Đặt vấn đề Mỗi quốc gia đều có môt quỹ đất nhất định và được giới hạn trong đường biên giới của nước đó. Với một nước có khoảng 70% dân số là nông dân như Việt Nam thì đất đai luôn là vấn đề rất nhạy cảm và nhận được sự quan tâm đặc biệt của toàn xã hội. Đất nước ta đang trong quá trình công nghiệp hóa - hiện đại hóa theo như xác định của Đảng và Nhà nước, do đó nhu cầu sử dụng đất đai ngày càng lớn và có xu hướng phức tạp. Nhu cầu sử dụng đất để mở mang các khu đô thị, các khu công nghiệp, khu du lịch - dịch vụ, khu dân cư, đảm bảo quốc phòng anh ninh, đời sống dân cư… đặc biệt là nhu cầu về cơ sở hạ tầng của mạng lưới đường bộ ngày càng tăng.
Vì vậy, việc thu hút các dự án đầu tư, phát triển cơ sở hạ tầng là rất quan trọng cho sự phát triển kinh tế - xã hội của một địa phương, một khu vực. Trong đó, công tác GPMB là một khâu quan trọng trong việc góp phần thành công của một dự án nói chung và ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ hoàn thành của một dự án nói riêng. Ngày nay, do đất đai ngày càng có giá nên công tác bồi thường GPMB khi Nhà nước thu hồi đất là vấn đề phức tạp mang tính chất kinh tế, xã hội tổng hợp, được sự quan tâm của nhiều ngành, nhiều cấp, nhiều tổ chức và cá nhân. Đền bù thiệt hại về đất không chỉ thể hiện bản chất kinh tế các mối quan hệ về đất đai mà còn thể hiện các mối quan hệ về chính sách, xã hội.
Có thể nói đây là một thách thức lớn đối với việc triển khai các dự án hiện nay. Huyện Ba Chẽ là huyện miền núi thuộc khu vực miền Đông của tỉnh Quảng Ninh, là một trong những huyện đặc biệt khó khăn của Tỉnh. Nhằm phát triển kinh tế, xã hội cho khu vực, xóa dần khoảng cách giữa vùng sâu, vùng xa với các trung tâm văn hóa chính trị của tỉnh, nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân, trong những năm qua huyện đã và đang triển khai thực hiện nhiều dự án đầu tư xây dựng, cải tạo cơ sở hạ tầng đặc biệt là việc triển khai thực hiện các dự án xây dựng, nâng cấp, cải tạo cho những công trình giao thông được chú trọng nhằm tháo gỡ tình trạng ách tắc giao thông, giải quyết nhu cầu đi lại của người dân. Tuy nhiên công tác bồi thường lại gặp nhiều khó khăn, chính sách bồi thường chưa được người dân chấp nhận.
Song do nhiều nguyên nhân cả nguyên nhân khách quan và nguyên nhân chủ quan n 2 nên công tác bồi thường còn gặp những trở ngại, khó khăn dẫn đến việc bàn giao mặt bằng cho đơn vị thi công còn chưa kịp thời, làm ảnh hưởng đến tiến độ thi công của các dự án trên địa bàn huyện. Xuất phát từ nhu cầu thực tiễn, được sự đồng ý của Ban giám hiệu nhà trường, Ban chủ nhiệm khoa Quản lý Tài nguyên - trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, dưới sự hướng dẫn giúp đỡ trực tiếp của cô giáo ThS. Nông Thu Huyền - giảng viên khoa Quản lý Tài nguyên, em tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá công tác bồi thường giải phóng mặt bằng của dự án nâng cấp, cải tạo đường tỉnh lộ 329 Mông Dương - Ba Chẽ”. Mục đích Đánh giá công tác GPMB của dự án nâng cấp, cải tạo đường tỉnh lộ 329 Mông Dương - Ba Chẽ , từ đó tìm ra những thuận lợi và khó khăn và đề xuất các phương án có tính khả thi nhằm nâng cao hiệu quả cho công tác bồi thường GPMB cho địa phương trong thời gian tới.
Yêu cầu - Nắm vững chính sách, pháp luật đất đai, chính sách bồi thường GPMB và các văn bản liên quan đã được ban hành của Chính Phủ và địa phương. - Các số liệu điều tra, thu thập chính xác, đầy đủ, phản ánh trung thực, khách quan việc thực hiện công tác tại địa phương. - Đánh giá được những tồn tại và những nguyên nhân của những tồn tại đó. - Những kiến nghị, đề xuất đưa ra phải phù hợp với tình hình thực tế của địa phương và đảm bảo đúng với những quy định của pháp luật.
Ý nghĩa - Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học: Giúp sinh viên bổ sung những kiến thức đã học trên, lớp học hỏi, tiếp nhận những kiến thức, kinh nghiệm ngoài thực tế và hiểu rõ hơn về công tác quản lý nhà nước về đất đai, cụ thể là công tác bồi thường hỗ trợ, tái định cư (TĐC). - Ý nghĩa thực tiễn: Đánh giá được thực trạng sử dụng đất, xác định những tồn tại chủ yếu trong công tác thực hiện bồi thường GPMB, nguyên nhân và giải pháp khắc phục cho địa phương trong việc thực hiện bồi thường và GPMB đạt được hiệu quả cao nhất. n 3 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học và pháp lý của đề tài 2.
Cơ sở lý luận của đề tài Trong quá trình phát triển xã hội của cả nước nói chung và của huyện Ba Chẽ nói riêng thì việc bồi thường và hỗ trợ về giá trị quyền sử dụng đất và tài sản trên đất là vấn đề xảy ra thường xuyên. Quyền sở hữu về tài sản hợp pháp của mọi cá nhân và tổ chức đã được Hiến pháp ghi nhận và bảo hộ khi Nhà nước thu hồi đất để sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng thì toàn bộ tài sản hợp pháp gắn liền với đất bị thu hồi của người đang sử dụng đất đều phải được bồi thường theo giá thị trường. Đối với trường hợp người sử dụng đất bị thu hồi đất ở phải di chuyển chỗ ở, Nhà nước phải thực hiện chính sách TĐC cho các đối tượng này. Nhà nước ta là Nhà nước do nhân dân lao động thiết lập lên, đại diện cho ý chí, nguyện vọng và lợi ích của nhân dân.
Nhà nước theo đuổi sứ mạng cao cả và mang đầy tính nhân văn là phục vụ và chăm lo cho lợi ích, sự phồn vinh của người dân. Đặt trong bối cảnh đó, thì khi Nhà nước thu hồi đất của người dân để sử dụng vào bất kỳ mục đích gì (cho dù là sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng và phát triển kinh tế) mà họ phải di chuyển chỗ ở thì Nhà nước phải có bổn phận và nghĩa vụ phải bồi thường và thực hiện việc TĐC nhằm làm cho người sử dụng đất sớm ổn định cuộc sống. Mặt khác, thiệt hại về lợi ích của người sử dụng đất (trong đó có lợi ích về nhà ở) là hậu quả phát sinh trực tiếp từ hành vi thu hồi đất của Nhà nước gây ra. Hơn nữa, trong điều kiện Nhà nước và pháp quyền, mọi chủ thể trong xã hội bao gồm Nhà nước, công dân, các tổ chức kinh tế, tổ chức chính trị - xã hội…đều bình đẳng với nhau trước pháp luật.
Nước ta đang từng bước xây dựng một xã hội dân sự văn minh và hiện đại nơi mà ở đó quyền lợi hợp pháp của mọi thành viên trong xã hội phải được luật pháp tôn trọng và bảo vệ. Với cách tiếp cận như vậy, khi Nhà nước thu hồi đất ở mà làm thiệt hại đến lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất thì Nhà nước không những có trách nhiệm bồi thường thiệt hại, mà còn phải thực hiện TĐC cho họ. n 4 Chính sách này nhằm giúp cho người bị thu hồi đất có thể tái lập, ổn định cuộc sống mới do những thiệt hại vật chất hoặc thiệt hại phi vật chất do việc thu hồi đất gây ra, mặt khác giúp họ giải quyết được những khó khăn khi phải thay đổi nơi ở mới. Vì vậy, để rút kinh nghiệm và hoàn thiện chính sách pháp luật trong vấn đề này cho phù hợp với thực tiễn thì việc đánh giá công tác bồi thường GPMB của các dự án là vấn đề hết sức cần nghiên cứu.
Cơ sở pháp lý của đề tài 2.