Luận văn thạc sĩ lạm phát mục tiêu và khả năng áp dụng nền kinh tế việt nam

Luận văn thạc sĩ kinh tế phân tích lạm phát mục tiêu và khả năng áp dụng nền kinh tế việt nam, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi cho thực tiễn.

• Tác giả: Nguyễn Thị Hà
• Người hướng dẫn: GS. Dương Thị Bình Minh
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Lạm Phát Mục Tiêu Và Khả Năng Áp Dụng Ở Nền Kinh Tế Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU CHUNG
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY
• 3. CHƯƠNG 3: DỮ LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 4. CHƯƠNG 4: NỘI DUNG VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về lạm phát mục tiêu và kinh tế Việt Nam

Lạm phát mục tiêu là một chính sách tiền tệ quan trọng, được áp dụng rộng rãi trên thế giới. Chính sách này nhằm kiểm soát lạm phát và duy trì sự ổn định kinh tế. Tại Việt Nam, lạm phát mục tiêu đang trở thành một chủ đề nóng, đặc biệt trong bối cảnh nền kinh tế đang phát triển mạnh mẽ. Việc áp dụng lạm phát mục tiêu có thể giúp Việt Nam đạt được các mục tiêu kinh tế vĩ mô, nhưng cũng đặt ra nhiều thách thức. Nghiên cứu này sẽ phân tích khả năng áp dụng lạm phát mục tiêu tại Việt Nam, từ đó đưa ra những khuyến nghị phù hợp.

1.1. Khái niệm lạm phát mục tiêu và vai trò của nó

Lạm phát mục tiêu là một chiến lược tiền tệ trong đó ngân hàng trung ương công bố một chỉ tiêu lạm phát cụ thể. Điều này giúp tăng cường tính minh bạch và trách nhiệm giải trình của ngân hàng trung ương. Theo IMF, lạm phát mục tiêu không chỉ giúp kiểm soát lạm phát mà còn tạo điều kiện cho sự phát triển kinh tế bền vững.

1.2. Tình hình lạm phát tại Việt Nam hiện nay

Trong những năm gần đây, lạm phát tại Việt Nam đã có những biến động lớn. Từ năm 2000 đến 2012, lạm phát đã tăng cao, ảnh hưởng đến sức mua và ổn định kinh tế. Việc kiểm soát lạm phát trở thành một nhiệm vụ cấp bách, đòi hỏi các chính sách tiền tệ hiệu quả.

II. Thách thức trong việc áp dụng lạm phát mục tiêu tại Việt Nam

Việc áp dụng lạm phát mục tiêu tại Việt Nam gặp phải nhiều thách thức. Đầu tiên, sự độc lập của ngân hàng trung ương chưa được đảm bảo hoàn toàn. Thứ hai, mối quan hệ giữa công cụ chính sách tiền tệ và lạm phát còn yếu. Cuối cùng, việc thiếu một mục tiêu duy nhất trong chính sách tiền tệ cũng gây khó khăn trong việc thực hiện lạm phát mục tiêu.

2.1. Sự độc lập của ngân hàng trung ương

Sự độc lập của ngân hàng trung ương là yếu tố quan trọng để thực hiện lạm phát mục tiêu. Tuy nhiên, tại Việt Nam, ngân hàng trung ương vẫn chịu nhiều áp lực từ chính phủ, điều này ảnh hưởng đến khả năng điều chỉnh chính sách tiền tệ.

2.2. Mối quan hệ giữa công cụ chính sách và lạm phát

Mối quan hệ giữa công cụ chính sách tiền tệ và lạm phát tại Việt Nam chưa ổn định. Các nghiên cứu cho thấy rằng sự thay đổi trong lãi suất và tỷ giá không có tác động rõ rệt đến lạm phát, điều này làm giảm hiệu quả của chính sách lạm phát mục tiêu.

III. Phương pháp nghiên cứu lạm phát mục tiêu tại Việt Nam

Để nghiên cứu khả năng áp dụng lạm phát mục tiêu tại Việt Nam, cần sử dụng các phương pháp định lượng và định tính. Phân tích dữ liệu lịch sử về lạm phát, lãi suất và tỷ giá sẽ giúp xác định mối quan hệ giữa các biến số này. Ngoài ra, việc khảo sát ý kiến của các chuyên gia kinh tế cũng rất cần thiết.

3.1. Phân tích dữ liệu lịch sử

Phân tích dữ liệu lịch sử về lạm phát và các yếu tố kinh tế vĩ mô sẽ giúp xác định xu hướng và mối quan hệ giữa các biến số. Việc sử dụng mô hình VAR có thể cung cấp cái nhìn sâu sắc về sự tương tác giữa lạm phát và các công cụ chính sách tiền tệ.

3.2. Khảo sát ý kiến chuyên gia

Khảo sát ý kiến của các chuyên gia kinh tế sẽ giúp thu thập thông tin về thực trạng và triển vọng của lạm phát mục tiêu tại Việt Nam. Những ý kiến này sẽ cung cấp cái nhìn đa chiều về khả năng áp dụng chính sách này.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng Việt Nam đã đạt được một số điều kiện cần thiết để áp dụng lạm phát mục tiêu. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần giải quyết, đặc biệt là về sự độc lập của ngân hàng trung ương và mối quan hệ giữa công cụ chính sách và lạm phát. Việc áp dụng lạm phát mục tiêu có thể giúp Việt Nam kiểm soát lạm phát hiệu quả hơn.

4.1. Những điều kiện đã đạt được

Việt Nam đã có những bước tiến trong việc xây dựng khung chính sách tiền tệ. Sự độc lập của ngân hàng trung ương đã được cải thiện, và có một số công cụ chính sách đã được áp dụng hiệu quả trong việc kiểm soát lạm phát.

4.2. Những vấn đề cần giải quyết

Mặc dù đã đạt được một số điều kiện, nhưng vẫn còn nhiều vấn đề cần giải quyết. Cần tăng cường sự độc lập của ngân hàng trung ương và cải thiện mối quan hệ giữa công cụ chính sách và lạm phát để đảm bảo hiệu quả của lạm phát mục tiêu.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của lạm phát mục tiêu tại Việt Nam

Kết luận cho thấy rằng lạm phát mục tiêu có thể là một giải pháp hiệu quả cho nền kinh tế Việt Nam. Tuy nhiên, để thực hiện thành công, cần có sự đồng thuận từ các bên liên quan và cải cách mạnh mẽ trong chính sách tiền tệ. Triển vọng tương lai của lạm phát mục tiêu tại Việt Nam phụ thuộc vào khả năng giải quyết các thách thức hiện tại.

5.1. Tầm quan trọng của lạm phát mục tiêu

Lạm phát mục tiêu không chỉ giúp kiểm soát lạm phát mà còn tạo điều kiện cho sự phát triển kinh tế bền vững. Việc áp dụng chính sách này có thể giúp Việt Nam đạt được các mục tiêu kinh tế vĩ mô.

5.2. Hướng đi tương lai cho chính sách tiền tệ

Để thực hiện lạm phát mục tiêu thành công, cần có những cải cách mạnh mẽ trong chính sách tiền tệ. Cần tăng cường sự độc lập của ngân hàng trung ương và cải thiện mối quan hệ giữa công cụ chính sách và lạm phát.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 2000-2012, nền kinh tế Việt Nam trải qua nhiều biến động về lạm phát với các mức độ khác nhau. Cụ thể, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) duy trì dưới 5% trong giai đoạn 2000-2003, nhưng sau đó tăng lên mức 9,5% năm 2004 và đạt đỉnh 22,96% năm 2008 do tác động của giá xăng dầu thế giới và chính sách tiền tệ mở rộng. Tăng trưởng GDP cũng biến động, từ mức 7,24% năm 2003 giảm xuống 5,32% năm 2009. Chính sách tiền tệ đa mục tiêu hiện nay của Việt Nam, bao gồm kiểm soát lạm phát, ổn định tỷ giá và thúc đẩy tăng trưởng, đang bộc lộ nhiều hạn chế khi phải cân bằng các mục tiêu này.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là đánh giá khả năng áp dụng khuôn khổ chính sách tiền tệ lạm phát mục tiêu (LPMT) tại Việt Nam, dựa trên ba điều kiện tiên quyết: sự độc lập của Ngân hàng Nhà nước (NHNN), sự tồn tại của một mục tiêu duy nhất trong chính sách tiền tệ, và mối quan hệ ổn định, có thể dự báo được giữa công cụ chính sách tiền tệ và lạm phát. Nghiên cứu sử dụng dữ liệu quý từ 2001 đến 2013, tập trung phân tích mối quan hệ giữa các biến kinh tế như CPI, cung tiền mở rộng M2, lãi suất, tỷ giá danh nghĩa và GDP thực.

Việc áp dụng LPMT được kỳ vọng giúp ổn định lạm phát, nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm giải trình của NHNN, đồng thời tạo ra một neo danh nghĩa mạnh mẽ cho nền kinh tế. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh Việt Nam đang tìm kiếm giải pháp chính sách tiền tệ hiệu quả hơn để kiểm soát lạm phát và thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình nghiên cứu về chính sách tiền tệ lạm phát mục tiêu, trong đó:

• Khái niệm Lạm phát mục tiêu (LPMT): Là chiến lược chính sách tiền tệ trong đó Ngân hàng Trung ương công bố mục tiêu lạm phát định lượng trung hạn và cam kết đạt được mục tiêu này nhằm ổn định giá cả và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. IMF và các nghiên cứu của Miskin (2000, 2004, 2005) nhấn mạnh các yếu tố cốt lõi của LPMT gồm công bố mục tiêu, cam kết thể chế, minh bạch thông tin và trách nhiệm giải trình.

• Ba điều kiện tiên quyết để áp dụng LPMT thành công: (1) Sự độc lập của ngân hàng trung ương trong việc sử dụng công cụ chính sách tiền tệ; (2) Một mục tiêu duy nhất, tránh mâu thuẫn giữa các mục tiêu chính sách; (3) Mối quan hệ ổn định và có thể dự báo được giữa công cụ chính sách tiền tệ và lạm phát.

• Mô hình VAR (Vector Autoregression): Được sử dụng để phân tích mối quan hệ động giữa các biến kinh tế như cung tiền M2, CPI, lãi suất, tỷ giá và GDP thực. Mô hình VAR cho phép đánh giá tác động của các cú sốc chính sách tiền tệ lên lạm phát và các biến kinh tế khác theo thời gian.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Dữ liệu kinh tế vĩ mô quý từ quý 1/2001 đến quý 1/2013, bao gồm chỉ số giá tiêu dùng (CPI), cung tiền mở rộng M2, tỷ giá danh nghĩa (NER), lãi suất cho vay 3 tháng (R) và tổng sản phẩm quốc nội thực (GDP), được thu thập từ Tổng cục Thống kê và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

• Phương pháp phân tích: Nghiên cứu sử dụng phương pháp kinh tế lượng với mô hình VAR để kiểm định mối quan hệ giữa các biến chính sách tiền tệ và lạm phát. Các bước phân tích bao gồm kiểm định nghiệm đơn vị (ADF test) để xác định tính dừng của chuỗi dữ liệu, kiểm định đồng liên kết Johansen để đánh giá mối quan hệ dài hạn giữa các biến, phân tích hàm phản ứng đẩy (Impulse Response Function - IRF) và phân rã phương sai (Variance Decomposition - VDC) để đánh giá tác động của các cú sốc lên các biến trong mô hình.

• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu tập trung phân tích dữ liệu trong giai đoạn 2001-2013, phản ánh các biến động kinh tế và chính sách tiền tệ của Việt Nam trong hơn một thập kỷ, đặc biệt là các giai đoạn biến động lạm phát cao và chính sách tiền tệ đa mục tiêu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Sự độc lập của Ngân hàng Nhà nước còn hạn chế: Luật NHNN năm 2010 cho phép NHNN có quyền tự chủ trong lựa chọn công cụ chính sách tiền tệ, nhưng NHNN vẫn chịu sự chi phối lớn từ Chính phủ và Quốc hội về mục tiêu lạm phát và các chính sách tài khóa. Mục tiêu chính sách tiền tệ hiện còn rộng và đa mục tiêu, gây khó khăn trong việc ưu tiên và thực thi chính sách.

2. Không tồn tại mối quan hệ đồng liên kết ổn định giữa cung tiền M2 và lạm phát CPI: Kết quả kiểm định Johansen cho thấy không có đồng liên kết giữa M2 và CPI ở mức ý nghĩa 5%, cho thấy mối quan hệ giữa cung tiền và giá cả tại Việt Nam không ổn định và khó dự báo. Phân tích hàm phản ứng đẩy cho thấy cung tiền mới đưa vào có ảnh hưởng rất nhỏ và không có ý nghĩa thống kê lớn lên lạm phát trong ngắn hạn và dài hạn.

3. Lãi suất và tỷ giá không có tác động dự báo mạnh đến lạm phát: Khi thêm lãi suất và tỷ giá vào mô hình VAR, kết quả vẫn cho thấy các biến này không có ý nghĩa thống kê lớn trong việc giải thích biến động lạm phát. Lạm phát chủ yếu được giải thích bởi chính nó với tính ỳ cao, đặc biệt trong ngắn hạn.

4. Chính sách tiền tệ đa mục tiêu gây khó khăn trong điều hành: Việc NHNN phải đồng thời theo đuổi nhiều mục tiêu như ổn định giá trị đồng tiền, tăng trưởng kinh tế, ổn định tỷ giá và an toàn hệ thống ngân hàng làm giảm hiệu quả của chính sách tiền tệ và gây ra sự mâu thuẫn trong ưu tiên chính sách.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy Việt Nam chưa đáp ứng đầy đủ các điều kiện tiên quyết để áp dụng chính sách lạm phát mục tiêu một cách hiệu quả. Sự thiếu độc lập hoàn toàn của NHNN và sự đa mục tiêu trong chính sách tiền tệ làm giảm khả năng NHNN sử dụng công cụ chính sách tiền tệ một cách linh hoạt và hiệu quả. Mối quan hệ không ổn định giữa cung tiền và lạm phát phản ánh sự phức tạp của nền kinh tế Việt Nam, trong đó các yếu tố như tỷ giá cố định, dòng vốn tự do và các cú sốc bên ngoài ảnh hưởng lớn đến biến động giá cả.

So sánh với các nước mới nổi như Hàn Quốc, Chile và Brazil, nơi LPMT được áp dụng thành công nhờ sự độc lập cao của ngân hàng trung ương, mục tiêu chính sách rõ ràng và mối quan hệ ổn định giữa công cụ chính sách và lạm phát, Việt Nam cần cải thiện các thể chế và chính sách để tiến gần hơn đến mô hình này. Việc sử dụng mô hình VAR và các phân tích thống kê cung cấp bằng chứng thực nghiệm rõ ràng về những hạn chế hiện tại của chính sách tiền tệ Việt Nam.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các bảng kiểm định đồng liên kết, biểu đồ hàm phản ứng đẩy và phân rã phương sai để minh họa mức độ ảnh hưởng của các biến chính sách tiền tệ lên lạm phát theo thời gian, giúp làm rõ tính không ổn định và hạn chế trong mối quan hệ này.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường độc lập của Ngân hàng Nhà nước: Cần sửa đổi khung pháp lý để NHNN có quyền tự chủ cao hơn trong việc lựa chọn và sử dụng công cụ chính sách tiền tệ, giảm sự can thiệp từ Chính phủ và Quốc hội về mục tiêu lạm phát. Mục tiêu này nên được thực hiện trong vòng 3-5 năm tới, do Bộ Tài chính và Quốc hội chủ trì phối hợp với NHNN.

2. Xác định mục tiêu chính sách tiền tệ duy nhất và rõ ràng: Ưu tiên mục tiêu ổn định lạm phát làm mục tiêu chính, giảm bớt các mục tiêu mâu thuẫn như ổn định tỷ giá cố định hoặc tăng trưởng tín dụng không kiểm soát. Việc này giúp nâng cao tính minh bạch và hiệu quả điều hành chính sách, thực hiện trong 2-3 năm tới bởi NHNN và Chính phủ.

3. Phát triển thị trường tài chính và công cụ chính sách: Mở rộng và đa dạng hóa các công cụ thị trường mở, phát triển thị trường trái phiếu chính phủ để NHNN có thể điều tiết cung tiền hiệu quả hơn, giảm phụ thuộc vào các công cụ hành chính như hạn mức tín dụng. Thời gian thực hiện 3-5 năm, do NHNN phối hợp với Bộ Tài chính và các tổ chức tài chính.

4. Nâng cao năng lực dự báo và minh bạch thông tin: Xây dựng hệ thống dự báo lạm phát chính thức, công bố định kỳ các báo cáo chính sách tiền tệ và lạm phát để tăng cường trách nhiệm giải trình và tạo niềm tin cho thị trường. Thực hiện ngay trong 1-2 năm tới, do NHNN chủ trì.

5. Điều chỉnh chính sách tỷ giá linh hoạt hơn: Chuyển từ tỷ giá cố định sang cơ chế tỷ giá thả nổi có quản lý để giảm áp lực lên chính sách tiền tệ và tăng khả năng kiểm soát lạm phát. Thời gian thực hiện 3-5 năm, do NHNN và Bộ Tài chính phối hợp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách tiền tệ: Luận văn cung cấp phân tích sâu sắc về hiệu quả và hạn chế của chính sách tiền tệ hiện hành, giúp họ xây dựng các chính sách phù hợp hơn với điều kiện kinh tế Việt Nam.

2. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam: Các cán bộ và chuyên gia tại NHNN có thể sử dụng kết quả nghiên cứu để cải thiện công cụ điều hành, nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm giải trình trong chính sách tiền tệ.

3. Các nhà nghiên cứu và học giả kinh tế: Luận văn là tài liệu tham khảo quý giá về mô hình VAR ứng dụng trong phân tích chính sách tiền tệ và lạm phát tại các nền kinh tế mới nổi, đặc biệt là Việt Nam.

4. Các tổ chức tài chính và đầu tư: Hiểu rõ hơn về cơ chế điều hành chính sách tiền tệ và rủi ro lạm phát giúp các tổ chức này đưa ra quyết định đầu tư và quản lý rủi ro hiệu quả hơn trong bối cảnh kinh tế Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Lạm phát mục tiêu là gì và tại sao Việt Nam cần áp dụng?
   Lạm phát mục tiêu là chiến lược chính sách tiền tệ trong đó Ngân hàng Trung ương công bố và cam kết đạt mục tiêu lạm phát cụ thể nhằm ổn định giá cả và thúc đẩy tăng trưởng. Việt Nam cần áp dụng để kiểm soát lạm phát hiệu quả hơn, nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm giải trình của NHNN.

2. Tại sao sự độc lập của Ngân hàng Nhà nước lại quan trọng?
   Độc lập giúp NHNN tự do sử dụng công cụ chính sách tiền tệ mà không bị chi phối bởi các mục tiêu chính trị hay tài khóa, từ đó tăng hiệu quả kiểm soát lạm phát và ổn định kinh tế vĩ mô.

3. Mối quan hệ giữa cung tiền và lạm phát tại Việt Nam như thế nào?
   Nghiên cứu cho thấy mối quan hệ này không ổn định và khó dự báo, cung tiền mới đưa vào có ảnh hưởng rất nhỏ đến lạm phát, phản ánh sự phức tạp của nền kinh tế và các yếu tố khác như tỷ giá và dòng vốn.

4. Việt Nam có thể áp dụng LPMT ngay lập tức không?
   Không, Việt Nam cần cải thiện các điều kiện tiên quyết như tăng cường độc lập của NHNN, xác định mục tiêu chính sách rõ ràng, phát triển thị trường tài chính và nâng cao năng lực dự báo trước khi áp dụng hiệu quả LPMT.

5. Mô hình VAR giúp gì trong nghiên cứu này?
   Mô hình VAR cho phép phân tích mối quan hệ động giữa các biến kinh tế và đánh giá tác động của các cú sốc chính sách tiền tệ lên lạm phát theo thời gian, cung cấp bằng chứng thực nghiệm về hiệu quả chính sách tiền tệ.

Kết luận

• Việt Nam chưa đáp ứng đầy đủ các điều kiện tiên quyết để áp dụng chính sách lạm phát mục tiêu hiệu quả, đặc biệt về sự độc lập của Ngân hàng Nhà nước và mối quan hệ ổn định giữa công cụ chính sách tiền tệ và lạm phát.
• Chính sách tiền tệ đa mục tiêu hiện nay gây khó khăn trong điều hành và làm giảm hiệu quả kiểm soát lạm phát.
• Mối quan hệ giữa cung tiền M2 và lạm phát CPI không ổn định, lãi suất và tỷ giá cũng không có tác động dự báo mạnh đến lạm phát.
• Cần tăng cường độc lập của NHNN, xác định mục tiêu chính sách duy nhất, phát triển thị trường tài chính và nâng cao năng lực dự báo để tiến tới áp dụng LPMT.
• Các bước tiếp theo bao gồm sửa đổi khung pháp lý, xây dựng hệ thống dự báo lạm phát và điều chỉnh chính sách tỷ giá linh hoạt hơn nhằm nâng cao hiệu quả chính sách tiền tệ tại Việt Nam.

Hành động ngay: Các nhà hoạch định chính sách và NHNN cần phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất để cải thiện môi trường chính sách tiền tệ, hướng tới một nền kinh tế ổn định và phát triển bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU Tại nhiều nước, lạm phát được coi là vấn đề kinh tế- xã hội rất nghiêm trọng. Khi một nền kinh tế có lạm phát ở mức độ cao sẽ dẫn đến sụt giảm tiết kiệm, sụp đổ đầu tư, các luồng vốn trong nước sẽ chạy ra nước ngoài. Ngoài ra, lạm phát sẽ làm giảm nhịp độ tăng trưởng kinh tế, mất khả năng thực hiện những kế hoạch dài hạn của quốc gia và nhược điểm của nó tạo nên sự căng thẳng về chính trị và xã hội. Chính phủ mỗi nước luôn luôn phấn đấu tìm ra những giải pháp, chính sách để đối phó và khắc phục khi lạm phát xảy ra.

Từ đó chính sách lạm phát mục tiêu ra đời. Việt Nam đã và đang thực hiện chính sách tiền tệ đa mục tiêu. Chúng ta vừa kỳ vọng đẩy nhanh tốc độ tăng trưởng, nhanh chóng vươn lên và ra khỏi nhóm nước có thu nhập thấp và giải quyết công ăn việc làm, vừa kỳ vọng kiểm soát giá cả và lạm phát, ổn định tiền tệ, vừa sử dụng chính sách tiền tệ như một công cụ bổ trợ ổn định ngân sách, xóa đói giảm nghèo, đảm bảo an ninh quốc gia. Thực hiện chính sách tiền tệ đa mục tiêu với neo danh nghĩa là tổng phương tiện thanh toán chúng ta cũng đã đạt được một số thành tựu nhất định.

Tuy nhiên, trong những năm gần đây, cơ chế chính sách tiền tệ này đã bắt đầu bộc lộ những hạn chế của mình. Vậy làm thế nào để vừa kiềm chế được lạm phát, vừa tiếp tục tăng trưởng ở mức độ hợp lý là một bài toán rất khó. Ngày càng nhiều các nước áp dụng khuôn khổ lạm phát mục tiêu, khuôn khổ này được mở rộng từ các nước công nghiệp cho các nước có thị trường mới nổi như Brazil, Chile, Colombia, Hungary, Israel, Hàn Quốc, Ba Lan, Nam Phi, Thái Lan…và đã đạt được những thành công trong việc kiềm chế lạm phát. Bài nghiên cứu cũng đã tìm hiểu các điều kiện tiên quyết để thực hiện chính sách tiền tệ lạm phát mục tiêu và kinh nghiệm của các thị trường mới nổi trong việc thực hiện khuôn khổ LPMT.

Phần này sẽ được trình bày ở mục 2. Tuy nhiên, một vấn đề quan trọng đặt ra là liệu Việt Nam hiện nay đã có đủ điều kiện áp dụng khuôn khổ chính sách tiền tệ lạm phát mục tiêu hay chưa? Đây cũng chính là mục tiêu của bài nghiên cứu và phần này được trình bày ở mục 4.2 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 3 CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY Có nhiều công trình nghiên cứu quốc tế về khuôn khổ chính sách tiền tệ lạm phát mục tiêu. Các công trình nghiên cứu tập trung vào những nội dung cơ bản của khuôn khổ LPMT, bao gồm: khái niệm, lợi ích khi thực hiện chính sách tiền tệ LPMT, những điều kiện tiên quyết để áp dụng khuôn khổ LPMT thành công. Khái niệm lạm phát mục tiêu.

Qũy tiền tệ quốc tế IMF cho rằng: Chính sách tiền tệ LPMT là một bản công báo ra công chúng về chỉ tiêu trung hạn của lạm phát cũng như uy tín của cơ quan thẩm quyền về tiền tệ để đạt mục tiêu này. Các yếu tố khác bao gồm phổ biến thông tin về các kế hoạch và mục tiêu của nhà hoạch định chính sách tiền tệ tới công chúng và thị trường, cũng như trách nhiệm giải trình của Ngân hàng Trung ương để đạt được các chỉ tiêu lạm phát của mình. Các quyết định về chính sách tiền tệ sẽ dựa trên độ lệch dự báo lạm phát (một cách hoàn toàn hay rõ ràng) đóng vai trò là chỉ tiêu trung gian của chính sách tiền tệ”. Miskin (2000) lạm phát mục tiêu là một chiến lược tiền tệ bao gồm 5 nhân tố: (1) công bố ra công chúng mục tiêu lạm phát định lượng trong trung hạn;(2) cam kết thể chế nhằm ổn định giá cả như một mục tiêu chủ yếu của chính sách tiền tệ; (3) chiến lược thông tin bao gồm nhiều biến số ( không chỉ có tổng cung tiền hay tỷ giá hối đoái) được sử dụng cho việc thiết lập công cụ chính sách; (4) tăng tính minh bạch của chiến lược chính sách tiền tệ thông qua việc công bố ra công chúng và thị trường về kế hoạch, mục tiêu, những quyết định của Ngân hàng trung ương và (5) tăng trách nhiệm giải trình.

Có nhiều khái niệm khác nhau về lạm phát mục tiêu, nhưng tựu trung các nghiên cứu đều nhất trí rằng: Lạm phát mục tiêu là một khung cơ bản cho chính sách tiền tệ trong đó NHTW tính toán và công khai công bố một chỉ số lạm phát mục tiêu, và sẽ cố gắng duy trì mục tiêu này để đạt được mục tiêu tăng trưởng kinh tế ổn định và tỷ lệ thất nghiệp thấp. Miskin (2004): Khuôn khổ lạm phát mục tiêu ở các nước thì rất phức tạp, LPMT không phải là một liều thuốc hữu hiệu giúp các nước này tăng cường tính ổn TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 4 định của nền kinh tế. Tác giả xem xét những khía cạnh của các nước có nền kinh tế chuyển đổi và mới nổi để lạm phát mục tiêu có thể thực hiện, những khó khăn mà các nước này gặp phải. Những khó khăn và khác biệt bao gồm: (i) các định chế tài khóa yếu kém, (ii) các định chế tài chính yếu kém, (iii) mức độ tin cậy thấp của các định chế tiền tệ, (iv) tình trạng đô la hóa, và (v) tính dễ bị tổn thương của các nước này trước sự dừng lại đột ngột của dòng vốn vào.

Theo tác giả, các quốc gia có nền kinh tế chuyển đổi và mới nổi nên tập trung vào phát triển những thể chế này để đảm bảo chiến lược chính sách tiền tệ hướng về lạm phát mục tiêu tạo ra được các kết quả vĩ mô tốt hơn. Trong nghiên cứu này, tác giả lấy hai trường hợp nghiên cứu là ChiLe và Brazin, hai nước này có những kinh nghiệm quý báu trong việc giảm lạm phát và duy trì ổn định vĩ mô từ mức lạm phát cao thông qua thực hiện khuôn khổ chính sách tiền tệ lạm phát mục tiêu. Miskin (2005): Khuôn khổ LPMT giúp các nước có tỷ lệ lạm phát thấp hơn trong dài hạn; tỷ lệ lạm phát cũng ít bị ảnh hưởng bởi các cú sốc giá dầu, tỷ giá hối đoái, tăng cường tính độc lập của CSTT; nâng cao hiệu quả của CSTT. Khuôn khổ LPMT không những giúp quốc gia giảm lạm phát mà còn giữ cho tỷ lệ lạm phát ổn định.

Joel Bogdanski, Alexandre Antonio Tombini và Sergio Ribeiro C.Werlang (2000): khuôn khổ lạm phát mục tiêu giúp cải thiện tính minh bạch của CSTT bằng việc tăng cường trao đổi với công chúng (việc thông báo, trao đổi với công chúng, những người tham gia thị trường tài chính là rất quan trọng), tăng trách nhiệm của NHTW trong việc đạt được mục tiêu. Khuôn khổ LPMT cũng giúp cho nhân viên của ngân hàng hiểu rõ hơn cơ chế truyền tải của CSTT, và có hiểu biết để quyết định kênh nào là phù hợp để đạt được mục tiêu lạm phát. Giorgi Bakradze và Andreas Billmeier (2010) đã nghiên cứu ước lượng và thấy nước Georgia đã sẵn sàng thông qua chính sách lạm phát mục tiêu. Sau khi quan sát các điều kiện tiên quyết để thực hiện LPMT, bài nghiên cứu tập trung vào một điều kiện tiên quyết đặc biệt là kỹ thuật chuyển giao tiền tệ ổn định.

Bài nghiêncứu chỉ TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 5 ra rằng chỉ có sự độc lập của ngân hàng trung ương có thể vượt qua được thủ tục hành chính và hoạt động yếu kém và thiết lập một kỹ thuật chuyển giao tin cậy hơn. Batini và Douglas Laxton (2007) đã nghiên cứu các điều kiện theo đó lạm phát mục tiêu có thể được thông qua và kinh nghiệm ở các nền kinh tế mới nổi. Dựa trên quan sát mới và chi tiết của 31 ngân hàng trung ương, tác giả đã chỉ ra rằng lạm phát mục tiêu ở các nước kinh tế mới nổi đã đem lại lợi ích to lớn cho các nước thông qua nó cân đối với các mục tiêu khác như tiền hay mục tiêu tỷ giá. Hơn nữa so sánh hiệu quả của các nước thực hiện lạm phát mục tiêu với các nước theo đuổi các chính sách tiền tệ khác đã chỉ ra rằng có một sự cải tiến lớn trong neo lạm phát và lạm phát kỳ vọng không có ảnh hưởng bất lợi đối với sản lượng đầu ra.

Thêm nữa, dưới lạm phát mục tiêu, lãi suất, tỷ giá và dự trữ quốc tế ít mất ổn định hơn và rủi ro tiền tệ do liên quan đến tiền hay tỷ giá mục tiêu là thấp hơn. Thú vị hơn, “IT làm cho tỷ giá tốt hơn”. Bằng chứng quan sát chỉ ra rằng không cần thiết các nướcđáp ứng một cách nghiêm ngặt các điều kiện tiên quyết về hành chính, kỹ thuật, và kinh tế để có thể thông qua thành công lạm phát mục tiêu. Điều kiện tiên quyết của lạm phát mục tiêu.

Ba điều kiện tiên quyết để thực thi chính sách lạm phát mục tiêu là: 1) sự độc lập của ngân hàng trung ương, 2) sự vắng mặt của những cam kết đối với các mục tiêu khác mà nó có thể mâu thuẫn với mục tiêu lạm phát thấp, 3) sự hiện hữu của mối quan hệ ổn định và có thể tiên đoán được giữa công cụ thực hiện chính sách tiền tệ và lạm phát. Sự độc lập của ngân hàng trung ương Yêu cầu cơ bản của chính sách lạm phát mục tiêu là ngân hàng trung ương phải có sự độc lập hoàn toàn để điều chỉnh tự do các công cụ của chính sách tiền tệ nhằm đạt được mục tiêu lạm phát thấp. Sự độc lập không mang nghĩa độc lập hoàn toàn nhưng ít nhất độc lập trong công cụ cho phép tự do hơn trong việc quản lý chính sách tiền tệ và hàm ý chính rằng ngân hàng trung ương không thể cung cấp tiền cho ngân sách chính phủ. Theo đó, ngân hàng trung ương không nên được yêu cầu tỷ lệ TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 6 lãi suất thấp trên nợ công hoặc duy trì một tỷ giá danh nghĩa đặc biệt.

Không nên có bất cứ áp đặt nào lên ngân hàng trung ương để nâng tỷ lệ tăng trưởng theo đó mâu thuẫn với việc đạt được lạm phát mục tiêu (Debelle và Lim, 1998). Đảm bảo rằng mục tiêu lạm phát không bị ảnh hưởng bởi các mục tiêu khác. Điều kiện thứ hai để thông qua chính sách lạm phát mục tiêu là sự vắng mặt của các mục tiêu danh nghĩa khác như tiền lương, nhân công và tỷ giá danh nghĩa. Nói cách khác, chỉ có một mục tiêu duy nhất trong hệ thống.