MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Nguồn nhân lực là mối quan tâm của mỗi doanh nghiệp. Bởi lẽ vai trò của NNL lại luôn là yếu tố quyết định sự thắng lợi của các doanh nghiệp.Đào tạo NNL là một việc làm hết sức cần thiết nhằm giúp ngƣời lao động có tiếp thu các kiến thức, kỹ năng mới từ đó có thể tiếp cận và nâng cao khả năng thực hiện công việc của mình. Trong quá trình hội nhập và phát triển của đất nƣớc, ngành Hàng không dân dụng Việt Nam với đặc thù của mình đã đóng góp một phần quan trọng.
Bằng cách mở rộng các đƣờng bay nội địa, quốc tế là một nhân tố quan trọng thu hút đầu tƣ, du lịch và các hoạt động thƣơng mại, văn hoá, xã hội giữa Việt Nam và thế giới. Hàng không là lĩnh vực kinh tế vận tải áp dụng kỹ thuật công nghệ cao, hiện đại với hoạt động mang tính quốc tế cao, nó gắn liền với hệ thống đảm bảo an toàn và an ninh của hàng không thế giới, nên các quy trình phải đồng bộ chặt chẽ theo tiêu chuẩn trong nƣớc cũng nhƣ quốc tế. Để có đáp ứng tiêu chuẩn trong nƣớc cũng nhƣ quốc tế thì đội ngũ lao động trong ngành phải đƣợc đào tạo một cách bài bản theo các tiêu chuẩn nhất định. Cảng vụ hàng không miền Trung là cơ quan quản lý nhà nƣớc về hàng không dân dụng tại các CHK,SB: Phú Bài, Đà Nẵng, Chu Lai, Phù Cát, Pleiku, Tuy Hòa, Cam Ranh với nhiệm vụ chính là kiểm tra, giám sát việc thực hiện các quy trình, tiêu chuẩn an toàn, an ninh hàng không, chất lƣợng dịch vụ hàng không.
Với khó khăn hiện nay là đơn vị sự nghiệp công lập biên chế về con ngƣời của đơn vị hạn chế nhƣng nhiệm vụ nhiều, đòi hỏi phải kiến thức chuyên ngành sâu rộng. Để đáp ứng đƣợc yêu cầu nhiệm vụ thì công tác đào tạo NNL luôn đƣợc chú trọng. Tuy nhiên công tác đào tạo vẫn chƣa đồng bộ, hiệu quả đào tạo chƣa đúng với mong muốn. Xuất phát từ những vấn đề 2 trên, tôi chọn đề tài “Đào tạo nguồn nhân lực tại Cảng vụ hàng không miền Trung” làm hƣớng nghiên cứu cho luận văn tốt nghiệp của mình.
Mục tiêu nghiên cứu - Hệ thống hóa các vấn đề lý luận liên quan đến việc đào tạo NNL. - Phân tích thực trạng về đào tạo NNL tại Cảng vụ hàng không miền Trung. - Đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác đào tạo NNL tại Cảng vụ hàng không miền Trung. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu của luận văn - Luận văn lựa chọn đối tƣợng nghiên cứu là những vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan đến công tác đào tạo NNLcủa Cảng vụ hàng không miền Trung.
- Phạm vi nghiên cứu: + Về mặt nội dung: Luận văn tập trung nghiên cứu thực tiễn và đƣa ra các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác đào tạo nguồn nhân nhân lực của CVHKMT. + Về mặt không gian: Luận văn nghiên cứu chỉ giới hạn trong phạm vi CVHKMT. + Về mặt thời gian: Luận văn phân tích thực tiễn công tác đào tạo giai đoạn 2014-2016 và ứng dụng các giải pháp cho giai đoạn từ năm 2017-2018. Phƣơng pháp nghiên cứu Để thực hiện đề tài này, luận văn đã sử dụng các phƣơng pháp nghiên cứu sau đây: - Phƣơng pháp nghiên cứu duy vật biện chứng: xem xét sự vật trong trạng thái động và trong mối quan hệ với các sự vật khác.
- Phƣơng pháp quan sát: Dùng tri giác để cảm nhận và ghi lại các hoạt động cần thu thập thông tin. 3 - Phƣơng pháp phỏng vấn: Phỏng vấn những ngƣời có liên quan đến đề tài. - Phƣơng pháp thống kê, tổng hợp: Thông tin thu thập đƣợc tổng hợp, phân tích kết hợp giữa thực tiễn và lý thuyết. Kết quả dự kiến - Thứ nhất, luận văn là công trình nghiên cứu chuyên sâu về vấn đề đào tạo NNL tại một đơn vị sự nghiệp công lập với chức năng quản lý nhà nƣớc về ngành Hàng không dân dụng.
- Thứ hai, trình bày một số nội dung lý luận cơ bản liên quan đến đào tạo NNL nhƣ khái niệm, quy trình, các yếu tố ảnh hƣởng. - Thứ ba, tập trung phân tích thực trạng NNL và thực trạng công tác đào tạo NNL tại CVHKMT. - Thứ tƣ, phân tích những yếu tố ảnh hƣởng đến đào tạo NNL và đề xuất hệ thống các giải pháp đồng bộ nhằm hoàn thiện đào tạo NNLtại CVHKMT. Tổng quan tài liệu nghiên cứu Trong những năm qua, vấn đề đào tạo NNL đã có nhiều công trình nghiên cứu của nhiều tác giả trong và ngoài nƣớc đề cập với một số công trình nghiên cứu tiêu biểu nhƣ sau: Một số tài liệu, bài viết khái quát chung về đào tạo NNL như: - Theo Wayne F.Casio, Mc Graw Hill không tán thành với quan điểm coi đào tạo đƣợc dành cho những nhân viên cấp dƣới còn phát triển là cho nhân viên cấp cao và đào tạo chú trọng các kỹ năng chân tay, phát triển chú trọng kỹ năng giao tiếp và ra quyết định.
Khái niệm đào tạo và phát triển sẽ đƣợc dùng để thay đổi cho nhau và đều là bao gồm các chƣơng trình đƣợc hoạch định nhằm hoàn thiện thực hiện công việc ở các cấp cá nhân, nhóm và doanh nghiệp. [13] - Theo Cenzo David và Stephen P.Robbins điểm tƣơng đồng giữa đào 4 tào và phát triển đều có phƣơng pháp tƣơng tự, đƣợc sử dụng nhằm tác động lên quá trình học tập để nâng cao kiến thức, kỹ năng thực hành, tuy nhiên đào tạo có định hƣớng vào hiện tại, còn phát triển nhân viên nhằm chú trọng đến các công việc tƣơng lai trong tổ chức, doanh nghiệp. Giáo trình gồm 7 chƣơng đã giới thiệu tổng quan về quản trị nguồn nhân lƣc. Chƣơng 4 “Đào tạo và phát triển NNL” đƣa ra khái niệm mục đích của đào tạo và phát triển nguồn nhân lực; Xác định nhu cầu đào tạo và phát triển; Thực hiện quá trình đào tạo; Đánh giá hiệu quả đào tạo [2]; - Giáo trình Quản trị nguồn nhân lực của Nguyễn Ngọc Quân, Nguyễn Vân Điềm – Nhà xuất bản Đại học Kinh tế quốc dân (2012).
Giáo trình gồm 19 chƣơng. Chƣơng 9 “Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực” đã nêu vai trò của đào tạo và phát triển NNL, các phƣơng pháp đào tạo và tổ chức thực hiện hoạt động đào tạo. Giáo trình gồm 12 chƣơng đã giới thiệu tổng quan về quản trị NNL. Trong đó chƣơng 7 “Đào tạo và phát triển” là chƣơng giới thiệu về khái niệm đào tạo và phát triển và phân tích quy trình đào tạo NNL [1]; - Giáo trình Quản trị nguồn nhân lực của Nguyễn Quốc Tuấn, Đoàn Gia Dũng, Đào Hữu Hòa, Nguyễn Thị Bích Thu, Nguyễn Thị Loan, Nguyễn Phúc Nguyên – Nhà xuất bản thống kê (2006).
Giáo trình gồm 8 chƣơng. Trong đó chƣơng 7 giới thiệu về “ Đào tạo và phát triển” đã tổng quát hóa một số lý luận cơ bản về đào tạo và phát triển NNL, mô hình hệ thống và chu trình đào tạo, phƣơng pháp đào tạo nhân viên, phƣơng pháp đào tạo nhà quản trị, phát triển quản trị và đánh giá công tác đào tạo. [7] 5 Các công trình nghiên cứu dưới dạng các báo cáo khoa học, các bài viết đăng trên các báo, tạp chí - Bài viết Một số vấn đề về đào tạo và phát triển nguồn nhân lực của tác giảVõ Xuân Tiến, Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng. Bài viết này tác giả đã chỉ ra rằng NNL là nguồn lực quý giá nhất của tổ chức, đơn vị là yếu tố quyết định sự thành bại của họ trong tƣơng lai.
Bởi vậy, các tổ chức và đơn vị luôn tìm các để duy trì và phát triển NNL của mình. Một trong những biện pháp hữu hiệu nhất nhằm thực hiện mục tiêu trên là đào tạo và phát triển nguồn nhân lực.[8] - Bài viết Nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực cho các doanh nghiệp của tác giả Võ Xuân Tiến, Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng. Bài viết của tác giả phân tích nguyên nhân của sự thiếu gắn kết, đề xuất giải pháp nhằm tăng cƣờng hơn nữa mối quan hệ giữa nhà trƣờng với doanh nghiệp trong việc đào tào NNL có thể đáp ứng ngay vào yêu cầu của công việc [9] - Bài viết Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực ở một số nước và bài học kinh nghiệm cho Việt Nam của Cảnh Chí Hoàng và Trần Vĩnh Hoàng. Bài viết này khảo sát kinh nghiệm phát triển NNL ở một số quốc gia phát triển có NNL chất lƣợng cao nhƣ Mỹ, Nhật và một số nƣớc có những đặc điểm xã hội, văn hóa gần giống Việt Nam nhƣ Trung Quốc, Singapore đã đề ra đƣợc chiến lƣợc đào tạo và phát triển NNL phù hợp.
Kinh nghiệm đào tạo và phát triển NNL ở một số nƣớc trên sẽ giúp Việt Nam rút ra đƣợc những bài học kinh nghiệm hữu ích, đặc biệt trong điều kiện đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế hiện nay. [3] Một số luận văn thạc sĩ liên quan đến đào tạo nguồn nhân lực - Luận văn thạc sĩ quản trị kinh doanh Đào tạo nguồn nhân lực tại Cục Hải quan Thành phố Đà Nẵng, do Cao Văn Nhân – Ngƣời hƣớng dẫn: Nguyễn Thị Nhƣ Liêm - Năm 2013. Luận văn khái quát hóa các vấn đề lý 6 luận cơ bản về NNL, đào tạo NNL. Đồng thời đánh giá về thực trạng công tác đào tạo NNL tại Cục Hải quan Thành phố Đà Nẵng giai đoạn 2008-2012 từ đó đƣa ra các giải pháp hoàn thiện công tác đào tạo NNL giai đoạn 2013- 2015.
[4] - Luận văn thạc sĩ quản trị kinh doanh Đào tạo nguồn nhân lực tại Cảng Đà Nẵng, do Nguyễn Phan Xuân Phú - Ngƣời hƣớng dẫn: Võ Xuân Tiến – Năm 2013. Luận văn khái quát hóa các vấn đề lý luận về nguồn nhân lực và đào tạo NNL. Đánh giá thực trạng công tác đào tạo NNL tại Cảng Đà Nẵng giai đoạn 2010-2012 từ đó đƣa ra các giải pháp hoàn thiện công tác đào tạo NNL trong thời gian tới.[5] Hiện nay có nhiều đề tài nghiên cứu về vấn đề đào tạo NNL tại các tổ chức, doanh nghiệp. Tuy nhiên, đối với CVHKMT thì chƣa có đề tài nào nghiên cứu đào tạo NNL.
Do đó, đề tài nghiên cứu không trùng lặp với bất kỳ tài liệu nào đƣợc công bố. 7 CHƢƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ NGUỒN NHÂN LỰC VÀ ĐÀO TẠO NGUỒN NHÂN LỰC TRONG TỔ CHỨC 1.CÁC KHÁI NIỆM VỀ NHÂN LỰC, NGUỒN NHÂN LỰC VÀ ĐÀO TẠO NGUỒN NHÂN LỰC 1. Nhân lực và nguồn nhân lực Nhân lực là nguồn lực của mỗi ngƣời, nguồn lực này gồm có thể lực và trí lực.