Chương 1: Tổng quan nghiên cứu về tiền lương và cơ sở lý luận về kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương theo cơ chế tự chủ tài chính. Chương 2: Phương pháp nghiên cứu. Chương 3: Thực trạng kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương theo cơ chế tự chủ tài chính tại Trường đại học Hà Nội. Chương 4: Định hướng và giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác kế toán tiền lương và các khoản trích theo lương tại trường Đại học Hà Nội trong lộ trình tự chủ tài chính.
TONG QUAN NGHIÊN CUU VE TIEN LUONG VÀ CƠ SỞ LÝ LUAN VE KE TOAN TIEN LUONG VA CAC KHOAN TRICH THEO LUONG TAI DON VI SU NGHIEP CONG LAP 1. Tổng quan nghiên cứu 1. Các nghiên cứu trên thế giới Chính sách tiền lương có vị trí quan trọng trong hệ thống chính sách kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia, là động lực trong phát triển kinh tế, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, thúc đây tăng trưởng, phát triển kinh tế - xã hội và sử dụng có hiệu quả nguồn lao ñộng cũng như khả năng làm việc của từng người lao động. Trên thế giới đã có nhiều công trình nghiên cứu về tiền lương và thu nhập nói chung, trong khu vực thị trường nói riêng của các tác giả nổi tiếng như W.Petty, Adam Smith, David Ricardo, F.Mark, Alfred Marshall, Nurkse, Rosein — Stein — Rodan, S.Kuznets, Sostaw, Keynes, David Begg, Stanley Fisher va Rudiger Dorn busch., hình thành nên những hoc thuyết rat co bản về tiền lương trong kinh tế thị trường, điển hình là học thuyết tiền lương đủ sống, học thuyết tổng quỹ tiền lương, học thuyết năng suất giới hạn, học thuyết Alfred Marshall, học thuyết về tiền lương thoả thuận, học thuyết tiền lương như là tư bản ứng trước, đầu tư vào vốn nhân lực.
Ngoài ra còn có các công trình nghiên cứu, bài viết về tiền lương của các tác giả khác như: Andrew Zimbalist (2010), “Reflections on Salary Shares and Salary Caps” Bai viết xem xét kỹ các con số về tiền lương và doanh thu của bốn môn thê thao chuyên nghiệp lớn ở Hoa Kỳ. Các con số đã cho thấy rằng báo cáo thường được cung cấp trên các phương tiện truyền thông đại chúng và thường được chọn trong công việc học tập có thể khá sai lệch. Trên cơ sở dữ liệu đã điều chỉnh, bài viết tiếp tục xem xét tỷ lệ tiền lương trong doanh thu và kết thúc với một số phân tích về tác động của giới hạn tiền lương và các cơ chế khác đối với việc kiểm soát chi phí của người chơi.Hanushek (2015), “School human capital and teacher salary policies”. Phan lớn các cuộc thảo luận về chính sách hiện tại về tiền lương của giáo viên rat không rõ ràng.
Tác giả phân tích tích hợp một mô hình kinh tế cơ bản về vai trò của tiền lương trong thị trường lao động giáo viên với các kết quả thực nghiệm hiện có.Barbezat (2005), “Salary Structure Effects and the Gender Pay Gap in Academia”. Bài báo này trình bày các ước tính về chênh lệch lương theo giới và sự phân biệt đối xử dựa trên dit liệu khảo sát giảng viên quốc gia gần đây nhất. Các ước tính mới cho năm 1999 chỉ ra rằng các giảng viên giới tính nam vẫn kiếm được nhiều hơn 20,7% khi so sánh với các đồng nghiệp nữ tương đương. Tùy thuộc vào kỹ thuật phân hủy nào được sử dụng, phần của khoảng cách này do phân biệt đối xử là 17% hoặc, 19-23%.
Cả hai ước tính về chênh lệch tiền lương không giải thích được đều thấp hơn so với ước tính trước đó. Hơn nữa, việc áp dụng kỹ thuật Juhn cho thấy rằng sự khác biệt trong cấu trúc tiền lương, đặc biệt là giữa các cơ sở nghiên cứu và nghệ thuật tự do, là yếu tố quyết định quan trọng đến chênh lệch lương tương đối theo giới giữa các loại hình tô chức. Mỗi nhà nghiên cứu khoa học nghiên cứu và có những quan điểm về hiệu quả và một số những hạn chế về các chính sách lương thưởng ở mỗi khía cạnh khác nhau nhưng đều hướng tới mục đích là sự quản lý hiệu quả, gia tăng thêm lợi ích, đáp ứng được mục tiêu đã đề ra. Trong những năm gần đây, vấn đề tiền lương và thu nhập của người lao động trong các loại hình doanh nghiệp đặc biệt được các nhà khoa học, các nhà quản lý trong nước quan tâm nghiên cứu.
Các nghiên cứu trong nước Trong số các công trình nghiên cứu trong nước về tiền lương và thu nhập, nỗi bật có một số công trình nghiên cứu sau: - Đề tài “Căn cứ dé thống nhất mức lương tối thiểu của doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài với mức lương tối thiểu của doanh nghiệp trong nước” do TS. Phạm Minh Huân thực hiện năm 2007, đề tài đã chỉ rõ những mặt hạn chế của những quy định về tiền lương tối thiểu trong giai đoạn trước và chỉ ra những điểm không phù hợp trong điều kiện Việt Nam đã gia nhập Tổ chức thương mại thế giới (WTO). Từ đó, đưa ra những căn cứ, phương pháp xác định tiền lương tối thiểu mới, phù hợp hơn. Nguyễn Nhật Hưng (2020), “Phân phối tiền lương tại Tổng công ty cô phan Công trình Viettel”, luận văn thạc sỹ chuyên ngành quản trị kinh doanh.
Trong đề tài của mình tác giả đã làm sáng tỏ thực tiễn áp dụng pháp luật về tiền lương trong Công ty Cổ phần Công trình Viettel. Từ những cơ sở đó luận văn đã gợi ý các giải pháp hướng tới việc hoàn thiện chính sách pháp luật về tiền lương trong DN, hệ thống những giải pháp này như những tham vấn vô cùng quan trọng đối với nhà quản lý dé hạn chế dan các bat cập còn tồn tại về chế độ chính sách tiền lương. Nguyễn Sỹ Nguyện (2021), “ Hoàn thiện hoạt động phân phối tiền lương tại VNPT Bắc Giang”, luận văn đã đi sâu phân tích thực trạng cơ chế trả lương và công tác phân phối tiền lương cho NLD tại VNPT Bắc Giang, trên cơ sở đó luận văn đã tổng kết lại những ưu điểm, nhược điểm, nguyên nhân của cơ chế trả lương và đưa ra những nội dung cần phải hoàn thiện. Từ những cơ sở đó tác giả đã đề xuất căn cứ góp phan tối ưu hoạt động phân phối tiền lương tại VNPT Bắc Giang.
Trương Văn Chung (2019), “Đánh giá công tác quản lý tiền lương đối với nhân công lao động tại Công ty Cổ phan da giầy Huế”, luận văn thạc sỹ chuyên ngành quản trị kinh doanh, luận văn đã hệ thống hóa các lý luận cơ bản về quản lý tiền lương và công tác thực hiện quản lý tiền lương. Đồng thời luận văn đã đánh giá những hạn chế và hiệu quả đã đạt được trong công tác quản lý tiền lương đối với công nhân lao động tại Công ty Cổ phan Da giày Huế. Thông qua đó đề xuất giải pháp, kiến nghị nhằm góp phần giúp công ty thực hiện công tác quản lý tiền lương của công nhân lao động tốt hơn Lê Phương Nga (2019), “Phân phối tiền lương tại ban khách hàng tổ chức — doanh nghiệp — VNPT-VINAPHONE”, luận văn đã hệ thống hóa một số van dé lý luận liên quan đến tiền lương, thu nhập cua NLD trong DN nói chung, đồng thời xác định các nhân tố và phân tích các nhân tố tác động đến tiền lương và thu nhập và phân tích thực trạng tiền lương, thu nhập của NLĐ trong DN. Tác giả đã đưa ra đề xuất những quan điểm, khuyến nghị và giải pháp nâng cao tiền lương, thu nhập và các giải pháp nhằm trả lương đúng với từng vị trí công việc, đúng với sự đóng góp, cống hiến của NLD tại ban khách hàng tổ chức — Doanh nghiệp — VNPT Vinaphone nhằm hướng tới việc nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh và tăng năng lực cạnh tranh của don vi Phùng Thị Thanh Bình (2018), “Thực hiện pháp luật về tiền lương tại các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Lai Châu” đã đánh giá một cách toàn diện các quy định pháp luật về tiền lương, thực tiễn thực hiện pháp luật về tiền lương tại các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Lai Châu, đồng thời khuyến nghị những giải pháp nhằm tang cường hơn nữa hiệu quả áp dụng quy định pháp luật về tiền lương tại các DN trên địa bàn tỉnh.” Phạm Thị Hong (2015) “Pháp luật về tiền lương — Thực trạng áp dụng tại công ty cô phan đầu tư và thương mại TNG”.
Luận văn đã đưa ra hệ thống các quy định pháp luật về tiền lương, những tôn tại, hạn chế trong hệ thống ấy. Từ đó đưa ra các giải pháp hoàn thiện theo hướng phù hợp với cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Các công trình đã nghiên cứu khái quát các vấn đề lý luận thực tiễn về chế độ lương thưởng tại các DN. Tuy nhiên một số công trình nghiên cứu trước khi bộ Luật Lao động năm 2019 có hiệu lực thi hành vậy nên các quy định của pháp luật hay những số liệu thống kê trong các nghiên cứu trên không còn đảm bảo tính thời sự.
Đồng thời một số đề tài nghiên cứu vẫn chưa đi sâu vào tìm hiểu nguyên nhân cụ thé của từng yếu tố tác động đến chính sách lương, thưởng tại các DN hiện nay.” Vấn đề tự chủ tài chính cho các đơn vị hành chính sự nghiệp nói chung và các trường DHCL nói riêng ngày một cấp thiết và đã được nhiều học giả, nhiều chuyên gia tài chính kinh tế nghiên cứu, đánh giá từ khá lâu. Dé nhìn nhận một cách khách quan và đúng đắn về thực trạng tự chủ tài chính tại các tường DHCL ở Việt Nam, cần thiết phải đặt trong môi trường nghiên cứu vấn đề tự chủ tài chính cho các đơn vi sự nghiệp nói chung. Đánh gia về thực trạng tự chu tài chính tại các đơn vi hành chính sự nghiệp ở Việt Nam hiện nay, có rất nhiều nghiên cứu về vấn đề này, mỗi bài nghiên cứu lại đê cập vân đê này dưới các góc độ khác nhau. - Nguyễn Thùy Linh, Nguyễn Văn Định (2019) “Tự chủ tài chính tại các trường công lập ở Việt Nam” đăng trên Tạp chí khoa học Việt Nam số ra tháng 10/2019 tr.25-27 đã chỉ ra những tác động tích cực của cơ chế tự chủ về tài chính đến nhiều khía cạnh của các trường DHCL, đặc biệt là nguồn thu, việc sử dụng nguồn lực tài chính, thu nhập.
Ngoài ra, việc tự chủ về tài chính cũng giúp các trường mở rộng quy mô đào tạo theo nhu cầu xã hội, tăng cường các hoạt động đào tạo liên kết dé nâng cao chất lượng dao tạo, nhằm thu hút được sinh viên trong bối cảnh có rất nhiều trường đại học cùng được mở mã ngành đào tạo nhiều loại hình nhóm ngành nghé như hiện nay.