Chương 1: Cơ sở lý luận cơ bản về tín dụng khách hàng cá nhân và chất lƣợng của tín dụng khách hàng cá nhân tại ngân hàng thƣơng mại. Chương 2: Phƣơng pháp nghiên cứu. Chương 3: Thực trạng về chất lƣợng tín dụng khách hàng cá nhân tại ngân hàng TMCP Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam - Chi nhánh Hải Dƣơng. Chương 4: Giải pháp nâng cao chất lƣợng tín dụng khách hàng cá nhân tại Ngân hàng TMCP Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam - Chi nhánh Hải Dƣơng.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN NÂNG CAO CHẤT LƢỢNG TÍN DỤNG KHÁCH HÀNG CÁ NHÂN TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. Cơ sở lý luận về nâng cao chất lƣợng tín dụng khách hàng cá nhân của các ngân hàng thƣơng mại 1. Lý luận về tín dụng khách hàng cá nhân của ngân hàng thương mại 1. Khái niệm về tín dụng khách hàng cá nhân Hoạt động tín dụng ra đời và tồn tại xuất phát từ đòi hỏi khách quan của quá trình tuần hoàn vốn, để giải quyết hiện tƣợng dƣ thừa, thiếu hụt vốn diễn ra thƣờng xuyên giữa các chủ thể trong nền kinh tế.
Trong đó, nhu cầu vay vốn của KHCN thƣờng xuyên phát sinh để thỏa mãn nhu cầu tiêu dùng hay mở rộng sản xuất. KHCN không thể phát hành trái phiếu hay cổ phiếu để tìm nguồn tài trợ. Chính vì thế, KHCN thƣờng tìm đến ngân hàng thƣơng mại để phục vụ nhu cầu vay vốn của mình. Hoạt động cho vay không những mang lại lợi ích cho ngân hàng mà còn góp phần thúc đẩy tăng trƣởng kinh tế, tăng cƣờng an ninh xã hội.
Hiện nay, có rất nhiều các khái niệm tín dụng đƣợc đƣa ra. Theo Giáo trình Ngân hàng thƣơng mại của Học viện Ngân hàng: Cho vay là mối quan hệ kinh tế giữa ngƣời đi vay và ngƣời cho vay thông qua sự vận động của giá trị vốn vay đƣợc biểu hiện dƣới hình thức tiền tệ hoặc hàng hóa[3]. Theo Giáo trình Học viện tài chính: Cho vay là việc chuyển nhƣợng tạm thời một lƣợng giá trị từ NHTM (ngƣời sở hữu) sang khách hàng vay (ngƣời sử dụng) sau một thời gian nhất định trở lại NHTM với lƣợng giá trị lớn hơn giá trị ban đầu[4]. Cá nhân ở đây là các thể nhân có đầy đủ năng lực hành vi dân sự.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 Tuy các khái niệm có cách diễn đạt khác nhau nhƣng đều cùng bản chất, tóm lại Tín dụng khách hàng cá nhân là hình thức cho vay mà ngân hàng tạm thời chuyển nhƣợng quyển sử dụng vốn cho khách hàng là cá nhân hoặc hộ gia đình với mục đích nhất định, với thời gian đƣợc thỏa thuận trong hợp đồng theo nguyên tắc hoàn trả đầy đủ cả gốc và lãi. Đặc điểm và vai trò của tín dụng khách hàng cá nhân Đặc điểm của tín dụng khách hàng các nhân * Thời hạn của các khoản vay ngắn: Với khách hàng là các doanh nghiệp thì các khoản vay thƣờng đƣợc sử dụng với mục đích tài trợ cho tài sản cố định hay xây dƣng nhà xƣởng… Còn với KHCN, tùy thuộc vào hình thức vay vốn và hình thức cho vay mà chia làm nhiều thời hạn vay vốn khác nhau nhƣng chủ yếu là các khoản vay ngắn hạn, phần nhỏ còn lại là trung và dài hạn. * Các khoản cho vay có độ rủi ro cao: Độ rủi ro của các khoản vay rất khó phán đoán vì tình hình của KHCN thƣờng thay đổi nhanh chóng tùy theo tình trạng công việc và sức khỏe của họ. Do đó, ngân hàng sẽ phải đối mặt với nhiều rủi ro nếu ngƣời cho vay mất khả năng thanh toán.
Thông thƣờng các khoản vay thƣờng có tài sản đảm bảo hoặc có ngƣời thứ ba bảo lãnh sẽ làm tăng mức độ tin cậy hơn, đồng thời giúp ngân hàng giảm thiểu rủi ro hơn so với các khoản vay không có tài sản đảm bảo. * Khoản cho vay có giá trị nhỏ nhưng số lượng các khoản vay lớn: Đặc điểm của KHCN là vay nợ với mục đích tiêu dùng hoặc sản xuất hộ gia đình nên món vay thƣờng có giá trị nhỏ. So với các khoản vay của các doanh nghiệp thì khoản vay này nhỏ hơn rất nhiều lần. Tuy vậy nhƣng đối tƣợng KHCN thƣờng là đông đảo nhất.
Ngoài ra, các khoản vay của KHCN thƣờng xuyên phát sinh và khối lƣợng giao dịch ngày càng lớn. Vì LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 số lƣợng khoản vay nhiều nên lợi nhuận từ hoạt động cho vay KHCN sẽ không nhỏ nếu Ngân hàng biết cách huy động và làm tốt các công tác quản lý có liên quan khác. * Chi phí thẩm định lớn: Để tránh gặp phải những rủi ro trong hoạt động cho vay, Ngân hàng thƣờng tiêu tốn nhiều thời gian và tiền bạc vào hoạt động thẩm định và giám sát khoản vay một cách nghiêm ngặt. Ngoài ra, việc thu nhập thông tin cá nhân là rất khó khăn (thƣờng không đầy đủ và thiếu chính xác) nên các NHTM sẽ chấp nhận chi phí cao để đánh đổi rủi ro cao, đảm bảo an toàn cho các món vay.
* Lãi suất thường cao hơn so với lãi suất của các khoản vay khác: Lãi suất áp dụng cho KHCN thƣờng cao hơn các lãi suất khác của các khoản vay khác của NHTM. Do quy mô của các khoản vay thƣờng không lớn nhƣng chi phí bỏ ra để quản lí lại rất lớn nên các NHTM phải đề ra mức lãi suất cao để bù đắp chi phí (gồm chi phí về thời gian, nhân lực, thẩm định, quản lí…). Vai trò của tín dụng khách hàng cá nhân * Đối với nền kinh tế: Ngân hàng thƣơng mại cho KHCN vay phục vụ nhu cầu tiêu dùng sẽ làm tăng đáng kể những nhu cầu tiêu thụ hàng hóa, qua đó làm cho nền kinh tế trở nên năng động hơn. Khi sức mua ngƣời tiêu dùng tăng lên làm tăng khả năng cạnh tranh hàng hóa trong nƣớc, góp phần thúc đẩy kinh tế phát triển.
Tuy nhiên, thu nhập của ngƣời dân Việt Nam còn ở mức trung bình, chƣa đủ để mua sắm những hàng hóa có giá thành cao, ngƣời ta thƣờng quan niệm tiết kiệm hiện tại để chi tiêu cho tƣơng lai. Vì vậy, cho vay tiêu dùng là một cách tiêu dùng hiện tại và thanh toán trong tƣơng lai. Việc cho vay phục vụ nhu cầu sản xuất kinh doanh là đóng góp một phần không nhỏ vào thúc đẩy phát triển kinh tế, gia tăng việc làm, nâng cao LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 mức sống ngƣời dân. Nhiều ngƣời dân sẽ mạnh dạn vay vốn đầu tƣ hơn, ví dụ các làng nghề truyền thống khi mà các mặt hàng sản xuất ra rất đƣợc ƣa chuộng nhƣng còn thiếu vốn đầu tƣ để mở rộng sản xuất kinh doanh… Không những thế, nhiều khách hàng có ý tƣởng kinh doanh nhƣng lại thiếu vốn có thể triển khai kế hoạch của mình, khi họ thành công sẽ là động lực phát triển cho những ngƣời khác.
Vì thế, cho vay nhu cầu sản xuất kinh doanh không những đẩy mạnh sản xuất hàng tiêu dùng, hàng xuất khẩu, thƣơng nghiệp, dịch vụ mà còn giữ vững, phát triển các ngành nghề truyền thống, kích thích tính sáng tạo dám nghĩ dám làm giúp phát triển nền kinh tế. Nhƣ vậy, hoạt động cho vay KHCN có vai trò rất to lớn đối với ngân hàng cũng nhƣ đối với cả nền kinh tế. Vì vậy, các NHTM không chỉ có nhiệm vụ mở rộng hoạt động này mà còn phải nâng cao hiệu quả để nó có thể phát huy đƣợc vai trò tích cực, tránh gây lãng phí[6]. * Đối với KHCN Đối với cho vay tiêu dùng: Khi vay vốn của NHTM, họ sẽ đƣợc đáp ứng kịp thời các nhu cầu phát sinh ở hiện tại trƣớc khi có đủ khả năng về tài chính trong tƣơng lai.
Từ thực tế cho thấy có rất nhiều nhu cầu mang tính thiết yếu, tự nhiên, có ý nghĩa quan trọng trong cuộc sống mỗi cá nhân, hộ gia đình. Ví dụ nhƣ mua sắm, sửa chữa nhà cửa,… Bên cạnh đó, cho vay tiêu dùng còn tạo động lực to lớn để làm việc, tiết kiệm và có thêm những khoản thu nhập mới. Đối với cho vay sản xuất kinh doanh: Khi cấp tín dụng cho đối tƣợng khách hàng này sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho họ sản xuất kinh doanh. Nhƣ đặc trƣng sản xuất kinh doanh của hộ sản xuất, họ chƣa thu hoạch đƣợc sản phẩm để bán khi đó họ cần tiền để trang trải chi phí cần thiết nhƣ nguyên vật liệu, mua phân bón, thức ăn,… Chính vì thế, việc cho vay không những tạo ra cho họ công ăn việc làm mới mà còn giúp họ duy trì sản xuất kinh doanh đảm bảo thu nhập.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 9 * Đối với Ngân hàng thương mại Xu hƣớng phát triển của ngân hàng là đa năng tổng hợp cho nên thực hiện và phát triển cho vay KHCN vừa mở rộng đƣợc đối tƣợng khách hàng vay vốn, tận dụng đƣợc nguồn vốn huy động một cách hiệu quả, vừa đa dạng hàng hóa sản phẩm, dịch vụ của ngân hàng. Từ đó, ngân hàng nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, tăng đƣợc sức mạnh trong cạnh tranh, đồng thời tạo ra nét đặc trƣng hấp dẫn riêng của mỗi ngân hàng. Lãi suất ngân hàng đối với cho vay KHCN tƣơng đối cao đem lại lợi nhuận không nhỏ. Khách hàng hiện nay có xu hƣớng sử dụng kèm các dịch vụ khác của ngân hàng nhƣ chuyển tiền, thanh toán, sử dụng trả lƣơng qua thẻ,… Đây cũng là điều kiện giúp các ngân hàng mở rộng quan hệ với khách hàng, tăng khả năng huy động các loại tiền gửi từ dân cƣ, nâng cao năng lực cạnh tranh và hội nhập với xu thế quốc tế.
Các sản phẩm tín dụng khách hàng cá nhân Cho vay bất động sản Cho vay bất động sản là loại hình tín dụng của Ngân hàng thƣơng mại trong đó Ngân hàng sẽ cho ngƣời đi vay vay một số vốn để thực hiện các mục đích về bất động sản nhƣ: mua nhà, mua đất, xây dựng nhà ở, sửa chữa nhà ở… Thời hạn cho vay bất động sản thƣờng mang tính trung và dài hạn do tài sản đƣợc đầu tƣ là bất động sản mang tính lâu dài (ngoại trừ trƣờng hợp đầu cơ ngắn hạn). Đồng thời cũng xuất phát từ đây mà lãi suất trong cho vay bất động sản thƣờng đƣợc áp dụng là lãi suất cho vay trung dài hạn, cao hơn đối với các mảng cho vay khác có thời hạn ngắn hạn (dƣới 12 tháng). Cho vay tiêu dùng Cho vay tiêu dùng là hình thức cho vay nhằm đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của các cá nhân và hộ gia đình.