Luận văn thạc sĩ đánh giá hiện trạng thảm thực vật của khu bảo tồn thiên nhiên pù huống phát hiện nguyên nhân suy thoái và đề ra phương pháp bảo tồn

Luận văn thạc sĩ đánh giá thảm thực vật khu bảo tồn Pù Huống, phát hiện nguyên nhân suy thoái và đề xuất phương pháp bảo tồn hiệu quả.

• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Trung Thành
• Trường học: Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Thực vật học
• Đề tài: Luận văn thạc sĩ đánh giá hiện trạng thảm thực vật của khu bảo tồn thiên nhiên Pù Huống phát hiện nguyên nhân suy thoái và đề ra phương pháp bảo tồn
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2006
• Địa điểm: Vinh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. PHẦN MỞ ĐẦU
• 1.1. Thảm thực vật từ lâu đã là đối tượng nghiên cứu của nhiều môn khoa học trong lĩnh vực Địa lý học và Thực vật học
• 1.2. Mục tiêu của đề tài
• 1.3. Tổng quan những vấn đề nghiên cứu
• 1.4. Phân loại thảm thực vật

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Thảm Thực Vật Khu Bảo Tồn Pù Huống Hiện Nay

Thảm thực vật từ lâu đã là đối tượng nghiên cứu của nhiều ngành khoa học. Các nghiên cứu trên thế giới và ở Việt Nam đã thúc đẩy sự tiến bộ của khoa học này. Tuy nhiên, trước tác động mạnh mẽ của con người, thảm thực vật đang thay đổi nhanh chóng. Điều này đòi hỏi các nghiên cứu, phân tích, đánh giá kịp thời để bổ sung tư liệu khoa học mới. Đồng thời, cần đề xuất các hướng sử dụng tài nguyên và quy hoạch lãnh thổ hợp lý. Khu bảo tồn Pù Huống có diện tích 50.274 ha, đất có rừng chiếm 90%, nằm ở độ cao 200 - 1600m. Đây là nơi sinh thủy, giữ nước cho nhiều sông suối. Khu bảo tồn cũng là khu phòng hộ đầu nguồn sông Cả và sông Hiếu. Đa dạng sinh vật nói chung và đa dạng thực vật nói riêng đang được quan tâm. Việc sử dụng hợp lý và bảo vệ tài nguyên thiên nhiên, bảo vệ rừng, bảo vệ các nguồn gen phong phú và đa dạng đã trở thành vấn đề cấp thiết.

1.1. Vị trí và Đặc điểm Địa lý Khu Bảo Tồn Pù Huống

Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Huống trải dài 43 km theo hướng Tây Bắc - Đông Nam và rộng 20-23km theo hướng Đông Bắc - Tây Nam. Độ cao dao động từ 200 đến 1600 mét so với mực nước biển. Vị trí này đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa nguồn nước cho các con sông như Nậm Quang, Nậm Gươm, và Nậm Líp. Địa hình đa dạng với nhiều khe suối và thung lũng tạo điều kiện cho sự phát triển của nhiều kiểu thảm thực vật khác nhau. Khu vực này cũng đóng vai trò quan trọng trong việc giảm thiểu tác động của gió mùa Đông Bắc và gió khô nóng từ phía Tây Nam.

1.2. Vai Trò Quan Trọng Của Thảm Thực Vật Rừng Pù Huống

Thảm thực vật Pù Huống đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ môi trường và duy trì sự cân bằng sinh thái. Nó là nguồn sinh thủy quan trọng, cung cấp nước cho các hoạt động sinh hoạt và sản xuất nông nghiệp của người dân địa phương. Thảm thực vật cũng giúp ngăn chặn xói mòn đất, hạn chế lũ lụt và bảo vệ đa dạng sinh học. Việc bảo tồn và phát triển thảm thực vật Pù Huống là vô cùng quan trọng để đảm bảo sự phát triển bền vững của khu vực.

II. Thực Trạng Đáng Báo Động Về Thảm Thực Vật Pù Huống

Cuộc sống của nhân loại liên quan mật thiết đến nguồn tài nguyên mà trái đất cung cấp. Nhưng với tình trạng khai thác quá mức, loài người phải đối mặt với những thách thức gay go. Suy giảm đến mức nghèo kiệt và làm suy giảm các loài thực vật, động vật. Đó là nguồn tài nguyên quý giá nhất, là cơ sở của sự sống còn, sự thịnh vượng và phát triển bền vững của loài người. Trong thời gian dài con người đã khai thác nguồn tài nguyên quá mức dẫn đến suy thoái làm mất cân bằng sinh thái. Điều đó dẫn đến thảm họa như lũ lụt, hạn hán, cháy rừng. Nhiều diện tích rừng đang bị mất dần. Nguyên nhân chủ yếu là việc mở rộng diện tích canh tác nông nghiệp, phát triển cơ sở hạ tầng, khai thác gỗ thương phẩm, khai thác quá mức gỗ củi và các lâm sản khác.

2.1. Các Nguyên Nhân Chính Gây Suy Thoái Thảm Thực Vật

Việc mở rộng diện tích canh tác nông nghiệp, đặc biệt là canh tác nương rẫy, là một trong những nguyên nhân chính gây suy thoái thảm thực vật. Khai thác gỗ trái phép, khai thác quá mức gỗ củi và các lâm sản khác cũng gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến hiện trạng thảm thực vật. Sự phụ thuộc quá mức vào các hình thức canh tác du canh khai phá thiên nhiên của một số dân tộc thiểu số cũng là một yếu tố đáng lo ngại. Tất cả các mối đe dọa trên đều do tăng dân số, phát triển kinh tế làm tăng nhu cầu các sản phẩm rừng.

2.2. Ảnh Hưởng Của Con Người Đến Thảm Thực Vật Pù Huống

Hoạt động của con người gây ra những tác động tiêu cực đến thảm thực vật Pù Huống. Việc khai thác tài nguyên rừng quá mức, chuyển đổi đất rừng sang mục đích sử dụng khác, và ô nhiễm môi trường đều góp phần làm suy thoái thảm thực vật. Cần có những biện pháp quản lý và bảo vệ hiệu quả để giảm thiểu tác động của con người và bảo tồn đa dạng sinh học Pù Huống.

III. Phương Pháp Đánh Giá Đa Dạng Sinh Học Thảm Thực Vật Pù Huống

Đánh giá hiện trạng thảm thực vật tại Khu Bảo tồn Thiên nhiên Pù Huống, tìm ra nguyên nhân suy thoái và đề xuất các biện pháp bảo vệ có ý nghĩa hết sức quan trọng. Bất kỳ một thảm thực vật và hệ thực vật nào đều có vốn tài nguyên bền vững không thể thay thế. Nó được chắt lọc và tồn tại trong tổng hợp của nhiều yếu tố: Tự nhiên, lịch sử, địa chất, thủy văn và xã hội. Nhưng lại rất khó định lượng bằng những con số cụ thể vì thế nó rất khó nhận ra và cũng khó làm cho mọi người thấy được. Ở đây có những loài cây gỗ quý hiếm được ghi vào Sách đỏ có gặp tại khu Bảo tồn thiên nhiên Pù Huống có giá trị đặc biệt cần được quan tâm bảo vệ là: Kim giao, Sa mộc dầu, Pơ mu, Sến mật, Giổi thơm.

3.1. Sử Dụng Các Phương Pháp Nghiên Cứu Thực Địa

Các phương pháp nghiên cứu thực địa đóng vai trò quan trọng trong việc đánh giá đa dạng sinh học Pù Huống. Việc khảo sát, thu thập mẫu vật và phân tích dữ liệu thực địa giúp các nhà khoa học hiểu rõ hơn về thành phần loài, cấu trúc quần xã và các yếu tố môi trường ảnh hưởng đến thảm thực vật. Các phương pháp này cũng giúp xác định các loài thực vật quý hiếm và có nguy cơ tuyệt chủng.

3.2. Ứng Dụng Viễn Thám Trong Đánh Giá Thảm Thực Vật

Viễn thám là một công cụ hữu ích trong việc đánh giá và theo dõi thảm thực vật trên diện rộng. Ảnh vệ tinh và ảnh máy bay cung cấp thông tin về độ che phủ rừng, sự thay đổi của thảm thực vật theo thời gian và các tác động của con người. Việc kết hợp viễn thám với các phương pháp nghiên cứu thực địa giúp nâng cao hiệu quả đánh giá và quản lý thảm thực vật.

3.3. Phân Tích Mẫu Vật và Xác Định Thành Phần Loài

Việc thu thập và phân tích mẫu vật thực vật là cần thiết để xác định chính xác thành phần loài và đánh giá hiện trạng thảm thực vật. Các mẫu vật được thu thập từ các khu vực khác nhau trong khu bảo tồn và được phân tích tại phòng thí nghiệm. Kết quả phân tích giúp xác định các loài thực vật quý hiếm, các loài đặc hữu và các loài có giá trị kinh tế.

IV. Giải Pháp Bảo Tồn Thảm Thực Vật Khu Bảo Tồn Pù Huống

Vốn tài nguyên cây gỗ với trữ lượng khá, cộng với sự hiện diện của các loài cây gỗ có giá trị, quý hiếm trên là ưu thế đáng được quan tâm của Khu BTTN Pù Huống. Những ưu thế này cũng chứa đựng nhiều nguy cơ tiềm ẩn về nạn khai thác gỗ trái phép. Vấn đề ngăn chặn, bảo vệ giữ cho được hiện trạng và đặc biệt là những loài gỗ quý hiếm nói trên là công việc rất khó khăn. Kho tàng thực vật thiên nhiên phong phú về thành phần loài, nhiều loài quý hiếm, chứa đựng nhiều loài cây gỗ có giá trị là nơi bảo tồn vốn gen thực vật vô cùng quý giá. Nhiều vấn đề về bảo tồn và khai thác sử dụng để đạt hiệu quả cao hiện tại chưa rõ ràng nhưng nếu được bảo tồn thì trong tương lai khi điều kiện khoa học xã hội cho phép nó sẽ đem lại hiệu quả kinh tế cao phục vụ sự phát triển kinh tế trong tương lai.

4.1. Tăng Cường Quản Lý và Bảo Vệ Rừng

Tăng cường công tác quản lý và bảo vệ rừng là biện pháp quan trọng nhất để bảo tồn thảm thực vật Pù Huống. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng, chính quyền địa phương và cộng đồng dân cư trong việc tuần tra, kiểm soát và ngăn chặn các hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ rừng. Đồng thời, cần nâng cao nhận thức và trách nhiệm của người dân về bảo vệ rừng.

4.2. Phát Triển Du Lịch Sinh Thái Bền Vững

Phát triển du lịch sinh thái là một giải pháp hiệu quả để tạo nguồn thu nhập cho người dân địa phương và giảm áp lực khai thác tài nguyên rừng. Du lịch sinh thái cần được phát triển theo hướng bền vững, đảm bảo không gây ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường và đa dạng sinh học Pù Huống. Cần có quy hoạch và quản lý chặt chẽ các hoạt động du lịch để đảm bảo tính bền vững.

4.3. Phục Hồi Thảm Thực Vật Bằng Các Biện Pháp Lâm Sinh

Phục hồi thảm thực vật là một biện pháp quan trọng để cải thiện hiện trạng thảm thực vật và tăng cường khả năng phòng hộ của rừng. Cần có các chương trình trồng rừng, khoanh nuôi tái sinh rừng và phục hồi các khu vực rừng bị suy thoái. Việc lựa chọn các loài cây phù hợp với điều kiện sinh thái địa phương là rất quan trọng để đảm bảo hiệu quả phục hồi.

V. Ứng Dụng Nghiên Cứu Đánh Giá Hiệu Quả Bảo Tồn Pù Huống

Đây cũng là nơi đang còn nhiều bí ẩn của tự nhiên về thành phần khu hệ thực vật, động vật nó sẽ là địa bàn tốt cho các nghiên cứu khoa học. Đương nhiên một diện tích lớn đất đai có độ cao từ 200-1600m chia cắt nhiều, nhiều khe, thung lòng, có cả địa hình núi đất, núi đá vôi và nhiều sông suối thác ghềnh với nhiều kiểu thảm thực vật và sự phong phú của các nhóm thực vật, đặc biệt là thảm và hệ thực vật á nhiệt đới đã đem lại tính hấp dẫn về cảnh quan thiên nhiên đối với du khách du lịch đặc biệt là du lịch sinh thái cảnh quan rất lý thú và hấp dẫn. Nhận thức vai trò, tầm quan trọng và ý nghĩa khoa học rõ rệt, do đó chúng tôi đã tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá hiện trạng thảm thực vật của Khu Bảo tồn Thiên nhiên Fù Huống, phát hiện nguyên nhân suy thoái và đề ra phương pháp bảo tồn”.

5.1. Đánh Giá Tác Động Của Các Hoạt Động Bảo Tồn

Việc đánh giá tác động của các hoạt động bảo tồn là cần thiết để xác định hiệu quả của các biện pháp đã được thực hiện và điều chỉnh các hoạt động cho phù hợp. Cần có các chỉ số đánh giá cụ thể, khách quan và có thể đo lường được để đánh giá tác động của các hoạt động bảo tồn đến đa dạng sinh học Pù Huống.

5.2. Xây Dựng Mô Hình Quản Lý Bền Vững Khu Bảo Tồn

Xây dựng mô hình quản lý bền vững là mục tiêu cuối cùng của công tác bảo tồn. Mô hình quản lý cần đảm bảo sự cân bằng giữa bảo tồn thảm thực vật và phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Cần có sự tham gia của tất cả các bên liên quan trong quá trình xây dựng và thực hiện mô hình quản lý.

VI. Kết Luận Hướng Phát Triển Bảo Tồn Thảm Thực Vật Pù Huống

Để có thể xác định nguồn gen cây có ích một cách chính xác thì công việc xây dựng danh lục các loài chính xác. Trên cơ sở bản danh mục chúng ta phải tiến hành đánh giá tính đa dạng về nguồn gen cây có ích và mức độ nguy cấp của chúng để định hướng cho việc ưu tiên bảo tồn. Mục tiêu của đề tài: Nghiên cứu hiện trạng thảm thực vật ở Khu Bảo tồn Thiên nhiên Fù Huống, phát hiện nguyên nhân suy thoái, đề xuất một số giải pháp bảo tồn các loài thực vật ở Khu Bảo tồn Thiên nhiên Fù Huống.

6.1. Tầm Quan Trọng Của Nghiên Cứu Tiếp Theo

Nghiên cứu về thảm thực vật Pù Huống cần được tiếp tục để hiểu rõ hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển và suy thoái của thảm thực vật. Cần có các nghiên cứu chuyên sâu về các loài thực vật quý hiếm, các loài đặc hữu và các loài có giá trị kinh tế. Đồng thời, cần có các nghiên cứu về tác động của biến đổi khí hậu đến thảm thực vật.

6.2. Hợp Tác Quốc Tế Trong Bảo Tồn Đa Dạng Sinh Học

Hợp tác quốc tế đóng vai trò quan trọng trong việc bảo tồn đa dạng sinh học Pù Huống. Cần có sự hợp tác với các tổ chức quốc tế, các nhà khoa học và các chuyên gia trong lĩnh vực bảo tồn để chia sẻ kinh nghiệm, kiến thức và nguồn lực. Hợp tác quốc tế cũng giúp nâng cao năng lực cho các cán bộ và chuyên gia trong nước.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Lêi c¶m ¬n §Ó hoµn thµnh luËn v¨n th¹c sü, t«i ®· nhËn ®­îc sù gióp ®ì nhiÖt t×nh cña c¸c thÇy gi¸o h­íng dÉn khoa häc ë Tr­êng §¹i häc Khoa häc Tù nhiªn, §¹i häc Quèc gia Hµ Néi. Tr­íc tiªn t«i xin c¶m ¬n TS. NguyÔn Trung Thµnh, ng­êi h­íng dÉn khoa häc chÝnh cña t«i, tiÕp theo t«i xin c¶m ¬n GS. TSKH NguyÔn NghÜa Th×n ng­êi ®­a ra h­íng ph¸t triÓn cña luËn v¨n.

Trong qu¸ tr×nh xö lý sè liÖu vµ viÕt luËn v¨n t«i ®­îc sù gióp ®ì nhiÖt t×nh vµ nhiÒu ý kiÕn quý b¸u cña TS. NguyÔn Huy Dòng, Trung t©m Tµi nguyªn M«i tr­êng L©m nghiÖp thuéc ViÖn §iÒu tra Quy ho¹ch Rõng, KS. Vâ V¨n Hång, Chuyªn viªn viÔn th¸m cña ViÖn §iÒu tra Quy ho¹ch Rõng vµ mét sè ng­êi kh¸c thuéc phßng b¶n ®å cña Trung t©m Tµi nguyªn Sinh vËt, t«i còng xin ch©n thµnh c¶m ¬n Ban l·nh ®¹o vµ c¸n bé cña Khu B¶o tån Thiªn nhiªn Pï Huèng, Chi côc KiÓm l©m NghÖ An vµ c¸n bé Dù ¸n b¶o vÖ rõng vµ l­u vùc s«ng tØnh NghÖ An, Nh©n dÞp nµy t«i còng bµy tá lßng biÕt ¬n tíi Ban Gi¸m hiÖu, c¸c ThÇy, C« gi¸o vµ c¸c c¸n bé Khoa Sau ®¹i häc, Tr­êng §¹i häc L©m nghiÖp ®· gióp ®ì t«i hoµn thµnh c¸c thñ tôc trong qu¸ tr×nh lµm luËn v¨n, xin ch©n thµnh c¶m ¬n c¸c b¹n ®ång nghiÖp ®· gióp ®ì t«i vÒ chuyªn m«n còng nh­ chuyªn ngµnh mµ t«i cßn khuyÕn thiÕu. Mét lÇn n÷a t«i xin ch©n thµnh c¶m ¬n tíi tÊt c¶ sù gióp ®ì quý b¸u ®ã.

Xin ch©n thµnh c¶m ¬n! Vinh, ngµy 25 th¸ng 7 n¨m 2006 Cao Minh H­ng c Lêi c¶m ¬n §Ó hoµn thµnh luËn v¨n th¹c sü, t«i ®· nhËn ®­îc sù gióp ®ì nhiÖt t×nh cña c¸c thÇy gi¸o h­íng dÉn khoa häc ë Tr­êng §¹i häc Khoa häc Tù nhiªn, §¹i häc Quèc gia Hµ Néi. Tr­íc tiªn t«i xin c¶m ¬n TS. NguyÔn Trung Thµnh, ng­êi h­íng dÉn khoa häc chÝnh cña t«i, tiÕp theo t«i xin c¶m ¬n GS. TSKH NguyÔn NghÜa Th×n ng­êi ®­a ra h­íng ph¸t triÓn cña luËn v¨n.

Trong qu¸ tr×nh xö lý sè liÖu vµ viÕt luËn v¨n t«i ®­îc sù gióp ®ì nhiÖt t×nh vµ nhiÒu ý kiÕn quý b¸u cña TS. NguyÔn Huy Dòng, Trung t©m Tµi nguyªn M«i tr­êng L©m nghiÖp thuéc ViÖn §iÒu tra Quy ho¹ch Rõng, KS. Vâ V¨n Hång, Chuyªn viªn viÔn th¸m cña ViÖn §iÒu tra Quy ho¹ch Rõng vµ mét sè ng­êi kh¸c thuéc phßng b¶n ®å cña Trung t©m Tµi nguyªn Sinh vËt, t«i còng xin ch©n thµnh c¶m ¬n Ban l·nh ®¹o vµ c¸n bé cña Khu B¶o tån Thiªn nhiªn Pï Huèng, Chi côc KiÓm l©m NghÖ An vµ c¸n bé Dù ¸n b¶o vÖ rõng vµ l­u vùc s«ng tØnh NghÖ An, Nh©n dÞp nµy t«i còng bµy tá lßng biÕt ¬n tíi Ban Gi¸m hiÖu, c¸c ThÇy, C« gi¸o vµ c¸c c¸n bé Khoa Sau ®¹i häc, Tr­êng §¹i häc L©m nghiÖp ®· gióp ®ì t«i hoµn thµnh c¸c thñ tôc trong qu¸ tr×nh lµm luËn v¨n, xin ch©n thµnh c¶m ¬n c¸c b¹n ®ång nghiÖp ®· gióp ®ì t«i vÒ chuyªn m«n còng nh­ chuyªn ngµnh mµ t«i cßn khuyÕn thiÕu. Mét lÇn n÷a t«i xin ch©n thµnh c¶m ¬n tíi tÊt c¶ sù gióp ®ì quý b¸u ®ã.

Xin ch©n thµnh c¶m ¬n! Vinh, ngµy 25 th¸ng 7 n¨m 2006 Cao Minh H­ng c 1 PhÇn më ®Çu Th¶m thùc vËt tõ l©u ®· lµ ®èi t­îng nghiªn cøu cña nhiÒu m«n khoa häc trong lÜnh vùc §Þa lý häc vµ Thùc vËt häc. NhiÒu c«ng tr×nh nghiªn cøu th¶m thùc vËt trªn thÕ giíi vµ ë ViÖt Nam qua nh÷ng giai ®o¹n kh¸c nhau, theo c¸c tr­êng ph¸i nghiªn cøu kh¸c nhau, ®· gãp phÇn thóc ®Èy sù tiÕn bé c¶ vÒ lý luËn häc thuyÕt còng nh­ nghiªn cøu øng dông cña m«n khoa häc nµy. Tuy nhiªn ®øng tr­íc sù t¸c ®éng m¹nh mÎ cña con ng­êi th¶m thùc vËt ®ang bÞ thay ®æi nhanh chãng ®ßi hái nh÷ng nghiªn cøu, ph©n tÝch, ®¸nh gi¸ kÞp thêi mang tÝnh cËp nhËt ®Ó bæ sung thªm nh÷ng t­ liÖu khoa häc míi còng nh­ ®Ò xuÊt hîp lý c¸c h­íng sö dông tµi nguyªn quy ho¹ch l·nh thæ. Trong thêi gian gÇn ®©y víi nh÷ng tiÕn bé khoa häc kü thuËt vµ c¸c thiÕt bÞ quan tr¾c ®· cung cÊp t­¬ng ®èi ®ång bé nh÷ng t­ liÖu vÒ bÒ mÆt tr¸i ®Êt th«ng qua ¶nh vÖ tinh nh©n t¹o vµ m¸y bay ë tÇm kh¸c khau ®· thóc ®Èy c¸c nhµ khoa häc cã nhiÒu h­íng nghiªn cøu th¶m thùc vËt.

Cuéc sèng cña nh©n lo¹i liªn quan mËt thiÕt ®Õn nguån tµi nguyªn mµ tr¸i ®Êt cung cÊp (thùc vËt, ®éng vËt, ®Êt, n­íc, v. Nh­ng víi t×nh tr¹ng khai th¸c qu¸ møc cña m×nh, loµi ng­êi b­íc vµo thÕ kû 21 ph¶i ®èi mÆt víi nh÷ng th¸ch thøc hÕt søc gay go, suy gi¶m ®Õn møc nghÌo kiÖt vµ lµm suy gi¶m c¸c loµi thùc vËt, ®éng vËt, v. §ã lµ nguån tµi nguyªn quÝ gi¸ nhÊt, nã lµ c¬ së cña sù sèng cßn, sù thÞnh v­îng vµ ph¸t triÓn bÒn v÷ng cña loµi ng­êi vµ sù bÒn v÷ng thiªn nhiªn trªn tr¸i ®Êt. Trong thêi gian dµi con ng­êi ®· khai th¸c nguån tµi nguyªn qu¸ møc dÉn ®Õn suy tho¸i lµm mÊt c©n b»ng sinh th¸i vµ ®iÒu ®ã dÉn ®Õn th¶m ho¹ mµ loµi ng­êi ®ang ph¶i g¸nh chÞu nh­ lò lôt, h¹n h¸n, ch¸y rõng, v.

§¸nh gi¸ hiÖn tr¹ng th¶m thùc vËt t¹i Khu B¶o tån Thiªn nhiªn Pï Huèng t×m ra nguyªn nh©n suy tho¸i vµ ®Ò xuÊt c¸c biÖn ph¸p b¶o vÖ cã ý nghÜa hÕt søc quan träng v× cã nhiÒu nguyªn nh©n. NhiÒu diÖn tÝch rõng ®ang bÞ mÊt dÇn vµ nguyªn nh©n chñ yÕu dÉn ®Õn mÊt rõng lµ viÖc më réng diÖn tÝch canh t¸c n«ng c 2 nghiÖp, ph¸t triÓn c¬ së h¹ tÇng, khai th¸c gç th­¬ng phÈm, khai th¸c qu¸ møc gç cñi vµ c¸c l©m s¶n kh¸c vµ sù phô thuéc qu¸ møc vµo c¸c h×nh thøc canh t¸c du canh khai ph¸ thiªn nhiªn cña mét nhãm d©n téc thiÓu sè. TÊt c¶ c¸c mèi ®e do¹ trªn ®Òu do t¨ng d©n sè, ph¸t triÓn kinh tÕ lµm t¨ng nhu cÇu c¸c s¶n phÈm rõng. BÊt kú mét th¶m thùc vËt vµ hÖ thùc vËt nµo ®Òu cã vèn tµi nguyªn bÒn v÷ng kh«ng thÓ thay thÕ.

Nã ®­îc ch¾t läc vµ tån t¹i trong tæng hîp cña nhiÒu yÕu tè: Tù nhiªn, lÞch sö, ®Þa chÊt, thuû v¨n vµ x· héi. Nh­ng l¹i rÊt khã ®Þnh l­îng b»ng nh÷ng con sè cô thÓ v× thÕ nã rÊt khã nhËn ra vµ còng khã lµm cho mäi ng­êi thÊy ®­îc. Khu b¶o tån thiªn nhiªn Pï Huèng víi diÖn tÝch 50.274 ha ®Êt tù nhiªn, tr¶i dµi tíi 43 km theo h­íng T©y B¾c- §«ng Nam vµ réng 20-23km theo h­íng §«ng B¾c - T©y Nam. §Êt cã rõng chiÕm ®Õn 90%, n»m ë ®é cao tõ 200 - 1600m lµ phÇn th­îng l­u n¬i sinh thuû, gi÷ n­íc cho nhiÒu s«ng suèi: NËm Quang, NËm G­¬m, Huæi Bo, Huæi Khi, Huæi N©y ë phÝa B¾c vµ NËm Líp, NËm Chao, NËm Ngµn, NËm Chon, Huæi KÝt, Huæi U«n ë phÝa Nam.

Khu b¶o tån còng lµ khu phßng hé ®Çu nguån s«ng C¶ vµ s«ng HiÕu. Khu vùc nói cao cña Pï Huèng lµ bøc tranh lµm gi¶m luång giã l¹nh (giã mïa §«ng B¾c) vµ ng¨n giã kh« nãng tõ phÝa T©y Nam. Nh÷ng ®Æc tr­ng tù nhiªn vèn cã nµy ®· ®em ®Õn cho vïng nhiÒu lîi thÕ vÒ m«i tr­êng: lµ nguån sinh thuû, n¬i duy tr× khÝ hËu, ng¨n chÆn nh÷ng t¸c ®éng tiªu cùc: giã b·o, lò lôt, cung cÊp n­íc cho vïng thÊp, duy tr× mäi ho¹t ®éng cña c­ d©n vµ canh t¸c n«ng nghiÖp. §a d¹ng sinh vËt nãi chung vµ ®a d¹ng thùc vËt nãi riªng ®ang ®­îc rÊt nhiÒu nhµ khoa häc sinh häc quan t©m ®Õn trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y.

ChÝnh v× vËy viÖc sö dông hîp lý vµ b¶o vÖ nguån tµi nguyªn thiªn nhiªn, b¶o vÖ rõng, b¶o vÖ c¸c nguån gen phong phó vµ ®a d¹ng ®· trë thµnh mét vÊn ®Ò cÊp thiÕt trong c«ng cuéc ph¸t triÓn kinh tÕ cña ®Êt n­íc. §Ó cã thÓ x¸c ®Þnh nguån gen c©y cã Ých mét c¸ch chÝnh x¸c th× c«ng viÖc x©y dùng danh lôc c¸c loµi chÝnh x¸c. Trªn c¬ së b¶n danh môc chóng ta ph¶i tiÕn hµnh ®¸nh gi¸ tÝnh ®a d¹ng vÒ c 3 nguån gen c©y cã Ých vµ møc ®é nguy cÊp cña chóng ®Ó ®Þnh h­íng cho viÖc ­u tiªn b¶o tån. ë ®©y cã nh÷ng loµi c©y gç quÝ hiÕm ®­îc ghi vµo S¸ch ®á cã gÆp t¹i khu B¶o tån thiªn nhiªn Pï Huèng cã gi¸ trÞ ®Æc biÖt cÇn ®­îc quan t©m b¶o vÖ lµ: Kim giao, Sa méc dÇu, P¬ mu, SÕn mËt, Giæi th¬m.

HiÖn t¹i ë ®©y vÉn cßn gÆp nhiÒu c©y gç lín cã ®­êng kÝnh tõ 80-100cm mµ ®iÒu nµy kh«ng cã ®­îc ë nhiÒu v­ên Quèc gia còng nh­ khu b¶o tån kh¸c trªn c¶ n­íc. Vèn tµi nguyªn c©y gç víi tr÷ l­îng kh¸, céng víi sù hiÖn diÖn cña c¸c loµi c©y gç cã gi¸ trÞ, quÝ hiÕm trªn lµ ­u thÕ ®¸ng ®­îc quan t©m cña Khu BTTN Pï Huèng. Nh÷ng ­u thÕ nµy còng chøa ®ùng nhiÒu nguy c¬ tiÒm Èn vÒ n¹n khai th¸c gç tr¸i phÐp. VÊn ®Ò ng¨n chÆn, b¶o vÖ gi÷ cho ®­îc hiÖn tr¹ng vµ ®Æc biÖt lµ nh÷ng loµi gç quÝ hiÕm nãi trªn lµ c«ng viÖc rÊt khã kh¨n, nh­ng nh÷ng loµi gç quÝ hiÕm hiÖn cã t¹i ®©y mÊt ®i lµ nh÷ng tæn thÊt lín, khã cã kh¶ n¨ng phôc håi l¹i.

Kho tµng thùc vËt thiªn nhiªn phong phó vÒ thµnh phÇn loµi, nhiÒu loµi quÝ hiÕm, chøa ®ùng nhiÒu loµi c©y gç cã gi¸ trÞ lµ n¬i b¶o tån vèn gen thùc vËt v« cïng quÝ gi¸. NhiÒu vÊn ®Ò vÒ b¶o tån vµ khai th¸c sö dông ®Ó ®¹t hiÖu qu¶ cao hiÖn t¹i ch­a râ rµng nh­ng nÕu ®­îc b¶o tån th× trong t­¬ng lai khi ®iÒu kiÖn khoa häc x· héi cho phÐp nã sÏ ®em l¹i hiÖu qu¶ kinh tÕ cao phôc vô sù ph¸t triÓn kinh tÕ trong t­¬ng lai. §©y còng lµ n¬i ®ang cßn nhiÒu bÝ Èn cña tù nhiªn vÒ thµnh phÇn khu hÖ thùc vËt, ®éng vËt nã sÏ lµ ®Þa bµn tèt cho c¸c nghiªn cøu khoa häc. §­¬ng nhiªn mét diÖn tÝch lín ®Êt ®ai cã ®é cao tõ 200-1600m chia c¾t nhiÒu, nhiÒu khe, thung lòng, cã c¶ ®Þa h×nh nói ®Êt, nói ®¸ v«i vµ nhiÒu s«ng suèi th¸c ghÒnh víi nhiÒu kiÓu th¶m thùc vËt vµ sù phong phó cña c¸c nhãm thùc vËt, ®Æc biÖt lµ th¶m vµ hÖ thùc vËt ¸ nhiÖt ®íi ®· ®em l¹i tÝnh hÊp dÉn vÒ c¶nh quan thiªn nhiªn ®èi víi du kh¸c du lÞch ®Æc biÖt lµ du lÞch sinh th¸i c¶nh quan rÊt lý thó vµ hÊp dÉn.

NhËn thøc vai trß, tÇm quan träng vµ ý nghÜa khoa häc râ rÖt, do ®ã chóng t«i ®· tiÕn hµnh nghiªn cøu ®Ò tµi: “§¸nh gi¸ hiÖn tr¹ng th¶m thùc vËt cña Khu B¶o tån Thiªn nhiªn Fï Huèng, ph¸t hiÖn nguyªn nh©n suy tho¸i vµ ®Ò ra ph­¬ng ph¸p b¶o tån”.