phần mở đầu, kết luận, phụ lục và tài liệu tham khảo, bao gồm 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn phát triển của du lịch hoa Chƣơng 2: Tiềm năng và hiện trạng phát triển du lịch hoa ở Hà Nội Chƣơng 3: Định hƣớng và một số giải pháp để phát triển du lịch hoa ở Hà Nội 10 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN PHÁT TRIỂN CỦA DU LỊCH HOA 1. Du lịch, sản phẩm du lịch, các loại hình du lịch 1. Du lịch Du lịch là hoạt động đang trở thành nhu cầu không thể thiếu trong đời sống văn hóa xã hội của con ngƣời. Mặc dù, có nguồn gốc hình thành từ rất lâu và phát triển với tốc độ nhanh, song khái niệm du lịch đƣợc hiểu rất khác nhau tại các quốc gia khác nhau.
Thuật ngữ du lịch trong ngôn ngữ nhiều nƣớc bắt nguồn từ tiếng Hi Lạp với nghĩa là “đi một vòng”. Trong tiếng Anh, từ du lịch (tourism) xuất hiện sớm nhất trong cuốn từ điển Oxford xuất bản năm 1811 với hai nghĩa là “đi xa” và “du lãm”. Trong tiếng Việt thuật ngữ này đƣợc dịch thông qua tiếng Hán, với nghĩa “du” là đi chơi, “lịch” là trải nghiệm (từng trải, trải qua. Còn ngƣời Trung Quốc lại gọi “tourism” là “du lãm” với nghĩa đi chơi để nâng cao nhận thức.
Nhƣ vậy, ngay ở cách hiểu nội dung của thuật ngữ du lịch ở từng nƣớc đã có sự khác nhau. Và ngay trong mỗi nƣớc tùy thuộc vào góc độ nhìn nhận mà mỗi học giả lại có một cách hiểu riêng. Đúng nhƣ một chuyên gia về du lịch đã nhận định “đối với du lịch có bao nhiêu tác giả nghiên cứu thì có bấy nhiêu định nghĩa” 14,tr.7 Dƣới con mắt của các nhà kinh tế thì du lịch không chỉ là hiện tƣợng xã hội đơn thuần mà nó còn gắn chặt với các hoạt động kinh tế: “du lịch là sự di chuyển của cá nhân hay tập thể từ nơi ở đến một nơi khác nhẳm thỏa mãn nhu cầu tinh thần, đạo đức do đó tạo nên các hoạt động kinh tế [14,tr. Các nhà nghiên cứu xã hội học lại cho rằng du lịch là quan hệ tƣơng hỗ do sự tƣơng tác của bốn nhóm đối tƣợng là: du khách, cơ quan cung ứng, chính quyền và cƣ dân tại điểm đến du lịch tạo nên.
11 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Hiện nay khái niệm về du lịch đã đƣợc quốc tế hóa, đƣợc luật hóa tại hệ thống văn bản pháp luật của nhiều nƣớc. Theo UNWTO, “Du lịch là hoạt động của con ngƣời ngoài nơi cƣ trú thƣờng xuyên của mình trong một khoảng thời gian nhất định để tham quan giải trí, nghỉ dƣỡng hoặc mục đích khác không phải để có thu nhập tại nơi đến”. Định nghĩa trong Từ điển Bách khoa về du lịch, “Du lịch là tập hợp các hoạt động tích cực của con ngƣời nhằm thực hiện một dạng hành trình, là một công nghiệp liên kết nhằm thỏa mãn các nhu cầu của khách du lịch” Theo luật Du lịch Việt Nam, “Du lịch là các hoạt động liên quan đến chuyến đi của con ngƣời ngoài nơi cƣ trú thƣờng xuyên của mình nhằm đáp ứng nhu cầu tham quan, tìm hiểu, giải trí, nghỉ dƣỡng trong một khoảng thời gian nhất định”.9] Nhƣ vậy, du lịch là hoạt động có nhiều đặc thù, gồm nhiều thành phần tham gia, tạo thành một tổng thể hết sức phức tạp. Hoạt động du lịch chẳng những đem lại lợi ích kinh tế mà còn cả lợi ích chính trị, văn hóa, xã hội.
Và bản thân hoạt động du lịch không nằm ngoài mục đích thỏa mãn các nhu cầu ngày một phong phú của con ngƣời nhƣ giải trí, tham quan, nghiên cứu, khám phá, tìm hiểu…Dƣới góc độ đó, để khẳng định rằng du lịch hoa sẽ là triển vọng có thực nhằm đa dạng hóa các sản phẩm du lịch, đáp ứng nhu cầu đa dạng của du khách. Sản phẩm du lịch Có rất nhiều định nghĩa khác nhau về sản phẩm du lịch: Theo tác giả Michael M.Coltman “Sản phẩm du lịch là một tổng thể bao gồm các thành phần không đồng nhất hữu hình và vô hình. Sản phẩm du lịch có thể là một món hàng cụ thể nhƣ thức ăn hoặc một món hàng không cụ thể nhƣ chất lƣợng phục vụ, bầu không khí tại nơi nghỉ mát” (11,tr.26) 12 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Theo tác giả Nguyễn Văn Đính và Trần Thi Minh Hòa “Sản phẩm du lịch là các dịch vụ, hàng hóa cung cấp cho khách đƣợc tạo nên bởi sự kết hợp của việc khai thác các yếu tố tự nhiên, xã hội với việc sử dụng các nguồn lực cơ sở vật chất kỹ thuật, lao động tại một cơ sở, một vùng hay một quốc gia nào đó” [4,tr.31] Luật Du lịch Việt Nam năm 2005 định nghĩa: “Sản phẩm du lịch là tập hợp các dịch vụ cần thiết để thỏa mãn nhu cầu của khách du lịch trong chuyến đi du lịch” Nhƣ vậy sản phẩm du lịch là sự kết hợp giữa dịch vụ, tài nguyên và các phƣơng tiện vật chất để mang lại cho du khách sự hài lòng. Có những dịch vụ đơn lẻ thỏa mãn nhu cầu thiết yếu của khách nhƣ ăn, ở, đi lại, mua sắm… Có những sản phẩm du lịch đơn lẻ thỏa mãn các nhu cầu đặc trƣng của khách nhƣ nhu cầu tham quan, giải trí, nâng cao thể lực… Các công ty, đại lý lữ hành là yếu tố trung tâm trong chuỗi giá trị dịch vụ du lịch, đóng vai trò kết nối, sắp xếp các dịch vụ du lịch đơn lẻ thành một sản phẩm du lịch hoàn chỉnh.
Các loại hình du lịch và xu hướng phát triển Theo tác giả Trƣơng Sỹ Quý: “Loại hình du lịch đƣợc hiểu là một tập hợp các sản phẩm du lịch có những đặc điểm giống nhau, hoặc vì chúng thỏa mãn những nhu cầu, động cơ du lịch tƣơng tự, hoặc đƣợc bán cho cùng một nhóm khách hàng, hoặc vì chúng có cùng một cách phân phối, một cách tổ chức nhƣ nhau, hoặc đƣợc xếp chung theo một mức giá nào đó” Hoạt động du lịch đƣợc thực hiện thông qua các loại hình du lịch cụ thể. Mỗi điểm đến, khi muốn phát triển du lịch, từ nghiên cứu nhu cầu và khả năng nguồn cung của mình, từ các điều kiện phát triển du lịch có thể xác định các nhóm sản phẩm cần ƣu tiên phát triển, hình thành các loại hình du lịch. Tuy nhiên, rất khó để thống kê đầy đủ các loại hình du lịch hiện có, bởi các 13 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com tiêu chí đƣa ra để phân loại lại phụ thuộc vào quan điểm chủ quan và mục đích phân loại của từng tác giả. Tổ chức Du lịch Thế giới (UNWTO) đã phân loại các loại hình du lịch chính theo các mục đích cơ bản của thị trƣờng khách bao gồm: du lịch tham quan, du lịch nghỉ dƣỡng, du lịch chữa bệnh, du lịch thăm thân, du lịch công vụ… Tất cả những mục đích đi du lịch đều xuất phát từ ý thích cá nhân của khách du lịch (tham quan nghỉ dƣỡng, vui chơi giải trí…) hoặc là nghĩa vụ mà khách du lịch có trách nhiệm thực hiện đối với xã hội hoặc với chính mình (công vụ, chữa bệnh…).
Hiện nay, cách tiếp cận phát triển du lịch có trách nhiệm đã và đang trở thành xu thế toàn cầu. Nhiều quốc gia trên thế giới đã thực hiện rất thành công cách tiếp cận này để phát triển du lịch tại quốc gia mình. Khái niệm du lịch có trách nhiệm lần đầu tiên đƣợc tổ chức du lịch thế giới UNWTO đƣa ra vào năm 2002 trong tuyên bố Cape Town. Theo đó, du lịch có trách nhiệm đƣợc xác định là du lịch mà hạn chế tối thiểu tác động tiêu cực về kinh tế, môi trƣờng, xã hội, tạo lợi ích kinh tế to lớn cho dân cƣ địa phƣơng và nâng cao đời sống cho cộng đồng địa phƣơng đón khách… Du lịch có trách nhiệm đòi hỏi các tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân phải có trách nhiệm đối với hành động của mình.
Cách tiếp cận này nhấn mạnh đến tính trách nhiệm trong hoạt động du lịch của tất cả các bên liên quan. Du lịch trách nhiệm đƣợc coi là con đƣờng dẫn đến phát triển du lịch bền vững. Với cách tiếp cận này thì một số loại hình du lịch: du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng, du lịch nông thôn… đang là xu hƣớng phát triển phổ biến hiện nay. Những loại hình du lịch này không chỉ hƣớng đến hoạt động tham quan, ngắm cảnh mà còn hƣớng đến bảo tồn các giá trị tự nhiên, văn hóa và mang lại lợi ích kinh tế to lớn cho cộng đồng địa phƣơng.
14 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Du lịch gắn với hoa, xét trên nhiều khía cạnh chính là một dạng của du lịch có trách nhiệm, hƣớng đến việc bảo tồn sự đa dạng sinh học của các loài hoa trong tự nhiên. Ngay cả khi phát triển du lịch tại các làng nghề/ khu vực trồng hoa cũng thể hiện rõ tính trách nhiệm, đó là việc mang lại những lợi ích to lớn cho cộng đồng địa phƣơng. Do vậy, trong xu thế phát triển chung của các trào lƣu du lịch trên thế giới, các loại hình du lịch gắn với hoa đƣợc dự đoán sẽ phát triển mạnh mẽ trong tƣơng lai. Du lịch hoa 1.
Khái niệm du lịch hoa Hiện nay, du lịch hoa đang đƣợc nhìn nhận dƣới nhiều quan điểm khác nhau, tùy thuộc vào từng tác giả nghiên cứu. Đến thời điểm hiện tại vẫn chƣa có một khái niệm thống nhất hay những nghiên cứu dƣới góc độ lý luận dành riêng cho du lịch hoa. Tuy nhiên sự tồn tại của du lịch hoa là một thực tế không thể phủ nhận và theo thời gian các hoạt động này ngày càng trở nên đa dạng, phong phú. Ban đầu, các chuyến du lịch của con ngƣời chủ yếu nhằm mục đích thuần túy là nghỉ ngơi, giải trí, thƣ giãn, phục hồi sức khỏe.
Tuy nhiên, xu hƣớng du lịch hƣởng thụ và cổ điển dần đƣợc thay thế bằng việc xuất hiện và ngày càng tăng thêm những ngƣời muốn đi du lịch theo hƣớng tích cực hơn, bớt tính hƣởng thụ và đặc biệt có cơ hội gần gũi hơn với thiên nhiên, đấy cũng chính là thời điểm các loại hình du lịch thiên nhiên bắt đầu phát triển mạnh. Du lịch hoa đã hình thành trong xu hƣớng này. Các chuyến du lịch hoa đầu tiên của con ngƣời là tìm đến với các loài hoa trong tự nhiên vừa để thỏa mãn nhu cầu thẩm mỹ, để chiêm ngƣỡng “cái đẹp”, vừa để đáp ứng nhu cầu nghiên cứu. Du khách phần lớn là các chuyên gia về thực vật học.