Phần mở đầu: + Lý do chọn đề + Mục đích nghiên cứu + Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài ~ Chương l: Tổng quan tài liệu ~ Chương 2: Đối tượng, thời gian, địa điểm và phương pháp nghiên cứu ~ Chương 3: Kết quả nghiên cứu và biện luận ~ Kết luận và kiến nghị ~ Tài liệu tham khảo. ~ Phần phụ lục. ~ Quyết định giao dé tai Chuong 1 TONG QUAN TAI LIEU 1,1. Khái quát về cây Chia 1.
Giới thiệu chung Chia (Salvia hispanica L.) là một loài trong họ Lamiceae, là cây bản địa ở Mexico và các bộ phận của Nam Mỹ. Nó là một loại cây thân thảo hàng năm được coi là một thực phẩm mới lạ. Chia phát triển tốt nhất trong đất cát, thoát nước tốt với hàm lượng chất dinh dưỡng thấp, độ mặn trung bình và pH đắt từ 6 đến 8,5. rất khác nhau giữa các giống khác nhau, thay đôi từ 300 đến 1.000 mm trong mùa sinh trưởng.
Việc trồng Chia (Salvia hispanica L.) đang trở nên phô biến ở châu Phi và chau A bởi vì nó được coi là như một thực phẩm dinh dưỡng và lành mạnh [27]. Phân loại Cay Chia (Salvia hispanica L.) thuéc nginh Magnoliophyta, lớp Eudicots, Bộ Lamiales, ho Lamiaceae, chi Salvia. là một loài thực vật có hoa trong họ Hoa môi, cùng loại với các loại thảo mộc dùng làm gia vị như húng quế (asi/), bạc hà (min). Loài này được Liné miêu tả khoa học đầu tiên năm 1753.
Tên thông thường của loài này là Chia, có gốc từ tiếng Nahuatl chian, có nghĩa là "chứa dầu" [31] 1. Nguồn gốc Sahia hispamica L. là một loài lưỡng bội với 2n = 12 nhiễm sắc thể, là số nhiễm sắc thê thấp nhất trong số các loài thuộc giống Salvia. Hạt Chia đã có mặt trên Trai Dat tir rat lâu đời, nguồn gốc của cây Chia là từ khu vực Nam Mỹ vào 3500 năm.
trước công nguyên. Cây Chia được người Maya và người Aztec phát hiện đầu tiên và đã khám phá ra những công dụng tuyệt vời cho sức khỏe nó Nam Mỹ có thể nói là quê hương của hạt Chia, trong khi đó cây Chia được trồng phô biến không phải ở Nam Mỹ mà lại là ở Úc. Úc là nơi đầu tiên trồng thử nghiệm cây Chia lấy hạt và lấy dầu để ứng dụng trong lĩnh vực sức khỏe. Đến thời điểm hiện tại, hạt Chia Úc vẫn nỗi tiếng nhất và được người tiêu dùng biết đến và sử ếp ngay sau đó tắt nhiên là hạt Chia Mỹ.
Việc phát triển trồng cây Chia đã từng có thời kỳ bị gián đoạn trong thời điểm khu vực Trung và Nam Mỹ bị người Tây Ban Nha xâm chiếm. Bởi mục đích thay đổi những giá trị văn hóa truyền thống của những người dân nơi đây. Tuy nhiên vẫn có một số người bí mật trồng và sử dụng loại hạt này do đó giống hạt vẫn còn được lưu giữ đến tận ngày nay. Cây Chia bắt đầu được chú trọng tròng nhiều và sử dụng trở lại từ năm1960-1980, Vì vào thời điểm này con người đã ý thức hơn đến việc bảo vệ sức khỏe của minh.
Ho bat đầu tìm hiểu và khám phá ra rất nhiều công dụng hạt Chia mang lại mà không loại hạt nào có được [18]. Đặc điễm thực vật học của cây Chia 1. Rễ Rễ cây Chia thuộc loại rễ cọc bao gồm rễ chính và các rễ phụ. Rễ chính thường ăn sâu khoảng 30- 40 em, rễ phụ thường dài khoảng 20 ~ 25 cm.
Trên rễ phụ có nhiều lông hút do biểu bì rễ biến đổi thành có vai trò tăng cường sức hút nước và các chất dinh dưỡng cho cây. Nếu bộ rễ phát triển tốt thì bộ lá xanh lâu, cây ra nhiều hoa, quả va hat may. Ngược lại, bộ rễ phát triển kém thì cây sẽ chóng tàn, các đợt hoa sau sẽ khó đậu quả hoặc quả sẽ bị lép [7], [26] Rễ chủ yếu được tồn tại trong suốt đời sống của thực vật hiếm khi bị chết và bị thay thế bởi các rễ phụ và mọc ra từ thân hay là từ các cành ở dưới đất. Đặc tính này.
chỉ có ở họ Hoa môi. Thân và cành Thân cây Chia thuộc loại thân thảo, hình vuông 4 cạnh đặc tính của họ Lamiaceae, cao khoảng 100 ~ 175 cm, mọc thẳng đứng, có khi hơi nghiêng. Trên thân chia đốt (9 - 10 đốt), ở giữa hai đốt gọi là lóng. Độ dài của các lóng thay đồi tùy theo.
vị trí trên cây. Các lóng dài khoảng 8 - 10 cm, các lóng ngắn chỉ 4 ~ 5 cm. Từ các đốt mọc ra các cảnh, trung bình có 1 - 5 cảnh. Các cảnh mọc ra từ nách lá thứ 2, 3 phát triển mạnh gọi là cành cấp 1, trên mỗi cành này lại có trung bình 2 - 3 mắt, từ các mắt nay mọc ra cành cấp 2, 3.và các chùm hoa.
Thời kì trước khi ra hoa thì tốc độ tăng. trưởng thân chậm, sau đó mới tăng nhanh dần đến khi ra hoa và hoa rộ, đạt chiều cao. tối đa lúc đã có quả chắc. Đường kính trung bình của thân chỉ từ 10 - 20 mm và tăng.
trưởng tỉ lệ thuận với tốc độ tăng trưởng của chiều cao cây [7], [26], [42] 1. Lá Lá cây Chia thuộc loại lá đơn, mọc đối, lá sau mọc vuông góc với lá trước theo kiểu mọc chéo chữ thập. Mỗi lá có cuống dài 20 - 30 mm, hình bầu dục thuôn dài, kích thước dài 80 ~ 100 mm, rộng 40 60 mm, bìa lá có răng cưa mịn. Cả hai mặt trên và dưới của lá đều được bao phủ bởi lớp lông màu trắng nhạt.
Diện tích của các lá tăng. dần từ dưới lên trên đến các lá mọc giữa thân rồi lại giảm dân lên phía ngọn. diện tích lá (mẺ lá/ mẺ đất) có ảnh hưởng lớn đến hiệu suất quang hợp và năng suất thu. Số lượng lá, kích thước, hình dạng và chỉ số diện tích lá thay đổi tùy thuộc vào giống, đất trồng và mùa vụ.
Hoa Hoa Chia là hoa lưỡng tính, mọc thành cụm dài khoảng 20 ~ 30 cm ở ngọn. Cụm hoa gồm 20 - 30 vòng, mỗi vòng 4-8 hoa không cuống. Hoa nhỏ, đài hình chuông. Tràng màu tím, thò ra ngoài ít, hình ống, có 2 môi trong đó môi trên lồi chia 2 thùy, còn môi dưới luôn luôn lớn hơn chia 3 thùy.
Mỗi hoa có 2 nhị sinh sản có trung. đới kéo dài thò ra ngoài, ở vị trí đính chỗ đính nhị có vòng lông nhằm bảo vệ tuyến mật. Nhuy hoa được hình thành bởi hai lá noãn với số lượng ô tương ứng với số lá noãn. Tuy nhiên mỗi ô lại phân chia ra các vách ngăn giả dẫn đến bầu gồm có 4 ô với một hạt trong mỗi ô [24], [26] 1.
Quả Quả Chia thuộc loại quả bế màu nâu, có 4 ô nhỏ, mỗi ô chứa 1 hat. Khi quả hình thành thì cánh hoa bị rụng còn đài hoa thì luôn luôn tồn tại. Màng phía ngoài quả có những sợi lông liên quan đến sự phát tán của quả [18], [24], [26]. Hat Hạt Chia nhỏ, hình ô van, dài khoảng 2mm, rộng khoảng 1,Smm, láng, bóng, có nhiều màu khác nhau từ đen, xám cho đến trắng.
Nội nhũ hạt thường không có hoặc hiểm khi dự trữ lại. Mỗi quả có 2 - 4 hạt. Hạt của những quả ở gốc cụm hoa thường to, mẫy hơn các hạt gần về phía ngọn. Hạt của những quả lứa đầu cũng to, mây hơn các quả lứa sau.
lượng hạt trung bình trong quả là một trong những yếu tố tạo thành năng suất của hạt Chia [18], [24], [26] 1. Đặc điểm sinh trưởng, phát triển và năng suất của cây Chia 1. Giai đoạn cây con Được tính từ khi hạt bắt đầu nảy mầm đến khi xuất hiện những bông hoa đầu tiên. Với nhiệt độ, ánh sáng, độ am phù hợp hạt Chia sẽ nảy mầm từ 3 đến 14 ngày.
Các cây mầm nhỏ nhanh chóng phát triển thành cây con khỏe mạnh. Trong khoảng 4 đến 6 tuần sau cây cao khoảng 10 ~ 15 em, có từ 6 đến § cặp lá thật, chúng ta có thể đem chúng trồng trong vườn. Sau khi nảy nằm khoảng 2 tháng thì những bông hoa đầu tiên xuất hiện. Vào thời kì này ánh sáng, nước và các chất dinh dưỡng có vai trò quan trọng [7], [26].
Giai đoạn ra hoa Sau giai đoạn cây con, cây Chia bước vào thời kì phân cành mạnh và ra hoa. Thời gian phân cành, số cành do đặc tính di truyền của giống quy định. Cành nhiều hay ít, nhanh hay chậm phụ thuộc vào giống chín sớm hay chín muộn, ngoài ra còn chịu ảnh hưởng của điều kiện chăm sóctốt suốt thời gian sinh trưởng của cây. Đây là thời kỳ có ý nghĩa quan trọng trong việc xác định tính chín sớm hay muộn của giống, đồng thời cũng là thời gian cây chuyển từ sinh trưởng sinh dưỡng sang sinh trưởng sinh dục.
Cây có hoạt tính sinh lý mạnh nhất, phát triển mạnh về chiề cao, thân, lá và có khả năng tích lũy chất khô lớn. Trong giai đoạn này nhiệt độ có ảnh hưởng trực tiếp đến thời gian ra hoa của cây, nhiệt độ càng thấp lời gian ra hoa cảng kéo dài. Giai đoạn thu hoạch Thời kỳ này chủ yếu phụ thuộc vảo đặc tính của giống và mục đích sử dụng. Khi hoa Chia bắt đầu rụng và quả chín là lúc có thể thu hoạch.
Thu hái quả được chia làm hai dot. Trong thời gian thu hoạch cần cung cấp chất dinh dưỡng và tạo điều kiện phủ hợp để kéo dài thời gian thu hoạch [7], [26]. Giá trị dinh dưỡng của cây Chia 1. Hạt Chia là nguồn thực phẩm có giá trị dinh đường và giá trị sử dụng trong đời sống Cây Chia được trồng chủ yếu để lấy hạt.
Hạt Chia có nhiều tính chất dược lý và hàm lượng dinh dưỡng quý giá. Hạt Chia được đánh giá là một trong những loại hạt rất giàu hydratcacbon, với hàm lượng trung bình 26 - 43%. Hàm lượng các chất dinh dưỡng khác trong hạt Chia cũng rất cao: protein (15-25%), chất béo (30-33%), cl xơ thực phẩm (18-38%), tro (4-5%). Các chất khoáng như Na, K, Mg và vitamin thiết yếu cũng rất nhiều [19], [27], [28] 'Thành phần hóa học của hạt Chia được trình bảy ở bảng 1.
Thành phần hóa sinh của hạt Chia (Thành phần dinh dưỡng trong 100g phẩn ăn được) Thành phần dinh dưỡng Don vj tinh Hàm lượng. Keal 486 Protein g 16,5 Cacbonhydrate g 421 Chất xơ g 344 Chất béo.84 Vitamin C mg 16 Vitamin E mg 05 Vitamin BI mg 0,62 Vitamin B2 mg 0,17 Vitamin B3 mg 8.83 Ca mg 631 Fe mg 7.