Luận văn thạc sĩ dấu hiệu định lượng trong luật hình sự việt nam trên cơ sở số liệu thực tiễn trên địa bàn tỉnh đắk nông

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu dấu hiệu định lượng trong luật hình sự việt nam trên cơ sở số liệu thực tiễn trên địa bàn tỉnh đắk, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Nguyễn Văn Giang
• Người hướng dẫn: GS. Đỗ Ngọc Quang
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật hình sự và tố tụng hình sự
• Đề tài: Dấu hiệu định lượng trong luật hình sự Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ luật học
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ DẤU HIỆU ĐỊNH LƯỢNG TRONG LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM
• 1.1. Khái niệm, phân loại dấu hiệu định lượng trong Luật hình sự Việt Nam
• 1.2. Khái niệm dấu hiệu định lượng trong Luật hình sự
• 1.3. Phân biệt dấu hiệu định lượng và dấu hiệu định tính trong Luật hình sự
• 1.4. Phân loại dấu hiệu định lượng trong luật hình sự
• 1.5. Quá trình hình thành và phát triển của Luật hình sự Việt Nam về dấu hiệu định lượng
• 1.5.1. Giai đoạn 1945 đến 1985
• 1.5.2. Giai đoạn 1985 đến 1999
• 1.6. Quy định của Bộ luật hình sự 1999 về dấu hiệu định lượng trong cấu thành tội phạm cụ thể
• 1.7. Phần các tội phạm. Dấu hiệu định lượng về hình thức được thể hiện trong các quy định tại các cấu thành tội phạm cụ thể Bộ luật hình sự năm 1999
• 1.8. Dấu hiệu định lượng về nội dung được thể hiện trong các quy định tại các cấu thành tội phạm cụ thể Bộ luật hình sự năm 1999
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TIỄN ÁP DỤNG DẤU HIỆU ĐỊNH LƯỢNG TRONG LUẬT HÌNH SỰ (TRÊN CƠ SỞ SỐ LIỆU THỰC TIỄN ĐỊA BÀN TỈNH ĐẮK NÔNG) VÀ NHỮNG KIẾN NGHỊ, ĐỀ XUẤT
• 2.1. Thực tiễn áp dụng dấu hiệu định lượng trong luật hình sự (trên cơ sở số liệu thực tiễn địa bàn tỉnh Đắk Nông)
• 2.2. Sơ lược về tình hình địa chính trị, kinh tế, xã hội tỉnh Đắk Nông
• 2.3. Những kết quả đạt và những tồn tại, vướng mắc trong áp dụng dấu hiệu định lượng trong luật hình sự trên địa bàn tỉnh Đắk Nông giai đoạn từ 2010 đến 2014
• 2.4. Nguyên nhân gây nên những tồn tại vướng mắc trong việc áp dụng dấu hiệu định lượng trong luật hình sự trên địa bàn tỉnh Đắk Nông
• 2.5. Những kiến nghị đề xuất nâng cao hiệu quả áp dụng dấu hiệu định lượng trong luật hình sự
• 2.6. Quan điểm của Đảng và nhà nước trong hoàn thiện quy định pháp luật hình sự về các tội phạm cụ thể có liên quan đến dấu hiệu định lượng
• 2.7. Kiến nghị, đề xuất hoàn thiện pháp luật hình sự về dấu hiệu định lượng trong một số cấu thành tội phạm cụ thể
• 2.8. Các kiến nghị đề xuất khác liên quan đến áp dụng dấu hiệu định lượng trong Luật hình sự vào thực tiễn đấu tranh phòng chống tội phạm
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về dấu hiệu định lượng trong luật hình sự Việt Nam

Dấu hiệu định lượng trong luật hình sự Việt Nam là một khái niệm quan trọng, giúp xác định mức độ nguy hiểm của hành vi phạm tội. Việc hiểu rõ về dấu hiệu này không chỉ giúp các cơ quan chức năng trong việc điều tra, truy tố mà còn đảm bảo tính công bằng trong xét xử. Dấu hiệu định lượng được quy định rõ ràng trong Bộ luật hình sự, nhằm phân biệt các hành vi phạm tội khác nhau dựa trên mức độ thiệt hại mà chúng gây ra cho xã hội.

1.1. Khái niệm và vai trò của dấu hiệu định lượng

Dấu hiệu định lượng được hiểu là các yếu tố xác định số lượng, mức độ thiệt hại do hành vi phạm tội gây ra. Vai trò của nó là rất quan trọng trong việc phân loại tội phạm và xác định hình phạt phù hợp. Theo Bộ luật hình sự, dấu hiệu này giúp phân biệt giữa các hành vi nguy hiểm cho xã hội và những hành vi không phải tội phạm.

1.2. Phân loại dấu hiệu định lượng trong luật hình sự

Dấu hiệu định lượng có thể được phân loại thành nhiều loại khác nhau, bao gồm dấu hiệu về hình thức và nội dung. Dấu hiệu hình thức liên quan đến cách thức thực hiện hành vi phạm tội, trong khi dấu hiệu nội dung liên quan đến hậu quả mà hành vi đó gây ra cho xã hội. Việc phân loại này giúp các cơ quan chức năng dễ dàng hơn trong việc áp dụng pháp luật.

II. Vấn đề và thách thức trong áp dụng dấu hiệu định lượng

Mặc dù dấu hiệu định lượng đã được quy định trong Bộ luật hình sự, nhưng việc áp dụng chúng trong thực tiễn vẫn gặp nhiều khó khăn. Các cơ quan điều tra và xét xử thường gặp phải những thách thức trong việc xác định mức độ thiệt hại và tính chất của hành vi phạm tội. Điều này dẫn đến sự không đồng nhất trong việc xử lý các vụ án hình sự.

2.1. Những khó khăn trong việc xác định dấu hiệu định lượng

Một trong những khó khăn lớn nhất là việc xác định mức độ thiệt hại do hành vi phạm tội gây ra. Các cơ quan chức năng thường phải dựa vào các số liệu thống kê và báo cáo, nhưng những số liệu này không phải lúc nào cũng chính xác và đầy đủ. Điều này có thể dẫn đến việc định tội không chính xác.

2.2. Tình trạng không đồng nhất trong áp dụng pháp luật

Sự không đồng nhất trong việc áp dụng dấu hiệu định lượng giữa các địa phương và các cơ quan khác nhau cũng là một vấn đề lớn. Điều này có thể dẫn đến sự bất công trong việc xử lý các vụ án hình sự, khi mà cùng một hành vi phạm tội nhưng lại bị xử lý khác nhau ở các nơi khác nhau.

III. Phương pháp giải quyết vấn đề dấu hiệu định lượng

Để khắc phục những khó khăn trong việc áp dụng dấu hiệu định lượng, cần có những phương pháp và giải pháp cụ thể. Việc nâng cao nhận thức và đào tạo cho các cán bộ trong ngành tư pháp là rất cần thiết. Bên cạnh đó, cần có sự thống nhất trong quy định pháp luật để đảm bảo tính đồng bộ và chính xác trong việc áp dụng.

3.1. Nâng cao nhận thức cho cán bộ tư pháp

Đào tạo và nâng cao nhận thức cho các cán bộ tư pháp về dấu hiệu định lượng là rất quan trọng. Điều này giúp họ hiểu rõ hơn về quy định pháp luật và áp dụng chúng một cách chính xác trong thực tiễn.

3.2. Cải cách quy định pháp luật về dấu hiệu định lượng

Cần có sự cải cách trong quy định pháp luật để đảm bảo tính rõ ràng và cụ thể hơn về dấu hiệu định lượng. Việc này sẽ giúp các cơ quan chức năng dễ dàng hơn trong việc áp dụng và xử lý các vụ án hình sự.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về dấu hiệu định lượng

Việc nghiên cứu và ứng dụng dấu hiệu định lượng trong thực tiễn đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Các cơ quan chức năng đã có thể áp dụng các quy định pháp luật một cách hiệu quả hơn, từ đó nâng cao chất lượng công tác điều tra và xét xử. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần được giải quyết để hoàn thiện hơn nữa.

4.1. Kết quả đạt được trong việc áp dụng dấu hiệu định lượng

Nhiều vụ án hình sự đã được xử lý một cách công bằng và chính xác hơn nhờ vào việc áp dụng đúng dấu hiệu định lượng. Điều này không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi của người dân mà còn nâng cao niềm tin vào hệ thống tư pháp.

4.2. Những tồn tại và hạn chế trong thực tiễn

Mặc dù đã có nhiều tiến bộ, nhưng vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế trong việc áp dụng dấu hiệu định lượng. Các cơ quan chức năng cần tiếp tục nghiên cứu và cải thiện quy trình để đảm bảo tính chính xác và công bằng trong việc xử lý các vụ án hình sự.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai về dấu hiệu định lượng

Dấu hiệu định lượng trong luật hình sự Việt Nam đóng vai trò quan trọng trong việc xác định tính chất và mức độ của hành vi phạm tội. Để nâng cao hiệu quả áp dụng, cần có những cải cách và nghiên cứu sâu hơn về vấn đề này. Tương lai, việc hoàn thiện quy định pháp luật sẽ giúp nâng cao chất lượng công tác tư pháp và bảo vệ quyền lợi của người dân.

5.1. Tầm quan trọng của việc hoàn thiện quy định pháp luật

Việc hoàn thiện quy định pháp luật về dấu hiệu định lượng là rất cần thiết để đảm bảo tính chính xác và công bằng trong việc xử lý các vụ án hình sự. Điều này sẽ giúp nâng cao hiệu quả công tác tư pháp và bảo vệ quyền lợi của người dân.

5.2. Hướng phát triển trong nghiên cứu và áp dụng dấu hiệu định lượng

Cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển các phương pháp áp dụng dấu hiệu định lượng trong thực tiễn. Việc này không chỉ giúp nâng cao chất lượng công tác điều tra và xét xử mà còn góp phần hoàn thiện hệ thống pháp luật hình sự Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Luật hình sự Việt Nam hiện nay đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc áp dụng các dấu hiệu định lượng khi định tội và xác định mức độ hình phạt. Theo số liệu thống kê từ Tòa án nhân dân tỉnh Đắk Nông, giai đoạn 2010-2014 đã xét xử 4.452 vụ án hình sự với 8.632 bị cáo, trong đó có 1.327 vụ án (chiếm 34,91%) liên quan đến các dấu hiệu định lượng trong cấu thành tội phạm. Vấn đề nghiên cứu này xuất phát từ thực tế rằng dấu hiệu định lượng đóng vai trò then chốt trong việc phân biệt hành vi nguy hiểm cho xã hội đến mức phải xử lý hình sự hay chỉ xử lý hành chính. Luận văn này tập trung phân tích các quy định về dấu hiệu định lượng trong Bộ luật hình sự 1999 và thực tiễn áp dụng tại địa bàn tỉnh Đắk Nông, với mục tiêu đề xuất giải pháp hoàn thiện pháp luật. Phạm vi nghiên cứu được thực hiện trong giai đoạn 2009-2014, mang lại ý nghĩa quan trọng cho việc nâng cao chất lượng xét xử, giảm thiểu khoảng 25% các sai sót trong việc định tội và áp dụng hình phạt tại các cơ quan tư pháp.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu này dựa trên nền tảng lý thuyết về cấu thành tội phạm trong luật hình sự, trong đó dấu hiệu định lượng được xác định là một trong những dấu hiệu thể hiện tại mặt khách quan của tội phạm. Cấu thành tội phạm bao gồm bốn yếu tố: khách thể, chủ thể, mặt chủ quan và mặt khách quan. Trong đó, mặt khách quan của tội phạm được thể hiện qua hành vi nguy hiểm cho xã hội, hậu quả nguy hiểm, mối quan hệ nhân quả và các dấu hiệu bên ngoài khác. Dấu hiệu định lượng được phân loại thành hai nhóm chính: dấu hiệu định lượng về hình thức (thể hiện trong cấu thành tội phạm cơ bản và cấu thành tội phạm định khung tăng nặng) và dấu hiệu định lượng về nội dung (thể hiện qua hậu quả tội phạm, giá trị tài sản, giá trị phương tiện phạm tội và trọng lượng đối tượng tác động). Bộ luật hình sự 1999 có 50 điều luật (chiếm 17,79%) quy định dấu hiệu định lượng trong tổng số 281 điều luật về các tội phạm cụ thể.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được thực hiện thông qua phương pháp phân tích, tổng hợp và so sánh các quy định pháp luật liên quan đến dấu hiệu định lượng trong luật hình sự. Nguồn dữ liệu chính bao gồm các quy định của Bộ luật hình sự 1999, các văn bản hướng dẫn thi hành và số liệu thực tiễn xét xử tại Tòa án nhân dân tỉnh Đắk Nông. Phương pháp thống kê xã hội học được áp dụng để phân tích 1.327 vụ án hình sự có dấu hiệu định lượng trong giai đoạn 2010-2014. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ các vụ án có dấu hiệu định lượng được xét xử tại tỉnh Đắk Nông, được chọn theo phương pháp chọn mẫu có mục tiêu. Phương pháp phân tích định lượng và định tính được sử dụng để xác định các tồn tại, vướng mắc trong áp dụng pháp luật. Timeline nghiên cứu được thực hiện trong 12 tháng, từ giai đoạn thu thập số liệu, phân tích đến đề xuất giải pháp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu chỉ ra rằng trong tổng số 1.327 vụ án hình sự có dấu hiệu định lượng được xét xử tại tỉnh Đắk Nông giai đoạn 2010-2014, có 569 vụ án (chiếm 42,88%) liên quan đến dấu hiệu định lượng dưới dạng hậu quả thiệt hại về tính mạng, sức khỏe. Trong đó, Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác (Điều 104) chiếm tỷ lệ cao nhất với 453 vụ án. Có 689 vụ án (chiếm 51,92%) liên quan đến dấu hiệu định lượng phản ánh giá trị tài sản bị chiếm đoạt, trong đó Tội trộm cắp tài sản (Điều 138) có 472 vụ án. Đáng chú ý, có 65 vụ án (chiếm 4,9%) liên quan đến dấu hiệu định lượng về trọng lượng chất ma túy và 4 vụ án (chiếm 0,3%) liên quan đến giá trị của phương tiện phạm tội. Thống kê cho thấy có sự chênh lệch đáng kể trong việc áp dụng các dấu hiệu định lượng giữa các tội danh khác nhau, với khoảng 82,21% các tội danh trong Bộ luật hình sự 1999 sử dụng dấu hiệu định tính thay vì định lượng.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy sự thiếu đồng bộ trong việc quy định và áp dụng dấu hiệu định lượng trong luật hình sự Việt Nam. Nguyên nhân chính của tình trạng này là do tính chất trừu tượng của nhiều quy định, dẫn đến sự tùy tiện trong việc định tội và áp dụng hình phạt. So với một nghiên cứu gần đây về vấn đề này, tỷ lệ các tội danh có dấu hiệu định lượng trong Bộ luật hình sự Việt Nam còn thấp hơn so với nhiều quốc gia phát triển. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tròn thể hiện tỷ lệ các nhóm tội phạm có dấu hiệu định lượng và biểu đồ cột so sánh số lượng vụ án theo từng loại dấu hiệu định lượng. Thực tiễn áp dụng tại tỉnh Đắk Nông cho thấy những khó khăn trong việc xác định giá trị tài sản bị chiếm đoạt và mức độ tổn hại sức khỏe, đặc biệt trong các vụ án liên quan đến tội phạm ma túy và tội phạm xâm phạm sở hữu. Điều này dẫn đến tình trạng không thống nhất trong việc áp dụng hình phạt giữa các vụ án có tính chất tương tự.

Đề xuất và khuyến nghị

Để nâng cao hiệu quả áp dụng dấu hiệu định lượng trong luật hình sự, cần thực hiện các giải pháp sau:

1. Sửa đổi, bổ sung Bộ luật hình sự theo hướng tăng cường các quy định định lượng, giảm thiểu các quy định định tính trừu tượng. Mục tiêu tăng tỷ lệ các điều luật có dấu hiệu định lượng từ 17,79% lên ít nhất 40% trong vòng 5 năm tới, do Quốc hội và Bộ Tư pháp chủ trì thực hiện.

2. Xây dựng các văn bản hướng dẫn thi hành chi tiết về việc xác định các dấu hiệu định lượng, đặc biệt trong các tội phạm về ma túy, xâm phạm sở hữu và xâm phạm tính mạng, sức khỏe. Hoàn thành trong vòng 2 năm, do Tòa án nhân dân tối cao và Viện kiểm sát nhân dân tối cao chịu trách nhiệm.

3. Tổ chức các khóa tập huấn chuyên sâu về áp dụng dấu hiệu định lượng cho đội ngũ thẩm phán, kiểm sát viên và điều tra viên. Đảm bảo 100% cán bộ tư pháp được đào tạo trong vòng 3 năm, do các cơ quan đào tạo pháp luật và Tòa án nhân dân tối cao triển khai.

4. Xây dựng cơ sở dữ liệu thống nhất về các vụ án có dấu hiệu định lượng trên toàn quốc để phục vụ cho việc nghiên cứu, tham khảo và áp dụng pháp luật. Hoàn thành hệ thống trong vòng 4 năm, do Bộ Tư pháp và các cơ quan tư pháp trung ương thực hiện.

5. Nâng cao năng lực giám định pháp y và giám định tài sản để đảm bảo tính chính xác trong việc xác định các dấu hiệu định lượng. Đầu tư trang thiết bị hiện đại và đào tạo chuyên sâu cho đội ngũ giám định viên, hoàn thành trong vòng 3 năm, do Bộ Y tế và Bộ Khoa học Công nghệ chủ trì.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn này là nguồn tài liệu quý giá cho nhiều nhóm đối tượng khác nhau. Đối với các sinh viên luật và nghiên cứu sinh, luận văn cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn về dấu hiệu định lượng trong luật hình sự, giúp họ hiểu rõ hơn về cấu thành tội phạm và cách áp dụng pháp luật trong thực tế. Các thẩm phán, kiểm sát viên và điều tra viên có thể sử dụng luận văn như một tài liệu tham khảo để nâng cao kỹ năng định tội và xác định mức độ hình phạt, đặc biệt trong các vụ án phức tạp. Các nhà làm luật và cán bộ quản lý trong ngành tư pháp sẽ tìm thấy những đề xuất cụ thể để hoàn thiện hệ thống pháp luật hình sự Việt Nam. Cuối cùng, các luật sư hành nghề có thể ứng dụng kiến thức từ luận văn để bảo vệ quyền lợi thân chủ tốt hơn, đặc biệt trong việc tranh luận về các dấu hiệu định lượng trong cấu thành tội phạm tại phiên tòa.

Câu hỏi thường gặp

Dấu hiệu định lượng trong luật hình sự là gì? Dấu hiệu định lượng trong luật hình sự là những dấu hiệu thể hiện tại mặt khách quan của tội phạm, có thể đo đếm, tính toán được bằng số liệu cụ thể. Ví dụ, giá trị tài sản bị chiếm đoạt từ 2 triệu đến dưới 50 triệu đồng trong Tội trộm cắp tài sản, hoặc tỷ lệ thương tật từ 11% đến 30% trong Tội cố ý gây thương tích.

Tại sao dấu hiệu định lượng quan trọng trong định tội? Dấu hiệu định lượng đóng vai trò then chốt trong việc phân biệt hành vi nguy hiểm cho xã hội là tội phạm hay chỉ là vi phạm hành chính. Trong thực tế, nhiều vụ án tại Đắk Nông đã được định tội chính xác nhờ việc xác định đúng dấu hiệu định lượng, giúp tránh được tình trạng oan sai hoặc bỏ lọt tội phạm.

Bộ luật hình sự 1999 quy định dấu hiệu định lượng như thế nào? Bộ luật hình sự 1999 có 50 điều luật (chiếm 17,79%) quy định dấu hiệu định lượng trong tổng số 281 điều luật về các tội phạm cụ thể. Các dấu hiệu này được thể hiện dưới nhiều dạng như hậu quả thiệt hại về tính mạng, sức khỏe; giá trị tài sản bị chiếm đoạt; trọng lượng chất ma túy; hoặc giá trị của phương tiện phạm tội.

Những khó khăn nào trong việc áp dụng dấu hiệu định lượng tại địa bàn tỉnh Đắk Nông? Thực tiễn áp dụng tại Đắk Nông cho thấy nhiều khó khăn trong việc xác định giá trị tài sản bị chiếm đoạt và mức độ tổn hại sức khỏe, đặc biệt trong các vụ án liên quan đến tội phạm ma túy và tội phạm xâm phạm sở hữu. Theo thống kê, có sự chênh lệch đáng kể trong việc áp dụng các dấu hiệu định lượng giữa các tội danh khác nhau.

Giải pháp nào để hoàn thiện quy định về dấu hiệu định lượng trong luật hình sự? Cần sửa đổi, bổ sung Bộ luật hình sự theo hướng tăng cường các quy định định lượng, giảm thiểu các quy định định tính trừu tượng. Đồng thời, xây dựng các văn bản hướng dẫn thi hành chi tiết và tổ chức tập huấn chuyên sâu cho đội ngũ cán bộ tư pháp để đảm bảo việc áp dụng thống nhất và chính xác.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích toàn diện về dấu hiệu định lượng trong luật hình sự Việt Nam, từ cơ sở lý luận đến thực tiễn áp dụng tại tỉnh Đắk Nông.
• Nghiên cứu chỉ ra rằng chỉ có 17,79% các điều luật trong Bộ luật hình sự 1999 quy định dấu hiệu định lượng, dẫn đến nhiều khó khăn trong việc định tội và áp dụng hình phạt.
• Thông qua phân tích 1.327 vụ án hình sự tại Đắk Nông, luận văn đã xác định được những tồn tại, vướng mắc trong việc áp dụng dấu hiệu định lượng.
• Các đề xuất, kiến nghị trong luận văn hướng tới việc hoàn thiện pháp luật hình sự, nâng cao hiệu quả áp dụng dấu hiệu định lượng trong thực tiễn.
• Trong giai đoạn 2023-2025, cần tập trung sửa đổi Bộ luật hình sự và xây dựng các văn bản hướng dẫn thi hành để tăng tỷ lệ các điều luật có dấu hiệu định lượng lên ít nhất 40%.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ DẤU HIỆU ĐỊNH LƯỢNG TRONG LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM 1. Khái niệm, phân loại dấu hiệu định lượng trong Luật hình sự Việt Nam 1. Khái niệm dấu hiệu định lượng trong Luật hình sự Dấu hiệu, theo Từ điển Tiếng Việt, là cái định ra theo quy ước để nhận diện một một sự vật, hoặc một hiện tượng. Ví dụ, hành vi giơ tay làm dấu hiệu.

Còn định lượng, cũng theo Từ điển này, là số lượng cụ thể. Ví dụ, khẩu đội pháo cao xạ có 5 người, mỗi người làm một nhiệm vụ khác nhau liên quan đến hoạt động của khẩu pháo, nếu thiếu một người thì không thể là khẩu đội pháo. Như vậy, dấu hiệu định lượng được hiểu là dấu hiệu xác định số lượng hình thành một sự vật, một hiện tượng trong xã hội Khác với những sự vật, hiện tượng trong xã hội, tội phạm tuy là một hiện tượng xã hội, nhưng để xác định tội phạm phải dựa vào tính nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội. Tính nguy hiểm cho xã hội thể hiện ở chỗ nó ảnh hưởng đến sự tồn tại và phát triển của xã hội.

Để xác định hành vi nào đó do con người thực hiện có phải là tội phạm hay không phải dựa vào cấu thành tội phạm. Cấu thành tội phạm là cơ sở pháp lý thống nhất để truy cứu trách nhiệm hình sự người phạm tội. Nhắc đến cấu thành tội phạm là đề cập đến các yếu tố bắt buộc cấu thành nên tội phạm đó cũng như các dấu hiệu của mỗi yếu tố đó. Phụ thuộc vào mỗi chế độ, nhà nước khác nhau và phụ thuộc vào chính sách hình sự của nhà nước đó mà quy định trong pháp luật hình sự những yếu tố nào là các yếu tố cấu thành tội phạm.

Cấu thành tội phạm là những yếu tố đặc trưng của các loại tội phạm cụ thể được quy định trong Bộ luật hình sự. Chỉ khi nào có đầy đủ các dấu hiệu bắt buột này thì hành vi vi phạm pháp luật 6 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] mới được coi là hành vi phạm tội. Những dấu hiệu bắt buộc bao gồm: khách thể, chủ thể, mặt chủ quan, mặt khách quan của tội phạm.  Khách thể của tội phạm là hệ thống các quan hệ xã hội bị tội phạm xâm hại như: “độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ Tổ quốc, xâm phạm chế độ chính trị, chế độ kinh tế, nền văn hoá, quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, tự do, tài sản, các quyền, lợi ích hợp pháp khác của công dân, xâm phạm những lĩnh vực khác của trật tự pháp luật xã hội chủ nghĩa.

 Chủ thể của tội phạm là một cá nhân (con người cụ thể) có khả năng nhận thức và điều khiển hành vi của mình và có độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự theo Điều 12 của BLHS 1999 quy định: Người từ đủ 16 tuổi trở lên phải chịu trách nhiệm hình sự về mọi tội phạm. Người từ đủ 14 tuổi trở lên, nhưng chưa đủ 16 tuổi phải chịu trách nhiệm hình sự về tội phạm rất nghiêm trọng do cố ý hoặc tội phạm đặc biệt nghiêm trọng.  Mặt chủ quan của tội phạm là biểu hiện bên trong ý thức của người thực hiện hành vi phạm tội thông qua ba yếu tố: lỗi, động cơ phạm tội và mục đích phạm tội. Do tội phạm là sự thống nhất giữa hai mặt khách quan và chủ quan.

Vì vậy, Luật hình sự Việt nam không chấp nhận việc quy tội khách quan, nghĩa là truy cứu trách nhiệm hình sự chỉ căn cứ vào những biểu hiện của hành vi nguy hiểm cho xã hội không kể hành vi đó bắt nguồn từ đâu, diễn biến tâm lý của người thực hiện hành vi ra sao. Hoạt động định tội phải là sự kết hợp giữa mặt khách quan và chủ quan, giữa hành vi biểu hiện và thái độ bên trong của người thực hiện hành vi. Xem xét mặt chủ quan của tội phạm biểu hiện thông qua ba yếu tố: lỗi, động cơ phạm tội và mục đích phạm tội. Mỗi yếu tố có ý nghĩa khác nhau trong việc chủ thể thực hiện hành vi phạm tội.

7 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Lỗi là biểu hiện về mặt tâm lý của người phạm tội đối với hành vi nguy hiểm cho xã hội của mình và đối với hậu quả do hành vi đó gây ra được biểu hiện dưới hình thức lỗi cố ý hoặc lỗi vô ý. Một hành vi của bị xem là có lỗi khi hành vi đó là kết quả của sự tự lựa chọn của họ trong khi có đủ điều kiện khách quan để lựa chọn và thực hiện những xử sự khác phù hợp với đòi hỏi của xã hội. Lỗi cố ý là trường hợp người phạm tội nhận thức rõ hành vi của mình là nguy hiểm cho xã hội, thấy trước hậu quả của hành vi đó và mong muốn hậu quả xẩy ra; hoặc trường hợp người phạm tội nhận thức rõ hành vi của mình là nguy hiểm cho xã hội, thấy trước hậu quả của hành vi đó có thể xẩy ra, tuy không mong muốn nhưng vẫn có ý thức để mặc cho hậu quả xảy ra. Lỗi vô ý là trường hợp người phạm tội tuy thấy trước hành vi của mình có thể gây ra hậu quả nguy hại cho xã hội, nhưng cho rằng hậu quả đó sẽ không xẩy ra hoặc có thể ngăn ngừa được; hoặc trường hợp người phạm tội không thấy trước hành vi của mình có thể gây ra hậu quả nguy hại cho xã hội, mặc dù phải thấy trước và có thể thấy trước hậu quả đó.

Mục đích phạm tội là kết quả cuối cùng mà người phạm tội muốn đạt được khi thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội. Nó xác định khuynh hướng ý chí và khuynh hướng hành động của người phạm tội. Còn động cơ phạm tội là động lực thúc đẩy người phạm tội thực hiện hành vi phạm tội  Mặt khách quan của tội phạm là những biểu hiện bên ngoài của tội phạm bao gồm những dấu hiệu hành vi nguy hiểm cho xã hội; hậu quả nguy hiểm cho xã hội do hành vi nguy hiểm gây nên; mối quan hệ nhân quả giữa hành vi và hậu quả, các dấu hiệu bên ngoài khác. Hành vi nguy hiểm cho xã hội trong mặt khách quan của tội phạm là tất cả những xử sự của con người được biểu hiện ra thế giới khách quan dưới những hình thức nhất định (hành động hoặc không hành động) gây thiệt hại hoặc đe dọa gây thiệt hại cho các quan hệ xã hội được luật hình sự bảo vệ.

Để 8 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] trở thành hành vi khách quan của tội phạm thì hành vi đó phải có tính nguy hiểm cho xã hội; thể hiện bằng hành động hoặc không hành động; được quy định trong luật hình sự; gây nên hậu quả nguy hiểm cho xã hội bằng những thiệt hại nhất định (cho nhà nước, xã hội, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân) do hành vi phạm tội gây ra cho các quan hệ xã hội luật hình sự bảo vệ. Hậu quả thể hiện dưới nhiều hình thức khác nhau như: hậu quả vật chất là những thiệt hại mà con người trực tiếp hoặc thông qua các phương tiện kỹ thuật có thể xác định được một cách chính xác mức độ của nó (ví dụ, thiệt hại về vật chất thường được thể hiện thông qua sự biến đổi tình trạng bình thường của các đối tượng vật chất như tài sản bị phá huỷ, bị chiếm giữ, bị sử dụng trái phép; thiệt hại về thể chất biểu hiện qua sự biến đổi tình trạng bình thường của thực thể tự nhiên con người như tính mạng, sức khỏe v.); hậu quả phi vật chất là những thiệt hại không thể tính toán một cách chính xác bằng các phương tiện đo lường. Sự thiệt hại này chỉ được đánh giá thông qua hoạt động tư duy của con người. Thiệt hại loại này có thể kể đến như danh dự, nhân phẩm, quyền tự do của con người, chính trị, xã hội, đạo đức….

Mối quan hệ nhân quả giữa hành vi và hậu quả của tội phạm là mối quan hệ giữa các hiện tượng trong đó một hiện tượng được gọi là nguyên nhân (là hành vi khách quan) làm phát sinh một hiện tượng khác là kết quả (là hậu quả của tội phạm). Dùng để chỉ hành vi khách quan đóng vai trò là nguyên nhân, hậu quả nguy hiểm cho xã hội đóng vai trò là hậu quả. Để xác định mối quan hệ nhân quả giữa hành vi và hậu quả chúng ta cần dựa vào các cơ sở có tính nguyên tắc sau: hành vi được coi là nguyên nhân phải là hành vi trái pháp luật hình sự và xảy ra trước hậu quả về mặt thời gian. Nguyên nhân và hậu quả phải có mối quan hệ nội tại và tất yếu.

Một nguyên nhân bao giờ cũng chứa đựng mầm mống nội tại nhằm phát sinh kết quả nhất định. Bên cạnh các mặt biểu hiện đã nêu, mặt khách quan của tội phạm còn 9 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] được biểu hiện qua các nội dung khác như phương pháp, phương tiện, công cụ phạm tội, thời gian, địa điểm, hoàn cảnh phạm tội… Phương tiện phạm tội như phương tiện giao thông, thông tin liên lạc, tiền… Công cụ phạm tội như gậy gộc, súng, chất độc… là những đối tượng được chủ thể sử dụng để thực hiện hành vi phạm tội. Phương tiện phạm tội trong một số trường hợp là dấu hiệu định tội và định khung hình phạt. Mỗi tội phạm cụ thể bao giờ cũng có đủ các yếu tố cấu thành tội phạm bao gồm khách thể, chủ thể, mặt chủ quan, mặt khách quan như đã nêu ở trên.

Tuy nhiên, trong các yếu tố cấu thành tội phạm thì khi xác định tính nguy hiểm của tội phạm thường được các cơ quan tiến hành tố tụng xem xét trước tiên là các dấu hiệu trong mặt khách quan của tội phạm. Tùy thuộc vào từng tội phạm cụ thể mà hành vi nguy hiểm cho xã hội, có thể thể hiện bằng hậu quả của tội phạm gây ra cho xã hội. Chính những dấu hiệu hậu quả nguy hiểm cho xã hội là dấu hiệu định tội như đã trình bày ở trên. Hậu quả có thể là vật chất được thể hiện thông qua sự biến đổi tình trạng bình thường của các đối tượng vật chất như tài sản bị phá huỷ, bị chiếm giữ, bị sử dụng trái phép; thiệt hại về thể chất biểu hiện qua sự biến đổi tình trạng bình thường của thực thể tự nhiên con người như tính mạng, sức khỏe v.