CHƯƠNG 1 GIỚI THIỆU 1.1 ĐẶT VAN DE Hiện nay, một trong những van dé lo ngại lớn dang đặt ra trên toàn cau là tình trạng cạn kiệt tài nguyên thiên nhiên, ô nhiễm và suy thoái môi trường nghiêm trọng. Đứng trước bối cảnh tốc độ đô thị hóa ngày càng gia tăng thì vẫn đề được đặc ra là làm thế nào để có một môi trường bền vững? Hiện nay, môi trường bền vững là một điều quan trọng mà ngày nay nhiều nước, nhiều khu vực đang tìm hiểu xem xét nghiên cứu van dé này. Nhiều kịch bản khác nhau đã được thành lập vài năm trước đây, dé tập trung vào mục đích này. Các khái niệm như “kiến trúc xanh”.
“nhà sinh thái”, “Năng lượng xanh, năng lượng tái tao” “Truong học sinh thái” hoặc “khuôn viên Trường xanh” là một trong những ý tưởng chính được thành lập để bảo vệ môi trường trái đất và ngày càng được nhắc đến và nghiên cứu nhiều góp phần thêm các giải pháp xanh dé tận dụng các nguon năng lượng sạch, năng lượng tai tao cải tạo môi trường sống ngày càng hoàn thiện và phát triển bền vững. Khái niệm “Đại học xanh” xuất hiện nhăm đưa ra nhằm định hướng cho các trường Đại học hướng đến sự bên vững trong tình trạng khủng hoảng năng lượng và ô nhiễm môi trường như hiện nay, tập trung vào việc sử dụng hiệu quả năng lượng và nguồn nước, giảm thiểu phát sinh chất thải hoặc tập trung vào việc giảm sự phát thải của các khí nhà kính. Và một trong những khía cạnh quan trọng trong đại học xanh là quy hoạch tổng thé khuôn viên trong trường dé giảm thiểu việc sử dụng tài nguyên thiên nhiên, xây dựng chương trình giảng dạy và nghiên cứu hài hòa để trang bị cho sinh viên và xã hội các kiến thức cần thiết nhăm đối mặt với những thách thức về môi trường, làm sao đánh giá mức độ hiệu quả phát triển bền vững của một trường đại học, tác động và gan kết với cộng đồng - xã hội để tạo ra một môi trường giáo dục ý nghĩa Trường Dai học Bách khoa - DHQG TPHCM là một trung tâm dao tạo cán bộ kỹ thuật công nghệ và các nhà quản lý có trình độ, là trung tâm nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ có vai trò chủ đạo trong việc thông tin và ứng dụng công nghệ mới của các nước tiên tiên trên thê giới và trong khu vực. Đông thời GVHD:TS.
Bùi Xuân Thành & TS Hà Dương Xuân Bảo AVTH. Lê Thị Thùy Duyên — 10251016 Trang | Đề tài “Khảo sát, đánh giá hiện trạng Trường Đại Học Bách Khoa Tp.HCM và đề xuất giải | 2012 pháp xây dựng mô hình Đại Học Xanh” Trường Đại học Bách Khoa cũng là một trong những trường đại học có khuôn viên cây xanh lớn ở Tp.Hồ chi Minh nói riêng và Việt Nam nói chung. Đề tài “Khảo sát, đánh giá hiện trạng môi trường Trường Đại học Bách Khoa Tp.HCM và đề xuất giải pháp xây dựng mô hình Đại Học Xanh” được thực hiện dựa vào các lý thuyết sinh thái, các lý thuyết về kiến trúc xanh, quy hoạch quan lý nguồn phát sinh chất thải.để dé ra các biện pháp kinh tế, kỹ thuật giúp cải tạo, hoàn thiện Trường Đại Học Bách Khoa trở thành trường đại học xanh góp phân vào việc giam sự biến đối khí hậu, và tạo ra một không gian làm việc, học tập, nghiên cứu xanh, sạch, bền vững. Ý nghĩa và tính mới của đề tài Khái niệm “Đại học xanh” xuất hiện vào năm 1990, khi lãnh đạo 22 trường Đại học hàng đầu thé giới họp tại Pháp va cùng ký vào bản Tuyên bố Talloires, bao gồm một chương trình hành động nhăm định hướng cho các trường DH hướng đến sự bền vững.
Tuy vậy, ở nước ta khái niệm Đại học xanh vẫn còn mới mẻ. Đi tiên phong trong van đề này là nhóm nghiên cứu phát triển và xây dựng Đại học Trí Việt (TP.HCM) với chuyên đề hội thảo gân đây: “Điều gi tạo nên một trường đại hoc "xanh" tại Việt Nam” với mong muốn làm rõ các mối liên kết trong thực tiễn giữa khái niệm đại học bền vững trên phạm vi toàn cầu và trong bối cảnh của Việt Nam, làm rõ tham vọng xanh của một trường đại học hướng tới phục vụ lợi ích công. Dự kiến mô hình Trường Đại Học Xanh Trí Việt được hoàn thành vào năm 2013. Do đó, việc thực hiện đề tài Đại Học xanh trên mô hình Trường Đại Học Bách Khoa là một dé tại mang tính thực tiễn cao góp phần nhỏ vào việc dé xuất các hướng giải quyết về vấn đề năng lượng, phát triển bền vững tại các trường Đại Học trên địa bàn Thành phố Hỗ Chí Minh nói riêng và ở Việt Nam nói chung 1.2 MỤC TIỂU NGHIÊN CUU Đề tài “Khảo sát, đánh giá hiện trạng môi trường Trường Đại Học Bách Khoa Tp.HCM và đề xuất giải pháp xây dựng mô hình Đại Học Xanh” được nghiên cứu với các mục tiêu chính sau: GVHD:TS.
Bùi Xuân Thành & TS Hà Dương Xuân Bảo AVTH. Lê Thị Thùy Duyên — 10251016 Trang 2 Đề tài “Khảo sát, đánh giá hiện trạng Trường Đại Học Bách Khoa Tp.HCM và đề xuất giải | 2012 pháp xây dựng mô hình Đại Học Xanh”. Tổng quan lý thuyết về kỹ thuật sinh thái có liên quan, lý thuyết về nguồn năng lượng xanh và ứng dụng trong điều kiện thực tế trên mô hình Trường Đại Học Bách Khoa Tp.Hồ Chí Minh. Khảo sát hiện trạng môi trường trong khuôn viên Trường Đại học Bách Khoa; Khảo sát tình hình quản lý trang thiết bị, nhu cầu sử dụng năng lượng, quan lý các nguồn phát sinh chất thải, quy hoạch mạng lưới cấp thoát nước trong Trường.
Đề xuất một số giải pháp: sử dụng nguồn năng lượng tiết kiệm; quản lý và dé xuất các biện pháp tái sử dụng các nguồn phát sinh chất thải.phát triển bền vững Trường trường Đại Học Bách Khoa theo định hướng Trường Đại Học xanh. Xây dựng mô hình trường đại học Bách Khoa theo quan điểm Kỹ thuật sinh thái nhằm đảm bảo 3 yếu tố: Kỹ thuật, kinh tế và môi trường. Ứng dụng lý thuyết về kiến trúc xanh và các giải pháp đã đề xuất đề thiết kế mô hình một tòa nhà xanh trong dự án xây dựng mới Trường định hướng phát triển bền vững giải quyết về van dé năng lượng, phát triển bền vững tại các trường Dai Học trên địa ban Thành phố Hồ Chi Minh nói riêng và ở Việt Nam nói chung. 13 PHAM VI-— GIỚI HAN CUA DE TÀI Pham vi của dé tài: Khảo sát, đánh giá tiềm năng thực hiện, ứng dụng các giải pháp quản lý, giải pháp kỹ thuật và các biện pháp quy hoạch xanh trên mồ hình Trường đại học có săn.
Thời gian nghiên cứu: 12 thắng ké từ khi đề cương được thông qua. Không gian nghiên cứu: Trường Dai học Bách Khoa Tp.Hồ Chí Minh, 268 Lý Thường Kiệt, Quận 10, Thành phố Hỗ Chí Minh, Việt Nam. Đối tượng nghiên cứu: Hệ thỗng cấp nước, hệ thống thoát nước, hệ thống cấp điện, hệ thống quản lý chất thải rắn Giới han cua đề tài: đề tài chỉ nghiên cứu trên một mô hình Trường đại học điền hình và đã đi vào hoạt động giảng dạy nghiên cứu GVHD:TS. Bùi Xuân Thành & TS Hà Dương Xuân Bảo AVTH.
Lê Thị Thùy Duyên — 10251016 Trang 3 Đề tài “Khảo sát, đánh giá hiện trạng Trường Đại Học Bách Khoa Tp.HCM và đề xuất giải | 2012 pháp xây dựng mô hình Đại Học Xanh” CHƯƠNG 2 TỎNG QUAN TÀI LIỆU 2.1 KHÁI NIỆM LIEN QUAN 2.1 Kỹ thuật sinh thai 21.1 Định nghĩa Kỹ thuật sinh thái là một lĩnh vực tương đối mới nên hiện nay các nhà khoa học vẫn tiếp tục cố gang đưa ra phạm vi va mục tiêu cua Kỹ thuật sinh thái. Một sỐ định nghĩa về kỹ thuật sinh thái chỉ mới phản ánh được những khía cạnh riêng biệt của thực tiễn. Thuật ngữ “Kỹ thuật sinh thái” được đặt ra bởi Howard T. Odum trong những năm 1960 và từ đó đã được sử dụng rộng rãi ở Bắc Mỹ, Châu Au và Trung Quốc.
Đến nay, có rất nhiều định nghĩa về kỹ thuật sinh thái. - Kỹ thuật sinh thái là một quá trình mà con người sử dụng một lượng nhỏ các nguồn năng lượng sẵn có của môi trường để hoạt động nhưng không làm cạn kiệt các nguồn tài nguyên này (Ecological engineering as environmental manipulation by man using small amounts of supplementary energy to control systems in which the main energy drives are still coming from natural sources — Odum va cộng sự, 1963). Nhu vậy, đặc tính tự thiết kế (self - design) và tự điều chỉnh (sel/f- organizational) của các hệ thông tự nhiên là yếu tô cần thiết cho Kỹ thuật sinh thái (Odum, 1989; Mitsch, 1996). Trong một hệ thống kiến tạo, con người có trách nhiệm cung cấp các thành phan và cau trúc ban đầu cho hệ thống cũng như tác động đến môi trường rộng hơn có liên quan đến hệ sinh thái.
Tuy nhiên, một khi đã được tạo ra, tự nhiên sẽ đảm nhận vai trò của mình và các thành phân, cầu trúc trở nên thích hợp với những điều kiện được định ra trước đó cho hệ thống. Con người không cần thêm vào vật chất hay năng lượng gì để duy trì trạng thái của hệ sinh thái đó. - Kỹ thuật sinh thái là một công nghệ hữu hiệu để quản lý hệ sinh thái, dựa trên những hiểu biết sâu rộng về sinh thái để giảm thiểu chi phí quản lý và tác hại đến môi trường (Ecotechnology as the use of technological mean for ecosystem GVHD:TS. Bùi Xuân Thanh & TS Hà Duong Xuân Bảo AVTH.
Lê Thi Thùy Duyên — 10251016 Trang 4 Đề tài “Khảo sát, đánh giá hiện trạng Trường Đại Học Bách Khoa Tp.HCM và đề xuất giải | 2012 pháp xây dựng mô hình Đại Học Xanh” management, base on deep ecological understanding to minimize the costs of measures and their harm to the environment — Uhlmann, 1983). - Kỹ thuật sinh thái là một thiết kế về các hệ sinh thái bền vững được tích hop xã hội loài người với môi trường tự nhiên của nó vì lợi ích của cả hai (Ecological engineering as the design of sustainable ecosystems that integrate human society with its natural environment for the benefit of both — Mistsch, 1998). Mitsch cting cho rang mục tiêu của Kỹ thuật sinh thái là phục hồi hệ sinh thái đã bi tàn phá do các hoạt động gây ô nhiễm của con người và phát triển hệ sinh thái bền vững mới, có lợi cho cả con người lẫn tự nhiên. Kỹ thuật sinh thái liên quan đến việc tạo ra và phục hồi hệ sinh thái bền vững có giá trị cho cả con người và thiên nhiên.
Kỹ thuật sinh thái kết hợp khoa học cơ bản và ứng dụng trong quá trình phục hồi, thiết kế và xây dựng các hệ sinh thái trên cạn và dưới nước.