phần mở đầu, kết luận, mục lục, phụ lục báo cáo gồm có 3 nội dung chủ yếu sau đây: Chƣơng 1: Quy hoạch lãnh thổ du lịch. Chƣơng 2: GIS và Ứng dụng GIS trong quy hoạch du lịch. Chƣơng 3: Thử nghiệm ứng dụng GIS vào quy hoạch lãnh thổ du lịch huyện Ba Vì, Hà Nội. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1: QUY HOẠCH LÃNH THỔ DU LỊCH 1.
Quy hoạch lãnh thổ du lịch 1.1 Tài nguyên du lịch Tài nguyên du lịch là cảnh quan thiên nhiên, yếu tố tự nhiên, di tích lịch sử - văn hoá, công trình lao động sáng tạo của con ngƣời và các giá trị nhân văn khác có thể đƣợc sử dụng nhằm đáp ứng nhu cầu du lịch, là yếu tố cơ bản để hình thành các khu du lịch, điểm du lịch, tuyến du lịch, đô thị du lịch.(Điều 4 của Luật du lịch) Nhƣ vậy, tài nguyên du lịch đƣợc xem nhƣ tiền đề để phát triển du lịch. Thực tế cho thấy, tài nguyên du lịch càng phong phú, càng đặc sắc bao nhiêu thì sức hấp dẫn và hiệu quả hoạt động du lịch càng cao bấy nhiêu.[13] Tài nguyên du lịch bao gồm các yếu tố liên quan đến các điều kiện tự nhiên, điều kiện lịch sử - văn hóa, kinh tế - xã hội vốn có trong tự nhiên hoặc do con ngƣời tạo dựng nên. Các yếu tố này luôn tồn tại và gắn liền với môi trƣờng tự nhiên và môi trƣờng xã hội đặc thù của mỗi địa phƣơng, mỗi quốc gia tạo nên những điểm đặc sắc cho mỗi địa phƣơng, mỗi quốc gia đó. Khi các yếu tố này đƣợc phát hiện, đƣợc khai thác và sử dụng cho mục đích phát triển du lịch thì chúng sẽ trở thành tài nguyên du lịch.[3] Tài nguyên du lịch bao gồm tài nguyên du lịch đang khai thác, tài nguyên du lịch chƣa khai thác.
Mức độ khai thác tiềm năng tài nguyên du lịch phụ thuộc vào: khả năng nghiên cứu phát hiện và đánh giá các tiềm năng tài nguyên vốn còn tiềm ẩn, yêu cầu phát triển các sản phẩm du lịch nhằm thỏa mãn nhu cầu của khách du lịch và trình độ phát triển khoa học công nghệ nhằm tạo ra các phƣơng tiện để khai thác các tiềm năng tài nguyên. Nhƣ vậy cũng giống nhƣ các dạng tài nguyên khác, tài nguyên du lịch có phạm trù lịch sử và có xu hƣớng ngày càng đƣợc mở rộng. Sự mở rộng của tài nguyên du lịch thƣờng tùy thuộc vào yêu cầu phát triển du lịch, vào những tiến bộ khoa học kỹ thuật, vào sự đầu tƣ, vào các sáng kiến và sở thích của con ngƣời. 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Tài nguyên du lịch có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong việc phát triển du lịch.
Tài nguyên nghĩa là tất cả những giá trị vật chất và tinh thần đƣợc khai thác và ohục vụ cho mục đích phát triển nào đó của con ngƣời. Theo Buchvakop - Nhà địa lý học ngƣời Bungari “Tài nguyên du lịch bao gồm các thành phần và những kết hợp khác nhau của cảnh quan thiên nhiên cùng cảnh quan nhân văn có thể đƣợc sử dụng cho dịch vụ du lịch và thỏa mãn nhu cầu nghỉ ngơi hay tham quan của khách du lịch”. Xét dƣới góc độ cơ cấu tài nguyên du lịch, có thể phân thành hai bộ phận hợp thành: Tài nguyên du lịch tự nhiên và tài nguyên du lịch nhân văn. Tài nguyên du lịch tự nhiên Thiên nhiên là môi trƣờng sống của con ngƣời và mọi sinh vật trên trái đất.
Thiên nhiên bao quanh gồm các yếu tố và các thành phần tự nhiên, các hiện tƣợng tự nhiên và các quá trình biến đổi của chúng, tạo nên các điều kiện tự nhiên thƣờng xuyên tác động đến sự sống và hoạt động của con ngƣời. Chỉ có các thành phần và các thể tổng hợp tự nhiên trực tiếp hoặc gián tiếp đƣợc khai thác sử dụng để tạo ra các sản phẩm du lịch, phục vụ cho mục đích phát triển du lịch mới xem là tài nguyên du lịch tự nhiên. Các tài nguyên du lịch tự nhiên luôn luôn gắn liền với các điều kiện tự nhiên cũng nhƣ các điều kiện lịch sử - văn hóa, kinh tế - xã hội và chúng thƣờng đƣợc khai thác đồng thời với các tài nguyên du lịch nhân văn. Khi tìm hiểu, nghiên cứu về tài nguyên du lịch tự nhiên ngƣời ta thƣờng nghiên cứu từng phần của tự nhiên, các tổng hợp tự nhiên và các hiện tƣợng đặc sắc của tự nhiên.
Các thành phần của tự nhiên Trong số các thành phần của tự nhiên, có một số thành phần chính có tác động trực tiếp và thƣờng xuyên đối với các hoạt động du lịch và trong số các thành phần này cũng chỉ có một yếu tố nhất định đƣợc khai thác nhƣ nguồn tài nguyên du lịch. Các thành phần tự nhiên tạo nên tài nguyên du lịch tự nhiên thƣờng là địa hình, khí hậu, thủy văn và sinh vật. Địa hình Địa hình là một thành phần quan trọng của tự nhiên, là nơi diễn ra mọi hoạt động của con ngƣời. Đối với hoạt động du lịch, các dạng địa hình tạo nền cho 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com phong cảnh.
Một số kiểu địa hình đặc biệt và các di tích tự nhiên có giá trị phục vụ cho nhiều loại hình du lịch. Tâm lý và sở thích chung của khách du lịch là muốn đến với những nơi có phong cảnh đẹp, có những kiểu địa hình khác lạ so với nơi họ đang sinh sống. Địa hình miền núi thƣờng có nhiều ƣu thế hơn đối với hoạt động du lịch vì có sự kết hợp của nhiều dạng địa hình, vừa thể hiện đƣợc vẻ đẹp hùng vĩ và thơ mộng của thiên nhiên, vừa có khí hậu mát mẻ, không khí trong lành. Ở miền núi có nhiều đối tƣợng cho hoạt động du lịch.
Đó là các sông suối, thác nƣớc, hang động, rừng cây với thế giới sinh vật tự nhiên vô cùng phong phú. Miền núi còn là địa bàn cƣ trú của đồng bào các dân tộc ít ngƣời với đời sống và nền văn hóa rất đa dạng đặc sắc: Ở nƣớc ta, các địa hình đƣợc khai thác nhƣ mỏ tài nguyên du lịch tự nhiên quan trọng thƣờng là các dạng và các kiểu địa hình đặc biệt sau: - Các vùng núi có phong cảnh đẹp Các vùng núi có phong cảnh đẹp đã đƣợc phát triển và khai thác phụ vụ mục đích du lịch là cao nguyên Lâm Viên (Lang Bị Ang) với thành phố Đà Lạt (Lâm Đồng), Sa Pa, Bấc Hà (Lào Cai), Tam Đảo (V Nít Phúc), Ba Vì (Hà Tây), các vùng hố tự nhiên và nhân tạo nhƣ hồ Ba Bể (Bắc Kim), hồ Hòa Bình (Hòa Bình), hồ Thác Bà (Yên Bái), hồ Đồng Mô (Hà Tây)… Đặc biệt Đà Lạt và Sa Pa ở độ cao trên 1500m đƣợc mệnh danh là "thành phố trong sƣơng mù", mang nhiều sắc thái của nhiên nhiên vùng ôn đới đã đƣợc xây dựng thành điểm du lịch tham quan nghỉ mát từ cách đây trên dƣới 100 năm. Cao Nguyên Bắc Hà, núi Ba Vì, núi Mẫu Sơn, núi Bạch Mã cũng là những điểm du lịch nổi tiếng, có thời kỳ đã từng đƣợc khai thác phục vụ du lịch, hiện tại đang đƣợc từng bƣớc phụ hồi và hứa hẹn những triển vọng tốt đẹp. - Các hang động Nhiều hang động ở nƣớc ta có vẻ đẹp lộng lẫy, tráng lệ và rất kỳ ảo, có sức hấp dẫn đặc biệt với khách du lịch.
Bên cạnh những vẻ đẹp tự nhiên do tạo hóa sinh ra, các hang động còn chứa đựng những di tích khảo cổ học, những di tích lịch sử - văn hóa rất đặc sắc của dân tộc nên càng có giá trị để phát triển du lịch. 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Các bãi biển Nƣớc ta có đƣờng bờ biển dài 3260km với khoảng 125 bãi biển có bãi cát bằng phẳng, độ dốc trung bình 1 - 30, đủ nhiều điều kiện thuận lợi để khai thác phụ vụ du lịch. Điều lý thú là cả hai điểm đầu và cuối của đƣờng bờ biển nƣớc ta đều là hai bãi biển đẹp: bãi biển Trà Cổ ở Quảng Ninh có chiều dài gần 17km với bãi cát rộng, bằng phẳng tới mức lý tƣởng và bãi biển Hà Tiên với thắng cảnh hòn Phụ Tử nổi tiếng. Các bãi biển ở nƣớc ta phân bố trải đều từ Bắc vào Nam.
- Các di tích tự nhiên Trên bề mặt địa hình ở nƣớc ta tồn tại rất nhiều vật thể có dáng hình tự nhiên, song rất gần gũi với đời thƣờng, có giá trị thẩm mỹ và gợi cảm, lại đƣợc mang tải các sự tích và truyền thuyết. Đó là các di tịch tự nhiên và cũng là một đối tƣợng du lịch đƣợc khách du lịch ƣa thích, ngƣỡng mộ. Trong các chuyến du lịch tham quan, du lịch sinh thái, các di tích tự nhiên thƣờng làm tăng thêm tính hấp dẫn và hiệu quả của chuyến đi. Khí hậu Khí hậu là thành phần của tự nhiên sớm đƣợc khai thác nhƣ một dạng tài nguyên du lịch quan trọng Các điều kiện khí hậu đƣợc xem nhƣ các tài nguyên khí hậu của du lịch cũng rất đa dạng và đã đƣợc khai thác để phục vụ cho các mục đích du lịch khác nhau.
- Tài nguyên khí hậu thích hợp với sức khỏe con ngƣời. Tài nguyên khí hậu đƣợc xác định trƣớc hết là tổng hợp của các yếu tố nhiệt độ, độ ẩm và một số yếu tố khác nhƣ áp suất không khí, gió, ánh nắng mặt trời thích hợp nhất với sức khỏe con ngƣời, tạo cho con ngƣời có điều kiện sống thoải mái, dễ chịu nhất. - Tài nguyên khí hậu phục vụ cho việc chữa bệnh, an dƣỡng. Các điều kiện khí hậu có liên quan rất nhiều đến việc chữa bệnh, thậm chí còn đƣợc coi nhƣ một liệu pháp quan trọng.
- Tài nguyên khí hậu phục vụ cho việc triển khai các loại hình du lịch thể thao, vui chơi giải trí. - Tài nguyên khí hậu phục vụ cho việc triển khai các hoạt động du lịch. Thông thƣờng, các thời kỳ có điều kiện khí hậu thuận lợi đối với sức khỏe con 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com ngƣời và điều kiện triển khai các hoạt động du lịch là một yếu tố quan trọng để thu hút khách, tạo nên tính chất mùa vụ trong hoạt động du lịch. Để khắc phục tính chất mùa vụ do các tài nguyên khí hậu du lịch gây nên, rất cần thiết phải đa dạng hóa các loại hình du lịch và tạo thêm nhiều sản phẩm du lịch mới, thích hợp.
Thủy văn Đối với hoạt động du lịch, thủy văn cũng đƣợc xem nhƣ một dạng tài nguyên quan trong. Nhiều loại hình du lịch gắn bó với đối tƣợng nƣớc.