Đánh Giá Hiện Trạng Các Loài Rái Cá và Đề Xuất Giải Pháp Bảo Tồn Tại Vườn Quốc Gia U Minh Hạ

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu hay đánh giá hiện trạng các loài rái cá nhằm đề xuất các giải pháp cải thiện công tác bảo tồn các, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Nguyễn Văn Nhuận
• Người hướng dẫn: Ts. Đồng Thanh Hải
• Trường học: Trường Đại học Lâm Nghiệp
• Chuyên ngành: Khoa học Lâm nghiệp
• Đề tài: Đánh Giá Hiện Trạng Các Loài Rái Cá Nhằm Đề Xuất Các Giải Pháp Cải Thiện Công Tác Bảo Tồn Các Loài Rái Cá Tại Vườn Quốc Gia U Minh Hạ, Tỉnh Cà Mau
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Hiện trạng các loài Rái cá ở trên thế giới và ở Việt Nam
• 1.2. Nhận dạng các loài Rái cá ở Việt Nam
• 1.3. Đặc điểm sinh thái học các loài Rái cá ở Việt Nam
• 1.4. Bảo tồn Rái cá tại Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: MỤC TIÊU, ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 2.1.1. Mục tiêu tổng quát
• 2.1.2. Mục tiêu cụ thể
• 2.2. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 2.3. Nội dung nghiên cứu
• 2.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2.4.1. Phương pháp nghiên cứu kế thừa
• 2.4.2. Phương pháp phỏng vấn người dân địa phương
• 2.4.3. Phương pháp điều tra theo tuyến
• 2.4.4. Phương pháp điều tra sinh cảnh sống
• 2.4.5. Phương pháp điều tra bằng bẫy ảnh
• 2.4.6. Đánh giá số lượng Rái cá trong khu vực nghiên cứu
• 2.4.7. Tổng hợp và phân tích số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: ĐẶC ĐIỂM ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN VÀ DÂN SINH KINH TẾ XÃ HỘI
• 3.1. Vị trí địa lý, diện tích tự nhiên
• 3.2. Đặc điểm khí hậu, thủy văn
• 3.3. Đa dạng sinh học
• 3.4. Đặc điểm kinh tế - xã hội
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Hiện trạng các loài Rái cá tại khu vực Vườn Quốc gia U Minh hạ
• 4.2. Kết quả phân tích từ các cuộc phỏng vấn thợ săn địa phương
• 4.3. Kết quả điều tra Rái cá theo tuyến và bằng bẫy ảnh
• 4.4. Các mối đe dọa đối với các loài Rái cá tại khu vực nghiên cứu
• 4.5. Tác động của con người
• 4.6. Các phương pháp săn bắt Rái cá
• 4.7. Hiện trạng buôn bán Rái cá
• 4.8. Đánh giá mật độ trung bình và tổng số lượng cá thể Rái cá
• 4.9. Sự khác nhau của các nhóm Rái cá
• KẾT LUẬN, TỒN TẠI VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về hiện trạng rái cá tại Vườn Quốc gia U Minh Hạ

Vườn Quốc gia U Minh Hạ là một trong những khu vực quan trọng cho sự tồn tại của các loài rái cá tại Việt Nam. Hiện trạng rái cá tại đây đang gặp nhiều thách thức do tác động của con người và biến đổi môi trường. Việc đánh giá hiện trạng này là cần thiết để đưa ra các giải pháp bảo tồn hiệu quả.

1.1. Đặc điểm sinh thái của rái cá tại U Minh Hạ

Rái cá tại Vườn Quốc gia U Minh Hạ chủ yếu sống trong các khu vực đất ngập nước, nơi có nguồn thức ăn phong phú. Chúng thường làm tổ ở những nơi gần nguồn nước, như bờ sông, suối và các khu vực rừng ngập mặn.

1.2. Các loài rái cá hiện có tại Vườn Quốc gia U Minh Hạ

Tại Vườn Quốc gia U Minh Hạ, có sự hiện diện của nhiều loài rái cá như Rái cá thường (Lutra lutra) và Rái cá vuốt bé (Aonyx cinerea). Mỗi loài có những đặc điểm sinh thái và nhu cầu sống khác nhau.

II. Vấn đề và thách thức trong bảo tồn rái cá

Bảo tồn rái cá tại Vườn Quốc gia U Minh Hạ đang đối mặt với nhiều thách thức. Các yếu tố như khai thác quá mức, ô nhiễm môi trường và biến đổi khí hậu đang đe dọa sự tồn tại của chúng. Việc nhận diện và giải quyết các vấn đề này là rất quan trọng.

2.1. Nguy cơ tuyệt chủng của các loài rái cá

Nhiều loài rái cá đang bị đe dọa tuyệt chủng do mất môi trường sống và khai thác quá mức. Rái cá lông mũi (Lutra sumatrana) là một trong những loài có nguy cơ cao nhất tại khu vực này.

2.2. Tác động của con người đến môi trường sống của rái cá

Hoạt động của con người như khai thác rừng, ô nhiễm nước và xây dựng cơ sở hạ tầng đã làm giảm đáng kể diện tích sinh sống của rái cá, gây ra sự phân mảnh quần thể.

III. Phương pháp bảo tồn rái cá hiệu quả tại U Minh Hạ

Để bảo tồn rái cá tại Vườn Quốc gia U Minh Hạ, cần áp dụng các phương pháp bảo tồn hiệu quả. Các chương trình bảo tồn cần được thiết kế dựa trên nghiên cứu khoa học và sự tham gia của cộng đồng địa phương.

3.1. Chương trình giám sát và nghiên cứu

Cần thiết lập các chương trình giám sát để theo dõi tình trạng quần thể rái cá và nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến sự tồn tại của chúng. Việc thu thập dữ liệu sẽ giúp đưa ra các quyết định bảo tồn chính xác.

3.2. Tăng cường giáo dục cộng đồng

Giáo dục cộng đồng về tầm quan trọng của rái cá và các biện pháp bảo tồn là rất cần thiết. Sự tham gia của cộng đồng sẽ góp phần nâng cao hiệu quả bảo tồn.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Các nghiên cứu về rái cá tại Vườn Quốc gia U Minh Hạ đã chỉ ra rằng việc bảo tồn không chỉ có lợi cho rái cá mà còn cho toàn bộ hệ sinh thái. Kết quả nghiên cứu cần được áp dụng vào thực tiễn để đạt được hiệu quả cao nhất.

4.1. Kết quả từ các cuộc điều tra

Các cuộc điều tra đã cho thấy sự giảm sút đáng kể về số lượng rái cá trong khu vực. Việc áp dụng các biện pháp bảo tồn kịp thời có thể giúp phục hồi quần thể.

4.2. Mô hình bảo tồn thành công

Một số mô hình bảo tồn thành công đã được áp dụng tại các khu vực khác, có thể được áp dụng tại U Minh Hạ để cải thiện tình trạng rái cá.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho bảo tồn rái cá

Bảo tồn rái cá tại Vườn Quốc gia U Minh Hạ là một nhiệm vụ cấp bách. Cần có sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng, cộng đồng và các tổ chức bảo tồn để đảm bảo sự tồn tại của các loài rái cá trong tương lai.

5.1. Tầm quan trọng của bảo tồn rái cá

Rái cá không chỉ là một phần của hệ sinh thái mà còn có giá trị văn hóa và kinh tế. Bảo tồn chúng là bảo vệ sự đa dạng sinh học.

5.2. Đề xuất các giải pháp bảo tồn lâu dài

Cần xây dựng các kế hoạch bảo tồn lâu dài, bao gồm việc phục hồi môi trường sống và tăng cường quản lý tài nguyên thiên nhiên.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Hiện trạng các loài Rái cá ở trên thế giới và ở Việt Nam 1. Rái cá thường (Lutra lutra)  Sách đỏ Việt Nam 2007: Sẽ nguy cấp (VU)  Nghị định 32/2006/NĐ – CP: Nhóm IB  Sách đỏ IUCN 2012: Gần đe doa (NT)  CITES Phụ Lục I Hình 1. Rái cá thường Hình 1.

Rái cá lông mượt Hình 1. Rái cá vuốt bé (Nguồn: Nguyễn Văn Nhuận) LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 4 Rái cá thường chủ yếu xuất hiện ở miền bắc và miền trung Việt Nam bao gồm cả khu vực dãy núi Hoàng Liên Sơn, khu vực rừng đất thấp Kẻ Gỗ/Khe Nét, và vùng núi đá vôi cao nguyên phía bắc. Tiêu bản Rái cá này ở Việt Nam đã được thu thập ở độ cao 1550m so với mực nước biển, loài này cũng đã được tìm thấy ở độ cao từ 450 đến 3600m so với mực nước biển ở các quốc gia khác ở Đông Nam Á ([6], [7], [18]). Rất ít thông tin liên quan đến sinh cảnh sống của loài Rái cá thường hiện có ở Việt Nam ([7], [12], [18]).

Sinh cảnh sống: Rái cá thường thích nghi với nhiều dạng sinh cảnh sống ở nước khác nhau. Chúng được tìm thấy ở biển, ở dãy núi Himalaya, và ở nước lợ, nước mặn, cũng như nước ngọt. Chúng sinh sống ở các vùng đất thấp, cao nguyên, ở những nơi có sông, suối, hồ, đầm lầy, cánh đồng lúa và các khu vực duyên hải ven biển. Ở các vùng sinh sống khác nhau, Rái cá thay đổi và thích nghi với các đặc điểm sinh cảnh sống nơi đó.

Tuy nhiên, hầu hết sự có mặt của chúng có liên quan đến nguồn cung cấp thức ăn, nước ngọt và thảm thực vật ven bờ nơi chúng có thể nghỉ ngơi, chải lông, và xây dựng hang ở ở những nơi có rễ cây, gỗ, đất, đá phù hợp (Nguồn: http://www. Tuy nhiên, hiện trạng hiện tại trong vùng sinh cảnh sống vẫn chưa xác định được một cách rõ ràng. Hiện tại, sự tồn tại của loài đã LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 được ghi nhận chỉ ở một số ít khu vực ở Thái Lan [7], Campuchia [29] và Việt Nam, đặc biệt là ở vùng Đồng bằng Sông Cửu Long [22]. Rái cá lông mũi chia sẻ vùng sinh sống với Rái cá vuốt bé và Rái cá lông mượt, thậm chí ở Sumatra chúng chia sẻ vùng sinh sống với Rái cá thường.

Ở Việt Nam, việc điều tra Rái cá lông mũi bắt đầu kể từ năm 1925. Năm 1932, Osgood căn cứ vào một tiêu bản chưa rõ nguồn gốc ở miền trung Việt Nam được phân tích từ các mẫu vật thu thập được từ năm 1925 đến năm 1929 đã công bố ghi nhận đầu tiên về Rái cá lông mũi ở Việt Nam. Năm 1941, Pocock đã công bố 2 ghi nhận về loài này: 01 ghi nhận ở huyện Long Xuyên, tỉnh An Giang (tọa độ 10°23N, 105°25'E) và một ghi nhận khác ở thị trấn Huế, tỉnh Thừa Thiên Huế (tọa độ 16°28'N, 107°36'E). Tiếp theo đó thì chưa có ghi nhận nào về loài Rái cá lông mũi trong 36 năm tiếp theo.

Các cuộc điều tra động vật ở miền bắc và miền trung Việt Nam đã không tìm thấy dấu hiệu nào của loài này. Ở miền bắc Việt Nam, vì lí do chiến tranh, các nhà khoa học đã không thể tiến hành cuộc điều tra về loài này kể từ cuối năm 1950 đến đầu những năm 1970. Sau chiến tranh, năm 1975 các nhà khoa học Việt Nam đã tiến hành những nghiên cứu về động vật hoang dã ở miền nam Việt Nam. Năm 1977, hai mẫu vật về Rái cá lông mũi đã được thu thập: 01 mẫu vật ở huyện Ngọc Hiển tỉnh Cà Mau (tọa độ xấp xỉ 8°33'N, 105°15'E), và một mẫu vật khác ở huyện Phùng Hiệp tỉnh Cần Thơ (tọa độ xấp xỉ 9°49'N, 105°50'E).

Tuy nhiên, những khó khăn về kinh tế ở Việt Nam đã không cho phép các nhà khoa học Việt Nam tiếp tục các cuộc điều tra một cách có hệ thống về Rái cá lông mũi. Kết quả loài Rái cá này ở Việt Nam đã không được ghi nhận trong suốt 24 năm tiếp theo. Nguyễn Xuân Đặng [25] đã công bố ghi nhận về quần thể Rái cá lông mũi đang sinh sống tại Vườn Quốc gia U Minh Thượng tỉnh Kiên Giang. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 Hiện tại vùng sinh sống phân bố địa lý của Rái cá lông mũi chắc chắn được xác nhận ở 05 địa điểm sau: Quốc gia/vùng Địa điểm Bằng chứng Tài liệu lãnh thổ tham khảo Thái Lan Vùng đất ngập nước Bẫy sống, bẫy ảnh, [14] than bùn Toa Daeng , quan sát tỉnh Narathiwat Thái Lan Khu bảo tồn động vật Quan sát, bẫy ảnh [27] hoang dã Khao Banthad tỉnh Trang Việt Nam Vườn Quốc gia U Quan sát, bẫy ảnh [25] Minh Thượng Campuchia Hồ Tonle Sap Da Rái cá, quan [26] sát, bẫy ảnh Sumatra Huyện Sekayu, Miền Bị chết trên đường [20] nam Sumatra Sinh cảnh sống: Có ít thông tin về loài này sinh sống ở các khu rừng than bùn ngập nước và các vùng nước duyên hải ven bờ và nông (http://www.

Loài này được tác giả Osgood(1932) cho là phổ biến hơn loài Rái cá thường L. lutra ở Thái Lan [18] và được cho là loài Rái cá phổ biến nhất ở khu vực sông MêKông. Có 7 ghi nhận về loài Rái cá đang bị đe dọa toàn cầu này ở Việt Nam, một ghi nhận trong số đó là quan sát trực tiếp [10], 6 ghi nhận còn lại là từ các dấu chân, một báo cáo phỏng vấn [56], một quan sát LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 chưa được xác nhận [11] và hai ghi nhận chưa nói rõ về kiểu ghi nhận [1]. Ghi nhận cuối cùng là từ một mẫu vật bảo tàng nhưng chỉ ghi là thu được ở miền trung Việt Nam.

Chưa có số liệu về khu vực phân bố của loài này theo độ cao ([18], [31]). Các quần hợp sinh cảnh sống của loài này bao gồm các sinh cảnh thủy sinh: hồ, sông, suối, kênh, ao, các bãi sình lầy có nước ([4], [5], [6], [18], [21]). Sinh cảnh sống: Rái cá lông mượt thích sống ở các con sông, hồ lớn, các khu rừng ngập nước than bùn, rừng ngập mặn ven biển, các cửa sông và các cánh đồng lúa có thảm thực vật phong phú và đa dạng để làm nơi trú ẩn và chạy trốn, và các khu vực có đá hoặc đất sâu để đào hang. Chúng xuất hiện phổ biến ở các sinh cảnh sống đất thấp, tuy nhiên chúng cũng được ghi nhận ở độ cao 1830m (Vân Nam, Trung Quốc) (http://www.

Rái cá vuốt bé (Aonyx cinerea)  Sách đỏ Việt Nam 2007: Sẽ nguy cấp (VU)  Nghị định 32/2006/NĐ – CP: Nhóm IB  Sách đỏ IUCN 2012: Sẽ nguy cấp (VU)  CITES Phụ Lục II Loài này có phân bố tương đối rộng rãi với những báo cáo ghi nhận từ các vùng núi đá vôi miền bắc, khu vực đất thấp Kẻ Gỗ/Khe Nét, khu vực rừng đầu nguồn đất thấp Đồng Nai và vùng duyên hải. Loài này được tìm thấy ở các khu vực rừng thường xanh thấp và đất thấp, rừng than bùn, các khu vực đất ngập nước ngọt và các khu vực đất ngập nước duyên hải ven biển. Ở Việt Nam, loài này được ghi nhận ở độ cao từ 50m đến 600m, thậm chí loài này cũng đã được tìm thấy ở độ cao trên 1500m ở các quốc gia khác [9]. Tuy nhiên, chỉ có 9 ghi nhận đã được xác nhận về loài này được tìm thấy và chỉ có 5 ghi nhận về loài này có được trong 10 năm trở lại đây.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 8 Sinh cảnh sống: Rái cá vuốt bé thích sống ở các khu vực nước nông với nguồn cung cấp thức ăn phong phú. Chúng có khả năng thích ứng với khí hậu cao, có mặt từ các vùng đất ngập nước duyên hải nhiệt đới đến các con sông suối ở vùng núi. Chúng sinh sống tại các khu rừng than bùn và nước ngọt, các cánh đồng lúa, sông, suối, hồ, rừng ngập mặn, và các vùng duyên hải. Ở các khu vực vùng núi, chúng thường sống ở các con suối trong rừng chảy xiết có đá.

Thức ăn ưa thích của chúng là động vật giáp xác và động vật thân mềm (http://www. Nhận dạng các loài Rái cá ở Việt Nam 1. Rái cá thường (Lutra lutra) Tên địa phương: Rái cá chân chó Chiều dài cơ thể: 46.7 – 70cm, Chiều dài đuôi: 25 – 38cm, Trọng lượng cơ thể: 5 – 7kg. Đặc điểm nhận dạng:  Bộ lông thô màu nâu, đầu mỗi sợi lông có màu nhạt hơn làm cho bộ lông trông có vẻ thô ráp.

 Đầu tròn, mõm rộng.  Tai nhỏ và tròn. Rái cá lông mũi (Lutra sumatrana) Tên địa phương: Rái móng, Rái cá chân chó Chiều dài cơ thể: 50 – 94cm, Chiều dài đuôi: 30 – 58cm, Trọng lượng cơ thể: 5 – 7kg. Đặc điểm nhận dạng:  Bộ lông có màu nâu đậm, nhạt dần về phía bụng.

 Môi trên, cằm, phía trước họng và má có màu trắng.  Chóp đuôi thường có màu trắng. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 9  Lông dài phủ hết mũi, trừ lỗ mũi.  Vuốt dài sắc nhọn.

Rái cá lông mượt (Lutrogale perspicillata) Tên địa phương: Rái cá chân chó Chiều dài cơ thể: 65 – 75cm, Chiều dài đuôi: 40 – 45cm, Trọng lượng cơ thể: 7 – 12kg. Đặc điểm nhận dạng:  Bộ lông bóng mượt.  Phần cuối đuôi bẹt.  Vệt trắng chạy dài từ môi trên, má, và họng cho đến ngực.

 Bàn chân rộng và màu xanh nhạt, lòng bàn chân bóng mượt.  Mõm ngắn hơn và mắt to hơn ở Rái cá thường. Rái cá vuốt bé (Aonyx cinerea) Tên địa phương: Rái cá chân vịt, Rái cá cùi Chiều dài cơ thể:: 45 – 55cm, Đuôi: 25 – 35cm, Trọng lượng cơ thể: 2 – 3kg. Đặc điểm nhận dạng:  Thân ngắn, mập.

 Vuốt rất ngắn không nhô khỏi đàu ngón chân.  Giữa các ngón chân có màng bơi kém phát triển.  Bộ lông thường có màu nâu hơi xám với mặt dưới thân màu nhạt hơn hoặc trắng, cổ họng, cằm, môi trên màu hơi trắng. Để nhận dạng nhanh ngoài thực địa 04 loài Rái cá ở Việt Nam có thể sử dụng Bảng 1.1 để nhận dạng như sau: LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.