù có nhiều lợi ích, việc phát triển năng lực giải quyết vấn đề cho học sinh thông qua dạy học tích hợp hóa học 10 cũng gặp phải không ít thách thức. Những thách thức này cần được nhận diện và giải quyết để nâng cao hiệu quả giáo dục.

2.1. Hạn chế trong chương trình giáo dục hiện tại

Chương trình giáo dục hiện tại vẫn còn nặng về lý thuyết, chưa chú trọng đến việc phát triển kỹ năng thực hành và khả năng giải quyết vấn đề cho học sinh. Điều này dẫn đến việc học sinh khó khăn trong việc áp dụng kiến thức vào thực tiễn.

2.2. Thiếu sự hỗ trợ từ giáo viên

Nhiều giáo viên chưa được đào tạo đầy đủ về phương pháp dạy học tích hợp, dẫn đến việc áp dụng chưa hiệu quả trong lớp học. Sự thiếu hụt này cần được khắc phục thông qua các chương trình bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên.

III. Phương pháp dạy học tích hợp hiệu quả cho học sinh lớp 10

Để phát triển năng lực giải quyết vấn đề cho học sinh, việc áp dụng các phương pháp dạy học tích hợp là rất cần thiết. Các phương pháp này không chỉ giúp học sinh tiếp cận kiến thức một cách toàn diện mà còn khuyến khích sự tham gia tích cực của học sinh trong quá trình học tập.

3.1. Phương pháp dự án trong dạy học tích hợp

Phương pháp dự án là một trong những phương pháp dạy học tích hợp hiệu quả, giúp học sinh thực hiện các dự án thực tế liên quan đến nội dung học tập. Qua đó, học sinh có cơ hội áp dụng kiến thức vào thực tiễn và phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề.

3.2. Sử dụng công nghệ thông tin trong dạy học

Công nghệ thông tin có thể được sử dụng để tạo ra các bài học tương tác, giúp học sinh dễ dàng tiếp cận và hiểu rõ hơn về các vấn đề phức tạp. Việc này không chỉ nâng cao hứng thú học tập mà còn phát triển năng lực giải quyết vấn đề cho học sinh.

IV. Ứng dụng thực tiễn của dạy học tích hợp trong phát triển năng lực

Việc áp dụng dạy học tích hợp trong các chủ đề hóa học 10 đã cho thấy những kết quả tích cực trong việc phát triển năng lực giải quyết vấn đề cho học sinh. Các nghiên cứu thực nghiệm đã chỉ ra rằng học sinh có khả năng áp dụng kiến thức vào thực tiễn tốt hơn sau khi tham gia các hoạt động học tập tích hợp.

4.1. Kết quả từ thực nghiệm sư phạm

Kết quả từ các buổi thực nghiệm cho thấy học sinh đã cải thiện đáng kể khả năng giải quyết vấn đề sau khi tham gia các chủ đề dạy học tích hợp. Điều này chứng tỏ rằng phương pháp dạy học tích hợp có thể mang lại hiệu quả cao trong việc phát triển năng lực cho học sinh.

4.2. Phản hồi từ học sinh và giáo viên

Phản hồi từ học sinh cho thấy họ cảm thấy hứng thú hơn với môn học và có khả năng áp dụng kiến thức vào thực tiễn tốt hơn. Giáo viên cũng nhận thấy sự tiến bộ rõ rệt trong khả năng tư duy và giải quyết vấn đề của học sinh.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai

Phát triển năng lực giải quyết vấn đề cho học sinh thông qua dạy học tích hợp hóa học 10 là một hướng đi đúng đắn trong giáo dục hiện đại. Cần tiếp tục nghiên cứu và áp dụng các phương pháp dạy học tích hợp để nâng cao chất lượng giáo dục và đáp ứng nhu cầu của xã hội.

5.1. Đề xuất các giải pháp cải tiến

Cần có các giải pháp cải tiến chương trình giáo dục, bồi dưỡng giáo viên và phát triển các tài liệu hỗ trợ dạy học tích hợp để nâng cao hiệu quả giáo dục.

5.2. Tương lai của dạy học tích hợp trong giáo dục

Dạy học tích hợp sẽ tiếp tục là một xu hướng quan trọng trong giáo dục, giúp học sinh phát triển toàn diện và chuẩn bị tốt hơn cho tương lai. Việc áp dụng các phương pháp dạy học hiện đại sẽ góp phần nâng cao chất lượng giáo dục.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh đổi mới giáo dục phổ thông Việt Nam, việc phát triển năng lực giải quyết vấn đề (GQVĐ) cho học sinh trở thành một yêu cầu cấp thiết nhằm nâng cao chất lượng đào tạo và đáp ứng nhu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Theo thống kê của Bộ Giáo dục và Đào tạo năm 2015, tổng số học sinh, sinh viên cả nước đạt khoảng 22,21 triệu, với hơn 43.874 trường học các cấp, cho thấy quy mô giáo dục ngày càng mở rộng. Tuy nhiên, giáo dục phổ thông vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế như chương trình nặng về truyền đạt kiến thức, thiếu chú trọng phát triển phẩm chất và năng lực, đặc biệt là năng lực giải quyết vấn đề cho học sinh.

Luận văn tập trung nghiên cứu phát triển năng lực GQVĐ cho học sinh thông qua dạy học một số chủ đề tích hợp môn Hóa học lớp 10, với phạm vi thực nghiệm tại các trường THPT tỉnh Hòa Bình trong năm học 2015-2016. Mục tiêu cụ thể là thiết kế nội dung và tổ chức dạy học tích hợp nhằm phát triển năng lực GQVĐ, đồng thời đánh giá hiệu quả của phương pháp này thông qua các công cụ đánh giá năng lực được xây dựng. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc góp phần đổi mới phương pháp dạy học, nâng cao hiệu quả học tập môn Hóa học và phát triển năng lực toàn diện cho học sinh THPT, phù hợp với định hướng đổi mới giáo dục phổ thông từ năm 2018.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai khung lý thuyết chính: quan điểm dạy học tích hợp (DHTH) và lý thuyết phát triển năng lực giải quyết vấn đề cho học sinh. DHTH được hiểu là quá trình hợp nhất các bộ phận kiến thức khác nhau thành một tổng thể thống nhất, nhằm phát triển năng lực hành động cho học sinh. Theo UNESCO và các nhà nghiên cứu giáo dục, DHTH giúp học sinh vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết các vấn đề phức hợp trong thực tiễn, đồng thời giảm tải kiến thức hàn lâm, tăng tính thực tiễn và phát triển kỹ năng tư duy sáng tạo.

Năng lực giải quyết vấn đề được định nghĩa là khả năng nhận biết, phân tích, đề xuất và lựa chọn giải pháp phù hợp để xử lý các tình huống phức tạp trong học tập và cuộc sống. Năng lực này bao gồm các biểu hiện như phát hiện vấn đề, tìm kiếm và xử lý thông tin, đề xuất giải pháp, lập kế hoạch và áp dụng kiến thức vào thực tiễn. Việc đánh giá năng lực GQVĐ được thực hiện đa dạng qua quan sát, phỏng vấn, sản phẩm học tập và tự đánh giá, nhằm phản ánh chính xác khả năng vận dụng kiến thức của học sinh.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp phương pháp nghiên cứu lý thuyết và thực tiễn. Phương pháp lý thuyết bao gồm phân tích tài liệu về chính sách giáo dục, chương trình, sách giáo khoa các môn Hóa học, Sinh học, Địa lý, Công nghệ và Giáo dục công dân, cũng như các lý thuyết về DHTH và năng lực GQVĐ. Phương pháp thực tiễn gồm điều tra thực trạng DHTH tại 10 trường THPT tỉnh Hòa Bình qua phiếu hỏi 128 giáo viên các bộ môn liên quan, và thực nghiệm sư phạm với hai chủ đề tích hợp: "Nước và sự sống" và "Oxy-ozon và ô nhiễm môi trường không khí" tại trường THPT chuyên Hoàng Văn Thụ và trường PT DTNT THPT tỉnh Hòa Bình.

Cỡ mẫu thực nghiệm gồm học sinh lớp 10 ban cơ bản, được chọn theo phương pháp chọn mẫu thuận tiện nhằm đảm bảo tính đại diện cho đối tượng nghiên cứu. Phân tích dữ liệu sử dụng các phương pháp thống kê mô tả và kiểm định để đánh giá sự phát triển năng lực GQVĐ trước và sau thực nghiệm. Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2015 đến 2016, bao gồm giai đoạn thiết kế chủ đề, tổ chức dạy học và thu thập, xử lý dữ liệu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thực trạng vận dụng phương pháp dạy học tích cực còn hạn chế: Kết quả điều tra với 128 giáo viên cho thấy chỉ khoảng 50,75% thường xuyên sử dụng phương pháp dạy học giải quyết vấn đề, trong khi 6,25% ít khi và 0% chưa bao giờ áp dụng. Các phương pháp như dạy học dự án, WebQuest chỉ được 6,25% giáo viên thường xuyên sử dụng, 42,97% thỉnh thoảng và 9,38% chưa bao giờ áp dụng.

2. Mức độ liên hệ thực tiễn và vận dụng kiến thức liên môn: 100% giáo viên đồng ý hoặc hoàn toàn đồng ý rằng dạy học tích hợp mang tính liên hệ thực tiễn và phát triển kiến thức tổng hợp. Tuy nhiên, chỉ có 17,97% thường xuyên vận dụng kiến thức liên môn trong dạy học, 72,66% thỉnh thoảng và 9,38% ít khi.

3. Phát triển năng lực giải quyết vấn đề của học sinh: Qua đánh giá của giáo viên, 42,97% học sinh đạt năng lực GQVĐ, 9,38% chưa đạt. Các kỹ năng như xác định tình huống, đưa ra giả thuyết khoa học, lập kế hoạch và đánh giá giải pháp được đánh giá ở mức tốt hoặc rất tốt từ 39,69% đến 67,97% học sinh.

4. Hiệu quả thực nghiệm dạy học tích hợp: Sau khi áp dụng hai chủ đề tích hợp, điểm trung bình các bài kiểm tra của học sinh tăng khoảng 15-20% so với trước thực nghiệm. Đồ thị phân loại kết quả học tập cho thấy tỷ lệ học sinh đạt điểm khá giỏi tăng từ khoảng 35% lên gần 55%, đồng thời giảm tỷ lệ học sinh yếu kém.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân hạn chế trong việc áp dụng phương pháp dạy học tích cực và tích hợp có thể do giáo viên chưa được bồi dưỡng đầy đủ, thiếu thời gian chuẩn bị và cơ sở vật chất chưa đáp ứng. Kết quả thực nghiệm cho thấy dạy học tích hợp giúp học sinh phát triển năng lực GQVĐ rõ rệt, phù hợp với các nghiên cứu quốc tế về hiệu quả của DHTH trong phát triển năng lực học sinh.

So sánh với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, kết quả này khẳng định vai trò quan trọng của việc thiết kế chủ đề tích hợp gắn với thực tiễn và sử dụng các phương pháp dạy học tích cực như dạy học dự án, dạy học theo nhóm nhỏ, WebQuest. Việc đánh giá đa dạng và liên tục cũng góp phần nâng cao hiệu quả phát triển năng lực.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ phân loại kết quả học tập trước và sau thực nghiệm, bảng tổng hợp điểm số và tỷ lệ học sinh đạt năng lực GQVĐ, giúp minh họa rõ nét sự tiến bộ của học sinh.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường bồi dưỡng giáo viên về dạy học tích hợp và phát triển năng lực: Tổ chức các khóa tập huấn chuyên sâu về thiết kế chủ đề tích hợp, phương pháp dạy học tích cực và kỹ thuật đánh giá năng lực GQVĐ. Mục tiêu nâng tỷ lệ giáo viên thường xuyên áp dụng phương pháp tích hợp lên trên 70% trong vòng 2 năm. Chủ thể thực hiện: Sở Giáo dục và Đào tạo, các trường đại học sư phạm.

2. Xây dựng và phổ biến bộ chủ đề tích hợp chuẩn cho môn Hóa học lớp 10: Thiết kế các chủ đề tích hợp có tính thực tiễn cao, phù hợp với đặc điểm vùng miền, giúp học sinh phát triển năng lực GQVĐ. Thời gian triển khai trong 1 năm học. Chủ thể thực hiện: Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp với các trường đại học.

3. Đầu tư cơ sở vật chất và trang thiết bị hỗ trợ dạy học tích hợp: Cải thiện phòng thí nghiệm, trang bị thiết bị công nghệ thông tin để hỗ trợ các phương pháp dạy học tích cực như dạy học dự án, WebQuest. Mục tiêu nâng cao điều kiện thực hành cho 80% trường THPT trong 3 năm tới. Chủ thể thực hiện: UBND các tỉnh, Sở Giáo dục.

4. Đổi mới công tác đánh giá học sinh theo hướng phát triển năng lực: Áp dụng đa dạng phương pháp đánh giá như quan sát, phỏng vấn, sản phẩm học tập, tự đánh giá và đánh giá đồng đẳng nhằm phản ánh chính xác năng lực GQVĐ của học sinh. Thời gian áp dụng từ năm học tiếp theo. Chủ thể thực hiện: Giáo viên, Ban giám hiệu các trường THPT.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Giáo viên bộ môn Hóa học và các môn khoa học tự nhiên: Nghiên cứu giúp hiểu rõ về phương pháp dạy học tích hợp và cách phát triển năng lực GQVĐ cho học sinh, từ đó áp dụng hiệu quả trong giảng dạy.

2. Nhà quản lý giáo dục và cán bộ chuyên môn: Cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn để xây dựng chính sách, chương trình đào tạo và bồi dưỡng giáo viên phù hợp với xu hướng đổi mới giáo dục.

3. Sinh viên, nghiên cứu sinh ngành Sư phạm Hóa học và Giáo dục: Là tài liệu tham khảo quý giá cho việc nghiên cứu, phát triển đề tài liên quan đến đổi mới phương pháp dạy học và phát triển năng lực học sinh.

4. Các tổ chức, cá nhân quan tâm đến đổi mới giáo dục phổ thông: Giúp hiểu rõ hơn về vai trò của dạy học tích hợp trong phát triển năng lực học sinh, từ đó hỗ trợ các hoạt động đào tạo, tư vấn và phát triển giáo dục.

Câu hỏi thường gặp

1. Dạy học tích hợp là gì và tại sao cần áp dụng trong giáo dục phổ thông?
   Dạy học tích hợp là phương pháp kết hợp kiến thức, kỹ năng từ nhiều môn học thành một tổng thể thống nhất nhằm phát triển năng lực toàn diện cho học sinh. Phương pháp này giúp học sinh vận dụng kiến thức vào thực tiễn, phát triển tư duy sáng tạo và kỹ năng giải quyết vấn đề, phù hợp với yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay.

2. Năng lực giải quyết vấn đề được hiểu như thế nào trong bối cảnh giáo dục?
   Năng lực giải quyết vấn đề là khả năng nhận biết, phân tích, đề xuất và lựa chọn giải pháp phù hợp để xử lý các tình huống phức tạp trong học tập và cuộc sống. Đây là năng lực quan trọng giúp học sinh thích ứng với môi trường thay đổi và phát triển bền vững.

3. Phương pháp dạy học tích cực nào được sử dụng trong nghiên cứu này?
   Nghiên cứu áp dụng các phương pháp như dạy học dự án, dạy học theo góc, WebQuest và dạy học hợp tác theo nhóm nhỏ. Các phương pháp này tạo điều kiện cho học sinh tham gia tích cực, phát triển kỹ năng tự học, hợp tác và vận dụng kiến thức vào thực tiễn.

4. Làm thế nào để đánh giá năng lực giải quyết vấn đề của học sinh một cách hiệu quả?
   Đánh giá năng lực GQVĐ cần sử dụng đa dạng phương pháp như quan sát, phỏng vấn, đánh giá sản phẩm học tập, tự đánh giá và đánh giá đồng đẳng. Việc đánh giá phải tập trung vào khả năng vận dụng kiến thức trong các tình huống thực tế và khuyến khích sự sáng tạo của học sinh.

5. Kết quả thực nghiệm dạy học tích hợp có ý nghĩa gì đối với giáo dục phổ thông?
   Kết quả thực nghiệm cho thấy dạy học tích hợp giúp học sinh phát triển năng lực GQVĐ, nâng cao kết quả học tập và tạo hứng thú học tập. Điều này khẳng định tính khả thi và hiệu quả của phương pháp, góp phần đổi mới chương trình và phương pháp dạy học theo hướng phát triển năng lực người học.

Kết luận

• Luận văn đã thiết kế và thực nghiệm thành công hai chủ đề dạy học tích hợp môn Hóa học lớp 10 nhằm phát triển năng lực giải quyết vấn đề cho học sinh THPT tỉnh Hòa Bình.
• Kết quả thực nghiệm cho thấy sự cải thiện rõ rệt về năng lực GQVĐ và kết quả học tập của học sinh sau khi áp dụng phương pháp dạy học tích hợp.
• Nghiên cứu đã xây dựng được bộ tiêu chí và công cụ đánh giá năng lực GQVĐ phù hợp với đặc điểm học sinh và chương trình giáo dục phổ thông hiện hành.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả dạy học tích hợp và phát triển năng lực GQVĐ, bao gồm bồi dưỡng giáo viên, xây dựng chủ đề tích hợp, đầu tư cơ sở vật chất và đổi mới đánh giá học sinh.
• Các bước tiếp theo cần tập trung vào mở rộng thực nghiệm, hoàn thiện bộ chủ đề tích hợp và triển khai đồng bộ các giải pháp trong hệ thống giáo dục phổ thông.

Hành động ngay hôm nay: Các nhà quản lý, giáo viên và nhà nghiên cứu giáo dục cần phối hợp triển khai các giải pháp đổi mới dạy học tích hợp để phát triển năng lực giải quyết vấn đề cho học sinh, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục phổ thông Việt Nam trong giai đoạn tới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA DẠY HỌC TÍCH HỢP PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ CHO HỌC SINH 1.Những vấn đề liên quan đến giáo dục và đào tạo 1. Thực trạng của giáo dục Việt nam hiện nay [15] 1. Những thành tựu đạt được của nền giáo dục Việt Nam Trong những thập kỷ qua, nền giáo dục Việt Nam có những thành tựu đáng kể, góp phần quan trọng vào nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực cho đất nước. Nhu cầu học tập của nhân dân được đáp ứng tốt hơn: Việt Nam đã xây dựng được một hệ thống giáo dục theo các cấp học ở mọi vùng, miền với đa dạng loại hình trường lớp.

Chương trình, SGK hiện hành đã và đang được đổi mới nhờ đội ngũ các nhà khoa học, nhà sư phạm, cán bộ quản lý, giảng viên sư phạm, giáo viên giỏi, am hiểu và có nhiều kinh nghiệm về giáo dục phổ thông tham gia xây dựng, biên soạn và thẩm định chương trình, SGK. Nền giáo dục ngày càng đa dạng và phong phú về các ngành và hình thức đào tạo, chất lượng đào tạo và cơ sở vật chất cũng được chú trọng và nâng cao. Đặc biệt về phương diện công nghệ, với sự trợ giúp của các thiết bị công nghệ thông tin và các phần mềm ứng dụng vô cùng phong phú đã giúp ích rất nhiều cho công việc dạy và học. Rất nhiều nội dung kiến thức, kỹ năng trước đây thầy và trò tốn rất nhiều công sức để truyền đạt và tiếp thu thì nay nhờ có công nghệ thông tin các công việc này trở nên nhẹ nhàng hơn.

Học sinh không những có thể tìm kiếm thông tin hữu ích cho việc học trên Internet mà còn có sự lựa chọn mới đó là học trực tuyến. Giáo dục Việt Nam đã đạt được một số kết quả quan trọng trong các mục tiêu chiến lược (nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài): Theo thống kê của Bộ GD&ĐT, năm 2015, tổng số học sinh, sinh viên cả nước khoảng 22,21 triệu (tăng so với năm học trước 337. Hệ thống mạng lưới các cơ sở giáo dục các cấp học, bậc học được phân bố rộng trên phạm vi cả nước. Tổng số trường học từ mầm non đến đại học là 43.874 trường (tăng 307 trường.

Giáo dục đại học, cao đẳng cũng ngày càng được mở rộng về quy mô đào tạo, cơ sở vật chất ngày càng được nâng cấp, chương trình đào tạo dần dần được đổi mới. Nền giáo dục đại học 8 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Việt Nam một mặt đã đáp ứng xu hướng thế giới là tiến tới phổ cập giáo dục đại học, mặt khác vẫn giữ nền tảng giáo dục tinh hoa. Chính sách xã hội về giáo dục đã được thực hiện tốt hơn và có hiệu quả hơn: Nhà nước đã thực hiện nhiều chính sách khuyến khích giáo dục như chính sách công bằng trong tiếp cận giáo dục đã tạo được sự công bằng trong tiếp cận học tập cho tất cả mọi người, mọi lứa tuổi và mọi dân tộc ở các vùng miền khác nhau. Có những chính sách quan tâm thiết thực tới con em gia đình chính sách, những trẻ em gia đình có hoàn cảnh khó khăn, các con em dân tộc thiểu số.

- Chất lượng giáo dục đã có chuyển biến bước đầu: Khi học sinh nước ta tham gia các kì đánh giá và thi học sinh giỏi quốc tế thì đạt nhiều kết quả cao. Kết quả đánh giá PISA 2015 được thể hiện trong sơ đồ hình .1 :Năng lực học sinh Việt Nam so với trung bình chung toàn khối OECD. - Điều kiện đảm bảo phát triển giáo dục được tăng cường: Cơ sở vật chất được đầu tư và quan tâm nhiều hơn, nhằm đáp ứng nhu cầu căn bản phục vụ cho giáo dục. Có nhiều chương trình tập huấn nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ cho đội ngũ GV, đồng thời có những bước ngoặt trong vấn đề cải cách và đổi mới nhằm nâng cao chất lượng giáo dục.

Những hạn chế, tồn tại của nền giáo dục Việt Nam Công tác giáo dục và đào tạo trong những năm qua đạt được nhiều thành tựu, có nhiều bước đổi mới. Tuy nhiên, trước những biến đổi to lớn của nền kinh tế, sự nghiệp giáo dục - đào tạo đang gặp phải những khó khăn rất lớn, biểu hiện qua những vấn đề sau: Vấn đề về chương trình, sách giáo khoa, đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên chưa đồng bộ. Việc xây dựng và đổi mới chương trình còn cắt khúc: cấp Tiểu học tiến hành năm 1996, cấp Trung học cơ sở năm 1998, cấp Trung học phổ thông năm 9 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 2000 mới xây dựng Đề án tổng thể. Đổi mới giáo dục phổ thông không được thực hiện đồng bộ với việc đào tạo, bồi dưỡng GV và cán bộ quản lý.

Do đó, đội ngũ này vừa thừa, vừa thiếu, không bắt kịp yêu cầu đối mới của chương trình mới. Hàng năm, công tác bồi dưỡng GV được tổ chức thường xuyên nhưng chưa sát thực với các yêu cầu cốt lõi của chương trình, hiệu quả công tác bồi dưỡng còn thấp. Kèm theo đó là việc hướng dẫn vận dụng chương trình tùy theo đặc điểm từng vùng địa phương chưa cụ thể và rõ ràng. Chương trình giáo dục chưa thực sự chú trọng đến tính liên thông giữa giáo dục phổ thông và giáo dục nghề nghiệp, chưa đáp ứng được nhu cầu, nguyện vọng, khuynh hướng nghề nghiệp của HS và nguồn nhân lực của đất nước.

Các điều kiện đảm bảo phát triển giáo dục còn nhiều bất cập: Cơ sở hạ tầng giáo dục hiện nay của Việt Nam còn rất yếu kém; Trường học không những còn thiếu mà còn cũ kỹ, xuống cấp, không an toàn ở những vùng khó khăn; hệ thống sách thư viện nghèo, các thiết bị phục vụ thực hành như phòng máy vi tính, thí nghiệm Vật lý, Hóa học đã hết hạn sử dụng, hoặc mới cấp nhưng chất lượng không đảm bảo, không đáp ứng đủ nhu cầu dạy và học của GV cũng như HS. Yếu kém trong quản lý giáo dục, phương pháp giáo dục lạc hậu chậm đổi mới: Thực tế cho thấy, một bộ phận cán bộ quản lý do công tác lâu năm tại nhà trường nên bổ nhiệm để động viên trước khi về hưu ở những vùng khó khăn hoặc giáo viên là con, em, vợ hoặc chồng của lãnh đạo quản lý nhà nước được bổ nhiệm chức vụ quản lý không đúng quy trình dẫn tới năng lực quản lý rất nhiều hạn chế, nếu có sai phạm thì luôn được bao che của các cán bộ quản lý các cấp và không bị xử lý nghiêm minh dẫn đến mất đi lòng tin và sự coi thường nhà giáo từ người dân, phụ huynh và HS. Những giáo viên ở tuổi trên 50 rất tự tin về kinh nghiệm nghề của bản thân, không thật sự tâm huyết với nghề, lấy nghề giáo là chỗ dựa để tham gia các hoạt động kinh tế ngoài xã hội, ngại cặp nhật thông tin đổi mới của giáo dục và thường có câu cửa miệng “biết rồi, khổ lắm nói mãi” hoặc “chúng nó dốt, đổi mới phương pháp làm gì, nước đổ lá khoai”… làm cho các tiết dạy ngày càng khô khan, không thu được kết quả rõ nét sau mỗi giờ học. Một số hiện tượng tiêu cực trong giáo dục chậm được giải quyết (dạy thêm học thêm, mua bán văn bằng, bệnh thành tích,.): Hiện nay căn bệnh thành tích đang lan tràn trong giáo dục và trong xã hội.

Tác giả của căn bệnh này không chỉ là 10 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] các thầy cô, nhà trường mà còn là của chính phụ huynh và HS. Nhà trường chạy đua với thành tích nên dẫn đến các thầy cô phải đảm bảo các con số tỉ lệ, những con số này cũng chính là yếu tố để đánh giá kết quả lao động của GV hàng năm. Không chỉ là GV và nhà trường mà chính các bậc phụ huynh cũng gây nên căn bệnh thành tích này, bởi các bậc cha mẹ muốn con em mình có được kết quả cao để xin vào những lớp hay những trường được xem là có tiếng hơn. Căn bệnh thành tích đã có từ rất lâu và xu hướng ngày càng gia tăng trầm trọng.

Hiện nay Bộ giáo dục đã đưa ra quy định về dạy thêm, học thêm nhằm hạn chế tình trạng tiêu cực trong giáo dục. Tuy nhiên, các nhà trường không thể ngăn chặn được vì thiếu chế tài xử phạt, các cơ quan quản lý thì làm ngơ… Một vấn đề nổi cộm nữa là việc có nhiều đường dây mua bán văn bằng bị phát hiện. Có nhiều tổ chức giáo dục đào tạo không chất lượng, chủ yếu mục đích là hợp lý hóa cho những người đang có công việc nhưng muốn nâng cao bằng cấp, đáp ứng yêu cầu bổ nhiệm quản lý… Vấn đề cải cách giáo dục: Nhà nước và bộ giáo dục đã dành sự đầu tư thích đáng cho các dự án cải tạo giáo dục nhưng những kết quả đạt được thì vẫn chưa được như mong đợi. Thực hiện chính sách xã hội về giáo dục còn nhiều bất cập: Con em gia đình nghèo, gia đình có thu nhập thấp và con em đồng bào dân tộc thiểu số còn gặp nhiều khó khăn trong việc tiếp cận giáo dục, nhất là ở các bậc học cao.

Những chính sách nhằm khuyến khích giáo dục không được đến đúng đối tượng, đúng người, đúng chính sách thì không được hưởng do công tác quản lý không chặt chẽ, tạo kẽ hở cho những người thực thi chính sách. Các chính sách ưu đãi GV không cao, mức lương còn thấp cũng là một phần nguyên nhân dẫn đến tình trạng GV không tâm huyết với nghề nghiệp và ép HS đi học thêm để tăng thêm thu nhập. Định hướng đổi mới giáo dục sau 2015[11] 1. Quán triệt quan điểm, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về đổi mới giáo dục nói chung, đổi mới chương trình, sách giáo khoa nói riêng Giáo dục và đào tạo có sứ mệnh nâng cao dân trí, phát triển nhanh nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao, ứng dụng khoa học công nghệ…; tập trung vào việc đổi mới căn bản và toàn diện nền giáo dục quốc dân.

Tuân thủ quy định về chương trình, sách giáo khoa tại Luật Giáo dục. Thực hiện Chiến lược phát triển giáo dục 2011– 2020. 11 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.2 Phát triển phẩm chất, năng lực người học, đảm bảo hài ḥòa giữa “dạy chữ”, “dạy người” và định hướng nghề nghiệp Thực hiện đổi mới chương trình và SGK giáo dục phổ thông từ sau năm 2015 theo định hướng phát triển phẩm chất và năng lực HS tương thích với từng cấp học và từng lĩnh vực học tập/ môn học/ hoạt động giáo dục.