phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu kham khảo, luận văn gồm 4 chƣơng: Chƣơng 1. Một số vấn đề chung về vốn đầu tƣ xây dựng cơ bản bằng nguồn vốn ngân sách Nhà nƣớc. Phƣơng pháp nghiên cứu và hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu quản lý vốn đầu tƣ xây dựng cơ bản bằng nguồn vốn ngân sách Nhà nƣớc.Thực trạng quản lý vốn đầu tƣ xây dựng cơ bản bằng nguồn vốn ngân sách Nhà nƣớc trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên. Một số giải pháp nhằm tăng cƣờng quản lý vốn đầu tƣ xây dựng cơ bản từ ngân sách Nhà nƣớc trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 4 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ VỐN ĐẦU TƢ XÂY DỰNG CƠ BẢN BẰNG NGUỒN VỐN NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC 1. Cơ sở lý luận về quản lý vốn đầu tƣ xây dựng cơ bản bằng nguồn vốn ngân sách Nhà nƣớc 1. Khái niệm về đầu tư và mục tiêu đầu tư 1. Khái niệm đầu tư Đầu tƣ là sự bỏ tiền và tài sản khác trong hiện tại để tiến hành một hoạt động nào đó nhằm thu về các kết quả có lợi trong tƣơng lai.
Theo Luật đầu tƣ năm 2005, Đầu tƣ là việc nhà đầu tƣ bỏ vốn bằng các loại tài sản hữu hình hoặc vô hình để hình thành tài sản tiến hành các hoạt động đầu tƣ. Theo khoản 15, điều 4 Luật đầu tƣ công: Đầu tƣ công là hoạt động đầu tƣ của Nhà nƣớc vào các chƣơng trình, dự án xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội và đầu tƣ vào các chƣơng trình, dự án phục vụ phát triển kinh tế - xã hội. Đầu tƣ xây dựng cơ bản bằng nguồn vốn ngân sách nhà nƣớc (đầu tƣ công) là hoạt động kinh tế của nhà nƣớc với tƣ cách là ngƣời chủ sở hữu vốn để đƣa các loại nguồn vốn từ ngân sách nhà nƣớc vào xây dựng cơ bản nhằm đạt lợi ích chung của nền kinh tế - xã hội. Đầu tƣ XDCB bằng nguồn NSNN có vai trò rất quan trọng là tiền đề trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội của nền kinh tế quốc dân.
Những thay đổi lớn trong đầu tƣ XDCB bằng nguồn NSNN có thể gây nên tác động lớn đối với tổng mức cầu, sản lƣợng, công ăn và việc làm của xã hội. Mục tiêu đầu tư - Đứng trên góc độ doanh nghiệp: Mục tiêu đầu tƣ là tối đa hóa lợi nhuận. - Đứng trên góc độ Nhà nƣớc thì mục tiêu của đầu tƣ xây dựng cơ bản là: Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 + Đảm bảo lợi ích công cộng dài hạn, mục tiêu văn hoá, xã hội dài hạn, ví dụ đầu tƣ xây dựng các công trình cơ sở hạ tầng công cộng thuộc lĩnh vực giáo dục - đào tạo, y tế, văn hóa, thể thao, nghệ thuật. + Đảm bảo sự phát triển kỹ thuật, kinh tế trung dài hạn của đất nƣớc, ví dụ đầu tƣ cho các công trình phục vụ nghiên cứu khoa học và công nghệ có tính chất chiến lƣợc, các công trình cơ sở hạ tầng kỹ thuật và kinh tế quan trọng, các công trình công nghiệp trọng điểm có tác dụng đòn bẩy đối với nền kinh tế quốc dân.
+ Đảm bảo yêu cầu về quốc phòng và an ninh. + Đảm bảo các yêu cầu về bảo vệ môi trƣờng, bảo vệ nguồn tài nguyên quốc gia. + Đảm bảo vị thế của đất nƣớc trên trƣờng Quốc tế. + Đầu tƣ vào các lĩnh vực đòi hỏi nguồn vốn lớn độ rủi do cao mà các doanh nghiệp không có khả năng thực hiện đƣợc, mà các lĩnh vực này lại giữ vai trò vô cùng quan trọng đối với sự phát triển chung của đất nƣớc và rất cần thiết cho đời sống con ngƣời đặc biệt là những địa bàn vùng sâu vùng xa, vùng biên giới hải đảo.
Trên góc độ quản lý Nhà nƣớc thì đầu tƣ xây dựng cơ bản cần hƣớng đến hai mục tiêu chính là: Thúc đẩy tăng trƣởng kinh tế và thu nhập quốc dân (mục tiêu phát triển) và cải thiện việc phân phối thu nhập quốc dân (mục tiêu công bằng xã hội). Đặc điểm vai trò của đầu tư xây dựng cơ bản bằng nguồn vốn ngân sách Nhà nước 1. Đặc điểm của đầu tư xây dựng cơ bản bằng nguồn vốn ngân sách Nhà nước Đầu tƣ xây dựng cơ bản bằng nguồn vốn ngân sách nhà nƣớc hay còn gọi là đầu tƣ công có những đặc điểm sau: - Phạm vi và quy mô đầu tƣ luôn gắn liền với việc thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, quy hoạch ngành lĩnh vực, chiến lƣợc phát triển Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 theo từng giai đoạn của mỗi địa phƣơng nói riêng và của quốc gia nói chung. Quy mô tiền vốn, vật tƣ, lao động cần thiết cho hoạt động đầu tƣ thƣờng rất lớn.
Vốn đầu tƣ tồn đọng lâu trong suốt quá trình đầu tƣ. Lao động cần sử dụng cho dự án lớn, đặc biệt đối với các dự án trọng điểm quốc gia. - Thời gian đầu tƣ kéo dài. Thời gian đầu tƣ tính từ khi khởi công thực hiện dự án đến khi dự án hoàn thành và đƣa vào khai thác sử dụng.
Nhiều công trình đầu tƣ công có thời gian đầu tƣ kéo dài hàng chục năm. Sản phẩm đƣợc tạo nên là sản phẩm công cộng do Nhà nƣớc là chủ sở hữu, mục đích của đầu tƣ XDCB không phải chỉ vì lợi ích kinh tế do dự án mang lại, mà vì lợi ích chung của nền kinh tế. - Thời gian vận hành các kết quả đầu tƣ kéo dài. Thời gian này tính từ khi đƣa công trình vào khai thác sử dụng cho đến khi hết thời gian sử dụng và đào thải công trình.
- Đầu tƣ XDCB bằng nguồn vốn NSNN thƣờng mang tính định hƣớng, đảm bảo tƣơng quan hợp lý giữa việc phục vụ mục tiêu phát triển của tỉnh với việc ƣu tiên, hỗ trợ các lĩnh vực không thể kêu gọi đầu tƣ để góp phần thu hẹp dần khoảng cách về trình độ phát triển kinh tế, giữa các lĩnh vực. - Kết quả của hoạt động đầu tƣ XDCB bằng nguồn vốn NSNN là các công trình xây dựng thƣờng phát huy tác dụng ở ngay tại nơi nó đƣợc tạo dựng nên, do đó, quá trình thực hiện đầu tƣ cũng nhƣ thời kỳ vận hành các kết quả đầu tƣ chịu ảnh hƣởng lớn của các nhân tố về tự nhiên, kinh tế xã hội vùng. - Đầu tƣ XDCB bằng nguồn NSNN thƣờng có độ rủi ro cao. Do quy mô vốn đầu tƣ lớn, thời kỳ đầu tƣ kéo dài và thời gian vận hành các kết quả đầu tƣ kéo dài … nên mức độ rui ro của hoạt động đầu tƣ XDCB thƣờng cao.
Rủi ro đầu tƣ do nhiều nguyên nhân, trong đó có nguyên nhân chủ quan từ phía các nhà đầu tƣ nhƣ quản lý kém, chất lƣợng sản phẩm không đạt yêu cầu … Từng bƣớc điều chỉnh cơ cấu đầu tƣ theo hƣớng giảm dần đầu tƣ XDCB từ nguồn NSNN. Tăng cƣờng các biện pháp huy động các nguồn vốn Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 của các thành phần kinh tế trong và ngoài nƣớc để đầu tƣ vào các dự án kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội có khả năng thu hồi vốn. Vai trò của đầu tư xây dựng cơ bản bằng nguồn vốn ngân sách Nhà nước Đầu tƣ XDCB bằng nguồn NSNN giữ vai trò quan trọng trong quá trình CNH-HĐH đất nƣớc, là nhân tố quan trọng tác động đến tăng trƣởng và phát triển kinh tế điều đó đƣợc thể hiện chủ yếu qua những nội dung sau: - Đầu tƣ XDCB bằng nguồn NSNN có vai trò quyết định trong việc tạo ra cơ sở vật chất, kỹ thuật cho xã hội, tái tạo và tăng cƣờng năng lực sản xuất để tăng năng suất lao động, tăng thu nhập quốc dân và tổng sản phẩm xã hội. Đầu tƣ XDCB bằng nguồn NSNN làm tăng tích luỹ vốn, tạo thêm nhiều công ăn việc làm cho xã hội, sử dụng có hiệu quả các nguồn tài nguyên của đất nƣớc và thúc đẩy phát triển công nghệ mới.
Hay nói cách khác, đầu tƣ XDCB bằng nguồn vốn NSNN làm tăng cƣờng các nhân tố của sự phát triển, góp phần đẩy nhanh sự nghiệp CNH - HĐH đất nƣớc. - Đầu tƣ XDCB bằng nguồn vốn NSNN là công cụ kinh tế quan trọng để Nhà nƣớc trực tiếp tác động đến quá trình phát triển kinh tế - xã hội, điều tiết vĩ mô, thúc đẩy tăng trƣởng kinh tế, giữ vững vai trò chủ đạo của kinh tế Nhà nƣớc. Bằng việc cung cấp các dịch vụ công cộng nhƣ hạ tầng kinh tế - xã hội, an ninh - quốc phòng. mà các thành phần kinh tế khác không muốn, không thể hoặc không đầu tƣ; các dự án đầu tƣ xây dựng cơ bản từ Ngân sách Nhà nƣớc đƣợc triển khai ở các lĩnh vực quan trọng, then chốt, đảm bảo cho nền kinh tế - xã hội phát triển ổn định theo định hƣớng xã hội chủ nghĩa.
- Đầu tƣ xây dựng cơ bản có vai trò hết sức quan trọng trong nền kinh tế, bởi vì nó tạo ra các tài sản cố định, là hoạt động đầu tƣ để sản xuất ra của cải vật chất, đặc biệt là tạo cơ sở vật chất và kỹ thuật ban đầu cho xã hội. Tất cả các ngành kinh tế chỉ tăng trƣởng nhanh khi có đầu tƣ xây dựng, đổi mới công nghệ, xây dựng mới để tăng năng suất, chất lƣợng và hiệu quả sản xuất. Đầu tƣ xây dựng cơ bản nhằm xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế, tạo điều kiện Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 cho các tổ chức và cá nhân trong và ngoài nƣớc đầu tƣ mở rộng sản xuất, kinh doanh, thúc đẩy sự tăng trƣởng và chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hƣớng công nghiệp hoá, hiện đại hoá, tạo điều kiện để phát triển mới, đầu tƣ chiều sâu, mở rộng sản xuất ở các doanh nghiệp.