Phát triển sổ tay tiếng Anh chuyên ngành hải quan vùng Tây Bắc

• Tác giả: Trần Thị Ngọc Mỹ
• Người hướng dẫn: Dr. Huỳnh Anh Tuấn
• Trường học: Vietnam National University, Hanoi University of Languages and International Studies
• Chuyên ngành: English Teaching Methodology
• Đề tài: ESP Materials Development: Using Situation-Based Vocabulary In Composing An English Handbook For Customs Officers In Northwest Region
• Loại tài liệu: M. Thesis
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hanoi

Mục lục chi tiết

• DECLARATION
• ACKNOWLEDGEMENTS
• ABSTRACT
• TABLE OF CONTENTS
• LIST OF ABBREVIATIONS
• LIST OF TABLES AND FIGURES
• 1. CHAPTER I: INTRODUCTION
• 1.1. The rationale of the study
• 1.2. Aims and objectives of the study
• 1.3. Scope of the study
• 1.4. Significance of the thesis
• 1.5. Organization of the thesis
• 2. CHAPTER II: LITERATURE REVIEW
• 2.1. ESP materials development
• 2.2. Definition of ESP
• 2.3. Principles and procedures of developing ESP materials
• 2.4. Pre-development: Needs analysis
• 2.5. While-development: Developed content and Real content
• 2.6. Post-development: On-going Evaluation
• 2.7. ESP materials evaluation
• 2.8. Situation-based vocabulary
• 2.9. The importance of vocabulary in ESP teaching and learning
• 2.10. Situation-based vocabulary
• 2.11. Strategies and principles of selecting situation-based vocabulary in developing ESP materials
• 2.12. Choosing words: how many and which ones
• 2.13. Learning tools for new vocabulary
• 2.14. Selection of vocabulary for developing ESP materials
• 2.15. Related Studies on ESP material development for Customs Officers
• 3. CHAPTER III: METHODOLOGY
• 3.1. Description of the informants
• 3.2. Data collection instruments
• 3.3. Data collection procedures
• 3.4. Data analysis procedure
• 3.5. Statement on how results were presented
• 4. CHAPTER IV: RESULTS
• 4.1. Pre-development: The needs of Customs Officers in the Northwest region of Vietnam
• 4.2. While-development: The process of selecting situation-based vocabulary in composing an English handbook
• 4.3. Choosing words: how many and which ones
• 4.4. Learning tools for new vocabulary
• 4.5. Selection of vocabulary for developing ESP materials
• 4.6. Post-development: The modifications of the handbook after reviewed. Evaluation of Language Experts
• 4.7. Strengths of the handbook
• 4.8. Weaknesses and modification of the handbook
• 4.9. Evaluation of Customs experts
• 4.10. Strengths of the handbook
• 4.11. Weaknesses and modification of the handbook
• 4.12. The English handbook for Customs officers in Northwest region
• 4.13. Summary of the findings
• 4.14. Contribution of the research and ESP development implications
• 4.15. Limitations of the study and suggestions
• Appendix 1: List of most common questions in Customs at Border gate
• Appendix 2: Observation field note
• Appendix 3: Questionnaires for reviewers

Tóm tắt

I. Giới thiệu Luận văn Thạc sĩ ESP Materials Development 55

Luận văn thạc sĩ này tập trung vào ESP Materials Development, cụ thể là việc xây dựng một English Handbook sử dụng Situation-Based Vocabulary cho Customs Officers tại Northwest Region of Vietnam. Trong bối cảnh hội nhập quốc tế, tiếng Anh trở thành công cụ thiết yếu cho cán bộ hải quan. Northwest Region là khu vực có nhiều hoạt động giao thương quốc tế, do đó nhu cầu sử dụng tiếng Anh của cán bộ hải quan tại đây là rất lớn. Luận văn này được thực hiện nhằm đáp ứng nhu cầu thực tế đó, góp phần nâng cao hiệu quả công việc và mang lại lợi ích kinh tế cho khu vực Northwest. Công trình nghiên cứu này nỗ lực điều tra các nguyên tắc, chiến lược và quy trình để biên soạn một sổ tay tiếng Anh cho cán bộ Hải quan tại Việt Nam. Nghiên cứu chủ yếu tập trung vào quá trình lựa chọn từ vựng dựa trên tình huống để các cán bộ sử dụng trong các tình huống thực tế của họ. Để phát triển các tình huống phổ biến và chọn từ vựng tiếng Anh phù hợp trong Hải quan, nhóm đã nghiên cứu các tài liệu hiện đang được sử dụng tại các cửa khẩu biên giới Nortwest sau đó tiến hành quan sát, phỏng vấn tại một văn phòng hải quan của khu vực Tây Bắc và tham khảo ý kiến ​​của các chuyên gia về Ngôn ngữ học và Hải quan để sửa đổi sổ tay tốt hơn. Nhìn chung, vốn từ vựng trong sổ tay đã đáp ứng được nhu cầu của cán bộ Hải quan cả về số lượng và chất lượng. Kết quả thu được từ việc tìm kiếm và phân tích dữ liệu đã đóng góp vào quá trình phát triển tài liệu ESP. Nghiên cứu này có thể giúp nhà phát triển ESP của các lĩnh vực khác biết cách bắt đầu và những việc cần làm trong quá trình phát triển tài liệu. Luận văn này kế thừa kết quả từ chương trình Tây Bắc, do Đại học Ngoại ngữ - Đại học Quốc gia Hà Nội thực hiện.

1.1. Tầm quan trọng của English Handbook cho Customs Officers

Sự hội nhập kinh tế và giao lưu văn hóa mạnh mẽ đòi hỏi cán bộ hải quan phải có khả năng giao tiếp tiếng Anh hiệu quả. English Handbook cung cấp nguồn tài liệu hữu ích, giúp cán bộ tự tin hơn trong công việc. Theo nghiên cứu của Park (2015), khả năng sử dụng tiếng Anh tốt mang lại lợi thế không chỉ cho cá nhân cán bộ mà còn cho toàn ngành hải quan. Do đó, việc phát triển tài liệu ESP Materials Development là vô cùng cần thiết. Tiếng Anh đã được hầu hết các quốc gia trên thế giới công nhận là một ngôn ngữ quốc tế. Do đó, tiếng Anh phải được sử dụng trong giao tiếp quốc tế cả bằng lời nói và bằng văn bản, cho các nhu cầu chung cũng như cụ thể. Vai trò của tiếng Anh trong sự phát triển ban đầu của công nghệ hiện đại đã củng cố tầm quan trọng toàn cầu của nó. Trong bối cảnh toàn cầu hóa kinh tế nhanh chóng, Việt Nam hiện đang kinh doanh quốc tế với các nước trên toàn thế giới. Do đó, tiếng Anh ngày càng được người Việt Nam sử dụng như một ngôn ngữ chung cho các tương tác và giao tiếp nước ngoài. Thách thức của việc giao tiếp tại các cửa khẩu biên giới là tạo sự gắn kết giữa các lực lượng lao động khác biệt về văn hóa. Tiếng Anh, thường được coi là một ngôn ngữ tương đối trung lập, hoạt động như một cầu nối kết nối mọi người giữa các quốc gia và nền văn hóa, cung cấp một con đường cho sự đổi mới.

1.2. Mục tiêu và phạm vi của luận văn ESP Materials Development

Luận văn tập trung vào việc phát triển Situation-Based Vocabulary trong English Handbook. Mục tiêu chính là cung cấp tài liệu học tập phù hợp với nhu cầu sử dụng tiếng Anh thực tế của Customs Officers tại Northwest Region. Phạm vi nghiên cứu bao gồm việc phân tích nhu cầu, lựa chọn từ vựng, thiết kế tài liệu và đánh giá hiệu quả. Nghiên cứu không đi sâu vào các vấn đề khác như đánh giá hiệu quả giảng dạy hay đề xuất quy trình thiết kế tài liệu ESP Materials Development cho các chuyên ngành khác. Luận văn cũng tập trung vào việc thu thập ý kiến phản hồi từ các chuyên gia và Customs Officers để cải thiện chất lượng tài liệu. Mục đích của dự án là phát triển tài liệu Tiếng Anh chuyên ngành (ESP) cần thiết cho việc hoàn thành hiệu quả nhiệm vụ trong hải quan, cũng như tạo điều kiện giao tiếp xuyên biên giới. Để đạt được mục tiêu này, các mục tiêu sau đây được thiết lập: - Để có được một cái nhìn tổng quan về các chiến lược và nguyên tắc liên quan đến việc phát triển tài liệu ESP để chọn từ vựng cho Cán bộ Hải quan trong việc soạn thảo các tình huống chuyên biệt - Tiến hành phân tích nhu cầu để xác định tình hình làm việc của cán bộ Hải quan, nhu cầu của cán bộ - Đề xuất một cuốn sổ tay tiếng Anh phù hợp với vốn từ vựng phù hợp cho sinh viên mục tiêu dựa trên các lý thuyết liên quan và phân tích nhu cầu. - Điều tra ý kiến ​​của các chuyên gia và cán bộ hải quan về vốn từ vựng đã chọn

II. Vấn đề Thiếu hụt English Handbook cho Customs Officers 58

Mặc dù có nhiều tài liệu tiếng Anh cho ngành hải quan trên thế giới, nhưng vẫn còn thiếu những tài liệu được thiết kế riêng cho Customs Officers tại Northwest Region of Vietnam. Các tài liệu hiện có thường không phù hợp với bối cảnh văn hóa và nghiệp vụ đặc thù của khu vực này. Theo Nguyen (2017), sự phù hợp giữa chương trình giảng dạy và nhu cầu thực tế của ngành là yếu tố then chốt. Do đó, việc phát triển English Handbook đáp ứng yêu cầu riêng của Customs Officers tại Northwest Region là một vấn đề cấp thiết. Có nhiều sách tiếng Anh dành cho Hải quan do Lobachevsky (2016) biên soạn, bao gồm bộ sưu tập văn bản để đọc và các bài tập bằng tiếng Anh cho sinh viên Viện Kinh tế và Khởi nghiệp, sinh viên chuyên ngành Hải quan. Cuốn sách là một tập hợp các bài học theo chủ đề gồm năm chủ đề phổ biến nhất được sử dụng trong Hải quan ở Nga. Mục đích chính của cuốn cẩm nang được đề xuất là cung cấp hỗ trợ thiết thực cho những người học tiếng Anh định hướng nghề nghiệp, bao gồm việc lặp lại có hệ thống từ vựng về các chủ đề và tích cực sử dụng các kỹ thuật giao tiếp khác nhau.

2.1. Sự khác biệt về văn hóa và nghiệp vụ tại Northwest Region

Khu vực Northwest Region có đặc điểm địa lý và văn hóa riêng biệt, đòi hỏi Customs Officers phải có kiến thức và kỹ năng đặc thù. English Handbook cần phản ánh những đặc điểm này để đảm bảo tính hiệu quả và phù hợp. Ví dụ, các tình huống giao tiếp với du khách từ các quốc gia khác nhau có thể khác biệt đáng kể. Việc thiếu các tài liệu phù hợp có thể gây khó khăn cho Customs Officers trong việc thực hiện nhiệm vụ. Sau khi điều tra nhiều tài liệu ESP trong Hải quan, nhà nghiên cứu nhận ra rằng không có sách tiếng Anh nào được thiết kế cho cán bộ Hải quan tự học. Hầu hết các nghiên cứu đều tập trung vào các nhiệm vụ trên lớp hoặc chúng nhắm đến các quốc gia khác nhau, có nghĩa là chúng chưa có các từ tương đương tiếng Việt. Do đó, họ yêu cầu trình độ tiếng Anh cao để sử dụng.

2.2. Hạn chế của các tài liệu ESP Materials Development hiện có

Nhiều tài liệu ESP Materials Development hiện có tập trung quá nhiều vào ngữ pháp và từ vựng chung chung, thay vì Situation-Based Vocabulary cần thiết cho công việc của Customs Officers. Ngoài ra, một số tài liệu sử dụng ngôn ngữ quá học thuật, khó tiếp cận đối với người học có trình độ tiếng Anh hạn chế. Theo Mo (2013), những người viết tài liệu ESP ở Trung Quốc là những giáo viên ESP có thể có nhiều kinh nghiệm trong việc giảng dạy ESP nhưng chưa được đào tạo để phát triển tài liệu ESP. Họ là những chuyên ngành có ít kiến ​​thức về lý thuyết và phương pháp luận ESP hoặc các chuyên ngành tiếng Anh có ít kiến ​​thức nền về các lĩnh vực chủ đề cụ thể, kết quả là việc sản xuất tài liệu ESP khó có thể phù hợp với nhu cầu của người học mục tiêu. Điều đáng chú ý là nhiều tài liệu ESP được tạo ra dựa trên giả định của người viết hơn là phân tích nhu cầu và kỳ vọng thực tế của người học.

III. Phương pháp Phát triển English Handbook using Needs Analysis 59

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu hỗn hợp (mixed methods) để thu thập và phân tích dữ liệu. Phương pháp định tính được sử dụng để khám phá nhu cầu của Customs Officers thông qua phỏng vấn và quan sát. Phương pháp định lượng được sử dụng để đánh giá hiệu quả của English Handbook thông qua khảo sát. Needs Analysis đóng vai trò quan trọng trong việc xác định các tình huống giao tiếp phổ biến và Situation-Based Vocabulary cần thiết. Kết quả phân tích nhu cầu được sử dụng làm cơ sở để thiết kế và phát triển English Handbook. Phân tích tài liệu đã giúp tạo ra các câu hỏi phỏng vấn mới và việc quan sát người tham gia tại các sự kiện cộng đồng đã tạo cơ hội thu thập tài liệu (Goldstein & Reiboldt, 2004, tr. Thứ ba, tài liệu cung cấp dữ liệu nghiên cứu bổ sung. Thứ tư, tài liệu cung cấp một phương tiện để theo dõi sự thay đổi và phát triển. Trong trường hợp có thể truy cập được các bản nháp khác nhau của một tài liệu cụ thể, nhà nghiên cứu có thể so sánh chúng để xác định các thay đổi, như đã nêu bởi Atkinson và Coffey (1997, 2004). Tóm lại, tài liệu cung cấp bối cảnh và bối cảnh, các câu hỏi bổ sung cần đặt ra, dữ liệu bổ sung, một phương tiện theo dõi sự thay đổi và phát triển và xác minh các phát hiện.

3.1. Phỏng vấn và quan sát Customs Officers tại Northwest Region

Phỏng vấn được thực hiện với Customs Officers tại Northwest Region để thu thập thông tin về nhu cầu sử dụng tiếng Anh hàng ngày, các tình huống giao tiếp phổ biến, và những khó khăn gặp phải. Quan sát được thực hiện tại các trạm kiểm soát biên giới để ghi lại các hoạt động giao tiếp thực tế. Các cuộc phỏng vấn được tiến hành sau khi quan sát. Các sĩ quan chấp nhận lời mời phỏng vấn đã được yêu cầu một thời gian thuận tiện để tham gia phỏng vấn. Mỗi sĩ quan được phỏng vấn riêng. Do đó, tổng cộng có 5 cuộc phỏng vấn trực tiếp đã được tiến hành. Mỗi cuộc phỏng vấn bắt đầu bằng một cuộc đối thoại ngắn không chính thức về lĩnh vực này. Trong cuộc phỏng vấn, các câu hỏi bổ sung đã được đặt ra để khuyến khích các sĩ quan trả lời đầy đủ hơn. Trong các cuộc phỏng vấn, danh sách 300 câu hỏi đã được đưa ra cho những người được phỏng vấn để cho phép họ phân loại những câu hỏi nào thường được sử dụng và những câu hỏi nào không. Mỗi cuộc phỏng vấn diễn ra trong vòng 45 đến 60 phút. Cuộc phỏng vấn dài nhất kéo dài 90 phút và cuộc phỏng vấn ngắn nhất diễn ra trong hơn 30 phút. Không có hạn chế về nội dung hoặc cách thức trả lời được áp đặt cho những người được phỏng vấn.

3.2. Thiết kế English Handbook dựa trên Situation Based Vocabulary

Dựa trên kết quả Needs Analysis, English Handbook được thiết kế với các tình huống giao tiếp phổ biến, từ vựng chuyên ngành, và các bài tập thực hành. Situation-Based Vocabulary được lựa chọn cẩn thận để đảm bảo tính phù hợp và hữu ích. Tài liệu được trình bày song ngữ (tiếng Anh và tiếng Việt) để tạo thuận lợi cho người học. Dưới các tình huống trong cuốn sổ tay, những người thiết kế tài liệu nên có những từ cơ bản để tham khảo và 'họ cần đánh giá xem một từ cụ thể có đáng được quan tâm hay không' (Nation, Warring, 1997). Mô tả các danh sách từ cho thấy danh sách từ vựng lớn là nguồn chính để học từ vựng là thích hợp hơn trong việc dạy và học từ vựng tiếng Anh. Danh sách từ ở giai đoạn đầu Theo GSL (West, 1953), UWL (Danh sách từ của trường đại học) (Xue và Nation, 1984) và AWL (Danh sách từ học thuật) (Coxhead, 1998), danh sách từ đóng góp rất lớn vì chúng có nguồn gốc từ các tập hợp khác nhau được phát triển từ hàng triệu từ. Chúng là những từ học thuật chung có tính hữu ích cao, mang lại lợi nhuận cho người học ESP.

IV. Kết quả Đánh giá English Handbook từ Experts và Users 57

Sau khi hoàn thành, English Handbook được đánh giá bởi các chuyên gia ngôn ngữ và Customs Officers thông qua khảo sát. Kết quả đánh giá cho thấy English Handbook được đánh giá cao về tính hữu ích, tính phù hợp và tính thực tế. Tuy nhiên, cũng có một số ý kiến đóng góp về cách trình bày, lựa chọn từ vựng, và mức độ khó. Theo Tomlinson (1998, tr.3), đánh giá tài liệu được định nghĩa là “một đánh giá có hệ thống về giá trị của tài liệu liên quan đến các mục tiêu của chúng và các mục tiêu của người học sử dụng chúng”. Các tác nhân chính của các giai đoạn đánh giá là người dùng tài liệu, các chuyên gia và chính các nhà phát triển. Rất nhiều kỹ thuật được sử dụng để đánh giá tài liệu như đã đề cập dưới đây: - Bảng câu hỏi: phương pháp thu thập dữ liệu phổ biến nhất có thể thu thập các nhận xét về nhiều vấn đề khác nhau. - Phỏng vấn: lấy thông tin chuyên sâu về các câu hỏi cụ thể và cung cấp cơ hội để thăm dò mở rộng nhưng tốn thời gian - Quan sát: công việc chuyên môn có thể tập trung vào khía cạnh cụ thể nhưng đòi hỏi sự chuẩn bị cẩn thận - Phân tích tài liệu: yêu cầu các nguồn có giá trị

4.1. Điểm mạnh và điểm yếu của English Handbook theo đánh giá

Điểm mạnh của English Handbook là cung cấp Situation-Based Vocabulary phù hợp với nhu cầu thực tế, trình bày song ngữ, và có cấu trúc rõ ràng, dễ sử dụng. Điểm yếu là một số từ vựng chưa được cập nhật, cách trình bày còn đơn điệu, và thiếu các bài tập luyện tập đa dạng. Mặc dù tính hữu ích của cuốn sổ tay và những nỗ lực của các tác giả hoàn toàn được công nhận, nhưng cũng có những bình luận về tính chính xác của các thuật ngữ, cấu trúc, bố cục nội dung. Các sửa đổi sau khi xem xét hoặc lý do không điều chỉnh cũng được trình bày trong bảng dưới đây.

4.2. Đề xuất cải thiện English Handbook ESP Materials Development

Các chuyên gia và Customs Officers đề xuất cải thiện English Handbook bằng cách cập nhật từ vựng mới, bổ sung các bài tập luyện tập, và thiết kế lại cách trình bày để hấp dẫn hơn. Ngoài ra, cần chú trọng đến việc lựa chọn các tình huống giao tiếp đa dạng và phản ánh thực tế công việc của Customs Officers. Để đáp ứng nhu cầu về tài liệu ESP trong các dịch vụ Hải quan, Tổng cục Hải quan Việt Nam đã biên soạn tài liệu đào tạo Tiếng Anh cho Hải quan làm sách giáo trình tiếng Anh cho sinh viên Trường Hải quan Việt Nam (Trần et al. Cuốn sách bao gồm 18 Đơn vị được chia thành 3 phần chính: i) Tài liệu liên quan đến thương mại; ii) Thủ tục và tạo thuận lợi hải quan, iii) Thực thi và tuân thủ. Mỗi đơn vị bao gồm việc đọc mở rộng về các chủ đề khác nhau trong Hải quan. Có một bảng chú giải với các từ tương đương tiếng Việt sau mỗi lần đọc và các nhiệm vụ giải quyết vấn đề ở cuối mỗi đơn vị. Cuốn sách được thiết kế cho sinh viên chuyên ngành tiếng Anh trong lưu hành nội bộ của bộ, vì vậy các hướng dẫn và nhiệm vụ hoàn toàn được viết bằng tiếng Anh. Do đó, người dùng sách cần sự hướng dẫn của người hướng dẫn để sử dụng đúng cách cuốn sách.

V. Kết luận Tương lai của ESP Materials Development 54

Luận văn đã đóng góp vào việc phát triển ESP Materials Development cho Customs Officers tại Northwest Region of Vietnam. English Handbook là tài liệu hữu ích, giúp cán bộ nâng cao khả năng sử dụng tiếng Anh và tự tin hơn trong công việc. Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển các tài liệu ESP Materials Development phù hợp với nhu cầu của các ngành nghề khác nhau, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của Việt Nam trên thị trường quốc tế. Các chuyên gia và cán bộ hải quan đề nghị cải thiện Sổ tay tiếng Anh bằng cách cập nhật từ vựng mới, bổ sung các bài tập luyện tập và thiết kế lại cách trình bày để hấp dẫn hơn. Ngoài ra, cần chú trọng đến việc lựa chọn các tình huống giao tiếp đa dạng và phản ánh thực tế công việc của cán bộ hải quan. Sau khi điều tra nhiều tài liệu ESP trong Hải quan, nhà nghiên cứu nhận ra rằng không có sách tiếng Anh nào được thiết kế cho cán bộ Hải quan tự học. Hầu hết các nghiên cứu đều tập trung vào các nhiệm vụ trên lớp hoặc chúng nhắm đến các quốc gia khác nhau, có nghĩa là chúng chưa có các từ tương đương tiếng Việt. Do đó, họ yêu cầu trình độ tiếng Anh cao để sử dụng.

5.1. Bài học kinh nghiệm từ English Handbook

Quá trình phát triển English Handbook đã mang lại nhiều bài học kinh nghiệm quý giá về việc thiết kế tài liệu ESP Materials Development, đặc biệt là tầm quan trọng của Needs Analysis và sự tham gia của người dùng trong quá trình phát triển tài liệu. Sau khi nhận ra sự cần thiết của tài liệu ESP cho cán bộ Hải quan, quá trình phát triển tài liệu ESP được đưa ra xem xét. Mo (2013) tuyên bố rằng những người viết tài liệu ESP ở Trung Quốc là những giáo viên ESP, những người có thể có nhiều kinh nghiệm trong việc giảng dạy ESP nhưng không được đào tạo để phát triển tài liệu ESP. Họ là những chuyên ngành có ít kiến ​​thức về lý thuyết và phương pháp luận ESP hoặc các chuyên ngành tiếng Anh có ít kiến ​​thức nền về các lĩnh vực chủ đề cụ thể, kết quả là việc sản xuất tài liệu ESP khó có thể phù hợp với nhu cầu của người học mục tiêu.

5.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo cho ESP Materials Development

Các nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc đánh giá hiệu quả giảng dạy của English Handbook, hoặc đề xuất quy trình thiết kế tài liệu ESP Materials Development cho các chuyên ngành khác. Ngoài ra, cần nghiên cứu sâu hơn về nhu cầu sử dụng tiếng Anh của Customs Officers trong các tình huống giao tiếp cụ thể. Để đáp ứng nhu cầu của cán bộ Hải quan, Tổng cục Hải quan Việt Nam đã biên soạn tài liệu đào tạo Tiếng Anh cho Hải quan làm sách giáo trình tiếng Anh cho sinh viên Trường Hải quan Việt Nam (Trần et al. Cuốn sách bao gồm 18 Đơn vị được chia thành 3 phần chính: i) Tài liệu liên quan đến thương mại; ii) Thủ tục và tạo thuận lợi hải quan, iii) Thực thi và tuân thủ.