PHẦN MỞ ĐẦU 1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI. Trong công cuộc đổi mới hiện nay của nƣớc ta, mục tiêu đào tạo nguồn nhân lực có trình độ, năng lực, sáng tạo có khả năng thích nghi với xu thế toàn cầu hoá là một trong những mục tiêu quan trọng nhất. Đại hội đại biểu lần thứ VIII của Đảng đã quyết định đẩy mạnh công nghiệp hóa hiện đại hóa, nhằm mục đích dân giàu nƣớc mạnh, xã hội công bằng, dân chủ văn minh, vững bƣớc đi lên con đƣờng chủ nghĩa xã hội, phấn đấu năm 2020 đƣa nƣớc ta cơ bản thành một nƣớc công nghiệp, đó là nhiệm vụ hàng đầu đảm bảo xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội ở nƣớc ta.
Đảng ta đã khẳng định: “ Muốn tiến lên công nghiệp hóa, hiện đại hóa thắng lợi, phải phát triển mạnh giáo dục và đào tạo, phát huy nguồn lực con người là yếu tố cơ bản của sự phát triển nhanh và bền vững”. Nghị quyết Đại hội đại biểu lần thứ VIII của Đảng nhấn mạnh: “ Cùng với khoa học và công nghệ, giáo dục đào tạo là quốc sách hàng đầu, nhằm nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài”. Ngành giáo dục đào tạo có một trách nhiệm lớn là đào tạo ra nguồn nhân lực có chất lƣợng cao về trí tuệ và trình độ tay nghề. Hiện nay với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học kỹ thuật, đặc biệt trên thế giới đã sớm sử dụng mô đun trong đào tạo công nhân vào những năm hai mƣơi của thế kỷ 19.
Ở nƣớc ta những năm qua chúng ta chƣa có đƣợc một tài liệu hoàn chỉnh về phƣơng pháp luận biên soạn tài liệu và phƣơng thức đào tạo nghề theo mô đun, còn các đơn nguyên học tập của ILO thì thu thập bằng nhiều nguồn, cũng chỉ mới có rải rác một số đơn nguyên ít ỏi và không đủ cho một nghề hoàn chỉnh. Do vậy, từ khái niệm, cách tiếp cận cho đến quy trình biên soạn nội dung và áp dụng trong đào tạo còn tuỳ tiện, chƣa có đầy đủ cơ sở khoa học. Thực trạng đào tạo của khối dạy nghề nƣớc ta hiện nay vẫn chƣa thích nghi với việc đào tạo theo mô đun hóa vì phƣơng pháp còn yếu, cơ sở vật chất còn lạc hậu. Thực tế để nâng cao chất lƣợng đào tạo theo mô đun hóa, nhƣng khi triển khai vẫn còn tách giữa lý thuyết và thực hành dẫn đến chất lƣợng chƣa cao.
Trong khi đó 1 dạy học mô đun là tích hợp giữa lý thuyết và thực hành để nâng cao chất lƣợng trong đào tạo nguồn nhân lực. Cho nên muốn phát triển một cách toàn diện mà các Trƣờng dạy nghề trong Thành phố nói chung và Trƣờng Trung cấp nghề Củ Chi nói riêng cần phải có đội ngũ nguồn nhân lực đều tay để nhằm “ Giáo dục toàn diện” (kiến thức, kỹ năng và thái độ) đó. Hiện nay ngành giáo dục và đào tạo đang từng bƣớc cải thiện những vấn đề liên quan đến nguồn nhân lực nói chung, đặc biệt là kỹ năng nghề nghiệp nói riêng chƣa thực sự gắn kết giữa chƣơng trình, môn học, …. trên thực tế ở nhiều cơ sở dạy nghề vẫn còn gặp nhiều khó khăn, lúng túng khi ứng dụng cách dạy học mới; nguyên nhân chủ yếu là do chƣa có cơ sở lý luận rõ ràng dẫn đến việc hƣớng dẫn thiết kế sƣ phạm tất yếu sẽ mơ hồ, khó thực hiện.
Ngoài ra, việc đào tạo nghề hiện nay chƣa đáp ứng nhu cầu đòi hỏi về chất lƣợng của doanh nghiệp hoặc là doanh nghiệp phải tốn nhiều thời gian và kinh phí để đào tạo lại mới đáp ứng nhu cầu làm việc. Điều này cũng có nhiều lý do, tuy nhiên một trong những lý do chính, đó là việc tổ chức dạy học ở nhà trƣờng chƣa phù hợp với yêu cầu thực tiễn, chƣa hình thành ở ngƣời học những năng lực cụ thể, rõ ràng, đang còn chung chung, chƣa phát huy tố chất “đa trí tuệ” của con ngƣời. Hay nói cách khác, sau khi tốt nghiệp, ngƣời học không tự giải quyết đƣợc công việc làm cho chính họ, không hoàn thành nhiệm vụ mà doanh nghiệp đòi hỏi, bỡ ngỡ với môi trƣờng mới, lạ lẫm với kỹ thuật hiện đại. Để thỏa mãn đòi hỏi trên, đồng thời nhằm nâng cao năng lực của ngƣời học và giải quyết các vấn đề trong lao động sản xuất và cuộc sống xã hội hiện đại thì một trong những quan điểm không thể không nhắc đến đó là dạy học tích hợp.
Xuất phát từ thực tiễn, ngƣời nghiên cứu chọn đề tài: “Dạy học tích hợp mô đun điện tử công suất tại trường Trung cấp nghề Củ Chi” làm đề tài luận văn của mình nhằm tích cực hóa ngƣời học, góp phần nâng cao chất lƣợng đào tạo nghề. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU. Tổ chức dạy học tích hợp mô đun điện tử công suất để nâng cao chất lƣợng dạy học ngành điện tử công nghiệp tại trƣờng Trung cấp nghề Củ Chi. NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU.
Nghiên cứu cơ sở lý luận về dạy học theo hƣớng tích hợp. Khảo sát thực trạng giảng dạy mô đun điện tử công suất tại Trƣờng Trung cấp nghề Củ Chi Thiết kế hoạt động dạy học tích hợp cho mô đun điện tử công suất, xây dựng 2 bài giảng tích hợp cho mô đun điện tử công suất. Kiểm nghiệm đánh giá, kết quả đề xuất. ĐỐI TƢỢNG VÀ KHÁCH THỂ NGHIÊN CỨU.
Đối tƣợng nghiên cứu: Tổ chức dạy học tích hợp mô đun điện tử công suất tại Trƣờng Trung cấp nghề Củ Chi. Khách thể nghiên cứu: Hoạt động dạy và học của giáo viên và học sinh trong ngành điện tử nói chung và mô đun điện tử công suất tại Trƣờng Trung cấp nghề Củ Chi nói riêng. GIỚI HẠN ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU. Do thời gian có hạn ngƣời nghiên cứu tập trung nghiên cứu dạy học theo hƣớng tích hợp mô đun điện tử công suất trong chƣơng trình đào tạo trình độ Trung cấp nghề của nghề Điện tử công nghiệp tại Trƣờng Trung cấp nghề Củ Chi.
GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU. Nếu tổ chức dạy học tích hợp mô đun điện tử công suất thì sẽ nâng cao chất lƣợng dạy học mô đun điện tử công suất nói riêng và chƣơng trình Trung cấp nghề nói chung, qua đó đáp ứng đƣợc nhu cầu đào tạo nguồn nhân lực đối với xã hội. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Để thực hiện đề tài, ngƣời nghiên cứu đã lựa chọn và phối hợp nhiều phƣơng pháp nghiên cứu nhƣ: 7.
Phƣơng pháp nghiên cứu lý luận: Tham khảo và phân tích tổng hợp các nguồ n tài liê ̣u, văn kiê ̣n, các nghị quyết để đƣa ra cơ sở lý luận 7. Phƣơng pháp nghiên cứu thực tiễn: - Phương pháp quan sát 3 Dự giờ, quan sát việc dạy của giáo viên và việc học của học sinh trong quá trình dạy học. Thăm dò, trao đổi ý kiến với giáo viên và học sinh đang giảng dạy và học tập mô đun điện tử công suất tại trƣờng Trung cấp nghề Củ Chi để nắm bắt thực trạng của việc sử dụng phƣơng pháp dạy và học hiện nay. - Phương pháp khảo sát bằng bảng câu hỏi Khảo sát bằng bảng câu hỏi đối với giáo viên và học sinh để tìm hiểu thực trạng dạy học mô đun điện tử công suất tại trƣờng Trung cấp nghề Củ Chi.
Khảo sát bằng bảng hỏi với chuyên gia để tìm hiểu tính khả thi của quy trình tổ chức dạy học tích hợp mô đun điện tử công suất. - Phương pháp chuyên gia: Trao đổi với chuyên gia về các hồ sơ bài dạy tích hợp đã biên soạn và quy trình tổ chức dạy học tích hợp mô đun điện tử công suất. - Phương pháp thực nghiệm sư phạm: Tiến hành thực nghiệm phƣơng pháp giảng dạy theo hƣớng tích hợp cho hai chủ đề trong mô đun điện tử công suất tại trƣờng Trung cấp nghề Củ Chi 7. Phƣơng pháp thống kê toán học: Dùng phƣơng pháp thống kê toán học để xử lý số liệu kết quả thu đƣợc từ thực nghiệm giảng dạy để kiểm nghiệm tính thực tiễn của đề tài.
4 NỘI DUNG Chƣơng 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC DẠY HỌC TÍCH HỢP CHO MÔ ĐUN ĐIỆN TỬ CÔNG SUẤT 1. LỊCH SỬ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU. Dạy học tích hợp trên thế giới Ở Mỹ, đã sớm sử dụng mô đun trong đào tạo công nhân đó là việc đào tạo bổ túc tức thời cho công nhân làm việc trong các dây chuyền ô tô của các hãng General Motor và Ford vào những năm hai mƣơi của thế kỷ 19.
Để đáp ứng yêu cầu sản xuất theo kiểu Taylor vốn thống trị thời bấy giờ, công nhân đƣợc đào cấp tốc trong các khoá học chỉ kéo dài 2 - 3 ngày. Học viên đƣợc làm quen với mục tiêu công việc và đƣợc đào tạo ngay tại dây chuyền với nội dung không thừa, không thiếu nhằm đảm nhận đƣợc công việc cụ thể trong dây chuyền. Phƣơng pháp và hình thức đào tạo này đã nhanh chóng đƣợc phổ biến và áp dụng rộng rãi ở Anh và một số nƣớc Tây Âu do tính thực dụng, tiết kiệm thời gian và kinh phí đào tạo. UNESCO và ILO là hai tổ chức quốc tế không chỉ khuyến khích mà còn tạo điều kiện cho việc phát triển và ứng dụng các nhóm mô đun trong đào tạo nghề nói riêng và đào tạo nói chung.
Tại Paris, các chuyên gia cho rằng, sử dụng mô đun “là thích hợp và cần thiết cho mọi đối tƣợng đào tạo, đặc biệt cho giáo dục kĩ thuật nghề nghiệp và trong việc phổ biến kĩ thuật mới” và khuyến cáo các nƣớc đang phát triển khi đầu tƣ tổng thể cho giáo dục còn hạn chế thì nên quan tâm đến việc đào tạo trên thế giới không nên “sa đà” vào việc tranh cãi, duy danh thuật ngữ mà nên triển khai áp dụng và từ đó rút kinh nghiệm. Từ đào tạo theo mô đun kỹ năng hành nghề (Modules of employable skills - MES) đến đào tạo theo mô đun năng lực thực hiện (MEQ). Đề cƣơng năm 1973 tổ chức lao động thế giới ILO đã đề xuất phƣơng thức đào tạo theo mô đun (MES = phƣơng thức đào tạo nghề theo công việc / kỹ năng hành nghề) nên bị phê phán là hẹp, thiển cận không đủ đáp ứng về trình độ. Những yếu tố lý thuyết chỉ dừng ở mức thấp không đủ để đạt trình độ phân tích, hiểu và giải quyết vấn đề do vậy đề cƣơng năm 1992 ra đời tính đến việc đào tạo theo năng lực và trình độ.