Luận Văn Thạc Sĩ Về Xử Phạt Vi Phạm Hành Chính Trong Lĩnh Vực Phòng Cháy Chữa Cháy Tại Hà Nội

Luận văn thạc sĩ luật học nghiên cứu xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy chữa cháy trên địa bàn thành phố hà nội, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề

• Tác giả: Nguyen Thi Ngoc Anh
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Ngọc Bích
• Trường học: Đại học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Hiến pháp và luật Hành chính
• Đề tài: Xử Phạt Vi Phạm Hành Chính Trong Phòng Cháy Chữa Cháy Tại Hà Nội
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ VỀ XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC PHÒNG CHÁY, CHỮA CHÁY
• 1.1. Vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy
• 1.1.1. Khái niệm vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy
• 1.1.2. Đặc điểm vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy
• 1.2. Các nhóm hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy
• 1.3. Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy
• 1.3.1. Khái niệm xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy
• 1.3.2. Ý nghĩa của xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy
• 2. CHƯƠNG 2: QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT HIỆN HÀNH VÀ THỰC TRẠNG XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC PHÒNG CHÁY, CHỮA CHÁY TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI
• 2.1. Quy định của pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy
• 2.2. Các hình thức xử phạt vi phạm hành chính và các biện pháp khắc phục hậu quả trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy
• 2.3. Thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy
• 2.4. Thủ tục xử phạt trong xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy
• 2.5. Đánh giá pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy
• 2.6. Thực trạng xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy trên địa bàn thành phố Hà Nội
• 2.6.1. Diễn biến tình hình vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy trên địa bàn Hà Nội trong thời gian vừa qua
• 2.6.2. Công tác xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy trên địa bàn thành phố Hà Nội
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÔNG TÁC XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC PHÒNG CHÁY, CHỮA CHÁY TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI TRONG THỜI GIAN TỚI
• 3.1. Bổ sung, hoàn thiện cơ sở pháp lý về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy
• 3.2. Nâng cao năng lực, trách nhiệm của đội ngũ cán bộ quản lý cơ sở, địa bàn về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy
• 3.3. Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra để kịp thời phát hiện vi phạm cũng như đánh giá chính xác tính chất, mức độ vi phạm làm căn cứ cho việc xử phạt
• 3.4. Tăng cường xây dựng, phát triển lực lượng dân phòng trên địa bàn thành phố
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Xử Phạt Vi Phạm Hành Chính Trong PCCC Tại Hà Nội

Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy chữa cháy (PCCC) là một trong những biện pháp quan trọng nhằm đảm bảo an toàn cho cộng đồng. Tại Hà Nội, tình hình vi phạm PCCC diễn ra phức tạp, đòi hỏi sự chú ý từ các cơ quan chức năng. Việc xử phạt không chỉ nhằm mục đích trừng phạt mà còn mang tính răn đe, phòng ngừa các hành vi vi phạm trong tương lai.

1.1. Khái Niệm Vi Phạm Hành Chính Trong PCCC

Vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC được hiểu là hành vi có lỗi của cá nhân hoặc tổ chức vi phạm quy định của pháp luật về PCCC. Những hành vi này không đủ yếu tố để bị truy cứu trách nhiệm hình sự nhưng vẫn gây nguy hiểm cho xã hội.

1.2. Ý Nghĩa Của Việc Xử Phạt Vi Phạm Hành Chính

Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao ý thức của cộng đồng về an toàn PCCC. Nó giúp giảm thiểu nguy cơ cháy nổ và bảo vệ tài sản, tính mạng của người dân.

II. Các Hình Thức Xử Phạt Vi Phạm Hành Chính Trong PCCC

Các hình thức xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC rất đa dạng, từ cảnh cáo đến phạt tiền. Mỗi hình thức xử phạt đều có mức độ và tính chất khác nhau, phù hợp với mức độ vi phạm.

2.1. Hình Thức Phạt Tiền Trong PCCC

Phạt tiền là hình thức xử phạt phổ biến nhất trong lĩnh vực PCCC. Mức phạt có thể dao động từ vài triệu đến hàng trăm triệu đồng tùy thuộc vào mức độ vi phạm.

2.2. Các Biện Pháp Khắc Phục Hậu Quả

Ngoài việc phạt tiền, các cơ quan chức năng còn áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả như yêu cầu khôi phục lại tình trạng ban đầu hoặc thực hiện các biện pháp an toàn bổ sung.

III. Thực Trạng Xử Phạt Vi Phạm Hành Chính Tại Hà Nội

Thực trạng xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC tại Hà Nội cho thấy nhiều vấn đề cần được cải thiện. Mặc dù đã có nhiều nỗ lực từ các cơ quan chức năng, nhưng tình trạng vi phạm vẫn diễn ra phổ biến.

3.1. Tình Hình Vi Phạm PCCC Tại Hà Nội

Trong những năm qua, Hà Nội đã ghi nhận nhiều vụ vi phạm quy định về PCCC, dẫn đến hậu quả nghiêm trọng. Các vụ cháy lớn thường xảy ra tại các khu dân cư đông đúc và các cơ sở sản xuất.

3.2. Đánh Giá Hiệu Quả Công Tác Xử Phạt

Công tác xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC tại Hà Nội còn nhiều hạn chế. Nhiều vụ vi phạm không được phát hiện kịp thời hoặc xử lý chưa nghiêm, dẫn đến tình trạng tái phạm.

IV. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Xử Phạt Vi Phạm Hành Chính

Để nâng cao hiệu quả xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC, cần có những giải pháp đồng bộ từ các cơ quan chức năng và sự tham gia của cộng đồng.

4.1. Tăng Cường Công Tác Thanh Tra Kiểm Tra

Cần tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra định kỳ và đột xuất để phát hiện kịp thời các hành vi vi phạm. Điều này giúp nâng cao tính răn đe và phòng ngừa.

4.2. Nâng Cao Ý Thức Của Người Dân

Giáo dục và nâng cao ý thức của người dân về an toàn PCCC là một trong những giải pháp quan trọng. Các chương trình tuyên truyền cần được triển khai rộng rãi.

V. Kết Luận Về Xử Phạt Vi Phạm Hành Chính Trong PCCC

Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC là một nhiệm vụ quan trọng nhằm bảo vệ an toàn cho cộng đồng. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và người dân để nâng cao hiệu quả công tác này.

5.1. Tương Lai Của Công Tác Xử Phạt

Trong tương lai, công tác xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC cần được cải thiện hơn nữa để đáp ứng yêu cầu thực tiễn và bảo vệ an toàn cho cộng đồng.

5.2. Đề Xuất Chính Sách Cải Cách

Cần có các chính sách cải cách mạnh mẽ trong lĩnh vực PCCC, bao gồm việc hoàn thiện hệ thống pháp luật và nâng cao năng lực cho lực lượng chức năng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 2012-2016, trên toàn quốc đã xảy ra khoảng 11.461 vụ cháy, gây thiệt hại nghiêm trọng với 360 người chết, 957 người bị thương và thiệt hại tài sản ước tính lên đến hàng nghìn tỷ đồng. Tại Hà Nội, trung tâm kinh tế - chính trị của cả nước, tình hình cháy nổ diễn biến phức tạp với 820 vụ cháy trong năm 2017, trong đó có 5 vụ cháy lớn và 13 vụ cháy gây thiệt hại nghiêm trọng, làm 21 người chết và thiệt hại tài sản ước tính trên 300 tỷ đồng. Mặc dù công tác phòng cháy chữa cháy (PCCC) được quan tâm, nhiều tổ chức, cá nhân vẫn vi phạm quy định, gây ra các vụ cháy nổ nghiêm trọng. Một trong những nguyên nhân chính là công tác xử phạt vi phạm hành chính (VPHC) trong lĩnh vực PCCC chưa được thực hiện triệt để, thiếu tính răn đe và phòng ngừa hiệu quả.

Luận văn tập trung nghiên cứu xử phạt VPHC trong lĩnh vực PCCC trên địa bàn thành phố Hà Nội, nhằm làm rõ cơ sở lý luận, pháp lý, thực trạng và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả công tác xử phạt. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các quy định pháp luật hiện hành và thực tiễn xử phạt của lực lượng Cảnh sát PCCC tại Hà Nội trong những năm gần đây. Mục tiêu cụ thể là đánh giá thực trạng, nhận diện tồn tại, hạn chế và đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về PCCC thông qua công tác xử phạt VPHC.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo đảm an toàn PCCC, góp phần giảm thiểu thiệt hại về người và tài sản, đồng thời nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của tổ chức, cá nhân trên địa bàn Hà Nội, từ đó thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên khung lý thuyết của chủ nghĩa Mác-Lênin về nhà nước và pháp luật, tập trung vào vai trò quản lý nhà nước trong lĩnh vực PCCC. Hai lý thuyết chính được áp dụng gồm:

1. Lý thuyết quản lý nhà nước về xử phạt vi phạm hành chính: Nhấn mạnh xử phạt VPHC là công cụ quản lý nhà nước nhằm duy trì trật tự, kỷ luật, bảo vệ lợi ích công cộng và quyền lợi hợp pháp của cá nhân, tổ chức.

2. Lý thuyết phòng cháy chữa cháy và an toàn xã hội: Đề cập đến các nguyên tắc, quy định pháp luật về PCCC, vai trò của xử phạt VPHC trong việc ngăn ngừa, giảm thiểu nguy cơ cháy nổ và thiệt hại.

Các khái niệm chính bao gồm: vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC, xử phạt vi phạm hành chính, chủ thể vi phạm, hình thức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả, nguyên tắc xử phạt, và thẩm quyền xử phạt.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu kết hợp:

• Phương pháp phân tích, tổng hợp: Phân tích các văn bản pháp luật, nghị định, thông tư liên quan đến xử phạt VPHC trong lĩnh vực PCCC.
• Phương pháp thống kê, so sánh: Thu thập số liệu về các vụ cháy, vi phạm và xử phạt trên địa bàn Hà Nội từ năm 2012 đến 2017, so sánh tình hình trước và sau khi áp dụng các quy định mới.
• Phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Khảo sát, phỏng vấn cán bộ Cảnh sát PCCC và các tổ chức, cá nhân liên quan để đánh giá thực trạng công tác xử phạt.
• Phương pháp logic: Đánh giá, luận giải các kết quả nghiên cứu, đề xuất giải pháp phù hợp.

Nguồn dữ liệu chính gồm: số liệu thống kê của Cảnh sát PCCC Hà Nội, các văn bản pháp luật hiện hành, báo cáo công tác PCCC, và các tài liệu nghiên cứu liên quan. Cỡ mẫu khảo sát khoảng vài chục cán bộ và đại diện các cơ sở kinh doanh, tổ chức trên địa bàn Hà Nội. Thời gian nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2012-2018.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tình hình vi phạm và xử phạt VPHC trong lĩnh vực PCCC tại Hà Nội còn nhiều bất cập: Năm 2017, Hà Nội xảy ra 820 vụ cháy, trong đó 67,8% xảy ra ở nội thành. Các vi phạm phổ biến gồm không tuân thủ quy định về an toàn PCCC trong xây dựng, quản lý chất, hàng nguy hiểm về cháy nổ, và không thực hiện đầy đủ các biện pháp phòng cháy. Số vụ cháy giảm 11 vụ so với năm 2016, nhưng thiệt hại tài sản tăng hơn 100 tỷ đồng.

2. Công tác xử phạt chưa đạt hiệu quả cao: Mức phạt tiền đối với nhiều hành vi vi phạm còn thấp, chưa đủ sức răn đe. Một số hành vi vi phạm phổ biến như không duy trì hệ thống chiếu sáng sự cố, không có thiết bị cứu nạn đầy đủ, khóa cửa thoát nạn trái quy định, thường bị xử phạt ở mức trung bình của khung phạt, không phản ánh đúng mức độ nguy hiểm. Việc áp dụng hình thức xử phạt cảnh cáo còn hạn chế do tâm lý e ngại và thiếu thống nhất trong thực thi.

3. Phân quyền xử phạt còn chồng chéo, chưa rõ ràng: Nhiều chủ thể có thẩm quyền xử phạt nhưng chưa có sự phân định rõ ràng, dẫn đến tình trạng chồng chéo hoặc bỏ sót vi phạm. Ví dụ, cán bộ kiểm tra an toàn PCCC không có quyền xử phạt một số hành vi vi phạm do giới hạn mức phạt tối đa.

4. Thủ tục xử phạt được thực hiện theo quy định nhưng còn tồn tại khó khăn: Việc lập biên bản, giải trình và ra quyết định xử phạt được thực hiện đúng quy trình, tuy nhiên, trong một số trường hợp phức tạp, thời gian xử lý kéo dài, ảnh hưởng đến hiệu quả công tác xử phạt.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các tồn tại trên là do quy định pháp luật còn nhiều điểm chưa phù hợp với thực tiễn, đặc biệt là mức phạt tiền chưa tương xứng với thiệt hại và tính chất nguy hiểm của hành vi vi phạm. So với các nghiên cứu trước đây, luận văn đã cập nhật số liệu mới nhất và phân tích sâu hơn về thực trạng xử phạt tại Hà Nội, đồng thời chỉ ra những hạn chế trong phân quyền và thủ tục xử phạt.

Việc xử phạt VPHC trong lĩnh vực PCCC không chỉ mang tính cưỡng chế mà còn có vai trò giáo dục, răn đe và phòng ngừa. Tuy nhiên, nếu mức phạt không đủ nghiêm khắc hoặc thủ tục xử lý kéo dài, hiệu quả quản lý nhà nước sẽ bị giảm sút, dẫn đến tình trạng vi phạm tái diễn. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân bố các vụ cháy theo loại hình và địa bàn, bảng thống kê mức phạt áp dụng cho các nhóm hành vi vi phạm phổ biến, giúp minh họa rõ nét hơn thực trạng và hiệu quả xử phạt.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện cơ sở pháp lý về xử phạt VPHC trong lĩnh vực PCCC: Cần sửa đổi, bổ sung các quy định về mức phạt tiền, mở rộng thẩm quyền xử phạt cho các chủ thể phù hợp, đảm bảo tính răn đe và khả thi. Thời gian thực hiện: 1-2 năm. Chủ thể thực hiện: Bộ Công an, Bộ Tư pháp, UBND thành phố Hà Nội.

2. Nâng cao năng lực, trách nhiệm của cán bộ quản lý, lực lượng Cảnh sát PCCC: Tổ chức đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ xử phạt, tăng cường kiểm tra, giám sát công tác xử phạt để đảm bảo tính công bằng, minh bạch. Thời gian: liên tục hàng năm. Chủ thể: Cảnh sát PCCC, các cơ quan quản lý nhà nước.

3. Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, phát hiện vi phạm kịp thời: Xây dựng kế hoạch kiểm tra định kỳ và đột xuất tại các cơ sở trọng điểm, khu dân cư đông người, công trình cao tầng. Thời gian: hàng năm. Chủ thể: Cảnh sát PCCC, UBND các quận, huyện.

4. Đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến pháp luật về PCCC và xử phạt VPHC: Tăng cường truyền thông, giáo dục nâng cao nhận thức của người dân, doanh nghiệp về trách nhiệm chấp hành quy định PCCC. Thời gian: liên tục. Chủ thể: Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể, cơ quan truyền thông.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ, chiến sĩ lực lượng Cảnh sát PCCC: Nâng cao hiểu biết về pháp luật xử phạt VPHC, cải thiện kỹ năng thực thi nhiệm vụ, từ đó nâng cao hiệu quả công tác quản lý và xử lý vi phạm.

2. Cơ quan quản lý nhà nước về PCCC tại các cấp: Là tài liệu tham khảo để hoàn thiện chính sách, quy định pháp luật, xây dựng kế hoạch kiểm tra, xử phạt phù hợp với thực tiễn.

3. Các tổ chức, doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực sản xuất, kinh doanh có nguy cơ cháy nổ cao: Hiểu rõ quyền và nghĩa vụ, tránh vi phạm, giảm thiểu rủi ro và thiệt hại do cháy nổ gây ra.

4. Học viên, nghiên cứu sinh ngành Luật, Quản lý nhà nước, An toàn lao động: Tài liệu tham khảo bổ ích cho việc nghiên cứu, học tập về pháp luật xử lý vi phạm hành chính và công tác PCCC.

Câu hỏi thường gặp

1. Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC là gì?
   Xử phạt VPHC trong lĩnh vực PCCC là việc áp dụng các hình thức xử phạt và biện pháp khắc phục hậu quả đối với cá nhân, tổ chức vi phạm quy định pháp luật về phòng cháy và chữa cháy nhằm bảo đảm an toàn và trật tự xã hội.

2. Ai có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC?
   Các chủ thể có thẩm quyền gồm lực lượng Công an nhân dân, Chủ tịch UBND các cấp, các lực lượng thanh tra chuyên ngành và các cơ quan được ủy quyền theo quy định pháp luật.

3. Các hình thức xử phạt phổ biến trong lĩnh vực PCCC là gì?
   Bao gồm phạt cảnh cáo, phạt tiền, tước quyền sử dụng giấy phép, đình chỉ hoạt động có thời hạn, tịch thu tang vật vi phạm và các biện pháp khắc phục hậu quả khác.

4. Mức phạt tiền được xác định như thế nào?
   Mức phạt tiền được quy định trong khung phạt của Nghị định 167/2013/NĐ-CP, căn cứ vào tính chất, mức độ vi phạm, tình tiết giảm nhẹ hoặc tăng nặng, và thẩm quyền xử phạt của cơ quan chức năng.

5. Tại sao công tác xử phạt VPHC trong lĩnh vực PCCC còn gặp khó khăn?
   Nguyên nhân gồm mức phạt chưa đủ răn đe, phân quyền xử phạt chưa rõ ràng, thủ tục xử phạt kéo dài, và tâm lý e ngại, thiếu thống nhất trong thực thi của cán bộ, cũng như sự phức tạp trong xử lý các vụ việc liên quan đến cháy nổ.

Kết luận

• Vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC tại Hà Nội diễn biến phức tạp, gây thiệt hại lớn về người và tài sản.
• Công tác xử phạt VPHC hiện nay còn nhiều hạn chế về mức phạt, thẩm quyền và thủ tục, ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý nhà nước.
• Luận văn đã làm rõ cơ sở lý luận, pháp lý và thực trạng xử phạt VPHC trong lĩnh vực PCCC trên địa bàn Hà Nội.
• Đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật, nâng cao năng lực cán bộ, tăng cường kiểm tra và tuyên truyền nhằm nâng cao hiệu quả xử phạt.
• Tiếp tục nghiên cứu, cập nhật số liệu và đánh giá hiệu quả các giải pháp trong giai đoạn tiếp theo để góp phần bảo đảm an toàn PCCC và phát triển bền vững.

Các cơ quan chức năng cần phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tăng cường giám sát, đánh giá để điều chỉnh kịp thời chính sách và thực thi pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Một số van dé lý luận và pháp lý về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy Chương 2: Quy định của pháp luật hiện hành và thực trạng xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy trên địa bàn thành phô Hà Nội Chương 3: Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy trên địa bàn thành phố Hà Nội trong thời gian tới GVHD: TS. Nguyễn Ngọc Bích Đại học Luật Hà Nội 11 PHAN NỘI DUNG CHUONG 1: MOT SO VAN DE LY LUAN VA PHAP LY VE XU PHẠT VI PHAM HANH CHÍNH TRONG LĨNH VUC PHONG CHAY, CHỮA CHAY 1.Vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy 1. Khái niệm vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy VỊ phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy là một loại vi phạm hành chính. Pháp luật hiện hành không có định nghĩa về vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy mà chỉ có định nghĩa về vi phạm hành chính.

Khoản 1 Điều 2 Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012 định nghĩa: “Vi phạm hành chính là hành vi có lỗi do cá nhân, tổ chức thực hiện, vi phạm quy định của pháp luật về quản lý nhà nước mà không phải là tội phạm và theo quy định của pháp luật phải bị xử phạt vi phạm hành chính ”. Định nghĩa này kế thừa các quy định pháp luật trước đó về vi phạm hành chính như Pháp lệnh xử phạt vi phạm hành chính ngày 30/11/1989; Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính ngày 06/07/1995; Pháp lệnh xử lý vi phạm hành chính ngày 02/07/2002 (được sửa đôi bố sung năm 2007 va năm 2008). Khái niệm vi phạm hành chính lần đầu tiên được nêu ra trong Pháp lệnh Xử phạt vi phạm hành chính ngày 30/11/1989. Điều | của Pháp lệnh này đã chỉ rõ: “Vi phạm hành chính là hành vi do cá nhân, tổ chức thực hiện một cách cô ý hoặc vô ý, xâm phạm các quy tắc quản lý nhà nước mà không phải là tội phạm hình sự và theo quy định của pháp luật phải bị xử phạt hành chính”.

Đên Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính năm 1995 và Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính năm 2002 thì không đưa ra định nghĩa trực tiếp về vi phạm hành chính, mà quy định gián tiếp thông qua khái niệm xử phạt vi phạm hành chính “Xử phat vi phạm hành chính duoc áp dung đối với cd nhân, GVHD: TS. Nguyễn Ngọc Bích Đại học Luật Hà Nội 12 tổ chức có hành vi cô ý hoặc vô ý vi phạm các quy tắc về quan lý nhà nước mà chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự và theo quy định của pháp luật phải bị xử phạt vi phạm hành chính ”. Các định nghĩa về vi phạm hành chính đều thống nhất chỉ ra các dấu hiệu pháp lý đặc trưng của một vi phạm hành chính như : hình thức của vi phạm hành chính là hành vi, có thể là thực hiện hành vi bị pháp luật cắm, không thực hiện hành vi pháp luật quy định phải thực hiện hoặc thực hiện hành vi không đúng theo (thủ tục) pháp luật yêu cầu; chủ thé của vi phạm hành chính là cá nhân, tổ chức; tính chất của vi phạm hành chính thé hiện ở chỗ hành vi vi phạm đã xâm phạm các quy định của pháp luật về quản lý nhà nước nhưng mức độ nguy hiểm cho xã hội không cao và không phải tội phạm; tương ứng với tính chất, mức độ vi phạm thì chủ thé bi xử phạt vi phạm hành chính. Vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC cũng có những dấu hiệu pháp lý đặc trưng của vi phạm hành chính nói chung.

Tuy nhiên vẫn có những đặc điểm riêng biệt, như là khách thể của vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC là các quy định pháp luật về phòng cháy, chữa cháy nên các hình thức xử phạt hoặc các biện pháp cưỡng chế với vi phạm hành chính trong lĩnh vực này cũng có đặc thù riêng. Qua khái niệm về vi phạm hành chính và các phân tích nêu trên, có thể đưa ra khái niệm vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC như sau: Vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy là hành vi có lỗi do cá nhân, tổ chức thực hiện, vi phạm quy định của pháp luật về quản lý nhà nước về phòng cháymà không phải tội phạm và theo quy định của pháp luật phải bi xử phạt vi phạm hành chính. Đặc điểm vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy Vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC cũng mang đầy đủ các đặc điểm của vi phạm hành chính nói chung, đồng thời có những đặc trưng riêng dé phân biệt với các vi phạm hành chính khác. Vi phạm hành chính trong lĩnh GVHD: TS.

Nguyễn Ngọc Bích Đại học Luật Hà Nội 13 vực phòng cháy và chữa cháy có những đặc điểm sau: Thứ nhất, vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy và chữa cháy là hành vi trái với các quy định pháp luật về PCCC. Vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC trước hết phải là hành vi của con người hoặc là hoạt động của các cơ quan, tổ chức có tính nguy hiểm cho xã hội. Là những hành vi vi phạm trong lĩnh vực PCCC, vi phạm hoặc thực hiện không đúng các quy định của nhà nước, pháp luật về PCCC, xâm phạm đến khách thé được pháp luật PCCC bảo vệ. Hanh vi đó có thể biéu hiện bằng hành động hoặc không hành động của các chủ thé pháp luật PCCC.

Pháp luật PCCC không điều chỉnh những suy nghĩ, quan niệm, tư tưởng khi chưa biểu hiện thành các hành vi cụ thể. Hành vi trái pháp luật PCCC là hành vi được thực hiện không đúng với những quy định của pháp luật PCCC như không làm những việc mà pháp luật PCCC yêu cầu, làm những việc mà pháp luật PCCC cắm hoặc tiễn hành những hoạt động vượt quá giới hạn, phạm vi cho phép của pháp luật PCCC,. Theo Nghị định 167/2013/NĐ-CP ngày 12/11/2013 Quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội; phòng, chống tệ nạn xã hội; phòng cháy và chữa cháy: phòng, chống bạo lực gia đình (sau đây gọi tắt là Nghị định 167/2013/NĐ-CP) thì những hành vi thực hiện trái với quy định về PCCC như là: Không bố trí, niêm yết tiêu lệnh, biển báo, biển cấm, bién chi dẫn về phòng cháy và chữa cháy; Không cử người có trách nhiệm tham gia đoàn kiểm tra an toàn phòng cháy và chữa cháy; Không thực hiện việc báo cáo về công tác phòng cháy và chữa cháy; Không có biện pháp, phương tiện ngăn ngừa tích tụ tĩnh điện theo quy định;. Điểm d khoản 1 Điều 3 luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012 về nguyên tắc xử ly vi phạm hành chính như sau: “Chi xứ phạt vi phạm hành chính khi có hành vi vi phạm hành chính do pháp luật quy định ”.Vì vậy, muốn biết một hành vi nào đó xâm hại đên các quan hệ xã hội do cá nhân hoặc tô chức thực hiên có phải GVHD: TS.

Nguyễn Ngọc Bích Đại học Luật Hà Nội 14 là vi phạm hành chính trong PCCC hay không thì cần phải căn cứ vào các quy định, yêu cầu trong các quy phạm pháp luật PCCC. Tứ hai, chủ thể vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC. Chủ thê vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC là các tô chức, cá nhân có năng lực chịu trách nhiệm hành chính đã thực hiện hành vi vi pham.Theo quy định của pháp luật nói chung và pháp luật về lĩnh vực PCCC hiện hành, cá nhân là chủ thể của vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC phải là người không mac bệnh tâm thần hoặc mắc các bệnh khác làm mắt kha năng nhận thức hoặc khả năng điều khiến hành vi và đủ độ tuổi theo quy định của pháp luật, cụ thé là: - Người từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi là chủ thể của vi phạm hành chính trong trường hop thực hiện hành vi với lỗi cô ý. Như vậy, khi xác định người ở độ tuổi nay có vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC hay không cần xác định yếu tô lỗi trong mặt chủ quan của họ.

Thông thường người thực hiện hành vi với lỗi có ý là người nhận thức được hành vi của mình là nguy hiểm cho xã hội, bị pháp luật cắm nhưng vẫn thực hiện. - Người từ đủ 16 tuổi trở lên có thé là chủ thé vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC trong mọi trường hợp thực hiện vi phạm. Tổ chức là chủ thé của vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC bao gồm: các cơ quan hành chính nhà nước, các tô chức xã hội, các đơn vị kinh tế, các đơn vị thuộc lực lượng vũ trang nhân dân và các tô chức khác có tư cách pháp nhân theo quy định của pháp luật. - Cá nhân, tổ chức nước ngoài cũng là chủ thé vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC theo quy định của pháp luật Việt Nam, trừ trường hợp Điều ước quốc tế mà Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên có quy định khác thì áp dụng các quy định của Điều ước quốc tế đó.

Thứ ba, vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC là hành vi có lôi của chủ thé. Vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC phải là hành vi có lỗi thể hiện GVHD: TS. Nguyễn Ngọc Bích Đại học Luật Hà Nội 15 dưới hình thức cố ý hoặc vô ý. Lỗi cố ý trực tiếp trong trường hợp chủ thé vi phạm nhận thức rõ hành vi của mình gây nguy hiểm hoặc đe dọa gây nguy hiểm cho xã hội, thấy trước hậu quả nguy hiểm do hành vi của mình gây ra và mong muốn điều đó xảy ra.

Lỗi cô ý gián tiếp trong trường hợp chủ thé vi phạm nhận thức rõ hành vi của mình gây nguy hiểm hoặc đe dọa gây nguy hiểm cho xã hội, thay trước hậu quả nguy hiểm do hành vi của minh gây ra tuy không mong muốn nhưng có ý thức để mặc cho hậu quả đó xảy ra. Lỗi vô ý vì quá tự tin trong trường hợp chủ thê vi phạm nhận thức rõ hành vi của mình là gây nguy hiểm cho xã hội, thấy trước hậu quả nguy hiểm cho xã hội do hành vi của mình gây ra nhưng hi vọng, tin tưởng hậu quả đó sẽ không xảy ra hoặc có thể ngăn chặn được.