Kiểm chứng đường cong J tại Việt Nam: Phương pháp NARDL - Nguyễn Thị Vân Anh, ĐH Kinh tế TP.HCM

Nghiên cứu kiểm chứng đường cong J tại Việt Nam bằng mô hình NARDL. Phân tích chi tiết tác động của chính sách thương mại và tỷ giá hối đoái.

• Tác giả: Nguyễn Thị Vân Anh
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Ngọc Định
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính–Ngân hàng
• Đề tài: Kiểm chứng đường cong J tại Việt Nam: Phương pháp NARDL
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. PHẦN 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Giới thiệu chủ đề nghiên cứu
• 1.2. Động cơ nghiên cứu
• 1.3. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.4. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.5. Kết cấu nghiên cứu
• 2. PHẦN 2: KHUNG LÝ THUYẾT
• 2.1. Các lý thuyết cơ bản về mối quan hệ giữa tỷ giá và cán cân thương mại
• 2.2. Điều kiện Marshall-Lerner (ML)
• 2.3. Hiệu ứng đường cong J
• 2.4. Các nghiên cứu thực nghiệm
• 2.5. Các bằng chứng thực nghiệm về điều kiện Marshall-Lerner
• 2.6. Các bằng chứng thực nghiệm về hiệu ứng đường cong J
• 2.7. Các bằng chứng thực nghiệm về hiệu ứng đường cong J bất đối xứng
• 3. PHẦN 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Mô hình cán cân thương mại
• 3.2. Phương pháp ARDL
• 3.3. Phương pháp NARDL
• 3.4. Dữ liệu nghiên cứu
• 3.4.1. Cán cân thương mại song phương
• 3.4.2. Tỷ giá hối đoái thực song phương
• 3.4.3. Thu nhập trong nước và nước ngoài
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ
• 4.1. Kiểm định tính dừng
• 4.2. Kết quả từ mô hình ARDL
• 4.3. Kết quả từ mô hình NARDL
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Giới thiệu tổng quan về luận văn thạc sĩ kiểm chứng đường cong J tại Việt Nam phương pháp NARDL

Luận văn thạc sĩ với chủ đề kiểm chứng đường cong J tại Việt Nam phương pháp NARDL nghiên cứu mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái thực song phương và cán cân thương mại song phương giữa Việt Nam và các đối tác thương mại quan trọng gồm Trung Quốc, Mỹ, Nhật Bản và Hàn Quốc trong giai đoạn 2000Q1–2019Q1. Nghiên cứu sử dụng mô hình tự hồi quy phân phối trễ phi tuyến (NARDL) nhằm phát hiện hiệu ứng bất đối xứng trong tác động của tỷ giá lên cán cân thương mại, đồng thời so sánh với cách tiếp cận ARDL tuyến tính truyền thống. Qua đó, luận văn góp phần làm rõ liệu có tồn tại hiệu ứng đường cong J trong mối quan hệ thương mại song phương của Việt Nam hay không, đồng thời cung cấp các hàm ý chính sách có giá trị cho việc điều hành tỷ giá nhằm cải thiện cán cân thương mại.

1.1. Động cơ và mục tiêu nghiên cứu tác động của đường cong J tại Việt Nam

Động cơ chính của nghiên cứu xuất phát từ thực tế là các nghiên cứu trước đây chủ yếu giả định tác động đối xứng của tỷ giá hối đoái lên cán cân thương mại, chưa chú trọng đến khả năng hiệu ứng phi tuyến, bất đối xứng. Nghiên cứu đặt ra câu hỏi liệu sự thay đổi tỷ giá có tác động giống nhau khi tăng hay giảm, và liệu đường cong J có xuất hiện trong thương mại song phương với các đối tác chính hay không. Mục tiêu là sử dụng phương pháp NARDL để kiểm chứng hiệu ứng đường cong J và so sánh với kết quả từ mô hình tuyến tính ARDL, từ đó làm sáng tỏ cơ chế điều chỉnh tỷ giá trong thực tế Việt Nam.

1.2. Câu hỏi nghiên cứu và cấu trúc luận văn thạc sĩ chuyên sâu

Các câu hỏi trọng tâm bao gồm: (i) Liệu hiệu ứng đường cong J có tồn tại trong quan hệ thương mại giữa Việt Nam và các đối tác chính? (ii) Tác động của thay đổi tỷ giá lên cán cân thương mại có tính đối xứng hay bất đối xứng? (iii) Thu nhập thực trong và ngoài nước ảnh hưởng thế nào đến mối quan hệ này? Luận văn gồm 5 phần chính: giới thiệu chủ đề; khung lý thuyết về tỷ giá và cán cân thương mại; phương pháp nghiên cứu mô hình ARDL, NARDL và dữ liệu; kết quả thực nghiệm; kết luận và hàm ý chính sách.

II. Phân tích vấn đề và thách thức kiểm chứng hiệu ứng đường cong J tại Việt Nam

Hiệu ứng đường cong J mô tả một hiện tượng kinh tế phổ biến sau khi đồng nội tệ mất giá: cán cân thương mại tệ hơn trong ngắn hạn rồi cải thiện trong dài hạn. Tuy nhiên, kết quả thực nghiệm về hiệu ứng này tại Việt Nam và các nước khác khá hỗn hợp do nhiều yếu tố gây nhiễu như dữ liệu tổng hợp, giả định đồng nhất tác động tỷ giá, cũng như thiếu xét đến tính bất đối xứng trong phản ứng của thị trường. Đặc biệt, mô hình tuyến tính ARDL truyền thống chưa thể hiện rõ tác động phi tuyến, bất đối xứng của sự dao động tỷ giá lên cán cân thương mại Việt Nam với các đối tác. Thách thức lớn là phải áp dụng mô hình mới như NARDL để giải quyết các hạn chế này, đồng thời đảm bảo tính tin cậy và ý nghĩa thống kê của mô hình.

2.1. Những khó khăn trong kiểm định hiệu ứng đường cong J sử dụng mô hình ARDL truyền thống

Mô hình ARDL tuyến tính giả định rằng tác động của sự thay đổi tỷ giá là đối xứng và tuyến tính trong ngắn hạn cũng như dài hạn. Tuy nhiên, các nghiên cứu thực nghiệm cho thấy tác động của mất giá hay lên giá nội tệ không giống nhau về cường độ và thời gian phản ứng của cán cân thương mại. Tại Việt Nam và nhiều nền kinh tế mới nổi, yếu tố bất đối xứng đặc biệt quan trọng do tính phức tạp trong các chính sách tỷ giá và thương mại song phương. Kết quả từ mô hình ARDL do vậy thường không cho thấy bằng chứng rõ ràng về hiệu ứng đường cong J.

2.2. Tác động của tính bất đối xứng và phi tuyến trong quan hệ tỷ giá và cán cân thương mại

Các nghiên cứu gần đây chỉ ra sự tồn tại của mối quan hệ bất đối xứng giữa biến động tỷ giá và cán cân thương mại bởi nhà xuất nhập khẩu phản ứng khác nhau khi tỷ giá tăng hay giảm. Hiện tượng này làm cho mô hình mới dựa trên NARDL, cho phép phân tách ảnh hưởng tăng giá và mất giá của tiền tệ, trở thành công cụ thích hợp để kiểm chứng hiện tượng đường cong J bất đối xứng. Luận văn khai thác kỹ thuật này nhằm vượt qua hạn chế mô hình tuyến tính và phân tích sâu sắc hơn hiệu ứng điều chỉnh trong thương mại song phương của Việt Nam.

2.3. Hạn chế trong dữ liệu và các yếu tố ảnh hưởng đến tính ổn định mô hình

Sử dụng dữ liệu thương mại song phương và tỷ giá thực theo quý trong 2000Q1–2019Q1, luận văn đã cân nhắc kỹ lưỡng vấn đề độ trễ, tính dừng của dữ liệu, và lựa chọn biến đại diện thu nhập thực trong và ngoài nước. Việc đảm bảo dữ liệu không dừng bậc hai là hết sức cần thiết nhằm tránh kết quả sai lệch trong kiểm định đồng liên kết, điều này được thực hiện bằng các kiểm định ADF và PP. Ngoài ra, việc lựa chọn độ trễ tối ưu theo tiêu chuẩn AIC góp phần tăng tính chính xác và độ tin cậy của mô hình điều chỉnh ARDL/NARDL.

III. Hướng dẫn phương pháp nghiên cứu NARDL ứng dụng trong luận văn kiểm chứng đường cong J Việt Nam

Phương pháp tự hồi quy phân phối trễ phi tuyến (NARDL) do Shin và cộng sự (2014) phát triển, mở rộng từ mô hình ARDL truyền thống, là công cụ tối ưu để phân tích hiệu ứng bất đối xứng của tỷ giá hối đoái lên cán cân thương mại. Mô hình cho phép tách riêng ảnh hưởng của việc mất giá (thay đổi dương) và tăng giá (thay đổi âm) trong tỷ giá để đánh giá tác động khác biệt trong ngắn hạn và dài hạn. Luận văn sử dụng mô hình này trên dữ liệu thương mại song phương Việt Nam với các đối tác Trung Quốc, Mỹ, Nhật Bản và Hàn Quốc, đồng thời kết hợp kiểm định đồng liên kết và các kiểm tra chẩn đoán để xác nhận độ tin cậy mô hình.

3.1. Mô hình cán cân thương mại và sự phân tách biến tỷ giá trong NARDL

Phương trình chính được biểu diễn như: tbit = a + λ+ rerit+ + λ− rerit− + βyt + γyit* + εt, với λ+ và λ− lần lượt phản ánh tác động dài hạn của mất giá và tăng giá tiền tệ đến cán cân thương mại.

3.2. Thủ tục ước lượng và kiểm định quan hệ đồng liên kết trong mô hình NARDL

Tốc độ điều chỉnh cân bằng thể hiện qua tham số ECMt−1 cũng được phân tích nhằm khẳng định khả năng điều chỉnh của mô hình.

3.3. Cách thu thập và xử lý dữ liệu thương mại song phương và tỷ giá thực tại Việt Nam

Dữ liệu sử dụng gồm xuất khẩu và nhập khẩu danh nghĩa của Việt Nam với Trung Quốc, Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc được lấy từ nguồn DOTS của Quỹ Tiền tệ Quốc tế. Tỷ giá hối đoái danh nghĩa song phương được điều chỉnh theo chỉ số giá tiêu dùng (CPI) của Việt Nam và các đối tác để tính ra tỷ giá hối đoái thực song phương (RER). Thu nhập thực được đo bằng GDP thực tính theo giá cố định 2010, thu thập từ GSO Việt Nam và các nguồn dữ liệu của FRED, BEA. Dữ liệu được xử lý thành logarit tự nhiên và kiểm định tính dừng để đảm bảo tính ổn định trước khi đưa vào mô hình.

IV. Phân tích kết quả nghiên cứu hiệu ứng đường cong J tại Việt Nam qua mô hình NARDL

Kết quả nghiên cứu cho thấy mô hình ARDL tuyến tính không tìm thấy bằng chứng rõ ràng về hiệu ứng đường cong J trong quan hệ thương mại song phương giữa Việt Nam với Trung Quốc, Mỹ, Nhật Bản và Hàn Quốc. Tuy nhiên, khi áp dụng mô hình NARDL, xuất hiện bằng chứng về đường cong J phi tuyến duy nhất trong quan hệ giữa Việt Nam và Hàn Quốc. Cụ thể, tác động mất giá tiền tệ (rerit+) lên cán cân thương mại là bất đối xứng, thể hiện qua việc cán cân thương mại xấu đi trong ngắn hạn nhưng cải thiện đáng kể trong dài hạn. Hiệu ứng này không xuất hiện rõ với các đối tác khác, gợi ý tính đặc thù về cơ chế điều chỉnh và động lực thương mại song phương với Hàn Quốc.

4.1. Phân tích kết quả kiểm định đồng liên kết và tác động ngắn hạn từ mô hình ARDL NARDL

Kiểm định đồng liên kết dài hạn trong mô hình ARDL cho thấy mối quan hệ tồn tại với Nhật Bản, Hàn Quốc và Mỹ, trong khi Trung Quốc không có bằng chứng đồng liên kết. Các hệ số sai phân trễ trong mô hình ARDL mang dấu âm hoặc dương ở các thời điểm khác nhau nhưng không đủ thuyết phục cho sự tồn tại đường cong J. Mô hình NARDL xác nhận sự tồn tại đồng liên kết với Nhật Bản và Hàn Quốc rõ hơn, đồng thời cho thấy tác động ngắn hạn bất đối xứng của tỷ giá trong thương mại song phương với Hàn Quốc, không rõ ràng ở các đối tác còn lại.

4.2. Khẳng định hiệu ứng đường cong J bất đối xứng trong thương mại Việt Nam Hàn Quốc

Điều này cũng đồng thời chỉ ra tầm quan trọng của việc xét đến tác động bất đối xứng trong hoạch định chính sách tỷ giá nhằm tối ưu hóa cán cân thương mại.

4.3. Ảnh hưởng của thu nhập thực trong và ngoài nước lên cán cân thương mại Việt Nam

Kết quả phân tích cũng cho thấy thu nhập thực trong nước thường có tác động tiêu cực đến cán cân thương mại song phương do tăng thu nhập kéo theo nhập khẩu cao hơn. Ngược lại, thu nhập thực của các đối tác như Nhật Bản, Mỹ thể hiện tác động tích cực đến cán cân thương mại Việt Nam, làm tăng giá trị xuất khẩu và cải thiện cán cân. Ảnh hưởng này không đồng nhất với tất cả các đối tác, thể hiện tầm quan trọng của bối cảnh kinh tế và cơ cấu thương mại từng đối tác trong mô hình.

V. Kết luận và triển vọng ứng dụng phương pháp NARDL trong nghiên cứu đường cong J tại Việt Nam

Luận văn đã thành công khi áp dụng phương pháp NARDL để kiểm chứng hiệu ứng đường cong J với kết quả cho thấy sự hiện diện hiệu ứng này chỉ rõ nét trong thương mại song phương giữa Việt Nam và Hàn Quốc. Kết quả không ủng hộ hiệu ứng đường cong J khi sử dụng mô hình tuyến tính ARDL, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xét đến tính bất đối xứng và phi tuyến trong phân tích kinh tế thực nghiệm. Các phát hiện này tạo cơ sở thực tiễn cho các nhà hoạch định chính sách cân nhắc chính sách tỷ giá và điều hành thị trường ngoại hối nhằm tối ưu hóa cán cân thương mại hiệu quả hơn.

5.1. Tổng kết các phát hiện và đóng góp khoa học trong luận văn thạc sĩ

Phương pháp luận và kết quả của luận văn có thể tham khảo để phân tích các kinh tế mở khác có đặc điểm tương tự.

5.2. Các khuyến nghị chính sách cho cải thiện cán cân thương mại dựa trên nghiên cứu NARDL

Những chính sách này sẽ góp phần tối ưu hóa cán cân thương mại, hỗ trợ sự ổn định và phát triển kinh tế Việt Nam.

5.3. Hướng phát triển nghiên cứu và ứng dụng mô hình NARDL trong tương lai

Những mở rộng này sẽ góp phần nâng cao giá trị khoa học và ứng dụng thiết thực của nghiên cứu trong lĩnh vực kinh tế quốc tế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Việt Nam đã trải qua quá trình hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng với tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt khoảng 470 tỷ USD trong năm 2018. Trong bối cảnh đó, cán cân thương mại trở thành chỉ số kinh tế vĩ mô quan trọng phản ánh sức cạnh tranh của nền kinh tế. Luận văn này tập trung kiểm chứng hiệu ứng đường cong J - hiện tượng cán cân thương mại xấu đi trước khi cải thiện sau khi phá giá tiền tệ - trong quan hệ thương mại song phương giữa Việt Nam và các đối tác chính (Trung Quốc, Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc). Nghiên cứu sử dụng dữ liệu quý giai đoạn 2000-2019, áp dụng phương pháp NARDL để phân tích tính phi tuyến trong mối quan hệ này. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng đối với các nhà hoạch định chính sách tiền tệ và thương mại, giúp tối ưu hóa các công cụ tỷ giá nhằm cải thiện cán cân thương mại, đồng thời đóng góp vào học thuật về kinh tế lượng ứng dụng trong kinh tế mở.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên hai lý thuyết nền tảng: Điều kiện Marshall-Lerner và Hiệu ứng đường cong J. Điều kiện Marshall-Lerner khẳng định phá giá tiền tệ chỉ cải thiện cán cân thương mại khi tổng độ co giãn của cầu xuất khẩu và nhập khẩu lớn hơn một. Hiệu ứng đường cong J, được Magee (1973) khởi xướng, mô tả hiện tượng cán cân thương mại tạm thời xấu đi trong ngắn hạn trước khi cải thiện trong dài hạn sau khi phá giá tiền tệ. Nghiên cứu cũng sử dụng mô hình cân bằng thương mại của Rose và Yellen (1989) và phương pháp NARDL của Shin và cộng sự (2014) để phân tích tính phi tuyến trong quan hệ tỷ giá - cán cân thương mại. Các khái niệm chính bao gồm tỷ giá hối đoái thực song phương, cán cân thương mại song phương, điều chỉnh phi tuyến, đồng liên kết dài hạn và tốc độ điều chỉnh.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu thứ cấp từ Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), Tổng cục Thống kê Việt Nam, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FRED) và Cục Phân tích Kinh tế Mỹ (BEA). Mẫu nghiên cứu bao gồm dữ liệu quý giai đoạn 2000Q1-2019Q1 với cỡ mẫu 76 quan sát cho mỗi đối tác thương mại. Phương pháp chọn mẫu là chọn có chủ đích dựa trên 4 đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam. Phương pháp phân tích chính là mô hình tự hồi quy phân phối trễ phi tuyến (NARDL) để kiểm chứng tính phi tuyến trong mối quan hệ giữa tỷ giá và cán cân thương mại. Nghiên cứu cũng sử dụng các kiểm định bổ sung như ADF và PP để kiểm tra tính dừng của chuỗi thời gian. Thời gian nghiên cứu được chia thành các giai đoạn: thu thập dữ liệu (3 tháng), xử lý dữ liệu (2 tháng), phân tích định lượng (4 tháng) và hoàn thiện báo cáo (3 tháng).

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu có bốn phát hiện chính. Thứ nhất, khi sử dụng mô hình ARDL tuyến tính, không tìm thấy bằng chứng về hiệu ứng đường cong J trong bất kỳ quan hệ thương mại song phương nào giữa Việt Nam và các đối tác. Thứ hai, khi áp dụng mô hình NARDL, phát hiện hiệu ứng đường cong J chỉ xuất hiện trong quan hệ thương mại giữa Việt Nam và Hàn Quốc, với hệ số dài hạn của biến giảm giá tiền tệ là 2,74324 (có ý nghĩa thống kê ở mức 10%). Thứ ba, nghiên cứu xác nhận tính phi tuyến trong mối quan hệ giữa tỷ giá và cán cân thương mại ở cả ba trường hợp: Nhật Bản, Hàn Quốc và Mỹ. Đặc biệt, trong quan hệ với Mỹ, tăng giá tiền tệ lại giúp cải thiện cán cân thương mại (hệ số 4,67600, có ý nghĩa ở mức 10%). Thứ tư, thu nhập trong nước (Việt Nam) có mối quan hệ nghịch với cán cân thương mại, trong khi thu nhập của các đối tác có tác động tích cực, phản ánh đặc điểm của một nước đang phát triển.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu có thể được giải thích thông qua cơ chế điều chỉnh phi tuyến trong thương mại quốc tế. Việc chỉ tìm thấy hiệu ứng đường cong J trong quan hệ với Hàn Quốc có thể do đặc điểm cơ cấu hàng hóa thương mại giữa hai nước, với khoảng 70% kim ngạch là máy móc, thiết bị và nguyên phụ liệu cho sản xuất. Sự khác biệt giữa kết quả từ mô hình tuyến tính và phi tuyến cho thấy tầm quan trọng của việc xem xét tác động không đối xứng của tỷ giá lên cán cân thương mại. Khi tỷ giá giảm, nhà xuất khẩu Việt Nam có thể phản ứng nhanh hơn để tận dụng lợi thế cạnh tranh, trong khi khi tỷ giá tăng, họ lại chậm điều chỉnh do lo ngại mất thị phần. Kết quả này phù hợp với nghiên cứu của Bahmani-Oskooee và Fariditavana (2015, 2016) về tính phi tuyến trong quan hệ tỷ giá - cán cân thương mại. Các số liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh tác động ngắn hạn và dài hạn của tỷ giá lên cán cân thương mại với từng đối tác.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu, đề xuất bốn giải pháp chính. Thứ nhất, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cần xây dựng cơ chế tỷ giá linh hoạt hơn, đặc biệt trong quan hệ với đồng won Hàn Quốc, nhằm tận dụng hiệu ứng đường cong J để cải thiện cán cân thương mại, mục tiêu giảm thâm hụt thương mại 15% trong 2 năm tới. Thứ hai, Bộ Công Thương nên đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, giảm sự phụ thuộc vào một số đối tác nhất định, thông qua việc ký kết ít nhất 5 hiệp định thương mại tự do mới trong 3 năm tới. Thứ ba, các doanh nghiệp xuất khẩu cần tăng cường ứng dụng công nghệ vào sản xuất để nâng cao năng lực cạnh tranh, mục tiêu tăng tỷ lệ nội địa hóa lên 60% vào năm 2025. Thứ tư, Chính phủ nên hoàn thiện chính sách thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài có chọn lọc, ưu tiên các dự án công nghệ cao, tạo hiệu ứng lan tỏa, với mục tiêu tăng 20% tỷ trọng công nghiệp chế biến, chế tạo trong GDP vào năm 2030. Các giải pháp này cần sự phối hợp đồng bộ giữa các cơ quan quản lý nhà nước và cộng đồng doanh nghiệp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn này hữu ích cho bốn nhóm đối tượng chính. Nhóm đầu tiên là các nhà hoạch định chính sách tiền tệ tại Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, những người có thể ứng dụng kết quả nghiên cứu để điều chỉnh chính sách tỷ giá phù hợp, đặc biệt trong bối cảnh biến động tỷ giá toàn cầu. Nhóm thứ hai là các nhà nghiên cứu kinh tế trong và ngoài nước, những người quan tâm đến phương pháp NARDL và ứng dụng của nó trong phân tích kinh tế vĩ mô, đặc biệt trong các nền kinh tế đang phát triển. Nhóm thứ ba là các doanh nghiệp xuất nhập khẩu, đặc biệt là những doanh nghiệp làm ăn với thị trường Hàn Quốc, có thể sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chiến lược kinh doanh và phòng ngừa rủi ro tỷ giá. Cuối cùng, sinh viên kinh tế có thể tham khảo luận văn này cho các nghiên cứu tiếp theo về kinh tế quốc tế và kinh tế lượng ứng dụng.

Câu hỏi thường gặp

Hiệu ứng đường cong J là gì và tại sao nó quan trọng với Việt Nam? Hiệu ứng đường cong J mô tả hiện tượng cán cân thương mại tạm thời xấu đi trước khi cải thiện sau khi phá giá tiền tệ. Điều này quan trọng với Việt Nam vì nước ta đang trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng, với tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt khoảng 470 tỷ USD năm 2018. Việc hiểu rõ hiệu ứng này giúp các nhà hoạch định chính sách tối ưu hóa công cụ tỷ giá.

Phương pháp NARDL có ưu điểm gì so với ARDL truyền thống? NARDL cho phép phân tích tác động phi tuyến (bất đối xứng) của tỷ giá lên cán cân thương mại, trong khi ARDL truyền thống giả định tác động này là tuyến tính. Nghiên cứu chỉ tìm thấy hiệu ứng đường cong J khi sử dụng NARDL, cho thấy tầm quan trọng của việc xem xét tính phi tuyến trong mối quan hệ này.

Tại sao hiệu ứng đường cong J chỉ xuất hiện trong quan hệ với Hàn Quốc? Điều này có thể do đặc điểm cơ cấu hàng hóa thương mại giữa Việt Nam và Hàn Quốc, với khoảng 70% kim ngạch là máy móc, thiết bị và nguyên phụ liệu cho sản xuất. Hàng hóa này có độ co giãn giá cao hơn trong dài hạn, tạo điều kiện cho hiệu ứng đường cong J.

Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa gì với chính sách tỷ giá của Việt Nam? Kết quả cho thấy Ngân hàng Nhà nước cần xây dựng cơ chế tỷ giá linh hoạt hơn, đặc biệt trong quan hệ với đồng won Hàn Quốc, nhằm tận dụng hiệu ứng đường cong J để cải thiện cán cân thương mại. Đồng thời, cần xem xét tác động phi tuyến của tỷ giá lên cán cân thương mại.

Doanh nghiệp xuất nhập khẩu Việt Nam cần làm gì dựa trên kết quả nghiên cứu? Các doanh nghiệp cần tăng cường ứng dụng công nghệ vào sản xuất để nâng cao năng lực cạnh tranh, đồng thời xây dựng chiến lược phòng ngừa rủi ro tỷ giá, đặc biệt khi làm ăn với thị trường Hàn Quốc. Doanh nghiệp cũng nên đa dạng hóa thị trường để giảm sự phụ thuộc vào một số đối tác nhất định.

Kết luận

• Nghiên cứu đã kiểm chứng thành công hiệu ứng đường cong J tại Việt Nam sử dụng phương pháp NARDL, đóng góp mới vào học thuật về kinh tế lượng ứng dụng.
• Kết quả cho thấy hiệu ứng đường cong J chỉ xuất hiện trong quan hệ thương mại giữa Việt Nam và Hàn Quốc, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xem xét tính phi tuyến.
• Nghiên cứu xác nhận tác động không đối xứng của tỷ giá lên cán cân thương mại, với thu nhập trong nước có mối quan hệ nghịch với cán cân thương mại.
• Các khuyến nghị chính sách tập trung vào việc xây dựng cơ chế tỷ giá linh hoạt, đa dạng hóa thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp.
• Nghiên cứu tiếp theo nên mở rộng phạm vi đối tác và áp dụng các phương pháp kinh tế lượng khác để kiểm chứng tính bền vững của kết quả.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH NGUYỄN THỊ VÂN ANH KIỂM CHỨNG ĐƯỜNG CONG J TẠI VIỆT NAM: PHƯƠNG PHÁP NARDL LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP. Hồ Chí Minh – 2019 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH NGUYỄN THỊ VÂN ANH KIỂM CHỨNG ĐƯỜNG CONG J TẠI VIỆT NAM: PHƯƠNG PHÁP NARDL Chuyên ngành: Tài chính–Ngân hàng Mã số: 8340201 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.

NGUYỄN NGỌC ĐỊNH TP. Hồ Chí Minh – 2019 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan bài luận văn thạc sĩ với chủ đề “Kiểm chứng đường cong J tại Việt Nam: Phương pháp NARDL” hoàn toàn do tôi thực hiện dưới sự hướng dẫn của PGS. TS Nguyễn Ngọc Định. Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng.

Tôi cam đoan sẽ hoàn toàn chịu trách nhiệm về tính trung thực và các nội dung được trình bày trong luận văn này. Hồ Chí Minh, ngày tháng năm 2019 Nguyễn Thị Vân Anh TIEU LUAN MOI download : [e-mail] MỤC LỤC TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU DANH MỤC CÁC HÌNH TÓM TẮT (ABSTRACT) PHẦN 1: GIỚI THIỆU. Giới thiệu chủ đề nghiên cứu. Động cơ nghiên cứu.

Mục tiêu nghiên cứu. Câu hỏi nghiên cứu. Kết cấu nghiên cứu .3 PHẦN 2: KHUNG LÝ THUYẾT. Các lý thuyết cơ bản về mối quan hệ giữa tỷ giá và cán cân thương mại.

Điều kiện Marshall-Lerner (ML). Hiệu ứng đường cong J. Các nghiên cứu thực nghiệm. Các bằng chứng thực nghiệm về điều kiện Marshall-Lerner.

Các bằng chứng thực nghiệm về hiệu ứng đường cong J. Các bằng chứng thực nghiệm về hiệu ứng đường cong J bất đối xứng .16 PHẦN 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Mô hình cán cân thương mại. Phương pháp ARDL.

Phương pháp NARDL. Dữ liệu nghiên cứu .26 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Cán cân thương mại song phương. Tỷ giá hối đoái thực song phương.

Thu nhập trong nước và nước ngoài .30 PHẦN 4: KẾT QUẢ. Kiểm định tính dừng. Kết quả từ mô hình ARDL. Kết quả từ mô hình NARDL .37 PHẦN 5: KẾT LUẬN .42 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT ARDL.

Phương pháp tự hồi quy phân phối trễ NARDL. Phương pháp tự hồi quy phân phối trễ phi tuyến RER. Tỷ giá hối đoái thực song phương REER. Tỷ giá hối đoái thực đa phương TB.

Cán cân thương mại song phương GDP. Tổng sản phẩm quốc nội ML. Điều kiện Marshall-Lerner TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU Bảng 1. Đóng góp thương mại của các đối tác trong năm 2018.

Thống kê mô tả biến cán cân thương mại song phương. Thống kê mô tả biến tỷ giá thực song phương. Thống kê mô tả biến thu nhập thực. Kiểm định tính dừng (phương pháp ADF).

Kiểm định tính dừng (phương pháp PP). Kết quả hồi quy ARDL. Kết quả hồi quy NARDL .39 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 2. Minh họa hiệu ứng đường cong J.

Xu hướng của biến cán cân thương mại song phương. Xu hướng của biến tỷ giá thực song phương. Xu hướng của biến thu nhập thực.31 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] TÓM TẮT Một số bằng chứng thực nghiệm đã chỉ ra rằng mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái và cán cân thương mại khác nhau giữa ngắn hạn và dài hạn. Cụ thể, giới nghiên cứu tin rằng sau khi phá giá tiền tệ, cán cân thương mại sẽ xấu đi trong ngắn hạn trước khi cải thiện trong dài hạn; do đó, tạo ra hiện tượng đường cong J.

Bài luận văn xem xét hiện tượng trên trong mối quan hệ song phương giữa Việt Nam và các đối tác quan trọng (Trung Quốc, Mỹ, Nhật Bản và Hàn Quốc), thông qua dữ liệu hàng quý trong giai đoạn 2000Q1–2019Q1 trong khuôn khổ mô hình ARDL tuyến tính lẫn phi tuyến. Sử dụng mô hình ARDL tuyến tính, tác giả không tìm thấy bằng chứng về hiệu ứng đường cong J trong mối quan hệ song phương giữa Việt Nam với các đối tác. Tuy nhiên, khi sử dụng mô hình NARDL, tác giả lại phát hiện hiệu ứng đường cong J xuất hiện duy nhất trong mối quan hệ thương mại giữa Việt Nam và Hàn Quốc. Điều đó cho thấy ý nghĩa của việc đề cập tính bất phi tuyến trong quá trình điều chỉnh khi nghiên cứu hiệu ứng đường cong J.

Các kết quả mang lại nhiều hàm ý cho các nhà hoạch định chính sách tại Việt Nam. Từ khóa: Hiệu ứng đường cong J; bất đối xứng; NARDL. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] ABSTRACT Some empirical evidence argued that the relationship between the exchange rate and the trade balance diff ers between the short-run and long-run. In particular, it is widely believed that following currency depreciation the trade balance deteriorates in the short-run before it improves in the long-run; thus, producing the J-curve phenomenon.

This paper examines this phenomenon for bilateral relations between Vietnam and 4 of its major trading partners (namely China, US, Japan and Korea), using quarterly data for the period 2000Q1–2019Q1 within the linear as well as the non-linear ARDL framework. By employing ARDL model, we are unable to find support for the J-curve in any cases. However, when the NARDL model is used, we are able to find evidence for the J-curve in relation between Vietnam and Korea. This suggests that allowing for nonlinearity in the adjustment process is important when studying the J-curve phenomenon.

These results have many implications for policy makers in Vietnam. Keywords: J-curve effect; asymmetry; NARDL. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 1 PHẦN 1: GIỚI THIỆU 1. Giới thiệu chủ đề nghiên cứu Các nhà kinh tế học và hoạch định chính sách luôn quan tâm vai trò của cơ chế tỷ giá hối đoái trong việc cải thiện cán cân thương mại.

Về mặt lý thuyết, bất kỳ sự mất giá (devaluation) hoặc định giá thấp (depreciation) của tỷ giá hối đoái sẽ cải thiện đáng kể năng lực cạnh tranh thương mại. Khái niệm đường cong J (J-curve effect) được khởi xướng bởi Magee (1973) xuất phát từ việc quan sát cán cân thương mại của Mỹ. Theo đó, sự mất giá của đồng đô la Mỹ đã làm xấu đi cán cân thương mại trong ngắn hạn trước khi có sự hồi phục trong dài hạn. Như vậy, mặc dù tuân thủ điều kiện Marshall-Lerner (sau khi phá giá tiền tệ, tổng độ co giãn giá xuất khẩu và nhập khẩu lớn hơn một đơn vị, thì cán cân thương mại sẽ được cải thiện), cán cân thương mại của Mỹ vẫn xấu đi trong ngắn hạn.

Kể từ nghiên cứu của Magee (1973), số lượng các nghiên cứu có liên quan đường cong J đã gia tăng nhanh chóng. Gần đây, Bahmani-Oskooee và Ratha (2004), Bahmani-Oskooee và Hegerty (2010) đã cung cấp các khái niệm và hiểu biết toàn diện về hiệu ứng đường cong J. Một số nghiên cứu sử dụng cách tiếp cận tuyến tính và dữ liệu thương mại tổng hợp (aggregate trade data), tức là một quốc gia và phần còn lại của thế giới, như Miles (1979); Himario (1985); Bahmani-Oskooee và Malixi (1992); Bahmani- Oskooee và Alse (1994) và Lal và Lowinger (2002). Miles (1979) sử dụng dữ liệu chéo cho 15 quốc gia nhưng không tìm thấy bất kỳ bằng chứng nào về hiệu ứng đường cong J.

Himario (1985) sử dụng chuỗi thời gian cho 10 quốc gia và phát hiện sự cải thiện của cán cân thương mại ngay khi phá giá tiền tệ diễn ra. Bahmani- Oskooee và Malixi (1992) thực hiện cấu trúc chuỗi thời gian trễ Almon cho 13 quốc gia và cũng không phát hiện ra bằng chứng nào của đường cong J. Lal và Lowinger (2002) sử dụng kỹ thuật đồng liên kết Johansen và hàm phản ứng đẩy (impulse response function), và tìm thấy bằng chứng không mạnh của đường cong J. Một trong những nguyên nhân chính dẫn đến kết quả hỗn hợp này là hiện tượng sai lệch TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 2 tập hợp (aggregation bias).

Điều này dẫn đến phân tích thực nghiệm đã phát triển từ việc sử dụng dữ liệu tổng hợp sang dữ liệu thương mại song phương (bilateral trade data). Một trong những nghiên cứu sử dụng dữ liệu song phương nhằm kiểm chứng sự hiện diện đường cong J tại Philippines là Harvey (2013). Sử dụng mô hình ARDL tuyến tính, một lần nữa, nghiên cứu chỉ nhận thấy hệ số ngắn hạn của tỷ giá hối đoái thực có ý nghĩa trong mô hình chứa dữ liệu Trung Quốc, đối tác duy nhất có ý nghĩa trong dài hạn. Cũng sử dụng phương pháp đồng liên kết ARDL, Lee (2018) không tìm thấy bất kỳ bằng chứng nào về sự hiện diện của hiệu ứng đường cong J tại Việt Nam ngay cả khi sử dụng dữ liệu thương mại tổng hợp hay song phương.

Động cơ nghiên cứu Nhìn chung, những nghiên cứu vừa đề cập có một đặc điểm chung, đó là dự đoán sự thay đổi tỷ giá hối đoái có tác động đối xứng lên cán cân thương mại, ngụ ý rằng việc định giá thấp của nội tệ sẽ cải thiện cán cân thương mại trong khi định giá cao sẽ dẫn đến kết quả ngược lại, với mức độ tương đương. Tuy nhiên, Bussiere (2013) khám phá rằng giá xuất khẩu và nhập khẩu phản ứng bất đối xứng với sự thay đổi tỷ giá; nói cách khác, giá cả hàng hóa giao dịch phản ứng bất đối xứng với độ lệch tỷ giá hối đoái. Với sự phát triển của phương pháp kinh tế lượng, các nghiên cứu điều tra về hiệu ứng đường cong J đang dần chuyển đổi từ cách tiếp cận tuyến tính sang cách tiếp cận phi tuyến. Gần đây, Bahmani-Oskooee và Fariditavana (2015; 2016) kiểm chứng đường cong J bằng dữ liệu song phương thông qua cách tiếp cận tuyến tính.

Các tác giả còn sử dụng cách tiếp cận phi tuyến tính để xác định xem tỷ giá hối đoái thực tác động ngắn hạn và dài hạn lên cán cân thương mại là đối xứng hay không đối xứng. Một trong những kết luận quan trọng của nghiên cứu trên là chỉ ra rằng, bằng cách áp dụng cách tiếp cận phi tuyến, nghiên cứu bổ sung được kết quả quan trọng sau: hiện tượng đường cong J phi tuyến có tồn tại. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Mục tiêu nghiên cứu Xuất phát từ các phát hiện trên, nhằm tiến hành kiểm chứng sự hiện diện của đường cong J, nghiên cứu tiến hành mở rộng trường hợp của Việt Nam, sử dụng dữ liệu thương mại song phương giữa Việt Nam và 4 đối tác thương mại quan trọng (Trung Quốc, Mỹ, Nhật Bản và Hàn Quốc), trong giai đoạn 2000Q1–2019Q1, thông qua cách tiếp cận bất đối xứng.