Luận văn thạc sĩ nghiên cứu đặc điểm sinh học sinh thái và thử nghiệm biện pháp phòng trừ bệnh hại chính trên cây keo tai tượng acacia mangium willd 1860 tại huyện trấn yên tỉnh yên bái

Nghiên cứu đặc điểm sinh học và biện pháp phòng trừ bệnh hại trên cây keo tai tượng tại Trấn Yên, Yên Bái. Thông tin hữu ích cho nông nghiệp.

• Tác giả: Phạm Kỳ Sơn
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thành Tuấn
• Trường học: Trường Đại Học Lâm Nghiệp
• Chuyên ngành: Quản Lý Tài Nguyên Rừng
• Đề tài: Nghiên Cứu Đặc Điểm Sinh Học, Sinh Thái Và Thử Nghiệm Biện Pháp Phòng Trừ Bệnh Hại Chính Trên Cây Keo Tai Tượng (Acacia Mangium Willd., 1860) Tại Huyện Trấn Yên, Tỉnh Yên Bái
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu đặc điểm sinh học cây keo tai tượng

Cây keo tai tượng (Acacia mangium Willd., 1860) là một trong những loài cây trồng chủ lực tại huyện Trấn Yên, tỉnh Yên Bái. Nghiên cứu về đặc điểm sinh học và sinh thái của cây keo tai tượng không chỉ giúp hiểu rõ hơn về loài cây này mà còn cung cấp thông tin quan trọng cho việc quản lý và phát triển bền vững. Đặc điểm sinh học của cây keo tai tượng bao gồm khả năng sinh trưởng nhanh, khả năng thích nghi với điều kiện khí hậu và đất đai đa dạng. Tuy nhiên, cây keo cũng phải đối mặt với nhiều loại bệnh hại, ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng gỗ.

1.1. Đặc điểm sinh học của cây keo tai tượng

Cây keo tai tượng có khả năng sinh trưởng nhanh, thường đạt chiều cao từ 15 đến 30 mét. Loài cây này có khả năng cố định đạm, cải tạo đất và tạo bóng mát cho các cây trồng khác. Đặc điểm sinh học này giúp cây keo tai tượng trở thành lựa chọn hàng đầu cho việc trồng rừng và cải tạo đất.

1.2. Tình hình nghiên cứu về cây keo tai tượng trên thế giới

Nghiên cứu về cây keo tai tượng đã được thực hiện ở nhiều quốc gia, từ những năm 1950. Các nghiên cứu này chủ yếu tập trung vào khả năng sinh trưởng, đặc điểm sinh học và các biện pháp phòng trừ bệnh hại. Những thông tin này rất hữu ích cho việc phát triển cây keo tại Việt Nam.

II. Vấn đề bệnh hại chính trên cây keo tai tượng tại Trấn Yên

Cây keo tai tượng tại huyện Trấn Yên đang phải đối mặt với nhiều loại bệnh hại nghiêm trọng, trong đó bệnh chết héo do nấm Ceratocystis spp. là một trong những bệnh nguy hiểm nhất. Bệnh này không chỉ làm giảm năng suất mà còn có thể dẫn đến chết cây hàng loạt. Việc nhận diện và quản lý các bệnh hại này là rất cần thiết để bảo vệ cây trồng.

2.1. Các loại bệnh hại phổ biến trên cây keo tai tượng

Các loại bệnh hại chính trên cây keo tai tượng bao gồm bệnh chết héo, bệnh thối rễ và bệnh loét thân. Những bệnh này thường xuất hiện trong điều kiện thời tiết ẩm ướt và có thể gây thiệt hại lớn cho năng suất cây trồng.

2.2. Tác động của bệnh hại đến năng suất cây keo

Bệnh hại trên cây keo tai tượng có thể làm giảm năng suất từ 22-35m³/ha/năm xuống dưới 15m³/ha/năm. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến thu nhập của người trồng rừng mà còn tác động đến kinh tế địa phương.

III. Phương pháp nghiên cứu đặc điểm sinh học và sinh thái cây keo

Để nghiên cứu đặc điểm sinh học và sinh thái của cây keo tai tượng, các phương pháp điều tra hiện trường và phân tích mẫu được áp dụng. Việc thu thập dữ liệu từ các khu vực trồng keo khác nhau giúp xác định được các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển của cây.

3.1. Phương pháp điều tra thành phần bệnh hại

Phương pháp điều tra thành phần bệnh hại bao gồm việc thu thập mẫu cây bị bệnh, phân tích các triệu chứng và xác định nguyên nhân gây bệnh. Điều này giúp xây dựng cơ sở dữ liệu về bệnh hại trên cây keo tai tượng.

3.2. Phương pháp phân tích đặc điểm sinh học

Phân tích đặc điểm sinh học của cây keo tai tượng được thực hiện thông qua việc đo đạc chiều cao, đường kính thân và tỷ lệ sống sót của cây. Các yếu tố môi trường như độ ẩm, pH đất cũng được ghi nhận để đánh giá ảnh hưởng đến sự phát triển của cây.

IV. Thử nghiệm biện pháp phòng trừ bệnh hại trên cây keo

Thử nghiệm các biện pháp phòng trừ bệnh hại trên cây keo tai tượng là một phần quan trọng trong nghiên cứu. Các biện pháp này bao gồm sử dụng thuốc hóa học, biện pháp sinh học và kỹ thuật lâm sinh. Mục tiêu là tìm ra phương pháp hiệu quả nhất để bảo vệ cây trồng.

4.1. Biện pháp hóa học trong phòng trừ bệnh hại

Sử dụng thuốc hóa học như chlorothalonil và mancozeb đã được chứng minh là hiệu quả trong việc phòng trừ bệnh chết héo do nấm Ceratocystis spp. Tuy nhiên, cần lưu ý đến việc sử dụng thuốc đúng cách để tránh ô nhiễm môi trường.

4.2. Biện pháp sinh học và lâm sinh

Biện pháp sinh học như sử dụng chế phẩm sinh học và biện pháp lâm sinh như tỉa cành đúng kỹ thuật cũng được áp dụng để giảm thiểu sự xâm nhiễm của bệnh. Những biện pháp này không chỉ hiệu quả mà còn thân thiện với môi trường.

V. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy các biện pháp phòng trừ bệnh hại đã mang lại hiệu quả tích cực trong việc bảo vệ cây keo tai tượng. Việc áp dụng các biện pháp này không chỉ giúp tăng năng suất mà còn cải thiện chất lượng gỗ. Những thông tin này có thể được áp dụng rộng rãi trong quản lý rừng.

5.1. Hiệu quả của các biện pháp phòng trừ

Các biện pháp phòng trừ bệnh hại đã được thử nghiệm cho thấy hiệu quả rõ rệt trong việc giảm thiểu tỷ lệ cây bị bệnh. Điều này góp phần nâng cao năng suất và chất lượng gỗ của cây keo tai tượng.

5.2. Ứng dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn

Kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng vào thực tiễn trồng rừng tại huyện Trấn Yên, tỉnh Yên Bái. Việc áp dụng các biện pháp phòng trừ hiệu quả sẽ giúp bảo vệ cây trồng và nâng cao thu nhập cho người dân.

VI. Kết luận và triển vọng tương lai của nghiên cứu

Nghiên cứu về đặc điểm sinh học và biện pháp phòng trừ bệnh hại trên cây keo tai tượng tại huyện Trấn Yên đã cung cấp những thông tin quý giá. Tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về các loại bệnh hại và phát triển các biện pháp phòng trừ hiệu quả hơn.

6.1. Kết luận về nghiên cứu

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng cây keo tai tượng có nhiều tiềm năng phát triển, nhưng cũng phải đối mặt với nhiều thách thức từ bệnh hại. Việc quản lý hiệu quả các bệnh hại này là rất cần thiết.

6.2. Triển vọng nghiên cứu trong tương lai

Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu để phát triển các giống keo kháng bệnh và cải thiện các biện pháp phòng trừ. Điều này sẽ giúp nâng cao năng suất và chất lượng rừng keo tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Keo tai tượng (Acacia mangium Willd.) là loài cây được trồng để phủ xanh đất trống đồi núi trọc, thích nghi với hầu hết c c điều kiện lập địa. Cây Keo là loài cây đa t c dụng, sinh trưởng nhanh, được cho là loài cây cố định đạm, cải tạo đất, được trồng hỗn giao với nhiều loài cây trồng kh c nhau. Tại tỉnh Yên B i, cây Keo được trồng chủ yếu với mục tiêu cung cấp gỗ lớn, gỗ Keo được sử dụng để đóng đồ gia dụng, cung cấp nguyên liệu sản xuất giấy, làm v n gỗ,.Theo số liệu kiểm kê rừng của tỉnh Yên B i, tính đến th ng 12 năm 2015 diện tích Keo tai tượng, Keo lai và Keo l tràm của cả tỉnh là 54. Tuy nhiên, hiện nay trên địa bàn huyện Trấn Yên đã và đang bị c c loại bệnh thối rễ, bệnh chết héo, bệnh loét thân,.

Các loại bệnh này làm ảnh hưởng đến khả năng sinh trưởng, ph t triển của cây và có khả năng làm chết cây. Theo kết quả điều tra thành phần bệnh hại trên cây Lâm nghiệp của Cục Bảo vệ thực vật, hiện nay trên địa tỉnh Yên B i xuất hiện c c loại bệnh hại như bệnh chết héo, bệnh chết ngược, bệnh khô cành ngọn, bệnh thối rễ,. Trong các loại bệnh trên có bệnh chết héo, bệnh khô cành ngọn là loại bệnh nguy hiểm nhất. Đây cũng là loại bệnh trên lần đầu tiên xuất hiện và gây hại mạnh ở c c xã của huyện Trấn Yên tỉnh Yên B i, đến nay chưa có biện ph p phòng trừ có hiệu quả.

Theo kết quả kiểm tra rừng của Chi cục Bảo vệ thực vật tỉnh Yên B i hiện nay trên địa bàn huyện Trấn Yên xuất hiện bệnh chết héo, bệnh loét thân., đây là loại bệnh mới xuất hiện khả năng gây hại rất nguy hiểm. Đối với bệnh chết héo cây do nấm Ceratocystis sp. bệnh gây hại chính đối với c c loài Keo. Tại Indonexia, hiện nay đã có hàng nghìn hécta rừng Keo bị chết héo do c c loài nấm Ceratocystis sp.

Năng suất trung bình của rừng trồng giảm từ 22-35m3/ha/năm xuống dưới 15m3/ha/năm 2 (Carroline, 2015). Tại Malaysia, bệnh chết héo do nấm Ceratocystis sp. gây hại cũng đang gây tổn thất lớn cho ngành Lâm nghiệp nước này. Trước những diễn biến trên cho thấy, cùng với sự tăng lên về diện tích trồng rừng Keo thì cũng dần xuất hiện nhiều loại bệnh hại nguy hiểm, chiều hướng bệnh ph t triển nhanh trên địa bàn huyện, hậu quả có thể chưa lường hết được do việc phòng trừ gặp rất nhiều khó khăn, chưa x c định được nguyên nhân gây bệnh (tên loài vật gây bệnh), chưa nghiên cứu đặc điểm sinh học, sinh th i học, quy luật ph t sinh, ph t triển của bệnh và biện pháp phòng trừ bệnh hại.

Chính vì lý do trên đề tài: “Nghiên cứu đặc điểm sinh học, sinh thái và thử nghiệm biện pháp phòng trừ bệnh hại chính trên cây Keo tai tượng (Acacia mangium Willd.) tại huyện Trấn Yên, tỉnh Yên Bái” được thực hiện là rất cần thiết, nhằm cung cấp c c thông tin về bệnh hại, làm cơ sở khoa học cho việc quản lý bệnh hại có hiệu quả. 3 Chƣơng 1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu về bệnh hại Keo trên thế giới 1. Thành phần về bệnh hại Keo Keo là loài cây trồng phổ biến ở nhiều quốc gia trên thế giới và cũng bị nhiều loại bệnh hại trên cây Keo đã được c c nhà khoa học bệnh cây phát hiện trong thời gian qua.

Từ những năm 1954, Roger đã ph t hiện bệnh khô cành ngọn Keo tai tượng hay còn gọi là chết ngược do loài nấm (Glomerella cingulata) gây ra, giai đoạn vô tính là nấm (Colletotrichum gloeosporioides) đó là nguyên nhân chủ yếu gây thiệt hại trong vườn giống tại Papua New Guinea (Roger, 1954) [25]. Tại Hội nghị lần thứ III nhóm tư vấn nghiên cứu và ph t triển c c loài Keo (Acacia sp.), họp tại Đài Loan năm 1964 nhiều đại biểu của c c quốc gia Ấn Độ, Malaysia, Philipin, Trung Quốc cũng đã đề cập đến Bệnh đốm l do nấm (Colletotrichum sp. Bệnh chết héo Keo do chi nấm Phomopsis gây ra cũng đã được ghi nhận bởi (Kobayashi và Guzman, 1988) [19]. Lee và Maziah (1993) [20], đã phân lập được 25 chủng nấm lấy từ Keo tai tượng bị bệnh mục ruột ở c c địa điểm kh c nhau tại Malaysia, kết quả giám định là do nấm Phellinus noxius, Trametes sp., và Formes sp; c c loại bệnh này gây hại ở cây 2 năm tuổi trở lên và làm giảm chất lượng và trọng lượng gỗ.

Theo Zakaria và đồng t c giả (1994) bệnh mục ruột có xu hướng tăng dần theo tuổi cây Keo tai tượng, như ở Malaysia cây trồng ở 2 năm tuổi tỷ lệ bị hại là 57% và đối với cây trồng ở 8 năm tuổi tỷ lệ bị mục ruột lên đến 98%. Theo Mehrotra và đồng t c giả (1996) [21], đã mô tả bệnh hại rễ Keo tai tượng ở phía Tây Bengal, Ấn Độ. Bệnh thối gốc Keo tai tượng do nấm 4 Ganoderma sp. và Phellinus sp.

ảnh hưởng đến diện tích rừng trồng và kế hoạch trồng rừng. Tại Indonesia nấm Ceratocystis spp., gây bệnh cho nhiều loài cây trồng, trong đó loài nấm này gây hại nghiêm trọng ở rừng Keo tai tượng (Tarigan et al. Tại Sabah, Malaysia nguyên nhân gây bệnh chết héo hàng vài chục nghìn ha Keo tai tượng được x c định là nấm Ceratocystis acaciivora (Brawner et al., 2015; Brawner et al. Từ c c kết quả tổng quan c c công trình nghiên cứu ở trên cho thấy c c thông tin về thành phần loài bệnh hại Keo là kh phong phú, tuy nhiên chưa được đầy đủ; nhưng đây cũng là những tài liệu để tham khảo trong quá trình nhiên cứu về thành phần loài bệnh hại Keo.

Đặc điểm sinh học, sinh thái về bệnh hại Keo Tarigan và đồng t c giả (2011) [28] x c định nấm Ceratocytis acaciivora xâm nhiễm gây hại Keo tai tượng thông qua c c công thức tỉa cành, x c định được khả năng tỉa cành làm ảnh hưởng đến cành làm cho tăng khả năng xâm nhiễm. Đặc điểm nhận biết của nấm Ceratocystis spp. đã được một số t c giả mô tả: bào tử túi có hình cầu hoặc gần cầu, có màu nâu đen, kích thước thể hình cầu dài từ 106 đến 288µm, khi chuẩn bị phun bào tử ở phía đầu cổ có những sợi tua ra; bào tử hữu tính hình mũ có chiều dài từ 4,5 đến 9,3µm, chiều rộng từ 2,0 đến 4,9µm; bào tử hữu tính hình mũ có chiều dài từ 11,0 đến 25,6µm và chiều rộng từ 1,6 đến 4,9µm; bào tử vô tính hình trống chiều dài từ 12,1 đến 25,5µm và có chiều rộng từ 9,2 đến 13,6µm. Một số kết quả bước đầu cho thấy nấm Ceratocystis spp.

nuôi cấy thích hợp trong điều kiện nhiệt độ từ 25 đến 30oC, độ ẩm từ 80 đến 90% và xâm nhiễm gây hại Keo tai tượng thông qua vết thương do tỉa cành, c ch thức tỉa cành làm ảnh hưởng đến cành cũng làm cho tăng khả năng xâm nhiễm. (Tarigan et al., 2011; Thu et al. 5 Keo tai tượng hay bị một số bệnh hại như: Bệnh rỗng ruột (thường bị ở c c cây ở cấp tuổi cao hoặc do giống); Bệnh phấn trắng (thường bị ở giai đoạn vườn ươm hoặc rừng trồng tuổi 1), nguyên nhân gây bệnh là do thời tiết mưa ẩm kéo dài dẫn đến nấm bệnh ph t triển; Bệnh hại rễ do nấm Phytophthora gây hiện tượng cây chết hàng loạt tại một số nước ở khu vực châu Á (Hutacharem, 1993) [17]. Từ c c kết quả tổng quan c c công trình nghiên cứu ở trên cho thấy c c thông tin về đặc điểm sinh học của c c loài sâu, bệnh hại Keo là khá phong phú, tuy nhiên chưa được đầy đủ; nhưng đây cũng là những tài liệu để tham khảo trong qu trình nhiên cứu về sâu, bệnh hại Keo.

Các biện pháp phòng trừ bệnh hại Keo Tại hội nghị lần thứ III nhóm tư vấn nghiên cứu và ph t triển c c loài Keo Acacia sp., họp tại Đài Loan năm 1964 nhiều đại biểu của c c quốc gia Ấn Độ, Malaysia, Philipin, Trung Quốc cũng đã đề cập đến Bệnh đốm l do nấm (Colletotrichum sp.) gây hại Keo. Để giảm thiệt hại do nấm bệnh gây ra nên sử dụng thuốc hóa học có hoạt chất chlorothalonil (Barnard và Schroeder, 1984) [14]. Old và đồng t c giả (1999) [23] đã công bố c c bệnh hại Keo như bệnh gỉ sắt do nấm Atelocauda digitata, bệnh phấn trắng do nấm Oidium sp., bệnh bồ hóng do nấm Meliola spp., bệnh đốm l do các nấm Cercospora spp. và Colletotrichum spp., bệnh phấn hồng do nấm Corticium salmonicolor, bệnh thối đen rễ do nấm Phythophora palmivora, bệnh mục rễ do nấm Phellinus spp.

và Ganoderma spp. Phòng trừ bệnh gỉ sắt ở Keo có thể xử lý bằng thuốc hóa học có hoạt chất bitertanol, oxycarboxin đối với cây ở vườn ươm hoặc khu vực bị bệnh ít song với rừng trồng thì khó giải quyết do diện tích lớn, mầm bệnh dễ ph t t n. Biện ph p quản lý bệnh bằng c ch loại bỏ những bộ phận bị bệnh ra khỏi rừng trồng và tiêu hủy, tr nh ph t dịch trên 6 quy mô lớn hơn. Chọn lọc những giống kh ng bệnh, chọn lập địa phù hợp để hạn chế được nấm bệnh cũng là giải ph p đang được quan tâm nghiên cứu.

Phòng trừ bệnh gỉ sắt ở Keo có thể xử lý bằng thuốc hóa học có hoạt chất bitertanol, oxycarboxin đối với cây ở vườn ươm hoặc khu vực bị bệnh ít song với rừng trồng thì khó giải quyết khi diện tích lớn, mầm bệnh dễ ph t t n. Biện ph p quản lý bệnh bằng c ch loại bỏ những bộ phận bị bệnh ra khỏi rừng trồng và tiêu hủy, tr nh ph t dịch trên quy mô lớn hơn. Chọn lọc những giống kh ng bệnh, chọn lập địa phù hợp để hạn chế được nấm bệnh cũng là giải ph p đang được quan tâm nghiên cứu. Biện ph p phòng bệnh chết héo do c c loài nấm Ceratocystis spp.

hiệu quả là hạn chế gây tổn thương cho cây, tr nh thực hiện chăm sóc, tỉa cành trong mùa mưa hoặc khi thời tiết ẩm ướt (Haugen et al. Thí nghiệm t c động của c c công thức tỉa cành cho rừng trồng Keo tai tượng và Keo l liềm tại Indonesia đến khả năng bị nhiễm nấm Ceratocystis acaciivora, kết quả đ nh gi cho thấy c c công thức tỉa cành đúng kỹ thuật đã hạn chế rõ rệt sự xâm nhiễm của nấm gây bệnh (Tarigan et al. Biện ph p phòng trừ nấm Ceratocystis spp.