Luận văn thạc sĩ phát hành trái phiếu chính quyền địa phương để đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng tại tiền giang

Phân tích phát hành trái phiếu chính quyền địa phương đầu tư cơ sở hạ tầng tại Tiền Giang, giải pháp tài chính hiệu quả cho phát triển kinh tế.

• Tác giả: Nguyễn Hải Hồ
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Ngọc Định
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh Tế Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Phát Hành Trái Phiếu Chính Quyền Địa Phương Để Đầu Tư Phát Triển Cơ Sở Hạ Tầng Tại Tiền Giang
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• Trang phụ bìa
• Lời cam đoan
• Danh mục chữ viết tắt
• Danh mục bảng, biểu
• Danh mục hình vẽ, đồ thị
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN TỔNG QUAN VỀ TRÁI PHIẾU CHÍNH QUYỀN ĐỊA PHƯƠNG
• 1.1. Khái niệm và đặc điểm trái phiếu
• 1.1.1. Khái niệm trái phiếu
• 1.1.2. Đặc trưng trái phiếu
• 1.1.2.1. Lãi suất trái phiếu
• 1.1.2.2. Giá mua trái phiếu
• 1.1.3. Đặc điểm trái phiếu
• 1.1.4. Phân loại trái phiếu
• 1.1.4.1. Phân loại theo tiêu thức người phát hành
• 1.1.4.2. Phân loại theo tính chất chuyển nhượng
• 1.2. Trái phiếu chính quyền địa phương và sự cần thiết phát hành trái phiếu chính quyền địa phương trong đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng
• 1.2.1. Trái phiếu chính quyền địa phương
• 1.2.1.1. Các loại trái phiếu chính quyền địa phương
• 1.2.1.2. Những đặc điểm chủ yếu của trái phiếu chính quyền địa phương
• 1.2.2. Sự cần thiết của trái phiếu chính quyền địa phương trong đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng
• 1.2.2.1. Đối với chính quyền địa phương
• 1.2.2.2. Đối với chính quyền Trung ương
• 1.3. Kinh nghiệm huy động vốn cho phát triển cơ sở hạ tầng của thành phố Hồ Chí Minh và một số nước
• 1.3.1. Bài học kinh nghiệm về phát hành của thành phố Hồ Chí Minh
• 1.3.2. Bài học kinh nghiệm về phát hành của một số nước
• 1.4. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG THỊ TRƯỜNG TRÁI PHIẾU VÀ THU HÚT VỐN ĐẦU TƯ CHO PHÁT TRIỂN CƠ SỞ HẠ TẦNG TẠI TIỀN GIANG
• 2.1. Thị trường trái phiếu tại Việt Nam
• 2.1.1. Thực trạng của thị trường trái phiếu Chính phủ
• 2.1.1.1. Quá trình hình thành và phát triển của thị trường trái phiếu Chính phủ
• 2.1.1.2. Những kết quả, hạn chế và nguyên nhân gây nên hạn chế trong sự phát triển của thị trường TPCP tại Việt Nam
• 2.1.2. Thị trường trái phiếu doanh nghiệp
• 2.1.3. Thị trường trái phiếu chính quyền địa phương
• 2.1.3.1. Khái lược về sự hình thành thị trường trái phiếu chính quyền địa phương
• 2.1.3.2. Thực trạng phát hành trái phiếu chính quyền địa phương ở VN
• 2.1.3.3. Phát hành trái phiếu chính quyền địa phương ở TPHCM
• 2.2. Thực trạng đầu tư cơ sở hạ tầng và phát hành trái phiếu chính quyền địa phương tại Tiền Giang
• 2.2.1. Vị trí địa lý kinh tế - chính trị của tỉnh
• 2.2.2. Thực trạng đầu tư cơ sở hạ tầng tại Tiền Giang
• 2.2.3. Thu chi ngân sách của Tiền Giang
• 2.2.3.1. Tình hình thu ngân sách
• 2.2.3.2. Tình hình chi ngân sách
• 2.2.3.3. Các nguồn vốn đầu tư cho phát triển cơ sở hạ tầng
• 2.2.4. Những hạn chế trong thu hút vốn đầu tư cho phát triển cơ sở hạ tầng tại Tiền Giang
• 2.3. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP PHÁT HÀNH TRÁI PHIẾU CHÍNH QUYỀN ĐỊA PHƯƠNG ĐỂ HUY ĐỘNG VỐN ĐẦU TƯ PHÁT TRIỂN CƠ SỞ HẠ TẦNG TẠI TIỀN GIANG
• 3.1. Dự báo nhu cầu vốn đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng cho TG đến năm 2020
• 3.1.1. Định hướng phát triển cơ sở hạ tầng tại TG
• 3.1.2. Dự báo nhu cầu vốn đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng tại TG
• 3.1.3. Sự cần thiết phải phát hành trái phiếu chính quyền địa phương để huy động vốn đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng tại Tiền Giang
• 3.2. Giải pháp phát hành trái phiếu chính quyền địa phương
• 3.2.1. Giải pháp về pháp lý
• 3.2.1.1. Hoàn thiện các văn bản liên quan thị trường TP
• 3.2.1.2. Tăng cường nguồn thu cho địa phương
• 3.2.1.3. Phân cấp về vay nợ cho chính quyền địa phương
• 3.2.1.4. Công khai hóa thông tin
• 3.2.1.5. Ban hành cơ chế quản lý nợ địa phương
• 3.2.2. Giải pháp kỹ thuật phát hành TPCQĐP
• 3.2.2.1. Phương pháp phát hành
• 3.2.2.2. Đặc điểm phát hành
• 3.2.2.3. Quy định phát hành
• 3.2.2.4. Phương án phát hành TPCQĐP tại Tiền Giang
• 3.3. Giải pháp hỗ trợ
• 3.3.1. Xếp hạng tín nhiệm
• 3.3.2. Tạo tính thanh khoản cho TPCQDP
• 3.3.3. Tăng cường kiểm soát tài chính công
• 3.3.4. Đảm bảo nguồn hoàn trả
• 3.4. Kết luận chương 3
• Kết luận
• Tài liệu tham khảo
• Phụ lục

Tóm tắt

I. Cách huy động vốn hạ tầng TG Trái phiếu chính quyền địa phương

Việc huy động vốn đầu tư cơ sở hạ tầng là một bài toán cấp thiết đối với tỉnh Tiền Giang, một địa phương có vị trí chiến lược trong Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam và Đồng bằng sông Cửu Long. Trong bối cảnh ngân sách địa phương còn hạn hẹp, việc tìm kiếm các kênh huy động vốn mới, hiệu quả và bền vững trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Luận văn thạc sĩ về phát hành trái phiếu chính quyền địa phương để đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng tại Tiền Giang đã chỉ ra đây là một giải pháp tiềm năng. Trái phiếu chính quyền địa phương (TPCQĐP) không chỉ là công cụ tài chính giúp huy động nguồn vốn trung và dài hạn từ xã hội mà còn thể hiện sự tự chủ và năng động của vai trò của chính quyền địa phương. Thông qua việc phát hành trái phiếu, Tiền Giang có thể tập trung nguồn lực để triển khai các dự án hạ tầng giao thông Tiền Giang trọng điểm, tạo đòn bẩy cho phát triển kinh tế xã hội. Công cụ này đòi hỏi một khung pháp lý cho thị trường trái phiếu rõ ràng, sự minh bạch trong quản lý tài chính và một kế hoạch sử dụng vốn khả thi để đảm bảo hiệu quả sử dụng vốn vay và duy trì định mức tín nhiệm địa phương.

1.1. Khái niệm và đặc điểm của trái phiếu chính quyền địa phương

Trái phiếu chính quyền địa phương (TPCQĐP) là một loại chứng khoán nợ do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh phát hành. Công cụ này xác nhận nghĩa vụ trả nợ của chính quyền địa phương đối với người sở hữu trái phiếu, bao gồm cả vốn gốc và lãi. Đặc điểm cơ bản của TPCQĐP là có kỳ hạn, mệnh giá và lãi suất trái phiếu được xác định trước. Theo luận văn, TPCQĐP có thể được phân loại thành hai dạng chính: Trái phiếu công ích (General obligation bonds) được bảo đảm bằng toàn bộ nguồn thu và quyền thu thuế của địa phương, và Trái phiếu thu nhập (Revenue bonds) có gốc và lãi được trả từ nguồn thu của chính dự án mà đợt phát hành đó tài trợ. Một ưu điểm nổi bật của TPCQĐP là lợi tức thường được miễn thuế thu nhập, tạo sức hấp dẫn đối với nhà đầu tư. Việc phát hành công cụ này giúp địa phương chủ động hơn trong cơ chế tài chính ngân sách, giảm phụ thuộc vào ngân sách trung ương.

1.2. Sự cần thiết phải phát hành TPCQĐP tại Tiền Giang

Luận văn nhấn mạnh tính cấp thiết của việc phát hành TPCQĐP tại Tiền Giang xuất phát từ áp lực vốn đầu tư cho cơ sở hạ tầng ngày càng lớn. Mặc dù đã có nhiều nỗ lực, kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội của tỉnh vẫn còn hạn chế, chưa đồng bộ và chưa đủ sức hấp dẫn các nhà đầu tư lớn. Nguồn ngân sách địa phương cho chi đầu tư phát triển tuy có tăng nhưng quy mô còn nhỏ, chưa đáp ứng nhu cầu. Phát hành TPCQĐP là giải pháp hiệu quả để huy động các nguồn vốn nhàn rỗi trong dân cư, tập hợp thành nguồn lực lớn để đầu tư vào các công trình phúc lợi công cộng và hạ tầng trọng điểm. Điều này không chỉ giải quyết bài toán vốn mà còn yêu cầu chính quyền phải công khai, minh bạch và có trách nhiệm hơn trong việc sử dụng vốn, chịu sự giám sát từ công chúng và nhà đầu tư. Đây là bước đi quan trọng để Tiền Giang tự chủ nguồn vốn, tạo động lực phát triển bền vững.

II. Thách thức đầu tư công và hạ tầng tại tỉnh Tiền Giang

Thực trạng đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng tại Tiền Giang đối mặt với nhiều thách thức lớn, chủ yếu đến từ sự mất cân đối trong thu chi ngân sách và hạn chế trong việc thu hút các nguồn vốn đầu tư. Luận văn chỉ rõ, dù tổng thu ngân sách có xu hướng tăng, cơ cấu thu chưa bền vững khi phụ thuộc nhiều vào nguồn thu từ xổ số kiến thiết. Tỷ lệ huy động GDP vào ngân sách còn biến động, cho thấy nền kinh tế phát triển chưa ổn định. Chi cho đầu tư công tại Tiền Giang dù được ưu tiên nhưng quy mô vẫn còn khiêm tốn so với nhu cầu thực tế, đặc biệt là các dự án hạ tầng giao thông, thủy lợi, y tế và giáo dục. Những hạn chế này làm chậm quá trình đô thị hóa, ảnh hưởng đến sức cạnh tranh và khả năng thu hút đầu tư của tỉnh. Việc giải quyết bài toán nợ công địa phương và tìm kiếm các nguồn vốn cho phát triển kinh tế xã hội mới, như phát hành TPCQĐP, trở thành yêu cầu bức thiết để phá vỡ những điểm nghẽn này và tạo ra một môi trường đầu tư hấp dẫn hơn.

2.1. Thực trạng mất cân đối trong ngân sách địa phương Tiền Giang

Phân tích từ luận văn cho thấy hoạt động thu chi ngân sách địa phương Tiền Giang còn nhiều bất cập. Về thu, cơ cấu nguồn thu chưa đa dạng và bền vững. Nguồn thu từ hoạt động xổ số kiến thiết chiếm tỷ trọng cao (trên 31% tổng thu từ kinh tế địa phương) cho thấy sự phụ thuộc vào một nguồn không ổn định. Về chi, chi thường xuyên vẫn chiếm tỷ trọng lớn, trong khi chi cho đầu tư phát triển tuy tăng về số tuyệt đối nhưng còn hạn chế về quy mô so với nhu cầu khổng lồ để hiện đại hóa hạ tầng. Sự mất cân đối này làm hạn chế khả năng tái đầu tư, thúc đẩy tăng trưởng và thu hút các nguồn vốn khác. Để khắc phục, Tiền Giang cần một chiến lược huy động vốn đột phá, và TPCQĐP là một trong những công cụ hứa hẹn nhất để bổ sung nguồn vốn đầu tư phát triển mà không tạo áp lực quá lớn lên chi thường xuyên.

2.2. Hạn chế trong thu hút vốn đầu tư cơ sở hạ tầng hiện nay

Tiền Giang gặp nhiều hạn chế trong việc thu hút các nguồn vốn cho phát triển kinh tế xã hội, đặc biệt là cho cơ sở hạ tầng. Nguyên nhân chính là do xuất phát điểm kinh tế thấp, quy mô kinh tế còn nhỏ, và chất lượng kết cấu hạ tầng chưa đủ sức cạnh tranh so với các địa phương khác trong vùng. Các nguồn vốn đầu tư truyền thống như ngân sách nhà nước, ODA, FDI dù quan trọng nhưng không đủ để đáp ứng nhu cầu phát triển bứt phá. Các dự án hạ tầng giao thông Tiền Giang quy mô lớn đòi hỏi nguồn vốn trung và dài hạn ổn định, điều mà các kênh huy động hiện tại khó đáp ứng đầy đủ. Chính vì vậy, việc thiếu một công cụ tài chính linh hoạt như TPCQĐP đã làm tỉnh bỏ lỡ nhiều cơ hội huy động vốn từ thị trường tài chính trong nước, giới hạn khả năng tự chủ và đẩy nhanh tiến độ các dự án trọng điểm.

III. Giải pháp pháp lý phát hành trái phiếu chính quyền địa phương

Để việc phát hành trái phiếu chính quyền địa phương tại Tiền Giang thành công, việc xây dựng và hoàn thiện nền tảng pháp lý là yếu tố tiên quyết. Luận văn đã đề xuất một nhóm giải pháp toàn diện, tập trung vào việc tạo ra một khung pháp lý cho thị trường trái phiếu minh bạch, rõ ràng và khả thi. Các giải pháp này không chỉ dừng lại ở việc ban hành các văn bản quy định trực tiếp mà còn hướng đến việc cải thiện môi trường pháp lý chung. Cụ thể, cần hoàn thiện các nghị định về phát hành trái phiếu chính quyền địa phương, tăng cường phân cấp quản lý vay nợ cho địa phương, và thiết lập cơ chế công khai hóa thông tin một cách hiệu quả. Một hành lang pháp lý vững chắc sẽ tạo niềm tin cho nhà đầu tư, đảm bảo quyền lợi các bên, đồng thời giúp chính quyền địa phương quản lý rủi ro nợ công địa phương một cách chủ động, góp phần thúc đẩy sự phát triển lành mạnh của thị trường trái phiếu chính phủ nói chung và TPCQĐP nói riêng.

3.1. Hoàn thiện các văn bản liên quan đến thị trường trái phiếu

Giải pháp cốt lõi là cần phải hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật điều chỉnh hoạt động của thị trường trái phiếu. Cần có những quy định cụ thể và rõ ràng hơn trong các nghị định về phát hành trái phiếu chính quyền địa phương, đặc biệt là các nội dung liên quan đến điều kiện phát hành, quy trình, thủ tục, và cơ chế giám sát. Luận văn đề xuất cần xây dựng các quy định chi tiết về mục đích sử dụng vốn huy động, phương án trả nợ, và trách nhiệm của các bên liên quan. Việc này giúp đảm bảo nguồn vốn được sử dụng đúng mục đích cho các dự án hạ tầng, tránh lãng phí và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn vay. Một khung pháp lý cho thị trường trái phiếu hoàn chỉnh sẽ là nền tảng để TPCQĐP trở thành một kênh huy động vốn chuyên nghiệp và đáng tin cậy.

3.2. Tăng cường phân cấp và cơ chế quản lý nợ địa phương

Bên cạnh việc hoàn thiện luật, cần đẩy mạnh phân cấp về vay nợ cho chính quyền địa phương. Trao quyền tự chủ cao hơn cho Tiền Giang trong việc quyết định quy mô, thời điểm và phương thức phát hành sẽ giúp tỉnh linh hoạt hơn trong việc nắm bắt các cơ hội của thị trường. Tuy nhiên, tự chủ phải đi đôi với trách nhiệm. Do đó, cần ban hành một cơ chế quản lý nợ công địa phương chặt chẽ, bao gồm các quy định về giới hạn vay nợ, báo cáo, và giám sát. Việc công khai hóa thông tin về tình hình tài chính, các dự án đầu tư và kế hoạch trả nợ của tỉnh là bắt buộc. Sự minh bạch này không chỉ giúp nâng cao định mức tín nhiệm địa phương mà còn là cơ sở để các nhà đầu tư đưa ra quyết định, đồng thời giúp trung ương kiểm soát rủi ro hệ thống.

IV. Phương pháp phát hành TPCQĐP tại Tiền Giang hiệu quả

Bên cạnh khung pháp lý, các giải pháp kỹ thuật đóng vai trò quyết định đến sự thành công của mỗi đợt phát hành TPCQĐP. Luận văn đã phân tích sâu về các phương pháp và đặc điểm phát hành phù hợp với điều kiện của Tiền Giang. Việc lựa chọn phương thức phát hành (đấu thầu, bảo lãnh hay bán lẻ), xác định lãi suất trái phiếu và kỳ hạn trái phiếu hợp lý là những yếu tố then chốt để thu hút nhà đầu tư. Một phương án phát hành được xây dựng khoa học không chỉ giúp huy động đủ số vốn cần thiết với chi phí tối ưu mà còn góp phần tạo dựng uy tín cho địa phương trên thị trường trái phiếu chính phủ. Đồng thời, các giải pháp hỗ trợ như xây dựng định mức tín nhiệm địa phương và tạo tính thanh khoản cho trái phiếu sau phát hành cũng cần được chú trọng để đảm bảo sự phát triển bền vững cho kênh huy động vốn này, qua đó phục vụ hiệu quả mục tiêu phát triển kinh tế xã hội của tỉnh.

4.1. Lựa chọn phương thức lãi suất và kỳ hạn trái phiếu tối ưu

Luận văn đề xuất Tiền Giang nên kết hợp linh hoạt các phương thức phát hành. Đấu thầu qua Sở Giao dịch Chứng khoán phù hợp để tiếp cận các nhà đầu tư tổ chức lớn, trong khi phương thức bảo lãnh phát hành giúp đảm bảo thành công cho đợt huy động vốn. Về đặc điểm, lãi suất trái phiếu phải được xác định cạnh tranh so với lãi suất tiết kiệm và lãi suất TPCP cùng kỳ hạn để tạo sức hấp dẫn. Kỳ hạn trái phiếu cần đa dạng (ví dụ: 5 năm, 10 năm, 15 năm) để phù hợp với nhu cầu của nhiều đối tượng nhà đầu tư và tương thích với vòng đời của các dự án hạ tầng giao thông Tiền Giang. Việc xây dựng một cơ cấu kỳ hạn và lãi suất hợp lý sẽ là chìa khóa để tối đa hóa lượng vốn huy động và giảm thiểu chi phí vay nợ cho ngân sách địa phương.

4.2. Xây dựng định mức tín nhiệm và tạo thanh khoản cho trái phiếu

Để thu hút nhà đầu tư, đặc biệt là các tổ chức chuyên nghiệp, việc xây dựng định mức tín nhiệm địa phương là cực kỳ quan trọng. Tiền Giang cần chủ động hợp tác với các tổ chức định mức tín nhiệm uy tín để đánh giá và công bố mức độ tín nhiệm của mình. Kết quả này là thước đo khách quan về khả năng trả nợ của tỉnh, giúp nhà đầu tư an tâm hơn khi mua trái phiếu. Bên cạnh đó, sau khi phát hành, cần có các giải pháp tạo tính thanh khoản cho TPCQĐP. Việc niêm yết trái phiếu trên Sở Giao dịch Chứng khoán là bắt buộc, cho phép các nhà đầu tư dễ dàng mua bán, chuyển nhượng. Tính thanh khoản cao sẽ làm tăng sức hấp dẫn của trái phiếu, thu hút một lượng lớn nhà đầu tư tham gia, từ đó tạo nền tảng vững chắc cho các đợt phát hành trong tương lai.

V. Bài học kinh nghiệm phát hành trái phiếu chính quyền địa phương

Nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế về phát hành trái phiếu địa phương và bài học từ các địa phương đi trước trong nước như TP.HCM là một bước đi khôn ngoan cho Tiền Giang. Luận văn đã tổng hợp và phân tích các mô hình thành công, chỉ ra rằng một thị trường trái phiếu chính phủ phát triển đòi hỏi sự kết hợp hài hòa giữa khung pháp lý, kỹ thuật phát hành và sự tin tưởng của thị trường. Kinh nghiệm của TP.HCM cho thấy việc phát hành thành công TPCQĐP (trái phiếu đô thị) đã huy động được hàng nghìn tỷ đồng cho các dự án hạ tầng trọng điểm. Các quốc gia phát triển như Mỹ lại cho thấy tầm quan trọng của việc xếp hạng tín nhiệm, chính sách miễn thuế và cơ chế bảo hiểm trái phiếu. Từ những bài học này, Tiền Giang có thể rút ra các chiến lược phù hợp để đảm bảo hiệu quả sử dụng vốn vay, quản lý rủi ro và xây dựng một kênh huy động vốn đầu tư cơ sở hạ tầng bền vững.

5.1. Kinh nghiệm thành công từ phát hành trái phiếu tại TP.HCM

TP.HCM là địa phương tiên phong và thành công nhất tại Việt Nam trong việc phát hành TPCQĐP. Luận văn chỉ ra, từ năm 2003, TP.HCM đã huy động được hàng nghìn tỷ đồng mỗi năm để đầu tư vào các dự án hạ tầng đô thị. Bài học lớn nhất là sự chủ động của vai trò của chính quyền địa phương trong việc xây dựng quy chế phát hành riêng, dựa trên các quy định chung của chính phủ. Thành phố đã thành công trong việc đa dạng hóa kỳ hạn trái phiếu (từ 5 đến 15 năm), đưa ra mức lãi suất hấp dẫn và đảm bảo tính thanh khoản bằng cách niêm yết trên thị trường chứng khoán. Kinh nghiệm này cho thấy, để thành công, Tiền Giang cần một kế hoạch chi tiết, sự quyết tâm chính trị và một đơn vị chuyên trách (như Quỹ Đầu tư Phát triển) để tổ chức thực hiện chuyên nghiệp.

5.2. Bài học từ các mô hình phát hành trái phiếu quốc tế

Nhìn ra thế giới, kinh nghiệm quốc tế về phát hành trái phiếu địa phương rất phong phú. Tại Mỹ, thị trường TPCQĐP phát triển mạnh mẽ nhờ hệ thống xếp hạng tín nhiệm chuyên nghiệp, các quy định công khai tài chính nghiêm ngặt và chính sách miễn thuế thu nhập đối với lãi trái phiếu. Tại các nước châu Á như Thái Lan, sự thành công đến từ việc chính phủ trung ương xây dựng một khung pháp lý cho thị trường trái phiếu rõ ràng và có cơ chế hỗ trợ các địa phương. Ngược lại, kinh nghiệm từ Trung Quốc cho thấy sự e ngại trong việc phân cấp có thể kìm hãm sự phát triển của thị trường này. Bài học cho Tiền Giang là cần một hệ sinh thái hỗ trợ hoàn chỉnh, bao gồm cả chính sách vĩ mô từ trung ương và nỗ lực tự thân của địa phương trong việc nâng cao năng lực quản lý và minh bạch thông tin.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thực tiễn phát triển kinh tế vùng Đồng bằng sông Cửu Long và Vùng Kinh tế trọng điểm phía Nam đặt ra yêu cầu cấp bách về hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật. Tỉnh Tiền Giang sở hữu diện tích tự nhiên 2.481,77 km² và quy mô dân số năm 2005 đạt 1,699 triệu người, chiếm 9,8% dân số toàn vùng Tây Nam Bộ. Mặc dù giữ vị thế cửa ngõ giao thương huyết mạch nối Thành phố Hồ Chí Minh với các tỉnh miền Tây qua các tuyến Quốc lộ 1A, Quốc lộ 50, Quốc lộ 60 và Quốc lộ 30, cơ sở hạ tầng của địa phương vẫn đối mặt với tình trạng thiếu đồng bộ nghiêm trọng. Nguồn thu ngân sách tỉnh bộc lộ tính chất thiếu bền vững khi nguồn thu từ hoạt động xổ số kiến thiết chiếm tỷ trọng áp đảo trên 31% tổng thu kinh tế địa phương, trong khi tỷ lệ nhựa hóa mạng lưới giao thông đường bộ mới đạt mức khiêm tốn 11,56%.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn tập trung giải quyết nút thắt thiếu hụt nguồn vốn đầu tư công dài hạn trong bối cảnh ngân sách Trung ương chịu áp lực thâm hụt và nguồn vốn viện trợ ODA suy giảm. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể là đánh giá toàn diện thực trạng thị trường nợ công, phân tích các điều kiện tài chính - kinh tế của tỉnh Tiền Giang, từ đó xây dựng đề án phát hành trái phiếu chính quyền địa phương như một công cụ tài chính độc lập và khả thi. Phạm vi nghiên cứu bao quát dữ liệu thị trường tài chính Việt Nam từ năm 2001 đến năm 2009, định hướng dự báo nhu cầu vốn hạ tầng kỹ thuật Tiền Giang đến năm 2020. Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa chiến lược nhằm đa dạng hóa kênh dẫn vốn, giảm áp lực nợ vay trực tiếp từ hệ thống ngân hàng thương mại, đồng thời thiết lập khung định lượng giúp nâng cao năng lực tự chủ tài khóa địa phương hướng tới mục tiêu tăng trưởng GDP bền vững trên 10%/năm.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng trên nền tảng kết hợp giữa Lý thuyết phân cấp tài khóa (Fiscal Decentralization Theory), Lý thuyết quản lý nợ công (Public Debt Management Theory) và Lý thuyết cấu trúc rủi ro lãi suất (Risk Structure of Interest Rates). Phân cấp tài khóa khẳng định quyền tự chủ phát hành công cụ nợ giúp chính quyền địa phương tối ưu hóa việc phân bổ nguồn lực công theo nhu cầu thực tế của cư dân bản địa. Về mặt công cụ, nghiên cứu chuẩn hóa các khái niệm chuyên ngành:

• Trái phiếu chính quyền địa phương (Municipal Bonds): Chứng khoán nợ do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh phát hành, xác nhận nghĩa vụ hoàn trả cả vốn gốc và lãi định kỳ cho trái chủ từ nguồn ngân sách địa phương.
• Trái phiếu công ích (General Obligation Bonds - GOs): Loại trái phiếu có chất lượng tín nhiệm cao nhất nhờ sự bảo đảm vô điều kiện bằng toàn bộ nguồn thu tài chính và quyền lực thu thuế của địa phương.
• Trái phiếu thu nhập (Revenue Bonds): Công cụ nợ tài trợ trực tiếp cho các dự án hạ tầng cụ thể với nghĩa vụ chi trả phụ thuộc hoàn toàn vào dòng tiền khai thác từ công trình như phí cầu đường, dịch vụ cảng hay tiện ích công cộng.
• Trái phiếu bảo đảm kép (Double-barreled Bonds): Mô hình huy động ưu tiên nguồn thu từ dự án nhưng được bảo trợ thứ cấp bởi ngân sách hành thu của địa phương.
• Định mức tín nhiệm (Credit Rating): Thước đo độc lập đánh giá rủi ro vỡ nợ, quyết định trực tiếp đến biên độ lãi suất phát hành và thanh khoản thứ cấp.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu ứng dụng phương pháp thống kê lịch sử, phương pháp so sánh đối chiếu và phân tích định lượng dựa trên hệ số tài chính công. Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập chính thống từ Kho bạc Nhà nước, Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (HOSE), Trung tâm Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HASTC), Cục Thống kê và Sở Tài chính tỉnh Tiền Giang giai đoạn 1995–2008.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ dữ liệu của hơn 150 đợt đấu thầu và bảo lãnh phát hành trái phiếu Chính phủ, trái phiếu đô thị Thành phố Hồ Chí Minh (quy mô 8.000 tỷ đồng giai đoạn 2003–2006) và hệ thống 5.193 km mạng lưới giao thông cùng 7 đại dự án thủy lợi trọng điểm tại Tiền Giang. Nghiên cứu sử dụng phương pháp chọn mẫu có chủ đích (Purposive Sampling) tập trung vào các định chế phát hành nợ công lớn và các phân kỳ đầu tư hạ tầng trọng điểm nhằm bảo đảm tính đại diện cao nhất cho cấu trúc vốn công. Việc lựa chọn phương pháp phân tích chuỗi thời gian kết hợp ma trận so sánh thể chế được căn cứ trên yêu cầu làm rõ cơ chế tác động của khung pháp lý đối với chi phí vốn và khả năng hấp thụ nợ của nền kinh tế địa phương. Timeline nghiên cứu được thực hiện xuyên suốt từ quá trình khảo sát thực địa năm 2008 đến hoàn thiện mô hình dự báo tài chính vào năm 2009.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích định lượng từ hệ thống số liệu thực nghiệm cho thấy bốn phát hiện cốt lõi về thị trường vốn và hạ tầng Tiền Giang:

• Nút thắt hạ tầng kỹ thuật cản trở năng lực cạnh tranh: Toàn tỉnh có 5.193 km đường giao thông với mật độ 2,1 km/km², nhưng chất lượng mặt đường ở mức rất thấp. Tỷ lệ đường nhựa chỉ đạt 11,56% và đường bê tông xi măng đạt 10,8%; trong khi đường đá cấp phối chiếm 54,26% và đường đất còn tới 23,38%. Riêng hệ thống đường tỉnh có 388 km thì sau 10 năm (1996–2005) mới chỉ nâng cấp trải nhựa được 48,5% (188 km), hạn chế nghiêm trọng năng lực lưu thông vận tải liên vùng.
• Mất cân đối cơ cấu thu ngân sách và chỉ tiêu xã hội: Mặc dù số giường bệnh trên 10.000 dân tăng từ 14 giường năm 1995 lên 16,5 giường năm 2005 và 100% trạm y tế xã có bác sĩ, nguồn vốn đầu tư phát triển công cộng vẫn phụ thuộc nặng nề vào ngân sách hỗ trợ từ Trung ương. Nguồn thu nội bộ thiếu bền vững khi doanh thu xổ số kiến thiết đóng góp hơn 31% tổng thu kinh tế địa phương.
• Thị trường nợ công quốc gia tồn tại nhiều nghịch lý: Trái phiếu Chính phủ chiếm tỷ trọng áp đảo 82% thị trường trái phiếu niêm yết nhưng hiệu quả giải ngân rất thấp. Giai đoạn 2003–2008, tổng vốn huy động qua trái phiếu đạt trên 300.000 tỷ đồng nhưng quy mô giải ngân thực tế chỉ đạt 65.000 tỷ đồng (tương đương tỷ lệ 21,6%). Trong 8 tháng đầu năm 2009, có tới 36 đợt đấu thầu trái phiếu thất bại hoàn toàn với khối lượng trúng thầu bằng 0 do quy định trần lãi suất cứng nhắc 7,05%–8,8%/năm, thấp hơn khoảng 0,88%/năm so với kỳ vọng của nhà đầu tư.
• Khả năng mở rộng quy mô từ mô hình trái phiếu đô thị: Bài học thực tiễn từ Thành phố Hồ Chí Minh chứng minh hiệu quả của công cụ nợ khi phát hành thành công 8.000 tỷ đồng trái phiếu đô thị kỳ hạn 2, 5, 10 và 15 năm (giai đoạn 2003–2006). Đến tháng 8/2009, Thành phố Hồ Chí Minh tiếp tục phát hành thành công 1.000 tỷ đồng trái phiếu kỳ hạn 3 năm với lãi suất 10,4%/năm để tài trợ cho dự án Khu đô thị mới Thủ Thiêm, mở ra tiền lệ khả thi cho Tiền Giang học tập.

Thảo luận kết quả

Khi xem xét dữ liệu, việc trực quan hóa cấu trúc thu - chi ngân sách qua biểu đồ cột chồng và biểu đồ đường thể hiện rõ sự phân hóa sâu sắc giữa nhu cầu vốn xây lắp và nguồn thu thực tế. Bảng cân đối nghĩa vụ trả nợ địa phương minh chứng rằng nếu không có công cụ nợ dài hạn, thâm hụt ngân sách địa phương sẽ tiếp tục gia tăng khi bước vào chu kỳ đầu tư 2010–2020.

Nguyên nhân cốt lõi khiến thị trường trái phiếu sơ khai là sự thiếu vắng đường cong lãi suất chuẩn và tỷ lệ dư nợ trái phiếu doanh nghiệp trên GDP của Việt Nam chỉ đạt khoảng 2%, quá khiêm tốn so với 33% của Thái Lan, 50% của Malaysia hay 51% của Hàn Quốc. So sánh với kinh nghiệm quốc tế, thị trường trái phiếu chính quyền địa phương Hoa Kỳ đạt quy mô 468 tỷ USD vào năm 2006 nhờ chính sách miễn thuế thu nhập lợi tức và hơn 50% trái phiếu được các tổ chức bảo hiểm tư nhân bảo lãnh. Tại Ba Lan, chiến lược phát hành trái phiếu đô thị từ thập niên 1990 đã giải quyết triệt để sự thiếu hụt hạ tầng sau chiến tranh. Do đó, việc Tiền Giang phát hành trái phiếu địa phương không chỉ là một giải pháp tình thế nhằm bổ sung vốn mà còn là bước chuyển đổi tất yếu trong hiện đại hóa tài chính công.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm triển khai thành công mô hình huy động vốn qua kênh trái phiếu chính quyền địa phương tại Tiền Giang, hệ thống 4 nhóm giải pháp trọng tâm được thiết lập cụ thể:

• Hoàn thiện hành lang pháp lý và cơ chế phân cấp vay nợ: Ủy ban nhân dân tỉnh Tiền Giang chủ động kiến nghị Bộ Tài chính và Chính phủ nới lỏng biên độ trần nợ vay theo khoản 3 Điều 8 Luật Ngân sách Nhà nước, nâng hạn mức huy động vốn đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng vượt ngưỡng 100% vốn xây dựng cơ bản hàng năm, hoàn thành phê duyệt khung cơ chế trong giai đoạn 2010–2011.
• Xây dựng phương án kỹ thuật phát hành trái phiếu thí điểm: Sở Tài chính tỉnh Tiền Giang chủ trì xây dựng đề án phát hành gói trái phiếu công trình quy mô 500 đến 1.000 tỷ đồng, phân kỳ kỳ hạn 3 năm và 5 năm. Áp dụng lãi suất thả nổi có biên độ cạnh tranh (dự kiến 9,5%–10,5%/năm) theo hình thức kết hợp giữa đấu thầu qua Sở Giao dịch Chứng khoán và bảo lãnh phát hành qua các Ngân hàng thương mại lớn, triển khai trong giai đoạn 2011–2013.
• Thiết lập định mức tín nhiệm và gia tăng tính thanh khoản: Ban Quản lý dự án tỉnh phối hợp với các tổ chức xếp hạng tín nhiệm độc lập trong và ngoài nước tiến hành đánh giá sức khỏe tài chính ngân sách địa phương; bắt buộc niêm yết 100% trái phiếu sau phát hành trên hệ thống HOSE/HNX nhằm thu hút các quỹ đầu tư tài chính và công ty bảo hiểm nhân thọ tham gia giao dịch thứ cấp từ năm 2012.
• Thành lập Quỹ tích lũy trả nợ và kiểm soát dòng tiền: Kho bạc Nhà nước tỉnh phối hợp Sở Tài chính trích lập tối thiểu 15%–20% nguồn thu từ tiền sử dụng đất, khai thác quỹ đất công nghiệp dọc tuyến cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh – Trung Lương và phí dịch vụ hạ tầng vào Quỹ hoàn trả nợ công, đảm bảo hệ số thanh toán nợ gốc và lãi đạt 100% đúng hạn đến năm 2020.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị thực tiễn sâu sắc cho bốn nhóm đối tượng chuyên môn:

• Cơ quan quản lý nhà nước và lãnh đạo chính quyền địa phương: Lãnh đạo Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, Sở Tài chính, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Kho bạc Nhà nước sử dụng làm khung tham chiếu trực tiếp để xây dựng đề án phát hành trái phiếu công trình, tối ưu hóa quy trình quản lý nợ công và cân đối ngân sách địa phương.
• Các định chế tài chính và nhà đầu tư tổ chức: Khối ngân hàng thương mại, công ty quản lý quỹ đầu tư, công ty chứng khoán và các doanh nghiệp bảo hiểm khai thác số liệu để thẩm định rủi ro tín dụng địa phương, đa dạng hóa danh mục đầu tư vào chứng khoán nợ công có tính an toàn cao.
• Ban quản lý dự án và các doanh nghiệp xây dựng hạ tầng: Các đơn vị quản lý hạ tầng giao thông, thủy lợi, khu công nghiệp ứng dụng các mô hình trái phiếu thu nhập và trái phiếu bảo đảm kép để lập phương án tài trợ vốn cho các dự án quy mô lớn.
• Giới học thuật, nghiên cứu sinh và giảng viên kinh tế: Các viện nghiên cứu, trường đại học chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng sử dụng tài liệu làm cơ sở dữ liệu học thuật, nghiên cứu sâu về lý thuyết phân cấp tài khóa và phát triển thị trường trái phiếu thứ cấp tại Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

• Tại sao Tiền Giang cần phát hành trái phiếu thay vì phụ thuộc vào ngân sách cấp trên?
  Áp lực hạ tầng của tỉnh rất lớn khi tỷ lệ đường nhựa hóa chỉ đạt 11,56% trên tổng số 5.193 km đường bộ, trong khi nguồn thu địa phương lại dựa hơn 31% vào hoạt động xổ số kiến thiết. Phát hành trái phiếu giúp tỉnh huy động nguồn vốn nhàn rỗi dài hạn trong xã hội để chủ động đầu tư các công trình cấp bách mà không làm tăng gánh nặng trợ cấp từ Trung ương.

• Trái phiếu công ích khác biệt như thế nào so với trái phiếu thu nhập trong đầu tư công?
  Trái phiếu công ích được bảo đảm bằng toàn bộ quyền lực thu ngân sách và các nguồn thu tài chính của chính quyền tỉnh nên có mức an toàn cao nhất. Ngược lại, trái phiếu thu nhập phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn thu từ chính công trình được tài trợ (như trạm thu phí cầu đường hay cảng biển), đòi hỏi dự án phải có phương án hoàn vốn khả thi độc lập.

• Bài học lớn nhất từ kinh nghiệm phát hành trái phiếu đô thị của Thành phố Hồ Chí Minh là gì?
  Thành phố Hồ Chí Minh đã huy động thành công 8.000 tỷ đồng giai đoạn 2003–2006 nhờ đa dạng hóa kỳ hạn từ 2 đến 15 năm, niêm yết công khai trên thị trường chứng khoán để tạo thanh khoản và linh hoạt áp dụng mức lãi suất cao hơn trái phiếu Chính phủ từ 0,5%–1,0%/năm để thu hút các nhà đầu tư lớn.

• Yếu tố nào dẫn đến sự kém hiệu quả của các phiên đấu thầu trái phiếu trong giai đoạn nghiên cứu?
  Nguyên nhân chủ yếu do cơ chế định trần lãi suất đấu thầu quá thấp (7,05%–8,8%/năm), thấp hơn mức kỳ vọng thị trường khoảng 0,88%/năm trong bối cảnh Ngân hàng Nhà nước tăng tỷ lệ dự trữ bắt buộc từ 5% lên 10%, khiến các tổ chức tín dụng thắt chặt dòng vốn và giảm nhu cầu tham gia đấu thầu.

• Tiền Giang cần thực hiện biện pháp gì để kiểm soát rủi ro vỡ nợ khi phát hành trái phiếu?
  Tỉnh cần thiết lập Quỹ tích lũy trả nợ chuyên biệt bằng cách trích lập cố định 15%–20% nguồn thu từ đấu giá quyền sử dụng đất và các khoản thu phí công trình, đồng thời thực hiện kiểm toán độc lập và công khai định kỳ tình hình giải ngân nợ công theo quy định của Luật Ngân sách Nhà nước.

Kết luận

• Luận văn đã chuẩn hóa toàn diện cơ sở lý luận về thị trường trái phiếu chính quyền địa phương, phân định rõ các đặc tính kinh tế của trái phiếu công ích và trái phiếu thu nhập trong phát triển kết cấu hạ tầng.
• Phân tích thực chứng đã vạch rõ nút thắt hạ tầng tại Tiền Giang với 77,64% mạng lưới giao thông là đường đá cấp phối và đường đất, khẳng định sự cấp thiết phải tạo lập kênh huy động vốn ngoài ngân sách truyền thống.
• Đúc kết bài học giá trị từ việc huy động 8.000 tỷ đồng trái phiếu đô thị Thành phố Hồ Chí Minh và kinh nghiệm quản lý nợ công quốc tế tại Hoa Kỳ, Ba Lan làm kim chỉ nam thực thi cho địa phương.
• Đóng góp hệ thống giải pháp đồng bộ từ hoàn thiện khung trần nợ, kỹ thuật cấu trúc kỳ hạn trái phiếu 3–5 năm, đến cơ chế bảo lãnh và thành lập Quỹ tích lũy trả nợ bền vững.
• Kế hoạch hành động tiếp theo yêu cầu tỉnh sớm hoàn thiện đề án thí điểm phát hành trái phiếu công trình quy mô 500–1.000 tỷ đồng trong giai đoạn 2011–2015, mở đường cho giai đoạn bứt phá kinh tế đến năm 2020. Các nhà nghiên cứu và cơ quan quản lý cần tiếp tục theo dõi, đánh giá diễn biến thị trường vốn để kịp thời cập nhật các định mức lãi suất phù hợp với thực tiễn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN TỔNG QUAN VỀ TRÁI PHIẾU CHÍNH QUYỀN ĐỊA PHƯƠNG 1.Khái niệm và đặc điểm trái phiếu 1.1 Khái niệm trái phiếu Trái phiếu (Bond) là chứng khoán xác nhận nghĩa vụ trả nợ của tổ chức phát hành trái phiếu, là một loại chứng từ chứng nhận quyền đòi nợ gốc và lãi của trái chủ đối với người phát hành, nó có thể dưới hình thức giấy tờ hay được ghi trên hệ thống điện tử do các công ty, tổ chức hay Chính phủ trung ương, địa phương phát hành. Trái phiếu còn được xem là một giấy chứng nhận nợ dài hạn được ký kết giữa chủ thể phát hành (Chính phủ hay doanh nghiệp) và người cho vay, đảm bảo một sự chi trả lợi tức định kỳ và hoàn lại vốn gốc cho người nắm giữ trái phiếu (trái chủ) ở thời điểm đáo hạn.2 Đặc trưng trái phiếu Trái phiếu có những đặc trưng cơ bản sau: 1.1 Mệnh giá Trên bề mặt của trái phiếu, thường công bố số tiền mà người phát hành cam kết trả cho người có trái phiếu. Số tiền này gọi là mệnh giá của trái phiếu. Mệnh giá của trái phiếu còn được xem là giá trị danh nghĩa của khoản nợ.2 Ngày đáo hạn Ngày đáo hạn cũng được ghi trên bề mặt trái phiếu.

Đây là ngày người phát hành sẽ thanh toán mệnh giá cho người có trái phiếu. Kỳ hạn của trái phiếu rất đa dạng, có thể lên tới 30 năm hay hơn nữa. Thông thường, trái phiếu do Chính phủ, chính quyền địa phương phát hành có thời hạn dài hơn các loại trái phiếu do doanh nghiệp phát hành.3 Lãi suất trái phiếu TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 2 Lãi suất được công bố theo tỷ lệ phần trăm với mệnh giá trái phiếu. Mặc dù lãi suất được tính theo hàng năm nhưng nó có thể được thanh toán nửa năm một lần hoặc một năm một lần.

Lãi suất của các trái phiếu rất khác nhau, được quy định bởi các yếu tố: + Cung cầu vốn trên thị trường tín dụng. Lượng cung cầu vốn đó lại tuỳ thuộc vào chu kỳ kinh tế, động thái chính sách của ngân hàng trung ương, mức độ thâm hụt ngân sách của chính phủ và phương thức tài trợ thâm hụt đó. + Mức rủi ro của mỗi nhà phát hành và của từng đợt phát hành. Cấu trúc rủi ro của lãi suất sẽ quy định lãi suất của mỗi trái phiếu.

Rủi ro càng lớn, lãi suất càng cao. + Thời gian đáo hạn của trái phiếu. Nếu các trái phiếu có mức rủi ro như nhau, nhìn chung thời gian đáo hạn càng dài thì lãi suất càng cao.4 Giá mua trái phiếu Là khoản tiền thực tế mà người mua bỏ ra để có được quyền sở hữu trái phiếu. Giá mua có thể bằng mệnh giá, có thể cao hơn mệnh giá hoặc thấp hơn mệnh giá; tuy nhiên dù giá mua như thế nào thì tiền lãi luôn được xác định theo mệnh giá trái phiếu và đến ngày đáo hạn người nắm giữ trái phiếu sẽ được trả lại vốn gốc bằng với mệnh giá trái phiếu.3 Đặc điểm trái phiếu - Trái phiếu là một loại giấy nợ do Chính phủ hay doanh nghiệp phát hành để huy động vốn dài hạn còn gọi là chứng khoán nợ, có kỳ hạn nhất định, cuối kỳ đáo hạn phải trả lại vốn gốc cho trái chủ.

Trái phiếu thể hiện quan hệ chủ nợ – con nợ, giữa người phát hành và người đầu tư. Phát hành trái phiếu là đi vay vốn, mua trái phiếu là cho người phát hành vay vốn và như vậy, trái chủ là chủ nợ của người phát hành. Là chủ nợ, người nắm giữ trái phiếu (trái chủ) có quyền đòi các khoản thanh toán theo cam kết về khối lượng và thời hạn, song không có quyền tham gia vào những vấn đề của bên phát hành. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 3 -Tỷ suất lãi trái phiếu được xác định trước và tính lãi trên mệnh giá.

Tỷ suất này là lãi coupon hay lãi cuống phiếu có ý nghĩa là lợi suất danh nghĩa của trái phiếu mà nhà đầu tư được hưởng hàng năm. Tùy theo loại trái phiếu mà tỷ suất này là cố định hay thả nổi hoặc có thể bằng không ( trái phiếu zero – coupon). -Khi công ty bị giải thể thanh lý tài sản, người chủ sở hữu trái phiếu được ưu tiên trả nợ trước cổ đông.4 Phân loại trái phiếu Có nhiều tiêu thức phân loại trái phiếu khác nhau. Có thể xem xét một số tiêu thức phân loại sau: 1.1 Phân loại theo tiêu thức người phát hành Bao gồm trái phiếu công ty, trái phiếu Chính phủ và trái phiếu địa phương.

a) Trái phiếu công ty: Là loại trái phiếu do công ty phát hành nhằm huy động vốn dài hạn. Trái phiếu công ty là hình thức thông dụng nhất của chứng khoán nợ công ty. Về thực chất, trái phiếu công ty được xem như là một chứng chỉ ghi nhận sự cam kết của công ty về việc sẽ thanh toán số tiền mà nhà đầu tư đã cho công ty vay vào một ngày xác định. Để sử dụng được số tiền mà nhà đầu tư đã cho vay, công ty phải trả cho người cầm giữ trái phiếu một số “lãi” nhất định hàng năm.

“Lãi” này được xác định theo tỷ lệ phần trăm so với số tiền mà người đầu tư cho công ty vay. Vì người cầm giữ trái phiếu không phải là chủ sở hữu công ty nên họ không được chia cổ tức hay không có quyền bầu cử cũng như tham gia vào các vấn đề khác của công ty. Lưu ý rằng, các công ty muốn bán trái phiếu ra công chúng phải được sự đồng ý của Uỷ ban chứng khoán, trong đó có một bản cáo bạch bao gồm các thông tin về công ty và những vấn đề liên quan đến việc phát hành trái phiếu. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 4 b) Trái phiếu Chính phủ: Là trái phiếu do Chính phủ phát hành để tài trợ cho chi tiêu ngân sách, quản lý lạm phát hoặc tài trợ cho các công trình, dự án của Nhà nước.

Trái phiếu Chính phủ có thể là ngắn hạn, trung và dài hạn. Trái phiếu ngắn hạn được phát hành với thời gian đáo hạn từ 1 đến 5 năm. Trái phiếu trung hạn được phát hành với thời gian đáo hạn từ 5 đến 10 năm. Trái phiếu dài hạn được phát hành với thời gian đáo hạn trên 10 năm.

Các trái phiếu có mức lãi suất cố định và được trả lãi trên cơ sở nửa năm. c) Trái phiếu chính quyền địa phương: Là trái phiếu do chính quyền địa phương phát hành để đầu tư cho các công trình, dự án của địa phương. TPCQĐP thường có một số loại sau: • Trái phiếu trách nhiệm chung được bảo đảm bằng những nguồn lực thu thuế của chính quyền địa phương. • Trái phiếu bảo đảm bằng thuế cụ thể được bảo đảm bằng một loại thuế nhất định của địa phương.

• Trái phiếu thu nhập được bảo đảm bằng thu nhập từ dự án xây dựng bằng tiền bán trái phiếu. TPCQĐP được sử dụng khá phổ biến trên thế giới. Trái phiếu được các bang, thành phố, hay một số cơ quan của chính quyền địa phương (như cơ quan giáo dục) phát hành. Đặc điểm quan trọng của trái phiếu này là lãi suất mà người cầm giữ trái phiếu được nhận không phải chịu thuế thu nhập liên bang.

Ngoài ra, lãi suất này cũng được miễn trừ thuế bang và địa phương nếu người cầm giữ trái phiếu sống tại cùng khu vực với người phát hành. Một đặc điểm quan trọng khác của trái phiếu địa phương là trái phiếu địa phương được miễn trừ việc đăng ký với Uỷ ban chứng khoán.2 Phân loại theo tính chất chuyển nhượng Bao gồm các loại: ™ Trái phiếu vô danh Tên trái chủ của trái phiếu vô danh không được đăng ký tại công ty phát hành. Trái phiếu này được thanh toán cho những ai mang nó, tức là người chủ TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 5 sở hữu trái phiếu đó. Trái phiếu vô danh có gắn các cuống phiếu trả lãi, trái chủ xé một cuống phiếu vào ngày trả lãi và gửi cho đại lý của công ty để thanh toán.

™ Trái phiếu ghi danh Tên của trái chủ được đăng ký tại công ty phát hành. Người có trái phiếu này không phải gửi các cuống phiếu cho đại lý thanh toán để nhận phần lãi của mình. Mà thay vào đó, vào ngày đến hạn, người đại lý sẽ tự động gửi cho trái chủ một tờ séc trả cho khoản lãi đó.3 Theo lãi suất ™ Trái phiếu có lãi trả trước và lãi trả sau: lãi trái phiếu có thể được trả vào cuối mỗi kỳ hoặc trả ngay khi phát hành trái phiếu. ™ Trái phiếu có lãi suất cố định và trái phiếu có lãi suất thả nổi.

Trái phiếu chính quyền địa phương và sự cần thiết phát hành trái phiếu chính quyền địa phương trong đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng 1.1 Trái phiếu chính quyền địa phương Đây là một loại trái phiếu có những đặc tính gần như TPCP, tuy nhiên nó vẫn có những điểm khác biệt.1 Khái niệm Trái phiếu chính quyền địa phương là một loại chứng khoán nợ, do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh phát hành, có thời hạn, có mệnh giá, có lãi, xác nhận nghĩa vụ trả nợ của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh đối với người sở hữu trái phiếu.2 Các loại trái phiếu chính quyền địa phương œ Trái phiếu công ích (General obligation bonds – Gos): Là loại trái phiếu chính quyền địa phương được bảo đảm cả tiền gốc và tiền lãi bằng toàn bộ các nguồn thu tài chính và quyền lực thu thuế của chủ thể phát hành chính quyền địa phương. Sự đảm bảo này làm cho trái phiếu công ích có chất lượng cao hơn những loại có một đảm bảo đặc thù hoặc giới hạn hơn. Tuy nhiên, theo lẽ thường thì thu nhập của người mua trái phiếu lợi suất dạng này sẽ ở mức thấp. Do đặc tính bảo đảm cao dựa vào năng lực thanh toán của TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 6 chính quyền địa phương, ở Mỹ loại trái phiếu GOs được xếp loại cao nhất, gọi là "full- faith- and- credit bond".

œ Trái phiếu thu nhập (Revenue bonds): Là loại trái phiếu chính quyền địa phương có lãi và gốc được trả dựa theo thu nhập cho bởi công trình mà đợt trái phiếu đó tài trợ. Đây là loại trái phiếu tập trung chủ yếu để phát triển hạ tầng, giúp các chính phủ nhẹ gánh ngân sách. Trái phiếu thu nhập thường được xem là có chất lượng thấp hơn trái phiếu công ích. Điều cần biết là mỗi công trình có thể có những rủi ro rất khác nhau, và tuỳ thuộc vào việc khai thác có hiệu quả hay không công trình đó.