Luận Văn Thạc Sĩ Về Mô Hình Tập Đoàn Tài Chính Tại Ngân Hàng TMCP Đông Á

Tổng hợp kiến thức Mô Hình Tập Đoàn Tài Chính Tại Ngân Hàng TMCP Đông Á ..., tiếp cận khoa học, hỗ trợ học tập và nghiên cứu hiệu quả trong kinh tế

• Tác giả: Phạm Hồng Kiên
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Việt Dũng
• Trường học: Trường Đại học Ngoại thương
• Chuyên ngành: Kinh tế thế giới và Quan hệ kinh tế quốc tế
• Đề tài: Xây dựng mô hình tập đoàn tài chính tại Ngân hàng TMCP Đông Á trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG VÀ HÌNH
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ TẬP ĐOÀN TÀI CHÍNH - NGÂN HÀNG
• 1.1. Khái niệm về tập đoàn tài chính - ngân hàng
• 1.2. Cơ cấu tổ chức và mô hình cơ bản của tập đoàn tài chính - ngân hàng
• 1.2.1. Cơ cấu tổ chức tập đoàn tài chính - ngân hàng
• 1.2.2. Mô hình cơ bản của tập đoàn tài chính - ngân hàng
• 1.2.2.1. Theo mức độ chuyên môn hóa
• 1.2.2.2. Theo tính chất và phạm vi hoạt động
• 1.2.3. Một số cấu trúc tập đoàn tài chính - ngân hàng trên thế giới
• 1.3. Các đặc trưng của tập đoàn tài chính - ngân hàng
• 1.3.1. Đặc trưng chung của tập đoàn
• 1.3.2. Đặc trưng riêng của các công ty trong tập đoàn
• 1.4. Điều kiện hình thành và yếu tố tác động đến hiệu quả hoạt động của tập đoàn tài chính - ngân hàng
• 1.4.1. Điều kiện hình thành
• 1.4.1.1. Điều kiện khách quan
• 1.4.1.2. Điều kiện chủ quan
• 1.4.2. Yếu tố tác động đến hiệu quả hoạt động của tập đoàn tài chính - ngân hàng
• 1.4.2.1. Môi trường vĩ mô
• 1.4.2.2. Môi trường vi mô
• 1.5. Các phương thức hình thành tập đoàn tài chính - ngân hàng
• 1.6. Bối cảnh kinh tế thế giới và xu hướng hình thành tập đoàn tài chính - ngân hàng tại Việt Nam
• 1.6.1. Bối cảnh kinh tế thế giới hiện nay
• 1.6.2. Xu hướng hình thành tập đoàn tài chính - ngân hàng tại Việt Nam
• 1.7. Kinh nghiệm từ quá trình hình thành một số tập đoàn trên thế giới
• 1.7.1. Tập đoàn CitiGroup
• 1.7.2. Tập đoàn OCBC
• 1.7.3. Tập đoàn BOCHK
• 1.8. Bài học kinh nghiệm đối với NHTM Việt Nam
• 1.9. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG NHTMCP ĐÔNG Á HIỆN NAY
• 2.1. Mô hình hoạt động và cơ cấu tổ chức
• 2.1.1. Mô hình hoạt động
• 2.1.1.1. Mô hình hoạt động
• 2.1.1.2. Nhận xét về mô hình hoạt động
• 2.1.2. Mức vốn điều lệ
• 2.1.2.1. Nhận xét về cơ cấu vốn
• 2.1.3. Cơ cấu tổ chức
• 2.1.4. Nguồn nhân lực
• 2.2. Kết quả hoạt động kinh doanh
• 2.2.1. Ngành nghề, phạm vi và hoạt động kinh doanh
• 2.2.2. Huy động vốn
• 2.2.3. Hoạt động tín dụng
• 2.2.4. Hoạt động thanh toán
• 2.2.5. Phát triển thẻ
• 2.2.6. Các hoạt động khác
• 2.2.7. Kết quả hoạt động kinh doanh
• 2.2.7.1. Một số nét chính về kết quả kinh doanh 2009
• 2.2.7.2. Kế hoạch kinh doanh năm 2010
• 2.3. Quá trình xây dựng mô hình tập đoàn tài chính tại Ngân hàng TMCP Đông Á hiện nay
• 2.3.1. Nhu cầu hình thành tập đoàn tài chính tại Ngân hàng TMCP Đông Á
• 2.3.2. Cơ hội - thách thức của NHTMCP Đông Á sau khi trở thành tập đoàn TC- NH
• 2.3.2.1. Tình hình kinh tế Việt Nam và thế giới
• 2.3.2.2. Thương hiệu
• 2.3.2.3. Thách thức
• 2.3.2.3.1. Về mặt pháp luật và công tác quản trị điều hành chung
• 2.3.2.3.2. Về cơ chế hoạt động của DAB
• 2.3.2.3.3. Sự chuyển dịch cơ cấu nguồn lực lao động
• 2.3.2.3.4. Áp lực cạnh tranh ngày càng gay gắt
• 2.3.2.3.5. Môi trường kinh doanh có nhiều biến động bất lợi
• 2.3.3. Nguyên nhân và chỉ số điều kiện để xây dựng tập đoàn TCNH
• 2.3.3.1. Chỉ số điều kiện xây dựng tập đoàn TCNH
• 2.4. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP XÂY DỰNG MÔ HÌNH TẬP ĐOÀN TÀI CHÍNH TẠI NGÂN HÀNG TMCP ĐÔNG Á
• 3.1. Chiến lược phát triển thời gian tới của DAB
• 3.2. Mô hình và các giải pháp xây dựng mô hình tập đoàn TC-NH tại DAB
• 3.2.1. Mô hình tập đoàn DAB
• 3.2.2. Các giải pháp xây dựng DAB thành tập đoàn TCNH
• 3.2.2.1. Tái cơ cấu mô hình tổ chức hoạt động, bộ máy quản lý, điều hành
• 3.2.2.2. Tiếp tục tăng cường năng lực tài chính, nâng cao quy mô vốn tự có và tỷ lệ an toàn
• 3.2.2.3. Phát triển, mở rộng quy mô và loại hình hoạt động
• 3.2.2.4. Duy trì thế mạnh của DAB và tăng cường công tác quảng bá thương hiệu DAB trong nước và trên thế giới
• 3.2.2.5. Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực
• 3.2.2.6. Hiện đại hóa công nghệ ngân hàng
• 3.2.3. Lộ trình thực hiện giải pháp
• 3.2.4. Kiến nghị về phía Nhà nước
• 3.2.5. Kiến nghị về phía DAB
• 3.3. Kết luận chương 3
• KẾT LUẬN CHUNG
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về tập đoàn tài chính ngân hàng

Tập đoàn tài chính - ngân hàng (TC-NH) là một thực thể kinh tế bao gồm nhiều doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực tài chính và ngân hàng. Mỗi thành viên trong tập đoàn là một pháp nhân độc lập, nhưng có mối liên kết chặt chẽ để tối ưu hóa hiệu quả hoạt động. Mục tiêu chính của việc hình thành tập đoàn TC-NH là mở rộng quy mô và đổi mới công nghệ, từ đó giảm chi phí và tối đa hóa lợi nhuận. Cơ cấu tổ chức của tập đoàn thường bao gồm một công ty mẹ và nhiều công ty con, trong đó công ty mẹ đóng vai trò điều phối và quản lý các hoạt động của các công ty con. Mô hình này giúp tập đoàn tận dụng sức mạnh tổng hợp và giảm thiểu rủi ro trong hoạt động tài chính.

1.1 Khái niệm về tập đoàn tài chính ngân hàng

Tập đoàn TC-NH được định nghĩa là một liên hợp pháp nhân, trong đó các doanh nghiệp thành viên hỗ trợ lẫn nhau để đạt được hiệu quả tối đa. Mối quan hệ giữa các thành viên không chỉ dựa trên lợi ích tài chính mà còn bao gồm việc chia sẻ nguồn lực và giảm chi phí. Điều này giúp các thành viên trong tập đoàn có thể cạnh tranh hiệu quả hơn trong thị trường tài chính đầy biến động.

1.2 Cơ cấu tổ chức và mô hình cơ bản của tập đoàn tài chính ngân hàng

Cơ cấu tổ chức của tập đoàn TC-NH thường bao gồm một công ty mẹ và nhiều công ty con. Công ty mẹ có vai trò điều phối và quản lý các hoạt động của các công ty con, đồng thời nắm giữ cổ phần chi phối. Mô hình này cho phép các công ty con hoạt động độc lập nhưng vẫn nằm trong sự kiểm soát của công ty mẹ, từ đó tối ưu hóa hiệu quả hoạt động và giảm thiểu rủi ro.

II. Thực trạng ngân hàng TMCP Đông Á hiện nay

Ngân hàng TMCP Đông Á (DAB) hiện đang hoạt động với mô hình ngân hàng thương mại cổ phần, tuy nhiên, để trở thành một tập đoàn tài chính - ngân hàng, DAB cần phải cải thiện nhiều mặt. Mô hình hoạt động của DAB hiện tại chưa đủ mạnh để cạnh tranh với các ngân hàng lớn khác. Cơ cấu tổ chức và nguồn nhân lực cần được nâng cao để đáp ứng yêu cầu phát triển. Kết quả hoạt động kinh doanh của DAB trong những năm qua cho thấy ngân hàng này đã có những bước tiến nhất định, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần vượt qua.

2.1 Mô hình hoạt động và cơ cấu tổ chức

Mô hình hoạt động của DAB hiện tại chủ yếu tập trung vào các dịch vụ ngân hàng truyền thống. Cơ cấu tổ chức của ngân hàng cần được tái cấu trúc để phù hợp với mô hình tập đoàn tài chính. Việc nâng cao năng lực tài chính và cải thiện quy trình quản lý là rất cần thiết để DAB có thể phát triển bền vững trong tương lai.

2.2 Kết quả hoạt động kinh doanh

Kết quả hoạt động kinh doanh của DAB trong năm 2009 cho thấy ngân hàng đã đạt được một số thành tựu nhất định. Tuy nhiên, để trở thành một tập đoàn tài chính - ngân hàng, DAB cần phải cải thiện hơn nữa về chất lượng dịch vụ và mở rộng quy mô hoạt động. Việc phát triển các sản phẩm và dịch vụ mới sẽ giúp DAB thu hút thêm khách hàng và nâng cao vị thế cạnh tranh.

III. Giải pháp xây dựng mô hình tập đoàn tài chính tại ngân hàng TMCP Đông Á

Để xây dựng thành công mô hình tập đoàn tài chính tại DAB, ngân hàng cần thực hiện một số giải pháp chiến lược. Trước hết, cần tái cấu trúc mô hình tổ chức và bộ máy quản lý để phù hợp với tiêu chuẩn quốc tế. Tiếp theo, ngân hàng cần tăng cường năng lực tài chính và mở rộng quy mô hoạt động. Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực cũng là một yếu tố quan trọng để nâng cao chất lượng dịch vụ và khả năng cạnh tranh của DAB.

3.1 Chiến lược phát triển thời gian tới của DAB

Chiến lược phát triển của DAB trong thời gian tới cần tập trung vào việc nâng cao năng lực tài chính và mở rộng quy mô hoạt động. Ngân hàng cần xác định rõ các mục tiêu cụ thể và lộ trình thực hiện để đạt được những mục tiêu này. Việc duy trì thế mạnh thương hiệu và tăng cường quảng bá cũng sẽ giúp DAB thu hút thêm khách hàng.

3.2 Các giải pháp xây dựng DAB thành tập đoàn tài chính ngân hàng

Các giải pháp để xây dựng DAB thành tập đoàn tài chính - ngân hàng bao gồm tái cơ cấu mô hình tổ chức, tăng cường năng lực tài chính, phát triển mạng lưới chi nhánh và hiện đại hóa công nghệ ngân hàng. Ngân hàng cũng cần chú trọng đến việc đào tạo và phát triển nguồn nhân lực để nâng cao chất lượng dịch vụ và khả năng cạnh tranh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Sau khi Việt Nam chính thức gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), tiến trình mở cửa thị trường tài chính đã đặt hệ thống ngân hàng thương mại trong nước trước sức ép cạnh tranh khốc liệt từ các tập đoàn tài chính đa quốc gia. Cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu giai đoạn 2008–2009 khiến thương mại thế giới sụt giảm 11,9% năm 2009 trước khi phục hồi khoảng 2,5% vào năm 2010 theo báo cáo của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), đặt ra yêu cầu cấp bách về việc tái cơ cấu và gia tăng tiềm lực cho các ngân hàng thương mại cổ phần. Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đông Á (DongA Bank - DAB), từ mức vốn điều lệ ban đầu chỉ 20 tỷ đồng năm 1992, đã từng bước nâng quy mô vốn điều lệ lên 6.000 tỷ đồng vào năm 2010. Tuy nhiên, so với các định chế tài chính quốc tế, quy mô vốn và năng lực quản trị rủi ro của ngân hàng vẫn còn nhiều điểm nghẽn. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm là xác định lộ trình và phương thức chuyển đổi mô hình hoạt động của DAB từ một ngân hàng đơn lẻ sang mô hình tập đoàn tài chính - ngân hàng đa năng nhằm thích ứng với quá trình hội nhập quốc tế.

Mục tiêu cụ thể của luận văn gồm ba nội dung chính: hệ thống hóa cơ sở lý luận về tập đoàn tài chính - ngân hàng; phân tích, đánh giá thực trạng hoạt động và các chỉ số tài chính của DAB giai đoạn 2003–2008 và năm 2009; từ đó đề xuất hệ thống giải pháp toàn diện nhằm xây dựng thành công tập đoàn tài chính DAB giai đoạn 2015–2020. Phạm vi nghiên cứu bao quát toàn bộ hoạt động của ngân hàng mẹ và các công ty con trên mạng lưới 1 sở giao dịch, 34 chi nhánh và 139 phòng giao dịch trên cả nước. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học để DAB duy trì hệ số an toàn vốn tối thiểu (CAR) đạt chuẩn 8%, gia tăng tỷ suất sinh lời trên vốn cổ phần (ROE), đồng thời bảo vệ vững chắc thị phần chi trả kiều hối đạt khoảng 17% trên quy mô toàn quốc.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên nền tảng lý luận về tập trung và tích tụ tư bản trong lĩnh vực tài chính, hệ thống hóa ba mô hình cấu trúc tập đoàn tài chính - ngân hàng phổ biến trên thế giới: mô hình ngân hàng đa năng (Universal Banking) áp dụng rộng rãi tại châu Âu; mô hình công ty mẹ vừa nắm vốn vừa trực tiếp kinh doanh; và mô hình công ty mẹ nắm vốn thuần túy (Holding Company) rất thành công tại Mỹ và Nhật Bản. Nghiên cứu tập trung làm rõ 4 khái niệm then chốt: tập đoàn tài chính - ngân hàng (liên hợp pháp nhân độc lập liên kết chiến lược về vốn và thị trường), công ty mẹ giữ vai trò hạt nhân, công ty con tự chủ pháp lý, và tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu (CAR) theo chuẩn mực quốc tế.

Bên cạnh khung lý thuyết, tác giả phân tích thực tiễn từ 3 tập đoàn hàng đầu thế giới: CitiGroup tại Mỹ đạt doanh thu 81,7 tỷ USD năm 2007 với cơ cấu quản trị phân chia 3 khối toàn cầu; Tập đoàn OCBC tại Singapore sở hữu tổng tài sản khoảng 188 tỷ SGD (tương đương 130 tỷ USD) cùng mạng lưới hơn 490 chi nhánh tại 15 quốc gia và nắm giữ 80% cổ phần tập đoàn bảo hiểm Great Eastern Holdings; và BOCHK tại Hồng Kông tái cấu trúc thành công từ 10 ngân hàng thành viên để thiết lập cơ chế giám sát rủi ro độc lập và lấy khách hàng làm trọng tâm.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được tổng hợp từ báo cáo thường niên của DAB giai đoạn 2003–2009, điều lệ tổ chức hoạt động của ngân hàng, báo cáo thị trường tài chính của Ngân hàng Nhà nước, Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (WB). Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ hệ thống dữ liệu hoạt động qua 18 năm thành lập của DAB, tập trung vào chuỗi dữ liệu định lượng 7 năm liên tục (2003–2009) của ngân hàng mẹ cùng 3 công ty con then chốt (Công ty Kiều hối Đông Á, Công ty Chứng khoán DAS, Công ty Thẻ thông minh VNBC), đồng thời đối chuẩn với tập mẫu 3 tập đoàn quốc tế tiêu biểu.

Phương pháp chọn mẫu có chủ đích (purposive sampling) được áp dụng nhằm lựa chọn các thực thể tài chính có mô hình holding và universal banking phù hợp nhất với điều kiện chuyển đổi của DAB. Luận văn sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phân tích định lượng chỉ số tài chính (CAR, ROA, ROE, tỷ lệ nợ quá hạn), so sánh đối chuẩn (benchmarking) và phân tích tổng hợp. Lý do lựa chọn hệ thống phương pháp này là nhằm đánh giá chính xác thực trạng nguồn vốn, bóc tách rủi ro giữa các mảng kinh doanh và lượng hóa khoảng cách năng lực của DAB so với chuẩn mực quản trị quốc tế trong timeline nghiên cứu từ năm 2003 đến năm 2010.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, quy mô vốn và mạng lưới phân phối của DAB tăng trưởng nhanh chóng nhưng cơ cấu vốn còn nhiều điểm bất cập. Vốn điều lệ của DAB tăng từ 20 tỷ đồng năm 1992 lên kế hoạch 6.000 tỷ đồng vào năm 2010 (tăng trưởng gấp 300 lần), mở rộng mạng lưới đạt 1 sở giao dịch, 34 chi nhánh và 139 phòng giao dịch. Tuy nhiên, cổ đông nhà nước (Ban Tài chính Thành ủy TP.HCM) nắm giữ tới 51% cổ phần chi phối, làm giảm tính tự chủ trong các quyết định đầu tư thương mại linh hoạt.

Thứ hai, các công ty con đạt được kết quả ấn tượng ở mảng dịch vụ phi tín dụng. Công ty Kiều hối Đông Á ghi nhận doanh số chi trả đạt 1,18 tỷ USD năm 2008 và 1,0 tỷ USD năm 2009, chiếm khoảng 17% thị phần chi trả kiều hối cả nước với mạng lưới 174 điểm giao dịch phủ khắp 64 tỉnh thành, kết nối hơn 150.000 đại lý chuyển tiền quốc tế của MoneyGram.

Thứ ba, Công ty Chứng khoán DAS và Công ty Quản lý Quỹ DAFM (vốn điều lệ 500 tỷ đồng) đã phát triển hơn 12.000 tài khoản nhà đầu tư, thực hiện gần 1.000 hợp đồng tư vấn tài chính, cổ phần hóa và niêm yết doanh nghiệp.

Thứ tư, Công ty Cổ phần Thẻ thông minh VINA (VNBC) kết nối thành công 10 tổ chức tín dụng thành viên, trong đó có 3 ngân hàng nước ngoài tại Singapore, Campuchia và Australia. Mặc dù vậy, hạ tầng công nghệ và tỷ lệ an toàn vốn CAR của DAB vẫn chịu áp lực lớn do nợ quá hạn chưa được xử lý dứt điểm và nguy cơ rủi ro lan truyền giữa các lĩnh vực kinh doanh.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi dẫn đến các hạn chế là do DAB vận hành theo mô hình ngân hàng đa năng hỗn hợp, trong đó ngân hàng mẹ vừa trực tiếp thực hiện hoạt động kinh doanh tiền tệ truyền thống, vừa nắm giữ vốn tại các công ty con. Cơ chế này gây khó khăn trong việc bóc tách và kiểm soát rủi ro chéo giữa lĩnh vực chứng khoán, đầu tư bất động sản và tín dụng thương mại. So với mô hình phân chia 3 khối độc lập của CitiGroup hay hệ sinh thái quản lý tài sản trên 34 tỷ SGD của Lion Capital thuộc OCBC, mô hình của DAB còn thiếu cơ chế kiểm soát rủi ro hợp nhất và chính sách lương thưởng chưa đủ sức thu hút nhân sự cấp cao.

Để trực quan hóa các phát hiện nghiên cứu, dữ liệu tăng trưởng của DAB có thể được trình bày hiệu quả qua biểu đồ cột kép thể hiện tốc độ gia tăng tổng tài sản và dư nợ cho vay qua các năm giai đoạn 2003–2009. Bên cạnh đó, một bảng ma trận đối chuẩn so sánh chỉ số CAR (mức chuẩn 8%), quy mô vốn tự có và mật độ cây ATM (so sánh hệ thống 22.000 máy ATM của Bank NISP thuộc OCBC với mạng lưới nội địa của DAB) sẽ minh chứng rõ nét khoảng cách công nghệ và quy mô tài chính, khẳng định tính cấp bách của việc chuyển đổi sang mô hình tập đoàn tài chính chuyên nghiệp.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, tái cơ cấu mô hình tổ chức và hoàn thiện bộ máy quản trị điều hành theo chuẩn mực quốc tế: Tiến hành sắp xếp lại tổ chức ngân hàng mẹ và các công ty con theo 4 khối chức năng chuyên biệt (Khối Khách hàng cá nhân, Khối Khách hàng doanh nghiệp, Khối Kinh doanh tiền tệ và Khối Giám sát hoạt động) trước năm 2015; do Hội đồng Quản trị và Ban Tổng Giám đốc trực tiếp chỉ đạo triển khai.

Thứ hai, tăng cường năng lực tài chính và đa dạng hóa cơ cấu sở hữu: Nâng quy mô vốn tự có vượt mức 10.000 tỷ đồng trong giai đoạn 2015–2018, thực hiện phương án phát hành cổ phần cho đối tác chiến lược nước ngoài để giảm dần tỷ lệ sở hữu vốn nhà nước xuống dưới mức 30%, đảm bảo hệ số an toàn vốn CAR luôn duy trì trên 9% theo thông lệ quốc tế; do Ban Tài chính và Đại hội đồng Cổ đông DAB thực thi.

Thứ ba, hiện đại hóa hạ tầng công nghệ thông tin ngân hàng: Trích từ 15% đến 20% lợi nhuận ròng hàng năm để đầu tư hệ thống Core Banking hiện đại, nâng cấp cổng thanh toán thẻ VNBC kết nối thêm ít nhất 15 định chế tài chính khu vực ASEAN và mở rộng mạng lưới máy giao dịch tự động lên 3.000 điểm trước năm 2017; do Khối Công nghệ và Công ty VNBC chủ trì.

Thứ tư, mở rộng danh mục sản phẩm dịch vụ phi tín dụng và liên kết bảo hiểm: Thành lập công ty bảo hiểm trực thuộc hoặc ký kết hợp tác phân phối bảo hiểm độc quyền (Bancassurance) nhằm nâng tỷ trọng thu ngoài lãi lên mức 30% đến 35% tổng cơ cấu thu nhập vào năm 2020; do Khối Khách hàng cá nhân và các công ty thành viên thực hiện.

Thứ năm, kiến nghị đối với các cơ quan quản lý nhà nước: Đề nghị Ngân hàng Nhà nước và Chính phủ sớm ban hành Nghị định quy định chi tiết về tập đoàn kinh tế và hoàn thiện Luật Các tổ chức tín dụng, xây dựng khung pháp lý giám sát an toàn vĩ mô hợp nhất đối với mô hình tập đoàn tài chính, đồng thời tạo cơ chế thuận lợi cho các hoạt động sáp nhập, hợp nhất (M&A) trong ngành ngân hàng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm 1: Ban Lãnh đạo, Hội đồng Quản trị và cán bộ hoạch định chiến lược tại các ngân hàng thương mại cổ phần. Luận văn cung cấp case study thực tiễn về lộ trình chuyển đổi mô hình kinh doanh, phương thức tái cơ cấu bộ máy công ty mẹ - công ty con và giải pháp phân tán rủi ro chéo trong hệ thống tài chính.

Nhóm 2: Cơ quan quản lý nhà nước bao gồm Ngân hàng Nhà nước và Bộ Tài chính. Luận văn là nguồn tài liệu tham khảo giá trị phục vụ việc xây dựng chính sách giám sát an toàn vi mô, an toàn vĩ mô và hoàn thiện hành lang pháp lý điều chỉnh hoạt động của các tập đoàn tài chính ngân hàng tại Việt Nam.

Nhóm 3: Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Kinh tế thế giới, Quan hệ kinh tế quốc tế và Tài chính - Ngân hàng. Tài liệu mang lại hệ thống lý luận chuyên sâu về mô hình ngân hàng đa năng, cấu trúc holding company kết hợp phân tích thực nghiệm từ chuỗi số liệu tài chính giai đoạn 2003–2009.

Nhóm 4: Các chuyên viên phân tích tài chính, công ty chứng khoán và quỹ đầu tư tổ chức. Công trình cung cấp khung đánh giá chi tiết về cơ cấu vốn cổ đông (với tỷ lệ sở hữu nhà nước 51%), chỉ số an toàn CAR đạt 8% và tiềm năng tăng trưởng mảng dịch vụ kiều hối chiếm 17% thị phần để phục vụ hoạt động định giá doanh nghiệp.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao DAB cần chuyển đổi sang mô hình tập đoàn tài chính trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế? Việc gia nhập WTO buộc Việt Nam mở cửa thị trường tài chính, tạo áp lực cạnh tranh gay gắt từ các ngân hàng ngoại 100% vốn. DAB cần chuyển sang mô hình tập đoàn để nâng vốn điều lệ từ mức 20 tỷ đồng ban đầu lên trên 6.000 tỷ đồng, đa dạng hóa nguồn thu từ kiều hối, chứng khoán (DAS) và thẻ (VNBC) nhằm tối đa hóa lợi nhuận và hạn chế rủi ro tín dụng.

Cơ cấu cổ đông với 51% vốn nhà nước mang lại lợi thế và rào cản gì cho DAB? Tỷ lệ 51% vốn thuộc Ban Tài chính Thành ủy TP.HCM mang lại uy tín thương hiệu cao và nền tảng khách hàng ổn định. Tuy nhiên, tỷ lệ này làm giảm tính tự chủ trong các quyết định kinh doanh mạo hiểm, tạo rào cản khi thu hút vốn từ các cổ đông chiến lược nước ngoài và làm chậm tốc độ đổi mới quản trị theo thông lệ quốc tế.

Những mảng hoạt động nào tạo nên lợi thế cạnh tranh vượt trội của DAB? DAB sở hữu hai lợi thế cạnh tranh then chốt: Công ty Kiều hối Đông Á dẫn đầu thị trường với 17% thị phần toàn quốc (đạt doanh số 1,18 tỷ USD năm 2008 và 1 tỷ USD năm 2009 qua mạng lưới 174 điểm) và hệ sinh thái thẻ thông minh VNBC liên kết 10 ngân hàng thành viên, tạo nền tảng bán lẻ vững chắc.

Mô hình cấu trúc tổ chức nào phù hợp nhất cho tập đoàn tài chính DAB giai đoạn 2015–2020? Luận văn khuyến nghị áp dụng mô hình công ty mẹ - công ty con với sự phân định rõ ràng giữa ngân hàng mẹ và các pháp nhân độc lập, tổ chức theo 4 khối chức năng chuyên biệt. Ngân hàng mẹ nắm giữ cổ phần chi phối, định hướng chiến lược và quản trị rủi ro tập trung, đảm bảo hệ số CAR luôn đạt trên mức 8%.

Bài học kinh nghiệm quốc tế lớn nhất từ CitiGroup và OCBC đối với các ngân hàng Việt Nam là gì? Bài học quan trọng nhất là phải thiết lập hệ thống quản trị rủi ro độc lập giữa các công ty con và đầu tư mạnh mẽ vào công nghệ thông tin. Cả CitiGroup (doanh thu 81,7 tỷ USD năm 2007) và OCBC (sở hữu công ty bảo hiểm Great Eastern với tài sản 45 tỷ SGD) đều chú trọng kiểm soát rủi ro lan truyền giữa mảng ngân hàng và phi ngân hàng.

Kết luận

• Chuyển đổi mô hình hoạt động sang tập đoàn tài chính - ngân hàng là xu thế tất yếu giúp các ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh hội nhập quốc tế sau khi gia nhập WTO.
• DAB đã tạo dựng được nền tảng kinh doanh dịch vụ xuất sắc với 174 điểm giao dịch, giữ vững 17% thị phần kiều hối cả nước và sở hữu hệ thống chuyển mạch thẻ VNBC kết nối 10 ngân hàng thành viên.
• Rào cản lớn nhất của ngân hàng nằm ở quy mô vốn còn khiêm tốn (mục tiêu 6.000 tỷ đồng năm 2010), tỷ lệ sở hữu nhà nước 51% làm giảm tính linh hoạt và rủi ro nợ quá hạn chưa được xử lý triệt để.
• Mô hình công ty mẹ - công ty con kết hợp quản trị theo khối chuyên biệt là mô hình tối ưu được đúc kết từ kinh nghiệm thực tiễn của CitiGroup, OCBC và BOCHK.
• Hệ thống giải pháp cần tập trung đồng bộ vào 4 trụ cột: tái cấu trúc bộ máy, tăng vốn tự có và giảm tỷ lệ sở hữu nhà nước xuống dưới 30%, hiện đại hóa công nghệ ngân hàng và đa dạng hóa dịch vụ tài chính phi tín dụng.

Đóng góp chính của luận văn là đã xây dựng thành công luận cứ khoa học và khung giải pháp thực tiễn có tính ứng dụng cao cho tiến trình chuyển đổi mô hình tập đoàn tài chính tại DAB. Lộ trình thực hiện chia làm hai giai đoạn then chốt: giai đoạn 2010–2015 tập trung củng cố nền tảng vốn, xử lý rủi ro và kiện toàn bộ máy; giai đoạn 2015–2020 chính thức vận hành mô hình tập đoàn tài chính hoàn chỉnh đạt chuẩn mực quốc tế. Các nhà quản trị ngân hàng và chuyên gia tài chính hãy chủ động tham khảo, vận dụng các kết quả nghiên cứu này để xây dựng chiến lược phát triển bền vững cho tổ chức trong thời kỳ hội nhập sâu rộng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

LỜI MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài: Hình thành và phát triển các tập đoàn TC - NH là xu hướng phát triển rất mạnh từ nhiều thập kỷ qua trên thế giới. Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, Việt Nam không thể tách rời xu thế chung đó. Tại Việt Nam, từ khi hình thành hệ thống ngân hàng hai cấp, hoạt động kinh doanh tiền tệ, tín dụng đã được chuyển sang các tổ chức tín dụng (TCTD) theo hướng chuyên môn hóa, đa dạng hóa.

Nhờ đó, các TCTD đã trưởng thành nhanh chóng, nhất là các Ngân hàng thương mại (NHTM) nhà nước và NHTM cổ phần. Phần lớn các NHTM đã chú trọng tăng vốn, đổi mới trang thiết bị, nâng cao năng lực quản trị điều hành và chất lượng nguồn nhân lực nhằm mở rộng quy mô và loại hình dịch vụ, từng bước tăng cường năng lực cạnh tranh. Nhờ đó, thị trường dịch vụ tài chính Việt Nam đã và đang ngày càng mở cửa sâu, rộng với khu vực và quốc tế theo các cam kết gia nhập Tổ chức thương mại thế giới (WTO). Tuy nhiên, so với các NHTM nước ngoài, hệ thống NHTM Việt Nam còn yếu kém về nhiều mặt như nguồn vốn, kinh nghiệm quản lý, kinh doanh, công nghệ, kỹ thuật, chất lượng và loại hình dịch vụ, cũng như khả năng chống đỡ rủi ro.

Điều này đòi hỏi mỗi NHTM phải có định hướng và giải pháp thích hợp để phát triển, nâng cao năng lực cạnh tranh, làm chủ được thị trường tài chính trong nước và vươn ra thị trường nước ngoài. Trong đó, việc hình thành những ngân hàng lớn, hoạt động đa năng, có khả năng thích ứng trước những thay đổi nhanh chóng trong thế giới hiện đại đã và đang trở thành một nhu cầu bức xúc và một xu thế tất yếu. Là một người đang công tác tại Ngân hàng TMCP Đông Á (DAB - DongA Bank), với mong muốn DAB ngày càng phát triển và lớn mạnh thành một tập đoàn tài chính ngân hàng tầm cỡ, tôi mạnh dạn nghiên cứu và thực hiện luận văn với đề tài: “XÂY DỰNG MÔ HÌNH TẬP ĐOÀN TÀI CHÍNH TẠI NGÂN HÀNG TMCP ĐÔNG Á TRONG QUÁ TRÌNH HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ” 2. Mục đích nghiên cứu: Luận văn nghiên cứu tổng quan những lý luận cơ bản về tập đoàn TC - NH và thực trạng phát triển mô hình tập đoàn tài chính tại ngân hàng TMCP Đông Á, so sánh tương quan với các đối thủ khác trong ngành, từ đó tìm ra các giải pháp nhằm giúp khắc phục những tồn tại và đẩy mạnh, xây dựng thành công mô hình tập đoàn tài chính tại Ngân hàng này.

Nhiệm vụ nghiên cứu: Để đạt được mục đích nghiên cứu, luân văn đặt ra ba nhiệm vụ nghiên cứu như sau: (1) Nguyên cứu lý thuyết, hệ thống hóa các vấn đề lý luận cơ bản về tập đoàn tài chính ngân hàng. (2) Tìm hiểu thực trạng hoạt động và xây dựng mô hình tập đoàn tài chính tại Ngân hàng TMCP Đông Á (3) Đề xuất một số giải pháp nhằm xây dựng thành công mô hình tập đoàn tài chính tại Ngân hàng TMCP Đông Á 4. Đối tƣợng, phạm vi nghiên cứu: Phạm vi nghiên cứu của luận văn giới hạn ở một số vấn đề lý luận và thực tiễn có liên quan trực tiếp đến xây dựng tập đoàn tài chính tại ngân hàng TMCP Đông Á giai đoạn 2003-2008. Đối tượng nghiên cứu của luận văn là thực trạng và các giải pháp xây dựng thành công mô hình tập đoàn tài chính tại Ngân hàng TMCP Đông Á 5.

Phƣơng pháp nghiên cứu: Phương pháp nghiên cứu được vận dụng trong đề tài bao gồm phương pháp hệ thống so sánh, phân tích, khái quát cụ thể, thu thập và xử lý số liệu, từ đó, đề xuất các giải pháp nhằm giải quyết những vấn đề đặt ra trong đề tài. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài Luận văn dựa trên thực trạng tình hình hoạt động của Ngân hàng TMCP Đông Á, từ đó, đi sâu vào phân tích những cơ hội, thách thức và đưa ra các giải pháp để Ngân hàng TMCP Đông Á hình dung được hướng phát triển thành một tập đoàn tài chính ngân hàng trong thời gian ngắn nhất. Do thời gian nghiên cứu và kiến thức còn hạn hẹp, học viên không thể tránh khỏi những thiếu sót. Rất mong nhận được những ý kiến đóng góp quý báu của quý thầy cô, các bạn bè, đồng nghiệp và các độc giả để học viên điều chỉnh, hoàn thiện luận văn và mở rộng kiến thức của mình trong công tác nghiên cứu sau này.

KẾT LUẬN CHUNG Cùng với xu thế hội nhập chung trong lĩnh vực TC - NH, xu hướng phát triển thành các tập đoàn TC - NH cũng diễn ra phổ biến trên thế giới, Việt Nam đã và đang bắt nhịp với xu thế đó, nhất là sau khi Việt Nam đã chính thức trở thành thành viên của WTO. Vì thế, Việt Nam phải thực hiện các cam kết trong lĩnh vực tài chính theo các quy định của hiệp định nói trên. Điều này sẽ mở ra một sân chơi mới đầy cam go cho các NHTM trong nước trong đó có ngân hàng Đông Á. Chính vì vậy, để thực hiện được mục tiêu trở thành một tập đoàn tài chính - ngân hàng trong giai đoạn từ năm 2015 - 2020, ngân hàng Đông Á cần phải xác định được mình đang có những lợi thế cạnh tranh nào, có vị thế như thế nào trong lĩnh vực TC - NH trong nước cũng như trên thế giới, những yếu điểm còn tồn đọng cần phải khắc phục để ngân hàng Đông Á có thể đánh giá chính xác được hiệu quả của mô hình tổ chức quản lý, những chính sách mà ngân hàng đang áp dụng, rút ra những điểm còn hạn chế và đề ra các giải pháp hoàn thiện theo tiêu chuẩn quốc tế của một tập đoàn TC - NH.

Là một doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực TC - NH, ngân hàng Đông Á đã tạo được thương hiệu mạnh và uy tín là một ngân hàng hàng đầu trong nước thì việc xây dựng cho mình một mô hình tập đoàn TC - NH còn đỏi hỏi phải học kinh nghiệm trong việc quản lý mô hình tập đoàn của các nước khác trên thế giới từ đó có thể vận dụng một cách sáng tạo vào mô hình hoạt động hiện tại của mình, bên cạnh đó ngân hàng Đông Á cần phấn đấu đạt được các chỉ tiêu cơ bản của một tập đoàn TC - NH theo thông lệ quốc tế. Một số tồn tại cần giải quyết của ngân hàng Đông Á như sau: Nguồn vốn chủ sở hữu của ngân hàng Đông Á nếu xét ở góc độ một tập đoàn TC - NH thì còn khá khiêm tốn, mô hình cơ cấu tổ chức cần phải cơ cấu lại theo mô hình khối chuyên biệt cho từng nhóm khách hàng để có các chính sách phù hợp. Chất lượng tín dụng còn chưa cao do chưa xử lý triệt để nợ quá hạn. Công nghệ thông tin vẫn chưa được đầu tư cao so với các ngân hàng trong khu vực dẫn đến khả năng ứng dụng công nghệ hiện đại vào hoạt động kinh doanh chưa hiệu quả, chưa chú trọng đến công tác đào tạo và bồi dưỡng nguồn nhân lực hiện tại, chế độ lương còn thấp so với mặt bằng lương của các NHTM trong nước và các ngân hàng nước ngoài vì vậy không những không thu hút được nguồn nhân tài có năng lực cao.

Các sản phẩm và dịch vụ ngân hàng chưa đa dạng, chưa có những chính sách khuyến mãi thật sự thu hút được khách hàng so với các đối thủ cạnh tranh cùng lĩnh vực ngân hàng, thủ tục giao dịch còn mang nặng tính giấy tờ rườm rà làm mất nhiều thời gian của khách hàng khi đến giao dịch. Mạng lưới chi nhánh phòng giao dịch trực thuộc trên địa bàn cả nước chiếm thị phần thấp hơn so với các NHTM khác và việc mở rộng mạng lưới chi nhánh ở nước ngoài cũng là khó khăn cần phải giải quyết. Đây cũng là điều kiện cần thiết để trở thành một tập đoàn tài chính - ngân hàng. Nhóm giải pháp khắc phục những tồn tại của ngân hàng Đông Á để sớm hình thành tập đoàn TC - NH trong giai đoạn 2015 - 2020.

 Tái cơ cấu mô hình tổ chức hoạt động, bộ máy quản lý, điều hành theo thông lệ quốc tế tạo nền tảng hình thành tập đoàn TC - NH.  Tiếp tục tăng cường năng lực tài chính, quy mô vốn tự có và tỷ lệ an toàn.  Phát triển mạng lưới chi nhánh, mở rộng quy mô và loại hình hoạt động.  Tăng cường công tác quảng bá thương hiệu ngân hàng Đông Á  Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực.

 Hiện đại hóa công nghệ ngân hàng.  Lộ trình bước đi để thực hiện các giải pháp nêu trên.  Kiến nghị về phía Nhà nước. Do thời gian nghiên cứu và kiến thức còn hạn chế nên các giải pháp đề xuất còn nhiều thiếu sót và mang tính chủ quan, học viên rất mong nhận được sự chỉ dẫn, đóng góp ý kiến từ phía thầy cô, các bạn bè, đồng nghiệp và các độc giả để luận văn được hoàn thiện và có tính khả thi hơn.

TÀI LIỆU THAM KHẢO TIẾNG VIỆT 1. Bộ Công thương (2009), Báo cáo tổng kết tình hình thực hiện nhiệm vụ kế hoạch 2009 và kế hoạch 2010 của ngành công thương 2. FPT Securities (2010), Báo cáo thị trường chứng khoán Việt Nam năm 2009 3. Hoàng Huy Hà (2008), “Bàn về xây dựng mô hình tập đoàn tài chính - ngân hàng tại Việt Nam”, Tạp chí tài chính (số ra tháng 12/2008), trang 7-8.

Đỗ Thị Hồng Hạnh, Vũ Thị Hồng Nhung (2008), “Hình thành các tập đoàn tài chính - ngân hàng, kinh nghiệm của EU và bài học cho Việt Nam”, Tạp chí tài chính (số ra tháng 12/2008), trang 12 5. Ngân hàng Đông Á (2009), Báo cáo thường niên năm 2009 6. Ngân hàng Đông Á (2007), Điều lệ tổ chức và hoạt động của Ngân hàng Đông Á 7. Trần Ái Phương (2008), Giải pháp thúc đẩy hoạt động sát nhập và mua lại ngân hàng theo định hướng hình thành tập đoàn tài chính ngân hàng Việt Nam, Luận văn thạc sỹ kinh tế, trường đại học kinh tế TP.

Trần Đình Thiên (2007), “Bốn yếu tố tác động đến mô hình CNH-HĐH ở nước ta trong giai đoạn mới”, Tạp chí Tia Sáng (số ra tháng 12/2007), trang 14.TS Trần Ngọc Thơ (2006), Tài chính doanh nghiệp, NXB Thống kê, TP. Nguyễn Thị Ngọc Trang (2006), Tài chính quốc tế, NXB Thống kê, TP. Nguyễn Hải Yến (2008), Phát triển thị trường thẻ của Ngân hàng Đông Á, Luận văn thạc sỹ kinh tế, trường đại học Kinh tế quốc dân 12.vn Ngân hàng Đông Á www.vn Tổng cục thống kê www.vn Thời báo kinh tế Việt Nam www.com Việt Báo TIẾNG ANH 1.