Luận Văn Thạc Sĩ: Phân Vùng Chức Năng Môi Trường Tỉnh Nghệ An

Luận văn thạc sĩ môi trường phân tích hus phân vùng chức năng môi trường tỉnh nghệ an, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi cho thực tiễn.

• Tác giả: Phạm Khánh Chi
• Người hướng dẫn: PGS. Hoàng Xuân Cơ
• Trường học: Trường Đại Học Khoa Học Tự Nhiên
• Chuyên ngành: Khoa Học Môi Trường
• Đề tài: Phân Vùng Chức Năng Môi Trường Tỉnh Nghệ An
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sỹ Khoa Học
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Tổng quan về nghiên cứu phân vùng chức năng môi trường trên thế giới và ở Việt Nam
• 1.2. Quan niệm về phân vùng
• 1.3. Phân vùng địa lý tự nhiên
• 1.4. Phân vùng sinh thái
• 1.5. Phân vùng kinh tế
• 1.6. Phân vùng chức năng môi trường trên thế giới và ở Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về phân vùng chức năng môi trường tỉnh Nghệ An

Phân vùng chức năng môi trường là một phương pháp quan trọng trong việc quản lý và bảo vệ tài nguyên thiên nhiên. Tỉnh Nghệ An, với điều kiện tự nhiên đa dạng và phong phú, cần có một hệ thống phân vùng rõ ràng để đảm bảo phát triển bền vững. Nghiên cứu này sẽ cung cấp cái nhìn tổng quan về các chức năng môi trường, từ đó đề xuất các giải pháp phù hợp cho từng vùng.

1.1. Đặc điểm tự nhiên và kinh tế xã hội tỉnh Nghệ An

Nghệ An có địa hình đa dạng với 83% diện tích là đồi núi. Tỉnh này cũng sở hữu nhiều tài nguyên thiên nhiên phong phú, từ tài nguyên sinh vật đến phi sinh vật. Tuy nhiên, sự phát triển kinh tế nhanh chóng cũng dẫn đến nhiều thách thức về môi trường, như ô nhiễm và suy thoái tài nguyên.

1.2. Tầm quan trọng của phân vùng chức năng môi trường

Phân vùng chức năng môi trường giúp xác định rõ ràng các khu vực có chức năng khác nhau, từ đó đưa ra các chính sách quản lý và bảo vệ tài nguyên hiệu quả. Điều này không chỉ giúp bảo vệ môi trường mà còn thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững.

II. Các thách thức trong quản lý môi trường tại Nghệ An

Quá trình đô thị hóa và công nghiệp hóa tại Nghệ An đang diễn ra mạnh mẽ, nhưng đi kèm với đó là nhiều vấn đề nghiêm trọng về môi trường. Việc thiếu quan tâm đến phân vùng chức năng môi trường trong quy hoạch đã dẫn đến nhiều hệ lụy.

2.1. Ô nhiễm môi trường và suy thoái tài nguyên

Ô nhiễm không khí, nước và đất đang gia tăng do hoạt động sản xuất và sinh hoạt. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng mà còn làm giảm chất lượng cuộc sống.

2.2. Thiếu hụt chính sách bảo vệ môi trường

Chính sách bảo vệ môi trường hiện tại chưa đủ mạnh để đối phó với các thách thức. Cần có những biện pháp cụ thể và hiệu quả hơn để bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và môi trường sống.

III. Phương pháp phân vùng chức năng môi trường tại Nghệ An

Để thực hiện phân vùng chức năng môi trường, cần áp dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học và công nghệ hiện đại. Việc sử dụng hệ thống thông tin địa lý (GIS) sẽ giúp phân tích và đánh giá các yếu tố môi trường một cách chính xác.

3.1. Phương pháp nghiên cứu và thu thập dữ liệu

Nghiên cứu sẽ sử dụng phương pháp khảo sát thực địa kết hợp với phân tích dữ liệu từ các nguồn tài liệu có sẵn. Điều này giúp xây dựng cơ sở dữ liệu chính xác cho việc phân vùng.

3.2. Ứng dụng công nghệ GIS trong phân vùng

Công nghệ GIS cho phép phân tích không gian và mô hình hóa các yếu tố môi trường, từ đó xác định các vùng chức năng môi trường một cách hiệu quả.

IV. Đề xuất giải pháp bảo vệ môi trường tại Nghệ An

Để bảo vệ môi trường và sử dụng tài nguyên một cách bền vững, cần có những giải pháp cụ thể cho từng vùng chức năng. Các giải pháp này phải phù hợp với đặc điểm tự nhiên và kinh tế - xã hội của tỉnh.

4.1. Giải pháp bảo vệ tài nguyên nước

Cần có các biện pháp quản lý và bảo vệ nguồn nước, bao gồm việc kiểm soát ô nhiễm và khôi phục các hệ sinh thái nước. Điều này sẽ giúp đảm bảo nguồn nước sạch cho sinh hoạt và sản xuất.

4.2. Giải pháp bảo vệ đa dạng sinh học

Bảo tồn các khu vực sinh thái quan trọng và phát triển các chương trình giáo dục cộng đồng về bảo vệ môi trường là cần thiết để duy trì đa dạng sinh học tại Nghệ An.

V. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc phân vùng chức năng môi trường có thể giúp cải thiện quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường tại Nghệ An. Các kết quả này có thể được áp dụng trong quy hoạch và phát triển bền vững.

5.1. Hệ thống phân vùng chức năng môi trường Nghệ An

Hệ thống phân vùng chức năng môi trường được xây dựng dựa trên các tiêu chí cụ thể, giúp xác định rõ ràng các vùng chức năng và định hướng phát triển cho từng khu vực.

5.2. Ứng dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn

Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để xây dựng các chính sách và kế hoạch phát triển bền vững, từ đó nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân và bảo vệ môi trường.

VI. Kết luận và định hướng tương lai cho phân vùng chức năng môi trường

Phân vùng chức năng môi trường tỉnh Nghệ An là một bước đi quan trọng trong việc quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường. Cần tiếp tục nghiên cứu và hoàn thiện hệ thống phân vùng để đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững trong tương lai.

6.1. Tầm quan trọng của việc tiếp tục nghiên cứu

Nghiên cứu liên tục về phân vùng chức năng môi trường sẽ giúp cập nhật và điều chỉnh các chính sách phù hợp với thực tiễn phát triển của tỉnh.

6.2. Định hướng phát triển bền vững cho Nghệ An

Cần có các chiến lược dài hạn để phát triển bền vững, bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân tỉnh Nghệ An.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tỉnh Nghệ An có tổng diện tích tự nhiên đạt 1.648.730 ha, là tỉnh có diện tích lớn nhất Việt Nam với địa hình đồi núi chiếm tới 83% diện tích. Dân số toàn tỉnh năm 2008 ghi nhận 3.084.000 người, đứng thứ tư cả nước với mật độ phân bố không đều giữa đồng bằng và vùng cao. Giai đoạn 2000 - 2008, kinh tế địa phương đạt tốc độ tăng trưởng GDP bình quân 10%/năm, chuyển dịch tỷ trọng công nghiệp - xây dựng từ 18,6% lên 32,07%. Tuy nhiên, quá trình gia tăng mật độ dân cư đô thị tại thành phố Vinh lên mức 2.841 người/km2 cùng các hoạt động sản xuất công nghiệp, khai khoáng đã tạo ra sức ép nặng nề lên hệ sinh thái, gây ô nhiễm cục bộ và suy giảm tài nguyên tự nhiên.

Vấn đề cốt lõi nảy sinh từ việc thiếu hụt một công cụ quy hoạch không gian tích hợp giữa bảo tồn sinh thái và phát triển kinh tế. Nghiên cứu này được thực hiện nhằm mục tiêu hoàn thiện phương pháp luận phân vùng chức năng môi trường cấp tỉnh, xác lập hệ thống tiêu chí định lượng và xây dựng bản đồ phân vùng môi trường cho toàn bộ địa bàn tỉnh Nghệ An. Phạm vi không gian nghiên cứu bao quát toàn bộ ranh giới đất liền và ven biển của tỉnh, sử dụng chuỗi dữ liệu khảo sát, quan trắc từ năm 2000 đến 2011. Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi thiết lập cơ sở dữ liệu không gian GIS phục vụ quản lý tài nguyên bền vững, hỗ trợ định hướng phân bổ mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân 9,86 triệu đồng/người đi đôi với việc bảo tồn 706 loài thực vật và 83 loài động vật quý hiếm trên địa bàn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng ba khung lý thuyết nền tảng trong khoa học môi trường và địa lý học cảnh quan:

1. Lý thuyết phân vùng địa lý tự nhiên tổng hợp: Phân tích sự phân hóa khách quan của các thể tổng hợp lãnh thổ dưới tác động đồng thời của các nhân tố địa đới và phi địa đới nhằm xác định các ranh giới tự nhiên đồng nhất.
2. Lý thuyết ba chức năng cơ bản của môi trường: Nhìn nhận môi trường qua ba thuộc tính then chốt gồm không gian sống của con người và sinh vật; nơi cung cấp tài nguyên, nguyên vật liệu cho nền kinh tế; và nơi tiếp nhận, đồng hóa, phân hủy chất thải.
3. Lý thuyết sinh thái học cảnh quan và quy hoạch môi trường: Kết hợp đánh giá mức độ thích nghi sinh thái với bản đồ nhạy cảm môi trường để tổ chức không gian lãnh thổ tối ưu.

Các khái niệm chuyên ngành cốt lõi được chuẩn hóa trong nghiên cứu bao gồm:

• Vùng chức năng môi trường: Đơn vị lãnh thổ đồng nhất về nguồn gốc hình thành, cấu trúc sinh thái và định hướng quản lý.
• Sức tải môi trường: Ngưỡng chịu tải tối đa của các thủy vực và khí quyển trước tác động của các nguồn phát thải.
• Bản đồ thích nghi sinh thái: Công cụ xác định mức độ phù hợp của từng đơn vị đất đai đối với các mục tiêu phát triển.
• Bản đồ nhạy cảm môi trường: Lớp dữ liệu không gian thể hiện các khu vực dễ bị tổn thương bởi xói mòn, trượt lở đất và ngập lụt.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu tích hợp nguồn dữ liệu đa ngành từ 14 trạm khí tượng thủy văn (tiêu biểu như trạm Mường Lống ở độ cao trên 1.000 m, trạm Yên Hoà, trạm Đô Lương, trạm Vinh), 6 điểm quan trắc chất lượng không khí tiêu chuẩn (ký hiệu từ K1 đến K6) và chuỗi mẫu phân tích nước mặt trên lưu vực sông Cả có diện tích 29.850 km2. Cỡ mẫu đánh giá thổ nhưỡng bao quát 11 nhóm đất chính trên tổng diện tích 1.648.730 ha.

Phương pháp chọn mẫu điểm quan trắc đại diện có chủ đích được áp dụng tại các khu vực nhạy cảm sinh thái (vườn quốc gia, rừng đầu nguồn) và các tâm điểm phát thải lớn (Khu công nghiệp Bắc Vinh, Nhà máy xi măng Hoàng Mai, Ngã tư Chợ Vinh). Lý do lựa chọn phương pháp này nhằm phản ánh trung thực mức độ phát thải cực đại và đánh giá khả năng tự làm sạch của từng tiểu vùng. Tác giả kết hợp phương pháp ma trận đa tiêu chí với hệ thống thông tin địa lý (GIS) để xử lý dữ liệu không gian, số hóa và chồng xếp các lớp bản đồ chuyên đề. Tiến trình nghiên cứu được triển khai liên tục qua các giai đoạn thu thập dữ liệu thứ cấp (2000 - 2008), khảo sát thực địa bổ sung (2009 - 2010) và tích hợp mô hình phân vùng hoàn chỉnh vào năm 2011.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Hệ thống lãnh thổ tỉnh Nghệ An được phân chia thành 3 vùng chức năng môi trường chính với các tiểu vùng đặc trưng:

• Vùng I - Vùng bảo tồn và phục hồi: Phân bố chủ yếu ở vùng núi cao phía Tây, nơi lưu giữ 577.892,1 ha rừng phòng hộ và 211.289,3 ha rừng đặc dụng (tiêu biểu là Vườn Quốc gia Pù Mát, Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Huống, Pù Hoạt). Đây là khu vực đóng vai trò then chốt trong việc duy trì chức năng phòng hộ đầu nguồn và bảo tồn nguồn gen của 41 loài thú có tên trong Sách Đỏ Việt Nam.
• Vùng II - Vùng phát triển hạn chế: Nằm ở khu vực trung du, gò đồi lượn sóng và lưu vực xung quanh các công trình hồ chứa thủy điện. Khu vực này có 56.023,3 ha đất dốc tụ và 86.295,9 ha đất xói mòn trơ sỏi đá (chiếm 5,23% diện tích tự nhiên), đòi hỏi kiểm soát nghiêm ngặt mật độ xây dựng và canh tác để phòng tránh rửa trôi đất.
• Vùng III - Vùng phát triển đa ngành: Tập trung tại dải đồng bằng và ven biển với 132.570,8 ha đất phù sa màu mỡ và 104.281,4 ha đất trồng lúa nước. Đây là nơi tiếp nhận hơn 80% hoạt động công nghiệp, dịch vụ và đô thị hóa của toàn tỉnh.

Dữ liệu quan trắc môi trường chỉ ra sự phân hóa cục bộ rõ rệt:

• Mật độ dân số tại thành phố Vinh đạt 2.841 người/km2 và thị xã Cửa Lò đạt 1.858 người/km2, gấp từ 71 đến 109 lần so với huyện miền núi Tương Dương (chỉ đạt 26 người/km2).
• Khí hậu biến thiên khắc nghiệt với lượng mưa tại thung lũng Yên Hoà chỉ đạt 953,2 mm/năm trong khi trạm Mông Sơn lên tới 1.980,4 mm/năm; lượng mưa tập trung 70 - 85% vào mùa mưa lũ.
• Nồng độ bụi tại Ngã tư Chợ Vinh ghi nhận 0,33 mg/m3 và khu vực di tích Kim Liên đạt 1,14 mg/m3, vượt giới hạn tiêu chuẩn cho phép (0,3 mg/m3). Khí CO tại các trục giao thông trọng điểm dao động từ 3,606 đến 4,246 mg/m3.

Thảo luận kết quả

Sự phân hóa chức năng môi trường tại Nghệ An chịu sự chi phối chặt chẽ bởi đặc điểm địa hình và sự chuyển dịch cơ cấu sản xuất. Địa hình dốc trên 25 đến 35 độ chiếm phần lớn diện tích khiến tầng đất đỏ vàng (1.105.498,9 ha, chiếm 67,05%) đối mặt với nguy cơ thoái hóa cao khi lớp phủ thực vật bị tác động. Hiệu ứng gió phơn Tây Nam kéo dài từ 20 đến 70 ngày/năm tại vùng thung lũng sông Cả làm gia tăng nguy cơ cháy rừng và khô hạn.

So sánh với các nghiên cứu phân vùng môi trường tại tỉnh Bình Định hay khu vực Đồng bằng sông Hồng, hệ thống phân vùng Nghệ An mang tính đa dạng sinh học vượt trội với Khu Dự trữ Sinh quyển Miền Tây Nghệ An, đồng thời chịu áp lực lớn từ ngành công nghiệp chế biến chiếm 98,23% giá trị sản xuất công nghiệp. Các phát hiện này được trình bày trực quan thông qua bản đồ phân vùng chức năng môi trường tỷ lệ 1:100.000 cùng 7 bảng đối chiếu định lượng về chất lượng không khí, thủy văn và thổ nhưỡng.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Bảo vệ nghiêm ngặt và phục hồi sinh thái 100% diện tích rừng đặc dụng (211.289,3 ha) và rừng phòng hộ (577.892,1 ha) tại Vườn Quốc gia Pù Mát, Khu bảo tồn Pù Huống và Pù Hoạt; do Chi cục Kiểm lâm phối hợp cùng Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Nghệ An triển khai đồng bộ đến năm 2020.
2. Phục hồi 86.295,9 ha đất xói mòn trơ sỏi đá bằng các mô hình nông lâm kết hợp, trồng rừng phủ xanh đất trống đồi núi trọc nhằm nâng độ che phủ rừng toàn tỉnh lên trên 55%; do Ủy ban nhân dân các huyện Kỳ Sơn, Tương Dương, Quế Phong, Quỳ Châu chủ trì thực hiện theo từng giai đoạn 5 năm.
3. Xây dựng và vận hành 100% trạm xử lý nước thải tập trung tại các khu công nghiệp Bắc Vinh, Nam Cấm, Hoàng Mai và Đông Hồi; kiểm soát nồng độ bụi công nghiệp dưới 0,3 mg/m3 và khí CO dưới 40 mg/m3 theo chuẩn kỹ thuật quốc gia; do Ban Quản lý Khu kinh tế Đông Nam và Sở Tài nguyên và Môi trường Nghệ An thanh tra định kỳ hàng quý.
4. Tích hợp toàn bộ hệ cơ sở dữ liệu bản đồ phân vùng chức năng môi trường GIS vào quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Nghệ An tầm nhìn 2020; do Sở Tài nguyên và Môi trường chủ trì phối hợp với các sở ngành cập nhật định kỳ.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước (Sở Tài nguyên và Môi trường, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Ủy ban nhân dân tỉnh Nghệ An): Sử dụng khung tiêu chí và bản đồ phân vùng làm căn cứ thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM), cấp phép xả thải và phê duyệt quy hoạch sử dụng đất cấp huyện.
2. Đơn vị tư vấn và quy hoạch xây dựng: Ứng dụng các phân tích sức tải môi trường và bản đồ nhạy cảm sinh thái để bố trí hạ tầng công nghiệp, khu đô thị mới tại vùng III nhằm giảm thiểu chi phí xử lý ô nhiễm.
3. Giảng viên, nhà nghiên cứu và học viên sau đại học chuyên ngành Khoa học Môi trường, Địa lý học, Quản lý Đất đai: Khai thác phương pháp luận phân vùng và quy trình xử lý dữ liệu không gian GIS như một tài liệu nghiên cứu chuẩn mực.
4. Ban quản lý các khu bảo tồn thiên nhiên và dự án lâm nghiệp: Vận dụng số liệu thống kê về 11 nhóm đất và phân bố 83 loài động vật quý hiếm để xây dựng các phương án khoanh nuôi, bảo tồn đa dạng sinh học liên vùng.

Câu hỏi thường gặp

1. Phân vùng chức năng môi trường khác gì so với quy hoạch sử dụng đất thông thường? Phân vùng chức năng môi trường đánh giá toàn diện cả 3 thuộc tính: không gian sống, nguồn cung cấp tài nguyên và khả năng hấp thụ chất thải dựa trên ngưỡng sinh thái, trong khi quy hoạch sử dụng đất truyền thống chủ yếu tập trung vào mục tiêu kinh tế và diện tích đất vật lý.

2. Vùng I (Bảo tồn và phục hồi) tại Nghệ An gồm những khu vực trọng điểm nào? Vùng I bao gồm toàn bộ diện tích 211.289,3 ha rừng đặc dụng và 577.892,1 ha rừng phòng hộ đầu nguồn tại Vườn Quốc gia Pù Mát, Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Huống và Pù Hoạt, nơi ưu tiên cao nhất cho việc giữ nước và bảo vệ nguồn gen.

3. Ứng dụng GIS mang lại lợi ích đột phá nào trong nghiên cứu phân vùng Nghệ An? Hệ thống GIS cho phép số hóa, tích hợp và chồng xếp đa lớp dữ liệu không gian từ 11 nhóm đất, mạng lưới 14 trạm khí tượng thủy văn và hiện trạng đô thị, tạo ra bản đồ phân vùng chính xác phục vụ ra quyết định quản lý.

4. Nguyên nhân chính gây ô nhiễm không khí tại các khu vực đô thị và khu công nghiệp Nghệ An là gì? Ô nhiễm không khí xuất phát từ mật độ phương tiện giao thông cao tại các nút giao cắt đô thị (như Ngã tư Chợ Vinh có bụi đạt 0,33 mg/m3) kết hợp với khí thải chưa qua xử lý triệt để từ các cơ sở sản xuất xi măng, hóa chất và luyện kim.

5. Các vùng đồi núi Nghệ An phải đối mặt với nguy cơ suy thoái môi trường nào lớn nhất? Nguy cơ lớn nhất là hiện tượng trượt lở đất, lũ quét và xói mòn rửa trôi tầng đất mặt do địa hình dốc trên 25 độ, lượng mưa tập trung theo mùa cao và sự hiện diện của 86.295,9 ha đất đã bị xói mòn trơ sỏi đá.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa hoàn chỉnh phương pháp luận phân vùng chức năng môi trường cấp tỉnh dựa trên 3 thuộc tính sinh thái cơ bản và sự phân hóa lãnh thổ khách quan.
• Xác lập thành công hệ thống phân vùng chức năng môi trường tỉnh Nghệ An thành 3 vùng lớn và các tiểu vùng chức năng trên tổng diện tích tự nhiên 1.648.730 ha.
• Xây dựng bộ cơ sở dữ liệu GIS chuẩn hóa bao gồm 8 bản đồ chuyên đề và 7 bảng thống kê đối chiếu phản ánh trung thực hiện trạng sinh thái - môi trường địa phương.
• Đề xuất 5 nhóm giải pháp đồng bộ và khả thi về quản lý đất, nước, không khí, chất thải rắn và bảo tồn đa dạng sinh học với lộ trình hành động rõ ràng đến năm 2020.
• Cung cấp công cụ khoa học vững chắc giúp các nhà hoạch định chính sách tỉnh Nghệ An chuyển hóa chiến lược phát triển bền vững vào thực tiễn quản lý tài nguyên.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Mở đầu.  Chƣơng 1: Tổng quan  Chƣơng 2: Đối tƣợng và phƣơng pháp nghiên cứu  Chƣơng 3: Kết quả nghiên cứu và thảo luận  Kết luận và kiến nghị. Phạm Khánh Chi K16 - Cao học Môi trường 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Phân vùng chức năng môi trường tỉnh Nghệ An Chƣơng 1 TỔNG QUAN 1. Tổng quan về nghiên cứu phân vùng chức năng môi trƣờng trên thế giới và ở Việt Nam 1.

Quan niệm về phân vùng Phân vùng (zoning) là việc phân chia lãnh thổ thành các đơn vị tƣơng đối đồng nhất theo các tiêu chí và các mục tiêu nhất định nhằm đơn giản hoá việc nghiên cứu hay quản lý có hiệu quả hơn theo đặc thù riêng của từng đơn vị trong vùng [14]. Phân vùng đƣợc xem nhƣ một phƣơng pháp toàn năng nhằm sắp xếp và hệ thống lại các hệ thống lãnh thổ, đã đƣợc sử dụng rộng rãi trong các khoa học địa lý, kể cả phân vùng vùng tự nhiên bộ phận cũng nhƣ phân vùng địa lý tự nhiên tổng hợp [4]. Mỗi vùng là một đơn vị lãnh thổ có những đặc điểm tƣơng đồng và các mối liên kết với nhau theo một số quy luật đặc thù tùy theo mục tiêu của hệ thống phân vùng. Mỗi hệ thống phân vùng đƣợc xác định bằng các hệ thống chỉ tiêu và tiêu chí đƣợc xây dựng trên cơ sở mục tiêu phân loại vùng và mục tiêu sử dụng kết quả phân vùng ấy.

Quy mô của các đơn vị lãnh thổ (vùng, tiểu vùng) phụ thuộc vào mức độ đồng nhất các yếu tố tự nhiên của lãnh thổ đó và tuỳ thuộc vào việc sử dụng lãnh thổ cho các mục đích khác nhau. Phân vùng trong các ngành khác nhau có thể là: phân vùng địa lý tự nhiên, phân vùng địa chất, phân vùng khí hậu, phân vùng sinh thái, phân vùng cảnh quan, phân vùng kinh tế, phân vùng môi trƣờng,. Phạm Khánh Chi K16 - Cao học Môi trường 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Phân vùng chức năng môi trường tỉnh Nghệ An Phân vùng địa lý tự nhiênlà sự phát hiện những khác biệt địa lý tự nhiên của các cá thể đƣợc hình thành trong lịch sử, do kết quả tác động của các nhân tố địa đới và phi địa đới của sự phân hóa địa lý trên bề mặt Trái đất [6]. Nguyên tắc quan trọng nhất của phân vùng địa lý tự nhiên là nguyên tắc thừa nhận tính chất khách quan của công tác phân vùng.

Hệ thống các đơn vị phân vùng là sự phản ánh các quy luật khách quan của địa lý tự nhiên. Tác động của các nhân tố địa đới và phi địa đới đã tạo nên sự hình thành trong tự nhiên các thể tổng hợp lãnh thổ các cấp và đây là cơ sở quan trọng khi phân vùng địa lý tự nhiên [4]. Tổ phân vùng Địa lý tự nhiên, thuộc Ủy ban Khoa học và Kỹ thuật Nhà nƣớc (1970), đã phân vùng lãnh thổ Bắc Việt Nam theo một hệ thống phân vị với 6 Miền, 8 Á miền và 51 Vùng khác nhau [16]. Phân vùng sinh thái là sự phân chia lãnh thổ thành các đơn vị đặc trƣng bởi các phản ứng sinh thái đối với khí hậu trái đất, thực vật, động vật và hệ thống thủy vực.

Phân vùng sinh thái để tạo cơ sở cho việc sử dụng các tài nguyên thiên nhiên có hiệu quả tối ƣu, phát huy đầy đủ tiềm năng của vùng.