Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển công nghiệp. Chương 2: Phƣơng pháp nghiên cứu. Chương 3: Thực trạng phát triển công nghiệp tỉnh Hà Giang. Chương 4: Giải pháp phát triển công nghiệp tỉnh Hà Giang.
TIEU LUAN MOI download 3: skknchat@gmail.com Chƣơng 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP 1. Khái niệm về công nghiệp và phát triển công nghiệp - Khái niệm về công nghiệp theo Bách khoa toàn thư Việt Nam: “Công nghiệp là ngành kinh tế quốc dân quan trọng nhất, có ảnh hƣởng quyết định đến trình độ phát triển lực lƣợng sản xuất và năng suất lao động xã hội. Tỷ lệ sản phẩm công nghiệp trong cơ cấu tổng sản phẩm xã hội đƣợc xem nhƣ chỉ tiêu phản ảnh trình độ phát triển KT-XH.
Công nghiệp gồm hai nhóm lớn: Nhóm A, sản xuất tƣ liệu sản xuất - công nghiệp nặng) và Nhóm B, sản xuất tƣ liệu tiêu dùng - công nghiệp nhẹ)”, Hội đồng Quốc gia chỉ đạo biên soạn Từ điển bách khoa Việt Nam, 2011). - Khái niệm về công nghiệp của G.Cô-Dơ-Lốp: “Công nghiệp là ngành chủ đạo của nền kinh tế quốc dân, bao gồm toàn bộ các doanh nghiệp, xí nghiệp, công xƣởng, nhà máy, trạm phát điện, hầm mỏ v. chế tạo ra công cụ lao động, khai thác nguyên vật liệu và nhiên liệu, chế biến các sản phẩm do nông nghiệp và các ngành khác sản xuất ra. Công nghiệp do hai nhóm lớn hợp thành: sản xuất tƣ liệu sản xuất và sản xuất tƣ liệu tiêu dùng.
Công nghiệp chia ra; công nghiệp khai thác, khai thác than đá, khoáng sản, khai thác rừng, khai thác hải sản, v.v…) và công nghiệp chế biến, luyện kim, chế tạo cơ khí, dệt, chế biến thực phẩm. Trình độ phát triển của công nghiệp quyết định thực lực kinh tế của đất nƣớc, khả năng quốc phòng, trình độ trang bị kỹ thuật cho nền kinh tế quốc dân bằng những công cụ lao động hiện đại, mức năng suất lao động và sự phát triển kinh tế của đất nƣớc ”, Trần Thanh Mẫn, 2009). - Khái niệm về công nghiệp của Hiệp hội kỹ sư Pháp: TIEU LUAN MOI download 4: skknchat@gmail.com “Công nghiệp là toàn bộ các hoạt động kinh tế tạo ra của cải vật chất thông qua việc biến đổi nguyên vật liệu. Công nghiệp bao gồm nhiều lĩnh vực cơ bản và nhiều lĩnh vực liên kết khác nhƣ thƣơng mại và dịch vụ”, Trần Thanh Mẫn, 2009).
- Khái niệm phát triển công nghiệp: “Phát triển công nghiệp là sự phát triển đồng bộ các yếu tố tác động đến sự phát triển công nghiệp, bao gồm các yếu tố về quản lý nhà nƣớc nhƣ: Đƣờng lối, chủ trƣơng; chiến lƣợc, quy hoạch, chính sách, cơ sở hạ tầng, tác động của các khu vực kinh tế khác; cũng nhƣ sự phát triển của các yếu tố đầu vào trong sản xuất nhƣ: Vốn đầu tƣ, nguồn nhân lực, trình độ công nghệ, máy móc thiết bị, khả năng cung ứng nguyên vật liệu, trình độ quản lý và sự phát triển của các yếu tố đầu ra nhƣ: Nhu cầu thị trƣờng, cơ cấu sản phẩm, cơ cấu chuyên ngành công nghiệp, phân bố sản xuất công nghiệp và bảo vệ môi trƣờng. Phát triển công nghiệp nhằm tăng tỷ trọng giá trị sản lƣợng công nghiệp trong tổng sản phẩm trong nƣớc, GDP. góp phần hoàn thành sự nghiệp CNH - HĐH đất nƣớc”, Trần Thanh Mẫn, 2009). Vị trí, vai trò của công nghiệp trong phát triển kinh tế 1.
Vị trí của công nghiệp trong phát triển kinh tế Công nghiệp là một trong những ngành sản xuất vật chất có vị trí quan trọng trong nền kinh tế quốc dân, bởi vì: - Công nghiệp là một bộ phận hợp thành cơ cấu Công nghiệp - Nông nghiệp - Dịch vụ. Trong quá trình phát triển kinh tế đi lên sản xuất lớn, công nghiệp phát triển từ vị trí thứ yếu trở thành ngành có vị trí hàng đầu trong cơ cấu kinh tế đó. - Mục tiêu cuối cùng của nền sản xuất xã hội là tạo ra sản phẩm, hàng hóa để thỏa mãn nhu cầu ngày càng cao của con ngƣời. Trong quá trình sản xuất ra của cải vật chất, công nghiệp vừa là ngành khai thác tài nguyên, vừa là ngành tiếp tục chế biến các nguyên liệu nguyên thủy đƣợc khai thác và sản xuất từ các loại tài nguyên khoáng sản, động thực vật thành các sản phẩm TIEU LUAN MOI download 5: skknchat@gmail.com trung gian để sản xuất ra vật phẩm cuối cùng, thỏa mãn các nhu cầu vật chất và tinh thần của con ngƣời.
- Sự phát triển của công nghiệp là một yếu tố có tính chất quyết định để thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa toàn bộ nền kinh tế quốc dân. Trong quá trình phát triển kinh tế ở nƣớc ta hiện nay, Đảng ta có chủ trƣơng coi “công nghiệp là mặt trận hàng đầu” giải quyết về cơ bản vấn đề lƣơng thực, cung cấp nguyên liệu cho chế biến và đẩy mạnh xuất khẩu nông sản hàng hoá nhằm tạo ra những tiền đề để thực hiện công nghiệp hoá. Vai trò của công nghiệp trong phát triển kinh tế Công nghiệp có vai trò quan trọng trong việc giải quyết những vấn đề có tính chiến lƣợc của nền kinh tế xã hội nhƣ: Tăng thu nhập dân cƣ và ổn định xã hội, giải quyết việc làm, xóa bỏ sự cách biệt giữa thành thị với nông thôn, giữa miền xuôi với miền núi, v v…Vai trò chủ đạo của công nghiệp trong quá trình phát triển nền kinh tế đi lên sản xuất lớn là một tất yếu khách quan. Bởi trong quá trình phát triển kinh tế công nghiệp là ngành có khả năng tạo ra động lực và định hƣớng sự phát triển các ngành kinh tế khác đi lên nền sản xuất lớn.
Theo Nguyễn Xuân, 2011) công nghiệp đƣợc thừa nhận là ngành chủ đạo của nền kinh tế đƣợc thể hiện trên các mặt chủ yếu sau: 1. Công nghiệp tăng trưởng nhanh và làm gia tăng nhanh thu nhập quốc gia Năng suất lao động của khu vực công nghiệp cao hơn hẳn các ngành kinh tế khác, mà năng suất lao động là yếu tố quyết định nâng cao thu nhập, thúc đẩy nhanh tăng trƣởng công nghiệp và đóng góp ngày càng lớn vào thu nhập quốc gia. Công nghiệp có vai trò quan trọng này là do thƣờng xuyên đổi mới và ứng dụng công nghệ tiên tiến, hơn nữa, giá cả sản phẩm công nghiệp thƣờng ổn định và cao hơn so với các sản phẩm khác ở cả thị trƣờng trong và ngoài nƣớc. Nhƣ vậy, công nghiệp là một trong những ngành đóng góp quan trọng vào việc tạo ra thu nhập quốc dân, tích lũy vốn để phát triển kinh tế, đóng góp TIEU LUAN MOI download 6: skknchat@gmail.com lớn vào thu ngân sách, tăng trƣởng kinh tế, tạo ra các nguồn thu từ xuất khẩu cũng nhƣ thu hút vốn đầu tƣ từ nƣớc ngoài.
Công nghiệp cung cấp tư liệu sản xuất và trang bị kĩ thuật cho các ngành kinh tế Xuất phát từ đặc điểm của sản phẩm công nghiệp, một bộ phận sản phẩm công nghiệp sản xuất có chức năng là tƣ liệu sản xuất. Do đó, nó còn là ngành tạo ra tác động hiệu quả dây chuyền đến các ngành kinh tế khác và tạo ra cơ sở vật chất kĩ thuật của nền kinh tế. Công nghiệp cung cấp đại bộ phận hàng tiêu dùng cho dân cư Nông nghiệp cung cấp những sản phẩm tiêu dùng thiết yếu đáp ứng nhu cầu cơ bản của con ngƣời. Công nghiệp khác hơn, cung cấp những sản phẩm tiêu dùng ngày càng phong phú và đa dạng, ăn, mặc, ở, đi lại, vui chơi, giải trí.
khi thu nhập dân cƣ tăng gắn với quá trình phát triển kinh tế thì nhu cầu con ngƣời lại cao hơn và mới hơn. Chính sự phát triển của công nghiệp mới đáp ứng những nhu cầu thay đổi này và đồng thời nó lại hƣớng dẫn tiêu dùng của con ngƣời. Công nghiệp cung cấp nhiều việc làm cho xã hội Dƣới tác động của công nghiệp, năng suất lao động nông nghiệp đƣợc nâng cao tạo điều kiện dịch chuyển lao động ra khỏi khu vực nông nghiệp, nhƣng không ảnh hƣởng đến sản lƣợng nông nghiệp. Sự phát triển của công nghiệp làm mở rộng nhiều ngành sản xuất mới, khu công nghiệp mới và cả các ngành dịch vụ đầu vào và đầu ra sản phẩm công nghiệp, và nhƣ vậy thu hút lao động nông nghiệp và giải quyết việc làm cho xã hội.
Công nghiệp thúc đẩy nông nghiệp phát triển Trong sản xuất nông nghiệp, công nghiệp cung cấp cho sản xuất nông nghiệp những yếu tố đầu vào quan trọng nhƣ: phân bón hóa học, thức ăn gia súc, thuốc trừ sâu bệnh, máy móc, phƣơng tiện vận chuyển làm tăng năng suất. Hơn nữa, công nghiệp còn góp phần làm tăng giá trị sản phẩm nông nghiệp. Nhƣ chúng ta đã biết, nếu cứ để các sản phẩm nông nghiệp ở dạng TIEU LUAN MOI download 7: skknchat@gmail.com nguyên thủy thì giá trị sản phẩm rất thấp. Công nghiệp chế biến đã tạo ra những sản phẩm có giá trị từ các sản phẩm nông nghiệp, làm gia tăng giá trị các sản phẩm, đáp ứng nhu cầu tiêu dùng ngày càng cao của con ngƣời, bên cạnh đó công nghiệp còn cho phép vận chuyển nông sản nhanh chóng tới thị trƣờng tránh hƣ hỏng, tăng gia sản xuất nhiều hơn; bảo quản, dự trữ lâu hơn để chờ cơ hội tăng giá.
Công nghiệp còn có vai trò quan trọng trong xây dựng cơ sở hạ tầng nông nghiệp cũng nhƣ xây dựng nông thôn mới. Những đặc trƣng chủ yếu của công nghiệp Quá trình sản xuất xã hội là sự tổng hợp của hai mặt: Mặt kỹ thuật của sản xuất và mặt kinh tế - xã hội của sản xuất. Do sự phát triển của phân công lao động xã hội, các ngành sản xuất vật chất đƣợc chia thành nhiều ngành kinh tế nhƣ công nghiệp, nông nghiệp, ngƣ nghiệp, lâm nghiệp, xây dựng… Song, xét về phƣơng diện sự khác biệt về công nghệ sản xuất, công nghiệp và nông nghiệp đƣợc coi là hai ngành lớn có tính chất đại diện, còn các ngành kinh tế khác chỉ là những dạng đặc thù của hai ngành này. Từ đó, việc xem xét các đặc trƣng của công nghiệp chủ yếu là xem xét sự khác nhau giữa công nghiệp và nông nghiệp trên cả hai mặt kỹ thuật sản xuất và kinh tế - xã hội của sản xuất.
Đặc trƣng về kỹ thuật sản xuất công nghiệp - Về công nghệ sản xuất công nghiệp: Sản xuất công nghiệp chủ yếu sử dụng các phƣơng pháp cơ học, lý hoc, hóa học và quá trình sinh học làm thay đổi hình dáng, kích thƣớc và tính chất của nguyên liệu để làm ra các sản phẩm phục vụ sản xuất hoặc sinh hoạt; trong khi đó, sản xuất nông nghiệp chủ yếu sử dụng quá trình sinh học thể hiện ở quá trình sinh trƣởng và phát triển của cây trồng và vật nuôi.