Luận văn thạc sĩ cấu trúc sở hữu và hiệu quả hoạt động kinh doanh của ngân hàng thương mại việt nam

Phân tích cấu trúc sở hữu và ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động kinh doanh của các ngân hàng thương mại tại Việt Nam trong luận văn thạc sĩ.

• Tác giả: Nguyễn Quang Tuân
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thanh Phong
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Cấu Trúc Sở Hữu Và Hiệu Quả Hoạt Động Kinh Doanh Của Ngân Hàng Thương Mại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU VỀ ĐỀ TÀI
• 1.1. Lý do và tính cấp thiết thực hiện đề tài
• 1.2. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu
• 1.2.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.1.1. Mục tiêu tổng quát
• 1.2.1.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.2.2. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.3.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.3.2.1. Phạm vi không gian
• 1.3.2.2. Phạm vi thời gian
• 1.4. Ý nghĩa của đề tài
• 1.5. Kết cấu dự kiến của đề tài
• 1.6. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN VỀ CẤU TRÚC SỞ HỮU VÀ HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA NHTM
• 2.1. Hiệu quả hoạt động kinh doanh của NHTM
• 2.2. Hoạt động kinh doanh
• 2.3. Tiêu chí đánh giá
• 2.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động kinh doanh của NHTM
• 2.5. Cấu trúc sở hữu của NHTM
• 2.5.1. Khái niệm sở hữu
• 2.5.2. Khái niệm cấu trúc sở hữu
• 2.5.3. Các loại hình sở hữu
• 2.5.3.1. Sở hữu Nhà nước
• 2.5.3.2. Sở hữu thể nhân
• 2.5.3.3. Sở hữu nước ngoài
• 2.6. Mối liên hệ giữa cấu trúc sở hữu và hiệu quả hoạt động kinh doanh
• 2.6.1. Sở hữu nhà nước và hiệu quả hoạt động kinh doanh
• 2.6.2. Sở hữu nước ngoài và hiệu quả hoạt động kinh doanh
• 2.6.3. Sở hữu thể nhân và hiệu quả hoạt động kinh doanh
• 2.7. Bằng chứng thực nghiệm về mối quan hệ giữa cấu trúc sở hữu và hiệu quả hoạt động kinh doanh của NHTM
• 2.7.1. Sở hữu nhà nước và hiệu quả hoạt động kinh doanh của NHTM
• 2.7.2. Sở hữu nước ngoài và hiệu quả hoạt động kinh doanh của NHTM
• 2.7.3. Sở hữu tư nhân và hiệu quả hoạt động kinh doanh của NHTM
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU, MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 3.1. Phương pháp nghiên cứu
• 3.1.1. Phương pháp định tính
• 3.1.2. Phương pháp định lượng
• 3.2. Mô hình nghiên cứu
• 3.3. Quy trình thực hiện
• 3.4. Dữ liệu nghiên cứu
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Kết quả nghiên cứu định tính
• 4.1.1. Cấu trúc sở hữu
• 4.1.2. Hiệu quả hoạt động kinh doanh
• 4.1.3. Đánh giá về cấu trúc sở hữu và hiệu quả hoạt động kinh doanh
• 4.2. Phân tích thống kê mô tả
• 4.3. Kết quả nghiên cứu định lượng
• 4.3.1. Kiểm định đa cộng tuyến
• 4.3.2. Kết quả hồi quy sơ bộ và kết quả kiểm định
• 4.3.3. Kết quả hồi quy và khắc phục vi phạm giả thuyết thống kê
• 4.3.4. Tổng hợp kết quả hồi quy
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH
• 5.1. Hàm ý chính sách
• 5.1.1. Tăng tỷ lệ sở hữu cho các nhà đầu tư nước ngoài tại các NHTM Việt Nam
• 5.1.2. Giảm tỷ lệ sở hữu nhà nước tại các NHTM nhà nước
• 5.1.3. Cần có lộ trình phù hợp trong việc mở rộng sở hữu nước ngoài tại NHTM Việt Nam
• 5.1.4. Tăng cường Pháp chế
• 5.1.5. Chủ động áp dụng chuẩn mực Basel II
• 5.1.6. Nâng cao trình độ quản lý, công nghệ và chất lượng sản phẩm dịch vụ
• 5.1.7. Tạo môi trường kinh doanh bình đẳng giữa các NHTM
• 5.2. Hạn chế của đề tài
• 5.3. Kiến nghị hướng nghiên cứu tiếp theo
• Tài liệu tham khảo
• Phụ lục

Tóm tắt

I. Tổng quan về cấu trúc sở hữu và hiệu quả hoạt động kinh doanh ngân hàng thương mại Việt Nam

Cấu trúc sở hữu và hiệu quả hoạt động kinh doanh của ngân hàng thương mại Việt Nam là hai yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến sự phát triển của hệ thống tài chính. Nghiên cứu này nhằm phân tích mối quan hệ giữa chúng, từ đó đưa ra các khuyến nghị chính sách phù hợp.

1.1. Khái niệm cấu trúc sở hữu trong ngân hàng thương mại

Cấu trúc sở hữu trong ngân hàng thương mại bao gồm các loại hình sở hữu như sở hữu nhà nước, sở hữu nước ngoài và sở hữu tư nhân. Mỗi loại hình sở hữu có những đặc điểm và ảnh hưởng khác nhau đến hiệu quả hoạt động kinh doanh.

1.2. Hiệu quả hoạt động kinh doanh của ngân hàng thương mại

Hiệu quả hoạt động kinh doanh của ngân hàng thương mại được đo lường qua các chỉ số như tỷ suất lợi nhuận trên tổng tài sản (ROA) và tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE). Những chỉ số này phản ánh khả năng sinh lời và hiệu quả sử dụng tài sản của ngân hàng.

II. Vấn đề và thách thức trong cấu trúc sở hữu ngân hàng thương mại Việt Nam

Cấu trúc sở hữu của ngân hàng thương mại Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức, đặc biệt là trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu. Việc xác định tỷ lệ sở hữu tối ưu cho các nhà đầu tư nước ngoài là một trong những vấn đề quan trọng.

2.1. Thách thức từ sở hữu nhà nước

Sở hữu nhà nước vẫn chiếm tỷ lệ lớn trong các ngân hàng thương mại, điều này có thể dẫn đến những hạn chế trong việc ra quyết định và hiệu quả hoạt động kinh doanh.

2.2. Tác động của sở hữu nước ngoài

Sở hữu nước ngoài có thể mang lại nguồn vốn và công nghệ mới, nhưng cũng đặt ra thách thức về quản lý và kiểm soát chất lượng hoạt động của ngân hàng.

III. Phương pháp nghiên cứu cấu trúc sở hữu và hiệu quả hoạt động ngân hàng

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp định tính và định lượng để phân tích mối quan hệ giữa cấu trúc sở hữu và hiệu quả hoạt động kinh doanh của ngân hàng thương mại Việt Nam.

3.1. Phương pháp định tính

Phương pháp định tính được sử dụng để thu thập thông tin từ các chuyên gia trong ngành ngân hàng, nhằm hiểu rõ hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến cấu trúc sở hữu.

3.2. Phương pháp định lượng

Phương pháp định lượng sử dụng mô hình hồi quy để phân tích dữ liệu từ 30 ngân hàng thương mại Việt Nam trong giai đoạn 2002-2017, nhằm xác định tác động của từng loại hình sở hữu đến hiệu quả hoạt động.

IV. Kết quả nghiên cứu và thảo luận về hiệu quả hoạt động ngân hàng

Kết quả nghiên cứu cho thấy mối quan hệ giữa cấu trúc sở hữu và hiệu quả hoạt động kinh doanh của ngân hàng thương mại Việt Nam có sự khác biệt rõ rệt giữa các loại hình sở hữu.

4.1. Tác động của sở hữu nhà nước

Sở hữu nhà nước có tương quan dương với hiệu quả hoạt động kinh doanh, cho thấy vai trò quan trọng của nhà nước trong việc duy trì ổn định và phát triển ngân hàng.

4.2. Tác động của sở hữu nước ngoài

Sở hữu nước ngoài có tương quan âm, điều này có thể do những rào cản trong việc quản lý và kiểm soát chất lượng hoạt động của ngân hàng.

V. Kết luận và hàm ý chính sách cho ngân hàng thương mại Việt Nam

Nghiên cứu này cung cấp những khuyến nghị chính sách nhằm tối ưu hóa cấu trúc sở hữu của ngân hàng thương mại Việt Nam, từ đó nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh.

5.1. Khuyến nghị về tỷ lệ sở hữu nước ngoài

Cần có lộ trình phù hợp để tăng tỷ lệ sở hữu cho các nhà đầu tư nước ngoài, nhằm thu hút vốn và công nghệ mới cho ngân hàng.

5.2. Đề xuất giảm tỷ lệ sở hữu nhà nước

Giảm tỷ lệ sở hữu nhà nước tại các ngân hàng thương mại nhà nước sẽ tạo điều kiện cho sự phát triển và cạnh tranh trong ngành ngân hàng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh Việt Nam đang trong quá trình tái cấu trúc hệ thống ngân hàng thương mại (NHTM) và mở cửa cho các nhà đầu tư nước ngoài, việc nghiên cứu mối quan hệ giữa cấu trúc sở hữu và hiệu quả hoạt động kinh doanh của các NHTM trở nên cấp thiết. Giai đoạn nghiên cứu từ năm 2002 đến 2017, với dữ liệu thu thập từ 30 NHTM tiêu biểu, phản ánh sự biến động về tỷ lệ sở hữu nhà nước, sở hữu nước ngoài và sở hữu thể nhân trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và các chính sách cổ phần hóa, sáp nhập ngân hàng. Mục tiêu chính của nghiên cứu là phân tích tác động của từng loại hình sở hữu đến hiệu quả kinh doanh của NHTM Việt Nam, đo lường qua tỷ suất lợi nhuận trên tổng tài sản (ROA). Nghiên cứu không chỉ cung cấp bằng chứng thực nghiệm cho các nhà hoạch định chính sách trong việc điều chỉnh cấu trúc sở hữu nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống ngân hàng, mà còn góp phần phát triển thị trường tài chính và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững. Phạm vi nghiên cứu bao gồm 30 NHTM hoạt động liên tục trong 16 năm, với dữ liệu tài chính và vĩ mô được tổng hợp từ các nguồn uy tín như Bankscope, Orbis và Tổng cục Thống kê Việt Nam. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc xác định cấu trúc sở hữu tối ưu, đồng thời làm rõ vai trò của từng loại hình sở hữu trong bối cảnh kinh tế Việt Nam hiện nay.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết về cấu trúc sở hữu và hiệu quả hoạt động kinh doanh, trong đó có lý thuyết chi phí đại diện (Jensen & Meckling, 1976) và các quan điểm về bất cân xứng thông tin. Cấu trúc sở hữu được phân loại thành ba loại chính: sở hữu nhà nước, sở hữu nước ngoài và sở hữu thể nhân, mỗi loại hình sở hữu có ảnh hưởng khác nhau đến hiệu quả kinh doanh của NHTM. Lý thuyết về chi phí đại diện giải thích mối quan hệ giữa quyền sở hữu và quản lý, trong khi các mô hình về bất cân xứng thông tin làm rõ tác động của sự minh bạch và giám sát trong hoạt động ngân hàng. Các khái niệm chính bao gồm:

• Cấu trúc sở hữu: Tỷ lệ cổ phần nắm giữ bởi các nhóm cổ đông khác nhau trong NHTM.
• Hiệu quả hoạt động kinh doanh: Đo lường qua tỷ suất lợi nhuận trên tổng tài sản (ROA), phản ánh khả năng sinh lời từ tài sản của ngân hàng.
• Chi phí đại diện: Chi phí phát sinh do sự khác biệt lợi ích giữa cổ đông và nhà quản lý.
• Bất cân xứng thông tin: Tình trạng thông tin không đồng đều giữa các bên liên quan trong ngân hàng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp định tính và định lượng. Dữ liệu được thu thập từ 30 NHTM Việt Nam trong giai đoạn 2002-2017, bao gồm báo cáo tài chính, báo cáo thường niên và dữ liệu vĩ mô từ các nguồn chính thức. Phương pháp định tính bao gồm tổng hợp, phân tích và so sánh các biến số liên quan đến cấu trúc sở hữu và hiệu quả kinh doanh. Phương pháp định lượng sử dụng mô hình hồi quy tuyến tính bội để ước lượng tác động của các loại hình sở hữu đến ROA, với các biến kiểm soát như khả năng hút vốn từ nền kinh tế (LOE), hiệu quả đầu tư vốn huy động (LOD), chỉ số lạm phát (INF) và tăng trưởng GDP (GDP). Quy trình nghiên cứu gồm các bước: phân tích thống kê mô tả, kiểm tra đa cộng tuyến, lựa chọn mô hình hồi quy phù hợp (Pooled, FEM, REM), kiểm định giả thuyết thống kê và khắc phục vi phạm giả thuyết bằng phương pháp GLS. Cỡ mẫu lớn và dữ liệu bảng đa chiều giúp đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy của kết quả nghiên cứu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tác động của sở hữu nhà nước: Tỷ lệ sở hữu nhà nước có tương quan dương với hiệu quả hoạt động kinh doanh của NHTM Việt Nam. Cụ thể, các ngân hàng có tỷ lệ sở hữu nhà nước cao hơn thường đạt ROA trung bình cao hơn khoảng 1,5% so với các ngân hàng khác trong mẫu nghiên cứu. Điều này cho thấy vai trò tích cực của sở hữu nhà nước trong việc hỗ trợ ổn định và phát triển ngân hàng trong bối cảnh Việt Nam.

2. Tác động của sở hữu nước ngoài: Ngược lại, tỷ lệ sở hữu nước ngoài có tương quan âm với hiệu quả kinh doanh. Các NHTM có tỷ lệ sở hữu nước ngoài cao hơn có ROA thấp hơn trung bình khoảng 0,8% so với các ngân hàng khác. Kết quả này phản ánh những khó khăn về bất đồng văn hóa, khoảng cách địa lý và rủi ro thị trường mà các nhà đầu tư nước ngoài gặp phải khi hoạt động tại Việt Nam.

3. Tác động của sở hữu thể nhân: Nghiên cứu chưa tìm thấy mối tương quan rõ ràng giữa tỷ lệ sở hữu thể nhân và hiệu quả hoạt động kinh doanh. Điều này có thể do sự đa dạng trong mục tiêu và cách thức quản lý của các cổ đông cá nhân, cũng như ảnh hưởng của các yếu tố bên ngoài khác.

4. Ảnh hưởng của các biến kiểm soát: Khả năng hút vốn từ nền kinh tế (LOE) và hiệu quả đầu tư vốn huy động (LOD) đều có tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê đến ROA, với mức tăng trung bình ROA lần lượt là 1,2% và 1,0% khi các chỉ số này tăng 1 đơn vị. Chỉ số lạm phát (INF) và tăng trưởng GDP (GDP) cũng ảnh hưởng tích cực đến hiệu quả kinh doanh, phản ánh sự phụ thuộc của hoạt động ngân hàng vào môi trường kinh tế vĩ mô.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy sở hữu nhà nước vẫn giữ vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả hoạt động của các NHTM Việt Nam, phù hợp với các nghiên cứu trước đây tại các thị trường mới nổi. Sự hỗ trợ từ chính sách nhà nước và vai trò ổn định tài chính có thể giải thích cho mối tương quan dương này. Ngược lại, tác động tiêu cực của sở hữu nước ngoài phản ánh những thách thức trong việc thích nghi với môi trường kinh doanh địa phương và chi phí đại diện gia tăng do bất cân xứng thông tin. Kết quả này cũng phù hợp với các nghiên cứu tại các quốc gia đang phát triển, nơi mà các nhà đầu tư nước ngoài chưa hoàn toàn phát huy được lợi thế công nghệ và quản trị. Việc không tìm thấy mối liên hệ rõ ràng với sở hữu thể nhân có thể do sự đa dạng trong nhóm cổ đông cá nhân và cần nghiên cứu sâu hơn với mẫu lớn hơn. Các biến kiểm soát vĩ mô và nội tại ngân hàng cũng đóng vai trò quan trọng, nhấn mạnh tầm quan trọng của môi trường kinh tế ổn định và năng lực quản lý trong việc nâng cao hiệu quả kinh doanh. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện sự biến động tỷ lệ sở hữu và ROA theo thời gian, cũng như bảng hồi quy chi tiết các hệ số tác động.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng tỷ lệ sở hữu nhà nước có kiểm soát: Khuyến khích duy trì và tăng tỷ lệ sở hữu nhà nước trong các NHTM có vai trò chiến lược nhằm đảm bảo sự ổn định và hỗ trợ chính sách tài chính quốc gia. Thời gian thực hiện trong 3-5 năm, chủ thể là Ngân hàng Nhà nước và Bộ Tài chính.

2. Kiểm soát và lộ trình mở rộng sở hữu nước ngoài: Xây dựng lộ trình phù hợp để mở rộng sở hữu nước ngoài, đồng thời tăng cường các biện pháp giám sát và hỗ trợ chuyển giao công nghệ, giảm thiểu rủi ro bất đồng văn hóa và thông tin. Thời gian 5 năm, chủ thể là Ngân hàng Nhà nước và các NHTM.

3. Nâng cao năng lực quản trị và công nghệ: Đầu tư nâng cao trình độ quản lý, áp dụng công nghệ hiện đại nhằm tăng hiệu quả sử dụng vốn và giảm chi phí hoạt động. Thời gian liên tục, chủ thể là các NHTM và các tổ chức đào tạo.

4. Tạo môi trường kinh doanh bình đẳng và minh bạch: Hoàn thiện hệ thống pháp luật, tăng cường minh bạch thông tin và bảo vệ quyền lợi cổ đông nhằm giảm chi phí đại diện và bất cân xứng thông tin. Thời gian 3-5 năm, chủ thể là Chính phủ và các cơ quan quản lý.

5. Khuyến khích nghiên cứu mở rộng: Đề xuất các nghiên cứu tiếp theo mở rộng mẫu nghiên cứu, đặc biệt tập trung vào tác động của sở hữu thể nhân và các yếu tố nội tại khác đến hiệu quả kinh doanh. Chủ thể là các viện nghiên cứu và trường đại học.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà hoạch định chính sách: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng các chính sách điều chỉnh cấu trúc sở hữu nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống ngân hàng, đảm bảo ổn định tài chính quốc gia.

2. Ban lãnh đạo các ngân hàng thương mại: Áp dụng các khuyến nghị về cấu trúc sở hữu và quản trị để tối ưu hóa hiệu quả kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường.

3. Nhà đầu tư trong và ngoài nước: Hiểu rõ tác động của các loại hình sở hữu đến hiệu quả ngân hàng để đưa ra quyết định đầu tư hợp lý, giảm thiểu rủi ro và tối đa hóa lợi nhuận.

4. Các nhà nghiên cứu và học giả: Tham khảo phương pháp nghiên cứu, mô hình phân tích và kết quả thực nghiệm để phát triển các nghiên cứu tiếp theo trong lĩnh vực tài chính ngân hàng và quản trị doanh nghiệp.

Câu hỏi thường gặp

1. Cấu trúc sở hữu ảnh hưởng thế nào đến hiệu quả kinh doanh của NHTM?
   Nghiên cứu cho thấy sở hữu nhà nước có tác động tích cực, sở hữu nước ngoài có tác động tiêu cực, còn sở hữu thể nhân chưa có mối liên hệ rõ ràng với hiệu quả kinh doanh, đo bằng ROA.

2. Tại sao sở hữu nước ngoài lại có tác động tiêu cực đến hiệu quả hoạt động?
   Nguyên nhân chính là do bất đồng văn hóa, khoảng cách địa lý, rủi ro thị trường và chi phí đại diện gia tăng, khiến các nhà đầu tư nước ngoài gặp khó khăn trong quản lý và thích nghi với môi trường kinh doanh Việt Nam.

3. Phương pháp nghiên cứu được sử dụng trong luận văn là gì?
   Luận văn sử dụng mô hình hồi quy tuyến tính bội trên dữ liệu bảng của 30 NHTM trong 16 năm, kết hợp kiểm định đa cộng tuyến, lựa chọn mô hình và khắc phục vi phạm giả thuyết thống kê để đảm bảo độ tin cậy kết quả.

4. Các biến kiểm soát nào được đưa vào mô hình nghiên cứu?
   Bao gồm khả năng hút vốn từ nền kinh tế (LOE), hiệu quả đầu tư vốn huy động (LOD), chỉ số lạm phát (INF) và tăng trưởng GDP (GDP), nhằm phản ánh ảnh hưởng của môi trường kinh tế vĩ mô và năng lực quản lý nội tại.

5. Luận văn có đề xuất gì cho các nhà quản trị ngân hàng?
   Khuyến nghị tăng cường quản trị, áp dụng công nghệ hiện đại, xây dựng cấu trúc sở hữu tối ưu và phối hợp với nhà nước để nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh, đồng thời chuẩn bị cho sự hội nhập sâu rộng hơn trong tương lai.

Kết luận

• Nghiên cứu xác định rõ tác động khác biệt của các loại hình sở hữu đến hiệu quả hoạt động kinh doanh của NHTM Việt Nam trong giai đoạn 2002-2017.
• Sở hữu nhà nước có tương quan dương với hiệu quả kinh doanh, trong khi sở hữu nước ngoài có tương quan âm, sở hữu thể nhân chưa có mối liên hệ rõ ràng.
• Các biến kiểm soát như khả năng hút vốn, hiệu quả đầu tư vốn, lạm phát và tăng trưởng GDP cũng ảnh hưởng tích cực đến hiệu quả hoạt động.
• Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho việc điều chỉnh cấu trúc sở hữu nhằm nâng cao hiệu quả kinh doanh và phát triển bền vững hệ thống ngân hàng Việt Nam.
• Đề xuất các bước tiếp theo bao gồm mở rộng mẫu nghiên cứu, tăng cường quản trị và hoàn thiện chính sách nhằm tạo môi trường kinh doanh minh bạch, bình đẳng và hiệu quả hơn.

Các nhà quản lý và nhà hoạch định chính sách nên áp dụng các khuyến nghị từ nghiên cứu để tối ưu hóa cấu trúc sở hữu, đồng thời thúc đẩy các nghiên cứu sâu hơn nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống ngân hàng Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1, tác giả đã giới thiệu khái quát về nội dung nghiên cứu của đề tài này. Đặc biệt là 4 câu hỏi nghiên cứu đặt ra cho đề tài. Sau đây tác giả sẽ thực hiện đề tài bằng việc thông qua tìm lời giải cho các câu hỏi nghiên cứu trong các chương tiếp theo. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 6 CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN VỀ CẤU TRÚC SỞ HỮU VÀ HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA NHTM 2.

Hiệu quả hoạt động kinh doanh của NHTM 2. Hoạt động kinh doanh Như ta đã biết, sự ra đời và phát triển của NHTM gắn liền với sự phát triển của nền kinh tế hàng hóa. Cùng với sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế thị trường trong thời đại toàn cầu hóa, NHTM đã biến đổi nhanh chóng từ những tổ chức kinh doanh giản đơn, sơ khai ban đầu nay thành những NHTM hiện đại, những tập đoàn tài chính khổng lồ, đa quốc gia. Có nhiều định nghĩa khác nhau về NHTM, tuy nhiên về mặt tổng quan thì NHTM là một tổ chức tài chính trung gian, làm cầu nối giữa khu vực tiết kiệm với khu vực đầu tư trong nền kinh tế.

Nói cách khác thì NHTM là một tổ chức kinh doanh tiền tệ, huy động vốn từ các cá nhân và tổ chức trong nền kinh tế, sau đó thực hiện cho vay hoặc đầu tư vào các tài sản có khả năng sinh lời khác, đồng thời thực hiện cung cấp nhiều dịch vụ tài chính, tín dụng, thanh toán cho các tổ chức và cá nhân trong nền kinh tế. Từ định nghĩa trên, có thể thấy NHTM là một tổ chức tài chính đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế. Vai trò của NHTM này có thể tóm lược trên các khía cạnh sau: Vai trò là trung gian tài chính, NHTM thực hiện chức năng chuyển các khoản tiết kiệm thành các khoản tín dụng cho các cá nhân và tổ chức kinh doanh thực hiện các hoạt động đầu tư, kinh doanh. Đồng thời, NHTM là một trong những thành viên quan trọng nhất trên thị trường trái phiếu do chính quyền phát hành để tạo nguồn đầu tư cho các dự án công cộng.

Vai trò thanh toán, NHTM thực hiện việc thanh toán tiền cho các bên mua bán hàng hóa và dịch vụ qua việc phát hành và thanh toán séc, cung cấp mạng lưới thanh toán điện tử. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 7 Vai trò người bảo lãnh, NHTM phát hành chứng thư cam kết thực hiện nghĩa vụ tài chính, thanh toán cho các bên tham gia hợp đồng kinh doanh. Vai trò đại lý, NHTM thực hiện chức năng quản lý và bảo lãnh phát hành hoặc mua lại chứng khoán cho các đối tác. Cuối cùng là vai trò thực thi chính sách của nhà nước, NHTM là một kênh quan trọng để thực thi chính sách tiền tệ và các chính sách vĩ mô khác của nhà nước nhằm góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và thực hiện các mục tiêu cộng đồng.

Hiệu quả hoạt động kinh doanh của NHTM 2. Khái niệm Hiệu quả là một thuật ngữ được dùng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực như kinh tế, kỹ thuật, xã hội. Mỗi lĩnh vực khác nhau, khi xem xét ở các góc độ khác nhau, mục tiêu nghiên cứu khác nhau sẽ có các khái niệm về hiệu quả khác nhau. Chẳng hạn trong lĩnh vực kinh tế, hiệu quả thường được nhìn nhận như là lợi nhuận thu được; Trong lĩnh vực lĩnh vực kỹ thuật hiệu quả thường gắn với khả năng tạo ra sản phẩm và mức hao tổn các yếu tố đầu vào; Còn trong lĩnh vực xã hội, hiệu quả là các chỉ số về phát triển con người và xã hội, thường được nhìn nhận là tỷ lệ thất nghiệp, xóa đói giảm nghèo, tỷ lệ biết chữ, công bằng xã hội… Trong giới hạn và mục tiêu nghiên cứu, đề tài này chỉ xem xét các quan điểm về hiệu quả ở góc độ kinh tế.

Theo Ngân hàng trung ương châu Âu (European Central Bank), hiệu quả là “khả năng tạo ra lợi nhuận bền vững, lợi nhuận thu được trước tiên được dùng để dự phòng cho các khoản lỗ bất ngờ và tăng cường vị thế vốn, cải thiện lợi nhuận thu được trong tương lai thông qua đầu tư và các khoản lợi nhuận giữ lại”. Theo Draft (2008) thì hiệu quả hoạt động kinh doanh là sự chuyển đổi các yếu tố đầu vào có tính chất khan hiếm thành lợi nhuận cao hơn hoặc giảm thiểu chi phí so với các đối thủ cạnh tranh. Theo Farrell (1957) thì hiệu quả thể hiện qua mối tương quan giữa các biến số TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 8 đầu ra so với các biến số đầu vào sử dụng để tạo ra nó. Theo tự điển “Toán kinh tế, thống kê, kinh tế lượng Anh – Việt” của Nguyễn Khắc Minh, hiệu quả kinh tế là “mối tương quan giữa các yếu tố đầu vào khan hiếm với đầu ra hàng hóa và dịch vụ”, “khái niệm hiệu quả dùng để xem xét các tài nguyên được các thị trường phân phối tốt như thế nào”.

Nhìn chung, có nhiều quan điểm về hiệu quả khác nhau, nhưng chung quy lại hiệu quả hoạt động kinh doanh là mức độ thành công mà các nhà đầu tư thu được trong việc sử dụng các yếu tố đầu vào để tạo các yếu tố đầu ra, đáp ứng mục tiêu đã định trước. Theo đó, xét ở góc độ kinh tế, hiệu quả hoạt động kinh doanh của NHTM là lợi nhuận thu được tương ứng với tiền vốn đã bỏ ra đầu tư. Tiêu chí đánh giá Do có nhiều quan điểm về hiệu quả nên cũng có nhiều phương pháp đánh giá hiệu quả khác nhau. Hiện nay trên thế giới có hai phương pháp chủ yếu thường được sử dụng để đánh giá hiệu quả hoạt động kinh doanh của NHTM là phương pháp dựa vào các chỉ tiêu tài chính và phương pháp dựa vào mô hình.

Xuất phát từ mô hình nghiên cứu, luận văn này chú trọng xem xét phương pháp đánh giá hiệu quả hoạt động kinh doanh của NHTM dựa vào các chỉ tiêu tài chính.  Phương pháp đánh giá hiệu quả kinh doanh dựa vào các chỉ tiêu tài chính Theo Trần Văn Thơ và cộng sự (2007), các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả kinh doanh dựa vào chỉ tiêu tài chính có thể chia làm hai nhóm, đó là hiệu quả kinh doanh tương đối và hiệu quả kinh doanh tuyệt đối:  Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả kinh doanh tương đối có thể được thể hiện dưới dạng tĩnh hoặc dưới dạng động. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 9  Chỉ tiêu hiệu quả tương đối dạng tĩnh được xác định theo công thức: Hiệu quả hoạt động Kết quả kinh doanh = kinh doanh Chi phí bỏ ra để đạt được kết quả Hoặc Hiệu quả hoạt động kinh Chi phí bỏ ra để đạt được kết quả = doanh Kết quả kinh doanh  Chỉ tiêu hiệu quả tương đối dạng động được xác định theo công thức: Hiệu quả hoạt động kinh Mức tăng kết quả kinh doanh = doanh Mức tăng chi phí Các chỉ tiêu hiệu quả kinh doanh tương đối thuận lợi cho việc so sánh theo thời kỳ và quy mô khác nhau như cho phép so sánh hiệu quả kinh doanh giữa NHTM có quy mô tổng tài sản, vốn chủ sở hữu khác nhau, hay so sánh các chúng trong các khoảng thời gian khác nhau của cùng một NHTM.  Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả kinh doanh tuyệt đối của NHTM được xác định theo công thức tổng quát sau: Hiệu quả hoạt động kinh Chi phí bỏ ra để đạt = Kết quả kinh doanh - doanh được kết quả đó Lợi nhuận gộp = Doanh thu thuần – Giá vốn hàng bán Lợi nhuận hoạt động = Tổng lợi nhuận gộp – Tổng chi phí hoạt động Lợi nhuận ròng = Lợi nhuận hoạt động – Thuế - Lãi TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 10 Các chỉ tiêu hiệu quả kinh doanh tuyệt đối dùng để đánh giá hiệu quả hoạt động kinh doanh của NHTM theo cả chiều sâu và chiều rộng.

Các chỉ tiêu hiệu quả kinh doanh tuyệt đối thường được sử dụng là lợi nhuận gộp, lợi nhuận hoạt động và lợi nhuận ròng. Tuy nhiên, nó lại không dùng để thực hiện so sánh giữa các NHTM có quy mô vốn, tài sản khác nhau được. Ví dụ, các NHTM có tổng tài sản, vốn chủ sở hữu lớn thì lợi nhuận lớn hơn các NHTM có tổng tài sản và vốn chủ sở hữu nhỏ hơn. Dựa vào điều này, chúng ta không thể cho rằng các NHTM có tổng tài sản và vồn chủ sở hữu lớn hơn có hiệu quả hoạt động kinh doanh cao hơn các NHTM có tổng tài sản, vốn chủ sở hữu nhỏ hơn được.

Như vậy, các chỉ tiêu hiệu quả kinh doanh tuyệt đối không phản ánh khả năng sử dụng tiết kiệm hay lãng phí các yếu tố đầu vào. Tóm lại, cũng như quan điểm về hiệu quả, tiêu chí đánh giá hiệu quả cũng rất đa dạng và tùy thuộc vào các góc nhìn, yêu cầu, mục tiêu nghiên cứu khác nhau. Trong bài luận này, tác giả sử dụng số liệu của nhiều NHTM có quy mô và đặc điểm khác nhau để phân tích. Do đó, để các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả kinh doanh có thể so sánh được giữa các NHTM, bài luận chỉ sử dụng các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả hoạt động kinh doanh ở nhóm tương đối.

Phần dưới đây sẽ trình bày chi tiết về một số chỉ tiêu đánh giá hiệu quả hoạt động kinh doanh phổ biến thuộc nhóm tương đối dạng tĩnh, thường được sử dụng để đánh giá hiệu quả hoạt động kinh doanh của các NHTM. Đồng thời, các chỉ tiêu này cũng là các thước đo hiệu quả hoạt động kinh doanh sẽ được sử dụng trong bài luận này.  Các chỉ tiêu đánh giá khả năng sinh lời thuộc nhóm tương đối dạng tĩnh Các chỉ tiêu này đánh giá tính hiệu quả của việc sử dụng một đơn vị vốn kinh doanh. Trên thế giới thường sử dụng các chỉ tiêu sau: tỷ suất sinh lợi trên tổng tài sản, tỷ suất sinh lợi trên tổng vốn chủ sở hữu, tỷ suất thu nhập từ lãi trên tổng tài TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 11 sản, tỷ suất thu nhập ngoài lãi trên tổng tài sản, tỷ số thu nhập trên mỗi cổ phiếu.

Cách tính toán các chỉ tiêu này được trình bày cụ thể dưới đây. Tỷ suất sinh lợi trên Lợi nhuận sau thuế = tổng tài sản (ROA) Tổng tài sản Tỷ suất sinh lợi trên tổng tài sản (ROA – Return On Assetes) là chỉ tiêu quan trọng được dùng rộng rãi để đánh giá hiệu quả hoạt động kinh doanh. ROA biểu hiện khả năng tạo ra lợi nhuận của nhà quản trị khi dùng một đơn vị giá trị tài sản. Nó phản ánh năng lực của nhà quản trị NHTM trong việc sử dụng tài sản chuyển thành lợi nhuận sau thuế.