Luận văn thạc sĩ: Giải pháp hoàn thiện thủ tục hải quan điện tử đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu theo hợp đồng mua bán tại Việt Nam - Đào Ba Duy, ĐHBK HN

Nghiên cứu phân tích và đề xuất giải pháp hoàn thiện thủ tục hải quan điện tử cho hàng hóa xuất nhập khẩu tại Việt Nam. Tập trung hợp đồng mua bán, tối ưu hóa

• Tác giả: Đào Ba Duy
• Người hướng dẫn: PGS.TS Đoàn Xuân Thúy
• Trường học: Hanoi University of Science and Technology
• Chuyên ngành: Business Administration
• Đề tài: Phân tích và xây dựng một số giải pháp hoàn thiện thủ tục hải quan điện tử đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu theo hợp đồng mua bán tại Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hanoi

Tóm tắt

I. Khái quát về thủ tục hải quan điện tử

Thủ tục hải quan điện tử là một trong những giải pháp được áp dụng nhằm nâng cao hiệu quả và tính minh bạch trong quá trình thông quan hàng hóa. Hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu theo hợp đồng mua bán là một trong những đối tượng quan trọng trong lĩnh vực này.

1.1. Khái niệm thủ tục hải quan điện tử

Thủ tục hải quan điện tử là quá trình thực hiện thủ tục hải quan bằng cách sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông điện tử.

1.2. Lợi ích của thủ tục hải quan điện tử

Thủ tục hải quan điện tử mang đến nhiều lợi ích như giảm thời gian thông quan, giảm chi phí, tăng tính minh bạch và hiệu quả trong quản lý.

II. Vấn đề và thách thức trong thực hiện thủ tục hải quan điện tử

Mặc dù mang nhiều lợi ích, nhưng thực hiện thủ tục hải quan điện tử cũng gặp phải nhiều vấn đề và thách thức. Đó là những yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả của thủ tục hải quan điện tử.

2.1. Vấn đề trong hệ thống pháp luật

Hệ thống pháp luật hiện hành chưa đủ rõ ràng và thống nhất trong quy định thủ tục hải quan điện tử.

2.2. Chất lượng nhân lực và cơ sở hạ tầng

Chất lượng nhân lực và cơ sở hạ tầng còn hạn chế ở một số địa phương, ảnh hưởng đến hiệu quả thực hiện thủ tục hải quan điện tử.

III. Phương pháp và giải pháp hoàn thiện thủ tục hải quan điện tử

Để giải quyết những vấn đề và thách thức trên, cần có những phương pháp và giải pháp hoàn thiện thủ tục hải quan điện tử. Đó là những biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả và tính minh bạch trong quá trình thông quan hàng hóa.

3.1. Hoàn thiện cơ sở pháp lý

Cần hoàn thiện hệ thống pháp luật quy định về thủ tục hải quan điện tử, tạo điều kiện cho quá trình thực hiện thủ tục hải quan điện tử diễn ra hiệu quả và minh bạch.

3.2. Nâng cao chất lượng nhân lực và cơ sở hạ tầng

Nâng cao chất lượng nhân lực và cơ sở hạ tầng là một trong những giải pháp quan trọng nhằm đảm bảo hiệu quả thực hiện thủ tục hải quan điện tử.

IV. Ứng dụng thực tế của thủ tục hải quan điện tử

Thủ tục hải quan điện tử đã được áp dụng và phát triển ở nhiều nước trên thế giới, mang lại nhiều lợi ích cho cả doanh nghiệp và hải quan. Ở Việt Nam, thủ tục hải quan điện tử cũng đã được triển khai và phát triển một cách hiệu quả.

4.1. Triển khai thủ tục hải quan điện tử ở Việt Nam

Việt Nam đã triển khai thủ tục hải quan điện tử từ năm 2005, và đã đạt được những thành công nhất định trong quá trình thực hiện.

4.2. Kết quả của thủ tục hải quan điện tử ở Việt Nam

Thủ tục hải quan điện tử đã mang lại nhiều lợi ích cho doanh nghiệp và hải quan, tăng hiệu quả và tính minh bạch trong quá trình thông quan hàng hóa.

V. Kết luận và hướng đi của thủ tục hải quan điện tử

Thủ tục hải quan điện tử là một trong những giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả và tính minh bạch trong quá trình thông quan hàng hóa. Để hoàn thiện thủ tục hải quan điện tử, cần có những giải pháp nhằm hoàn thiện cơ sở pháp lý, nâng cao chất lượng nhân lực và cơ sở hạ tầng, đồng thời cũng cần sự tham gia và hợp tác của doanh nghiệp và các cơ quan liên quan.

5.1. Kết luận

Thủ tục hải quan điện tử mang nhiều lợi ích, nhưng vẫn còn những vấn đề và thách thức cần được giải quyết.

5.2. Hướng đi của thủ tục hải quan điện tử

Để phát triển và hoàn thiện thủ tục hải quan điện tử, cần có sự hợp tác và tham gia của tất cả các bên liên quan, đồng thời cũng cần có những giải pháp nhằm nâng cao chất lượng nhân lực và cơ sở hạ tầng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thương mại quốc tế của Việt Nam trong giai đoạn hội nhập WTO ghi nhận tốc độ tăng trưởng kim ngạch xuất nhập khẩu vượt bậc với mức tăng bình quân trên 15% đến 20% mỗi năm, kéo theo áp lực xử lý hàng triệu bộ tờ khai hàng hóa tại các cửa khẩu trên toàn quốc. Trước bối cảnh đó, phương thức quản lý hải quan truyền thống dựa trên hồ sơ giấy bộc lộ nhiều hạn chế nghiêm trọng, gây ách tắc hàng hóa tại các cảng biển lớn, làm gia tăng từ 20% đến 30% chi phí lưu kho bãi của doanh nghiệp và tiềm ẩn nguy cơ phát sinh tiêu cực trong quy trình tác nghiệp của cán bộ hải quan. Việc hiện đại hóa thủ tục thông quan trở thành đòi hỏi cấp bách nhằm giải phóng nguồn lực cho nền kinh tế.

Đề tài tập trung giải quyết vấn đề cốt lõi: Làm thế nào để chuyển đổi toàn diện từ cơ chế thông quan thủ công sang hệ thống thủ tục hải quan điện tử đồng bộ, minh bạch và phù hợp với chuẩn mực quốc tế đối với hàng hóa xuất nhập khẩu theo hợp đồng mua bán thương mại. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể là hệ thống hóa cơ sở lý luận, phân tích toàn diện thực trạng triển khai thủ tục hải quan điện tử từ giai đoạn thí điểm theo Quyết định 149/2005/QĐ-TTg tại 02 Chi cục Hải quan điện tử thuộc Thành phố Hồ Chí Minh và Hải Phòng đến diện rộng tại 13 Cục Hải quan tỉnh, thành phố theo Quyết định 103/2009/QĐ-TTg và triển khai toàn quốc theo Nghị định 87/2012/NĐ-CP.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các nghiệp vụ hải quan điện tử đối với hàng hóa thương mại tại Việt Nam trong giai đoạn 2010 - 2014. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện rõ nét qua việc cắt giảm thời gian thông quan tờ khai từ hàng chục giờ xuống còn vài giây đến vài phút đối với luồng xanh, giúp doanh nghiệp tiết kiệm ước tính 15% đến 25% chi phí logistics và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trên các bảng xếp hạng thương mại toàn cầu.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng của hai lý thuyết quản trị hiện đại chủ đạo: Lý thuyết Quản trị Hải quan Hiện đại theo Công ước Kyoto sửa đổi của Tổ chức Hải quan Thế giới (WCO) và Khung Tiêu chuẩn An ninh và Tạo thuận lợi Thương mại Toàn cầu (SAFE Framework). Trọng tâm của khung lý thuyết là việc ứng dụng Mô hình Quản lý Rủi ro Tích hợp (Integrated Risk Management) nhằm chuyển dịch căn bản từ tiền kiểm sang hậu kiểm, kết hợp tự động hóa quy trình nghiệp vụ với đánh giá mức độ tuân thủ của doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, đề tài làm rõ 4 khái niệm khoa học then chốt: Thủ tục hải quan điện tử (Paperless Customs) – quy trình thực hiện khai báo, tiếp nhận và thông quan hoàn toàn qua thông điệp dữ liệu điện tử; Cơ chế một cửa quốc gia (National Single Window - NSW) – điểm tiếp nhận thông tin duy nhất giữa hải quan và các cơ quan quản lý chuyên ngành; Hệ thống phân luồng tự động (Green, Yellow, Red Channeling) – cơ chế phân loại luồng tờ khai dựa trên thuật toán xử lý dữ liệu rủi ro; và Doanh nghiệp ưu tiên (Authorized Economic Operator - AEO) – cơ chế dành đặc quyền thông quan nhanh cho các chủ hàng có lịch sử tuân thủ pháp luật xuất sắc.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử kết hợp với phương pháp tiếp cận định lượng và định tính đa chiều. Nguồn dữ liệu thứ cấp được tổng hợp toàn diện từ các báo cáo định kỳ giai đoạn 2010 - 2014 của Tổng cục Hải quan, Bộ Tài chính và 34 Cục Hải quan tỉnh, thành phố trên toàn quốc. Để đảm bảo tính thực chứng sâu sắc, tác giả thực hiện khảo sát định lượng với cỡ mẫu gồm 150 doanh nghiệp xuất nhập khẩu thường xuyên và 80 cán bộ công chức hải quan trực tiếp tác nghiệp tại 3 địa bàn trọng điểm là Hà Nội, Hải Phòng và Thành phố Hồ Chí Minh.

Phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên được áp dụng để đảm bảo tính đại diện cho các nhóm hình thức sở hữu (doanh nghiệp FDI, doanh nghiệp tư nhân, doanh nghiệp nhà nước) và các loại hình hàng hóa mua bán theo hợp đồng. Phương pháp phân tích thống kê mô tả, phân tích so sánh chuỗi thời gian và đối chuẩn quốc tế (Benchmarking kinh nghiệm triển khai hệ thống TradeNet của Singapore, UNI-PASS của Hàn Quốc và NACCS của Nhật Bản) được lựa chọn nhằm bóc tách chính xác những nút thắt kỹ thuật, đo lường thời gian tác nghiệp thực tế và đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội của quá trình chuyển đổi số.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình chuyển đổi sang thủ tục hải quan điện tử tại Việt Nam giai đoạn 2010 - 2014 đã ghi nhận những bước tiến vượt bậc:

• Tốc độ phủ sóng và mức độ tiếp nhận của doanh nghiệp tăng trưởng đột phá: Nếu như năm 2008 giai đoạn thí điểm chỉ có khoảng 2.000 doanh nghiệp tham gia tại 02 Chi cục, thì tính đến cuối năm 2013 và năm 2014, số lượng doanh nghiệp thực hiện thủ tục hải quan điện tử đã vượt mốc 45.000 doanh nghiệp, chiếm trên 95% tổng số doanh nghiệp có hoạt động xuất nhập khẩu toàn quốc. Số lượng tờ khai điện tử chiếm tỷ trọng áp đảo trên 96% tổng lượng tờ khai hải quan.

• Tối ưu hóa phân luồng và rút ngắn triệt để thời gian thông quan: Tỷ lệ phân luồng tờ khai có sự dịch chuyển tích cực theo hướng tạo thuận lợi thương mại, trong đó luồng xanh đạt bình quân 60% đến 65%, luồng vàng chiếm khoảng 30% đến 35%, và luồng đỏ kiểm tra thực tế hàng hóa giảm mạnh xuống dưới 5% đến 8%. Thời gian xử lý hệ thống đối với hàng hóa thuộc luồng xanh chỉ mất từ 3 đến 5 giây, trong khi thời gian tác nghiệp hồ sơ luồng vàng giảm từ 2 đến 3 ngày xuống còn trung bình 2 đến 4 giờ làm việc.

• Năng lực hạ tầng công nghệ thông tin và ngân sách đầu tư được củng cố mạnh mẽ: Kinh phí đầu tư cho hệ thống công nghệ thông tin toàn ngành Hải quan giai đoạn 2013 - 2014 tăng hơn 35% so với giai đoạn 2008 - 2010. Toàn bộ 100% Cục và Chi cục Hải quan trực thuộc được trang bị hệ thống máy chủ, đường truyền cáp quang dung lượng cao và thiết bị bảo mật chuyên dụng, tạo nền tảng vững chắc để tiếp nhận vận hành thông suốt Hệ thống thông quan tự động VNACCS/VCIS do Nhật Bản tài trợ từ tháng 4 năm 2014.

• Tồn tại điểm nghẽn lớn trong cơ chế phối hợp kiểm tra chuyên ngành liên bộ: Số lượng bộ, ngành kết nối kỹ thuật vào Cơ chế một cửa quốc gia trong giai đoạn này mới chỉ đạt từ 3 đến 5 đơn vị. Sự thiếu vắng liên thông dữ liệu khiến hơn 70% các vụ chậm trễ thông quan đối với hàng luồng vàng và luồng đỏ xuất phát từ thủ tục kiểm tra chất lượng, kiểm dịch và cấp phép của các cơ quan quản lý chuyên ngành ngoài ngành Hải quan.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản dẫn đến sự thành công của giai đoạn 2010 - 2014 là sự hoàn thiện kịp thời của khung khổ pháp lý, đặc biệt là việc ban hành Nghị định 87/2012/NĐ-CP, Thông tư 196/2012/TT-BTC và Thông tư 22/2014/TT-BTC, tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho giá trị của chứng từ điện tử. Khi so sánh với mô hình của Hàn Quốc hay Singapore, mức độ tự động hóa của Việt Nam đã tiệm cận các chuẩn mực hiện đại về mặt kỹ thuật hải quan thuần túy, nhưng vẫn còn khoảng cách lớn về tính đồng bộ trong quản trị chuỗi cung ứng công.

Dữ liệu nghiên cứu phản ánh rõ nét rằng việc giảm tỷ lệ luồng đỏ xuống dưới 8% đã giúp nâng cao chỉ số hiệu quả logistics, song tính nhất quán của tiêu chí quản lý rủi ro giữa các địa phương vẫn chưa đồng đều. Diễn biến này có thể được hình dung qua Biểu đồ cột phân bố tỷ lệ phân luồng tờ khai giai đoạn 2008 - 2014 và Bảng ma trận đối sánh thời gian thông quan trung bình theo từng luồng, cho thấy sự sụt giảm mạnh mẽ về thời gian chết trong logistics nhưng đồng thời chỉ rõ sự cần thiết phải chuẩn hóa bộ tiêu chí rủi ro trên toàn quốc.

Đề xuất và khuyến nghị

Để tiếp tục hoàn thiện thủ tục hải quan điện tử tại Việt Nam đến năm 2020 và các năm tiếp theo, luận văn đề xuất 5 nhóm giải pháp trọng tâm:

• Hoàn thiện khung khổ pháp lý và chuẩn hóa quy trình nghiệp vụ điện tử: Sửa đổi, bổ sung các thông tư hướng dẫn Luật Hải quan theo hướng số hóa 100% hồ sơ hải quan, công nhận hoàn toàn tính pháp lý của hồ sơ đính kèm dạng số và chữ ký điện tử doanh nghiệp. Cơ quan chủ trì: Bộ Tài chính và Tổng cục Hải quan. Mục tiêu: Cắt giảm hoàn toàn việc yêu cầu xuất trình chứng từ giấy đối với hàng hóa luồng xanh và luồng vàng trước năm 2016.

• Nâng cấp và mở rộng mô hình thông quan tự động VNACCS/VCIS giai đoạn 2: Tối ưu hóa kiến trúc phần mềm, bảo đảm đường truyền dự phòng và duy trì hệ thống máy chủ vận hành ổn định 24/7 với độ sẵn sàng đạt 99,99%. Đơn vị thực hiện: Cục Công nghệ thông tin và Thống kê Hải quan. Mục tiêu: Rút ngắn thời gian phản hồi giao dịch điện tử xuống dưới 3 giây/tờ khai trong giai đoạn 2015 - 2018.

• Chuẩn hóa chính sách mặt hàng, biểu thuế và hoàn thiện bộ tiêu chí quản lý rủi ro: Xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về danh mục thuế suất tích hợp mã số HS chuẩn WCO, áp dụng thuật toán trí tuệ nhân tạo để tự động đánh giá hồ sơ rủi ro của doanh nghiệp. Đơn vị thực hiện: Cục Quản lý rủi ro và Ban Cải cách Hiện đại hóa. Mục tiêu: Đưa tỷ lệ kiểm tra thực tế hàng hóa (luồng đỏ) xuống ổn định dưới 5% từ năm 2016.

• Đẩy mạnh triển khai Cơ chế một cửa quốc gia và kết nối Một cửa ASEAN: Tích hợp bắt buộc 100% các thủ tục hành chính, giấy phép chuyên ngành và thủ tục kiểm tra chất lượng của tất cả các Bộ, ngành có liên quan lên Cổng thông tin một cửa quốc gia. Đơn vị thực hiện: Ủy ban chỉ đạo quốc gia về Cơ chế một cửa ASEAN và Một cửa quốc gia. Mục tiêu: Giảm 50% thời gian thực hiện thủ tục kiểm tra chuyên ngành trong giai đoạn 2015 - 2020.

• Phát triển nguồn nhân lực và tăng cường quan hệ đối tác Hải quan - Doanh nghiệp: Tổ chức các chương trình đào tạo chuyên sâu về kỹ năng vận hành hệ thống hải quan điện tử thế hệ mới cho trên 10.000 lượt cán bộ công chức hải quan và nhân viên đại lý hải quan trên toàn quốc. Đơn vị thực hiện: Trường Hải quan Việt Nam phối hợp cùng Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI). Mục tiêu: 100% cán bộ tại các chi cục biên giới và cảng biển nắm vững quy trình tác nghiệp tự động giai đoạn 2015 - 2017.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cán bộ quản lý và chuyên viên hoạch định chính sách tại Tổng cục Hải quan, Bộ Tài chính: Tham khảo cơ sở lý luận, dữ liệu thực chứng và các đề xuất giải pháp kỹ thuật nhằm xây dựng đề án hiện đại hóa, hoàn thiện các thông tư hướng dẫn và nâng cao chỉ số thuận lợi hóa thương mại.

• Lãnh đạo doanh nghiệp xuất nhập khẩu, đại lý hải quan và doanh nghiệp dịch vụ logistics: Nắm vững chi tiết quy trình xử lý tờ khai điện tử, cách thức vận hành của hệ thống VNACCS/VCIS và tiêu chí phân luồng rủi ro để chủ động tuân thủ pháp luật, giảm thiểu tỷ lệ rơi vào luồng đỏ và tiết kiệm từ 15% đến 25% chi phí thông quan.

• Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Quản trị Kinh doanh, Kinh tế Đối ngoại, Thương mại Quốc tế: Sử dụng công trình như một tài liệu học thuật giá trị với hệ thống số liệu thực tiễn phong phú giai đoạn 2010 - 2014, cung cấp góc nhìn sâu sắc về chuyển đổi số quy trình thương mại quốc tế.

• Chuyên gia tư vấn chuyển đổi số và phát triển phần mềm giải pháp hải quan: Khai thác mô hình quy trình tổng thể, yêu cầu kỹ thuật hạ tầng dữ liệu và cơ chế tích hợp một cửa quốc gia để nghiên cứu, phát triển các giải pháp phần mềm khai báo hải quan thông minh.

Câu hỏi thường gặp

Thủ tục hải quan điện tử khác biệt căn bản nhất so với hải quan truyền thống ở điểm nào? Thủ tục hải quan điện tử thay thế hoàn toàn việc nộp tờ khai và chứng từ giấy bằng thông điệp dữ liệu điện tử qua mạng Internet. Cán bộ hải quan và doanh nghiệp không cần tiếp xúc trực tiếp, toàn bộ khâu tiếp nhận, kiểm tra và đăng ký tờ khai được tự động hóa, giúp rút ngắn thời gian xử lý từ vài ngày xuống chỉ còn vài giây đến vài phút đối với luồng xanh.

Tiêu chí nào quyết định một tờ khai xuất nhập khẩu được phân vào luồng Xanh, Vàng hay Đỏ? Hệ thống xử lý dữ liệu hải quan tự động đánh giá tờ khai dựa trên 3 nhóm tiêu chí quản lý rủi ro cốt lõi: Lịch sử tuân thủ pháp luật hải quan của doanh nghiệp, tính chất rủi ro của mặt hàng (mã HS, thuế suất, nguy cơ gian lận thương mại), và nguồn gốc xuất xứ hoặc tuyến đường vận chuyển của lô hàng.

Hệ thống VNACCS/VCIS mang lại những lợi ích đột phá gì cho quá trình thông quan hàng hóa tại Việt Nam? Hệ thống VNACCS/VCIS được chuyển giao từ công nghệ Nhật Bản giúp tự động hóa khâu tính thuế, trừ nợ thuế tự động qua ngân hàng thương mại, đồng thời xử lý tiếp nhận dữ liệu tờ khai với tốc độ từ 1 đến 3 giây, cho phép hơn 95% khối lượng hàng hóa thương mại được thông quan nhanh chóng trong ngày.

Đâu là nguyên nhân chính khiến hàng hóa luồng vàng và luồng đỏ vẫn bị chậm trễ thời gian thông quan? Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ khâu kiểm tra chuyên ngành của các bộ, ngành liên quan chưa được liên thông dữ liệu hoàn toàn. Hơn 70% thời gian chờ đợi phát sinh từ việc lấy mẫu kiểm dịch, giám định chất lượng và chờ cấp chứng từ giấy từ các cơ quan quản lý ngoài ngành Hải quan.

Doanh nghiệp xuất nhập khẩu cần đáp ứng điều kiện gì để duy trì tỷ lệ tờ khai luồng xanh cao nhất? Doanh nghiệp cần duy trì lịch sử tuân thủ pháp luật thuế và hải quan minh bạch, khai báo chính xác mã số hàng hóa, nộp thuế đúng hạn qua cổng thanh toán điện tử, không có hành vi vi phạm buôn lậu hoặc gian lận xuất xứ, đồng thời chủ động đăng ký tham gia chương trình Doanh nghiệp ưu tiên hoặc Đối tác hải quan tin cậy.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về quản trị hải quan hiện đại và phân tích sâu sắc quá trình chuyển đổi số từ thí điểm đến áp dụng toàn quốc tại Việt Nam giai đoạn 2010 - 2014.
• Đánh giá thực chứng cho thấy TTHQĐT đã bao phủ trên 95% doanh nghiệp xuất nhập khẩu, giảm tỷ lệ kiểm tra thực tế xuống dưới 8% và rút ngắn thời gian thông quan luồng xanh xuống chỉ còn 3 đến 5 giây.
• Chỉ rõ các điểm nghẽn kỹ thuật then chốt, đặc biệt là rào cản trong kiểm tra chuyên ngành liên bộ và sự cần thiết phải nâng cấp hạ tầng CNTT chuẩn hóa theo mô hình VNACCS/VCIS.
• Đề xuất hệ thống 5 nhóm giải pháp đồng bộ, khả thi về thể chế, công nghệ, nhân lực và hợp tác công tư với lộ trình triển khai chi tiết đến năm 2020.
• Để tối ưu hóa chuỗi cung ứng và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, các cơ quan quản lý cùng cộng đồng doanh nghiệp cần chủ động phối hợp, đẩy mạnh khai thác nền tảng số và chuẩn hóa quy trình xuất nhập khẩu ngay hôm nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. CHƯƠNG 2: THUC TRANG THU TUC HAI QUAN BIEN TU G VIỆT NAM. Tông quan về Hải quan Việt Nam.1, Tổng quan về hãi quan Việi Nam. Quả trình áp dụng thủ tục hãi quan điện tử ở Việt Nam 2.

Phân tích thực trạng thủ tục hái quan điện tử ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay 3. Đảnh giả tình hình thực hiện thủ tạc hải quan điện H 3. Phân tích các yếu tổ ảnh hưởng đến thực hiện thủ nan bài quan điện tie& Vi Nam 2. Kết luận về thủ tục hái quan điên tử ở Việt Nam.

KẾT LUẬN CHƯƠNG 2. Viện kinh tế và quản lý, ĐHBK HN DANH MỤC CÁC BẰNG Số hiệu bing biéu Tênagbảng Trang 2.1 | Bảng tổng hợp kết quả thực hiện thực tễ tại 02 Chỉ cục Hải 38 quan điện tử TP. Hỗ Chí Minh và Hải Phòng cho đến tháng 4/2009.2 —_ | Bảng so sánh kêt quả phân luông tờ khai qua các năm 62 2.3 | Thông kê tiêu chíQLRR toàn ngành năm 2013-2014 62 24 | Kết quả công tác điều tra chỏng buôn lậu năm 2013 - 2014 63 25 Thời gian trung bình của công chức đã tác nghiệp theo từng 65 luồng của hồ sơ xử lý đối với hàng hóa nhập khâu 2.6 —_ | Số liệu thông kế trình đồ công chúc, viên chức hải quan 2013 |_ 70 2.7 | Kinh phí đầu tư ngành Hải quan giai đoạn 2008 ~ 2010 7 2.8 — | Kinh phí đầu tr ngành Hãi quan giai doan 2013 — 2014 T72 2.9 —_ | Số lương thiết bị toàn ngành năm 2012 72 2.10 Hạ tầng mạng, đường truyền năm 2014 72 2.11 Công tác tuyên truyền, tập huan ve TTHQDT trong năm 2011 |_ 75 DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỎ THỊ Số hiệu " 2 Hình, đồ thị “Tên Hình, đô thị Trang Ld Mô hình thủ tục hải quan 19 12 Mô hình thủ tục hải quan điện tử (Hãi quan không giấy tờ) | 14 13 Kim ngạch xuât khẩu khâu qua các năm 16 14 Số lượt phương tiện xuất nhập cảnh qua các năm 17 = Số lượng đoanh nghiệp tham gia hoạt động XNK thương 7 si mai 1.6 Số lượng tờ khai hàng hóa xuất nhập khâu 18 Sơ đô quy trình tông thẻ thủ tục hải quan điện tử ở Việt 17 Nam 25 21 Tỷ lệ phân luông tại 02 Chỉ cục HQĐT thí điểm năm 2008 58 22 Kết quả thực hiện TTHQĐT tính đền 15/11/2012 59 23 Kết quả thực hiện TTHQĐT nãm 2013 60 24 Số lượng Chỉ cục và Cục tham gia triển khai 61 2.5 Số lượng tở khai thực hiện TTHQĐT qua các thời kỳ 62 26 Số lượng DN tham gia TTHQĐT qua các thời kỳ 64 27 Số Bộ, ngành phôi hợp triển khai cơ chẻ một cửa quốc gia | 66 7 Viện kinh tẾ và quản lú ĐHBK HN tử thông qua việc ban hành Quyết định 103/2009/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ và Thồng tư số 222/2009/TT-BTC hướng dẫn thí điểm thủ tục hải quan điên từ: trong giai đoạn tử năm 2009 đốn triển khai thí điểm mở rộng của 13 Cue Tiải quan tinh. thành phổ như: IIãi Phòng, Hà Nội, Hỗ Chí Minh, Vũng Tau, Binh Duong, Déng Nai, Quang Ninh, Lang Son, Da Nang, Hué, Quang Ngãi, LÍA Tĩnh, Lào Cai.

Qua thời gián thực hiện thí điểm thủ tục hải quan điện tử (hay còn gọi là thông quan điện tử), bước đầu đã dạt được những kết quả rất đáng khích Đăng, Nhà nước, công đồng doanh nghiệp và xã hội hoan nghênh, ủng hồ. Ngày 23 tháng 10 năm 2012 Chính phủ ban hành Nghị định số 87/2012/NĐ-CP Quy dịnh chỉ tiết một số điều của Luật Hải quan về thủ tụ hải quan điên tử đổi với hàng hóa xuat, nhập khẩu thương mại đã chính thục triển khai thủ tuc hãi quan điện tử trong toàn quốc với thông tr hướng dẫn số 196/2012/TT-BTC ngày 25/11/2012 và thông t sửa đối, bổ sung số 22/2014/TT-ITC ngày 28/3/2014 quy định thú tục hãi quan điện tử đối với hàng hóa xuất khâu, nhập khẩu thương mai. Tuy nhiên, công cuộc cãi cách hiện đại hóa vào trong thủ tục hải quan nổi điệng và ngành TH quan nối thung là nh vực còn rất mới bì Việt Nam, vừa trải nghi cứu và Ho gỡ. Đó là lý do chính mà tức giả dã chọn đề thí nghin cứu “Phân tích và xây dựng mỗi số giải pháp hoàn thiện thủ tục hải quan điện tử dỗi với hàng búa xuất khẩu, nhập khẩu theo hợp đồng mua bản tại Việt Nam” 3.

Mục đích nghiên cứu của đễ tài Mục đích củu để lài là giúp chờ người đọc có cái nhìn tổng quan về thực trang thực hiện thủ tục hải quan điện tử ở Việt Nam, nhất là những kết quả đã đạt được và những vẫn đề còn tôn tại, hạn chế; cơ sở pháp lý áp dung t thú tục hải quan điện tử ở Việt Nam hiển nay và nội luật hóa các chuẩn mực quốc tế vào thủ tục hãi quan điện tứ cũng như kinh nghiệm của các nước khác trên thê giới thực hiện thủ tục bải quan điện tử từ đó nhằm đề xuất một số giải pháp hoàn thiện thủ tục hai quan điện tử đổi với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu theo hợp đồng mưa bán tại Việt Nam 3, Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của để tài Dối tương nghiên cửu: để tài tập trung đi sâu nghiên cứu một số đổi tượng như: Lý luận và kinh nghiệm áp dung thủ tục hải quan điện tử của Hải quan một số quốc gia trên thể giới; Thưc trạng áp dưng thủ tục hải quan điện tử ở Việt Nam: Vhạm vi nghiên củu: Chủ yếu nghiên cứu trong lĩnh vi nghiệp vụ thực hiện thủ tục hãi quan điện tử trong giai đoạn từ năm 2010 - 2014. Phương pháp nghiên cứu. Viện kinh tế và quản lý, ĐHBK HN LỜI MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài _ Co quan Hai quan đóng vai trò quan trọng đối với thương mại của mỗi một quốc gia, có nhiệm vụ thực thi pháp luật, thông quan hàng hóa nhanh chóng, minh ‘h, dam bao sv tuan thi phap luat và tạo thuận lợi cho ‹ các hoạt động xuât nhập.

Gia nhap WTO, Hai quan Việt Nam cũng như nhiều ngành khác trong. nước | ¡ mặt với rá khó khăn và thách thức trong bối cảnh thương mại quốc tế tăng trưởng cả vẻ giá trị và khối lượng, cả thương mại hàng hóa và dịch vụ, sự bùng nỗ của công nghệ thông tin và sự phát triển gia tăng của nạn buôn lậu, gian lân thương 1 mại và tránh thất thu ngân sách cho nhà nước. Do đó ngành Hải quan đã và đang tiếp tục cải cách, hiện đại hóa theo hưởng vừa quản lý chặt chẽ các hoạt động xuất nhập khâu. thu đúng, thu đủ tiên thuẻ cho Nhà nước, vừa tạo thuận lợi cho các doanh nghiệp trong điều kiên tự do hóa thương mại.

trong ngành Hải quan vẫn còn tồn tại các cán bộ công chức hải quan tại các cửa khẩu gây phiên hà cho đoanh nghiệp trong quá trình làm thủ tục hải quan làm châm trễ quá trình thông. quan hàng hóa của doanh nghiệp, tăng chỉ phí lưu kho, lưu bãi hàng hóa của các doanh nghiệp tại các cửa khâu. Với những đặc tính ưu việt hơn so với thủ tục hải quan truyền thông như đơn giản hóa thủ tục, rút ngắn được thời gian thông quan, giảm chỉ phí cho doanh nghiệp, hạn chế tiêu cực nảy sinh từ công chức hải quan, nhân viên của doanh nghiệp làm thủ tục hải quan. thủ tục hải quan điện tử đã và đang được cộng đồng doanh nghiệp nông nhiệt đón nhân.

dụng thủ tục hãi quan điện tử còn phục vụ nhu câu hiện đại hoá ngành Hải quan, giúp công tác quản lý và xử lý công việc của ngành Hải quan được nhanh chóng, hiện đại và hiệu quả hơn: từng bước tiền tới phù hợp với những yêu cầu của Hải quan trong khu vực và trên thê giới. Do đó, Thủ Thủ tướng Chính phủ đã ban hành quyết định số 149/2005/QĐ- TTg ngày 20/6/2005 về việc thực hiện thí điểm thú tục hải quan điện tử để giảm thiếu sự tiếp xúc giữa doanh nghiệp và cán bộ hải quan, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp thông quan hàng hóa nhanh chóng, giảm chỉ phí cho doanh nghiệp và chỉ phí cho Hải quan. Bộ Tài chính đã ban hành Quyết định 810/QD-BTC kèm theo Kế hoạch cải cách, phát triển và hiện đại hóa Hải quan Việt Nam giai đoạn 2004-2006 trong đó có việc triển khai thí điểm thủ tục hải quan điện tử và Quyết định số 52/2007/QĐ-BTC ngày 22/6/2007 về việc ban hành Quy định về thí điểm thủ tục hải quan điện tử, việc triển khai thủ thí điểm thủ tục hải quan điện từ bắt đầu thực hiện tại 02 Chỉ cục điện tử tại Cục Hải quan thành phô Hỗ Chí Minh và Cục Hải quan TP Hải Phòng từ năm 2005 đền năm 2009 nhân thấy mặc dù bước đầu đã đạt được những thành công nhất định nhưng cũng có khó khăn và vưởng mắc, khó mở rông và tạo sức lan toả. Vì vậy, Tổng cục Hải quan đã chủ động báo cáo Bộ Tài chính trình Thú tướng Chính phú cho phép mở rộng thí điểm thủ tục hải quan điện § Viện kinh tẾ và quản lú ĐHBK HN tử thông qua việc ban hành Quyết định 103/2009/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ và Thồng tư số 222/2009/TT-BTC hướng dẫn thí điểm thủ tục hải quan điên từ: trong giai đoạn tử năm 2009 đốn triển khai thí điểm mở rộng của 13 Cue Tiải quan tinh.

thành phổ như: IIãi Phòng, Hà Nội, Hỗ Chí Minh, Vũng Tau, Binh Duong, Déng Nai, Quang Ninh, Lang Son, Da Nang, Hué, Quang Ngãi, LÍA Tĩnh, Lào Cai. Qua thời gián thực hiện thí điểm thủ tục hải quan điện tử (hay còn gọi là thông quan điện tử), bước đầu đã dạt được những kết quả rất đáng khích Đăng, Nhà nước, công đồng doanh nghiệp và xã hội hoan nghênh, ủng hồ. Ngày 23 tháng 10 năm 2012 Chính phủ ban hành Nghị định số 87/2012/NĐ-CP Quy dịnh chỉ tiết một số điều của Luật Hải quan về thủ tụ hải quan điên tử đổi với hàng hóa xuat, nhập khẩu thương mại đã chính thục triển khai thủ tuc hãi quan điện tử trong toàn quốc với thông tr hướng dẫn số 196/2012/TT-BTC ngày 25/11/2012 và thông t sửa đối, bổ sung số 22/2014/TT-ITC ngày 28/3/2014 quy định thú tục hãi quan điện tử đối với hàng hóa xuất khâu, nhập khẩu thương mai. Tuy nhiên, công cuộc cãi cách hiện đại hóa vào trong thủ tục hải quan nổi điệng và ngành TH quan nối thung là nh vực còn rất mới bì Việt Nam, vừa trải nghi cứu và Ho gỡ.

Đó là lý do chính mà tức giả dã chọn đề thí nghin cứu “Phân tích và xây dựng mỗi số giải pháp hoàn thiện thủ tục hải quan điện tử dỗi với hàng búa xuất khẩu, nhập khẩu theo hợp đồng mua bản tại Việt Nam” 3.