Luận văn: Cải cách thủ tục hành chính một cửa liên thông tại Thạch Thất

Nghiên cứu luận văn thạc sĩ về cải cách thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa liên thông tại Ủy ban nhân dân huyện Thạch Thất, Hà Nội. Phân tích mô hình và

• Tác giả: Nguyễn Thị Loan
• Người hướng dẫn: PGS.TS. Bùi Huy Khiên
• Trường học: Học viện Hành chính Quốc gia
• Chuyên ngành: Quản lý công
• Đề tài: Cải cách thủ tục hành chính theo cơ chế “Một cửa liên thông” tại Ủy ban nhân dân huyện Thạch Thất, Thành phố Hà Nội
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan về cải cách thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa liên thông

Cải cách thủ tục hành chính (TTHC) theo cơ chế một cửa liên thông tại Ủy ban nhân dân (UBND) huyện Thạch Thất, Hà Nội là quá trình đổi mới phương pháp quản lý, nhằm đơn giản hóa quy trình giải quyết hồ sơ hành chính cho người dân và doanh nghiệp. Cơ chế này tập trung vào việc xây dựng Bộ phận một cửa hoạt động chuyên trách, phối hợp nhịp nhàng giữa các phòng ban chuyên môn. Mục tiêu chính là nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, đảm bảo tính minh bạch và công khai trong giải quyết TTHC. Theo Nghị định 61/2018/NĐ-CP, cơ chế một cửa liên thông yêu cầu UBND cấp huyện phải thực hiện tiếp nhận, giải quyết và trả kết quả hồ sơ theo quy định thời gian, đồng thời ứng dụng công nghệ thông tin để cải thiện chất lượng dịch vụ. Tại Thạch Thất, mô hình này được triển khai nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế-xã hội địa phương.

1.1. Khái niệm cơ chế một cửa liên thông

Cơ chế một cửa liên thông là phương thức quản lý hành chính mới, trong đó Bộ phận một cửa UBND cấp huyện đóng vai trò trung gian tiếp nhận hồ sơ từ người dân, doanh nghiệp. Sau đó, hồ sơ được chuyển đến các phòng chuyên môn giải quyết theo thẩm quyền. Cơ chế này khác biệt với mô hình truyền thống ở chỗ giảm thiểu thời gian, chi phí giao dịch cho người dân. Theo quy định tại Thông tư 01/2018/TT-BNV, cơ chế một cửa liên thông yêu cầu UBND cấp huyện phải đảm bảo quy trình giải quyết hồ sơ trong thời gian tối đa 30 ngày làm việc. Tại huyện Thạch Thất, mô hình này được triển khai nhằm nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân và doanh nghiệp.

1.2. Vai trò của UBND huyện Thạch Thất trong cải cách

UBND huyện Thạch Thất đóng vai trò chủ chốt trong việc triển khai cơ chế một cửa liên thông, đảm bảo hoạt động của Bộ phận một cửa đáp ứng yêu cầu pháp luật. Theo báo cáo năm 2021, huyện có 12 TTHC thuộc thẩm quyền giải quyết, bao gồm cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, đăng ký kinh doanh. UBND huyện đã xây dựng quy trình giải quyết hồ sơ theo tiêu chuẩn TCVN ISO 9001:2008, nhưng việc ứng dụng công nghệ thông tin còn hạn chế. Cơ chế phối hợp giữa Bộ phận một cửa và các phòng chuyên môn chưa được quy định rõ ràng, dẫn đến tình trạng chậm trễ trong giải quyết hồ sơ. UBND huyện cần tăng cường đầu tư cơ sở vật chất và đào tạo đội ngũ cán bộ để nâng cao hiệu quả hoạt động.

II. Phân tích thực trạng cải cách thủ tục hành chính tại UBND huyện Thạch Thất

UBND huyện Thạch Thất đã triển khai cơ chế một cửa liên thông từ năm 2018, nhưng vẫn tồn tại nhiều hạn chế trong quá trình thực hiện. Theo khảo sát năm 2021, thời gian giải quyết hồ sơ trung bình là 15 ngày, vượt quá quy định 30 ngày. Nguyên nhân chính bao gồm thiếu sự phối hợp giữa các phòng ban, cơ sở vật chất chưa đáp ứng yêu cầu, và đội ngũ cán bộ chưa được đào tạo đầy đủ. Báo cáo của UBND huyện chỉ ra rằng, 30% hồ sơ bị chậm trễ do thiếu sự liên thông giữa Bộ phận một cửa và các phòng chuyên môn. Ngoài ra, hệ thống quản lý chất lượng theo tiêu chuẩn TCVN ISO 9001:2008 chưa được áp dụng hiệu quả, dẫn đến tình trạng thiếu minh bạch trong quá trình giải quyết hồ sơ. Những hạn chế này ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín của cơ quan hành chính địa phương.

2.1. Hạn chế trong cơ chế phối hợp giữa các phòng ban

Cơ chế phối hợp giữa Bộ phận một cửa và các phòng chuyên môn tại UBND huyện Thạch Thất chưa được quy định rõ ràng, dẫn đến tình trạng chậm trễ trong giải quyết hồ sơ. Theo quy định tại Thông tư 01/2018/TT-BNV, trách nhiệm của từng phòng ban trong phối hợp giải quyết hồ sơ phải được xác định cụ thể. Tuy nhiên, tại huyện Thạch Thất, vai trò của các phòng ban trong phối hợp giải quyết hồ sơ chưa được phân định rõ ràng, dẫn đến tình trạng đùn đẩy trách nhiệm. Báo cáo năm 2021 cho thấy, 40% hồ sơ bị chậm trễ do thiếu sự phối hợp giữa Bộ phận một cửa và các phòng chuyên môn. Điều này cho thấy cần có sự điều chỉnh trong quy trình phối hợp để đảm bảo hiệu quả hoạt động.

2.2. Thiếu hụt nguồn nhân lực và cơ sở vật chất

UBND huyện Thạch Thất đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt nguồn nhân lực và cơ sở vật chất để triển khai cơ chế một cửa liên thông hiệu quả. Theo báo cáo năm 2021, Bộ phận một cửa chỉ có 5 cán bộ, trong khi khối lượng công việc ngày càng tăng. Đội ngũ cán bộ chưa được đào tạo đầy đủ về nghiệp vụ hành chính, dẫn đến tình trạng thiếu chuyên nghiệp trong giải quyết hồ sơ. Ngoài ra, cơ sở vật chất tại Bộ phận một cửa chưa đáp ứng yêu cầu, thiếu trang thiết bị công nghệ để ứng dụng công nghệ thông tin. Những hạn chế này ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng dịch vụ hành chính tại huyện.

III. Giải pháp cải thiện hiệu quả cải cách thủ tục hành chính

Để nâng cao hiệu quả cải cách TTHC theo cơ chế một cửa liên thông tại UBND huyện Thạch Thất, cần triển khai đồng bộ các giải pháp. Trước hết, UBND huyện cần xây dựng quy trình phối hợp rõ ràng giữa Bộ phận một cửa và các phòng chuyên môn, đảm bảo trách nhiệm của từng phòng ban được xác định cụ thể. Theo Nghị định 61/2018/NĐ-CP, UBND cấp huyện phải đảm bảo quy trình giải quyết hồ sơ trong thời gian tối đa 30 ngày làm việc. Tiếp theo, huyện cần đầu tư cơ sở vật chất và trang thiết bị công nghệ cho Bộ phận một cửa, bao gồm hệ thống mạng LAN, phần mềm tác nghiệp, và màn hình hiển thị. Ngoài ra, UBND huyện cần đào tạo đội ngũ cán bộ về nghiệp vụ hành chính, nâng cao năng lực chuyên môn. Áp dụng hệ thống quản lý chất lượng theo tiêu chuẩn TCVN ISO 9001:2015 để đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả trong giải quyết hồ sơ.

3.1. Hoàn thiện quy trình phối hợp giữa các phòng ban

UBND huyện Thạch Thất cần xây dựng quy trình phối hợp rõ ràng giữa Bộ phận một cửa và các phòng chuyên môn, đảm bảo trách nhiệm của từng phòng ban được xác định cụ thể. Theo quy định tại Thông tư 01/2018/TT-BNV, trách nhiệm của từng phòng ban trong phối hợp giải quyết hồ sơ phải được quy định bằng văn bản. UBND huyện cần ban hành quyết định phân công trách nhiệm cụ thể cho từng phòng ban, đảm bảo không có tình trạng đùn đẩy trách nhiệm. Ngoài ra, huyện cần tổ chức các buổi họp định kỳ để đánh giá tiến độ giải quyết hồ sơ, kịp thời điều chỉnh quy trình phối hợp khi cần thiết.

3.2. Đầu tư cơ sở vật chất và đào tạo cán bộ

UBND huyện Thạch Thất cần đầu tư cơ sở vật chất và trang thiết bị công nghệ cho Bộ phận một cửa, bao gồm hệ thống mạng LAN, phần mềm tác nghiệp, và màn hình hiển thị. Theo báo cáo năm 2021, huyện cần bổ sung ít nhất 5 cán bộ cho Bộ phận một cửa để đáp ứng khối lượng công việc. Đội ngũ cán bộ cần được đào tạo bài bản về nghiệp vụ hành chính, nâng cao năng lực chuyên môn. UBND huyện cũng cần xây dựng kế hoạch đào tạo định kỳ, đảm bảo cán bộ luôn cập nhật kiến thức mới nhất về quản lý hành chính. Áp dụng hệ thống quản lý chất lượng theo tiêu chuẩn TCVN ISO 9001:2015 để nâng cao chất lượng dịch vụ.

IV. Kết luận và khuyến nghị cải cách thủ tục hành chính

Cải cách TTHC theo cơ chế một cửa liên thông tại UBND huyện Thạch Thất là nhiệm vụ cấp bách nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước. Qua khảo sát và phân tích, có thể thấy rằng, UBND huyện đã triển khai cơ chế một cửa liên thông, nhưng vẫn tồn tại nhiều hạn chế trong cơ chế phối hợp, cơ sở vật chất, và nguồn nhân lực. Để khắc phục những hạn chế này, UBND huyện cần hoàn thiện quy trình phối hợp giữa các phòng ban, đầu tư cơ sở vật chất và trang thiết bị công nghệ, đồng thời đào tạo đội ngũ cán bộ. Áp dụng hệ thống quản lý chất lượng theo tiêu chuẩn TCVN ISO 9001:2015 sẽ giúp nâng cao chất lượng dịch vụ hành chính. Những giải pháp này sẽ góp phần xây dựng nền hành chính trong sạch, hiện đại, hiệu lực, hiệu quả tại huyện Thạch Thất.

4.1. Tóm lược kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu chỉ ra rằng, UBND huyện Thạch Thất đã triển khai cơ chế một cửa liên thông từ năm 2018, nhưng vẫn tồn tại nhiều hạn chế trong quá trình thực hiện. Theo khảo sát năm 2021, thời gian giải quyết hồ sơ trung bình là 15 ngày, vượt quá quy định 30 ngày. Nguyên nhân chính bao gồm thiếu sự phối hợp giữa các phòng ban, cơ sở vật chất chưa đáp ứng yêu cầu, và đội ngũ cán bộ chưa được đào tạo đầy đủ. Những hạn chế này ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín của cơ quan hành chính địa phương. UBND huyện cần khẩn trương triển khai các giải pháp khắc phục để nâng cao chất lượng dịch vụ hành chính.

4.2. Đề xuất khuyến nghị chính sách

UBND huyện Thạch Thất cần ban hành quyết định phân công trách nhiệm cụ thể cho từng phòng ban trong phối hợp giải quyết hồ sơ, đảm bảo không có tình trạng đùn đẩy trách nhiệm. Ngoài ra, huyện cần đầu tư ít nhất 5 tỷ đồng để nâng cấp cơ sở vật chất và trang thiết bị công nghệ cho Bộ phận một cửa. Đội ngũ cán bộ cần được đào tạo bài bản về nghiệp vụ hành chính, nâng cao năng lực chuyên môn. Áp dụng hệ thống quản lý chất lượng theo tiêu chuẩn TCVN ISO 9001:2015 để nâng cao chất lượng dịch vụ. Những khuyến nghị này sẽ góp phần xây dựng nền hành chính trong sạch, hiện đại, hiệu lực, hiệu quả tại huyện Thạch Thất.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 THỦ TỤC HÀNH CHÍNH VÀ CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH THEO CƠ CHẾ “MỘT CỬA LIÊN THÔNG” TẠI ỦY BAN NHÂN DÂN CẤP HUYỆN 1. Những vấn đề chung về thủ tục hành chính 1.1 Khái niệm thủ tục hành chính Bất kỳ công việc nào cũng đều cần thực hiện theo một trình tự trước sau và cách thức nhất định. Theo nghĩa chung nhất, thủ tục là phương thức, cách thức giải quyết công việc theo một trình tự nhất định, một thể lệ thống nhất, gồm một loạt nhiệm vụ liên quan chặt chẽ với nhau nhằm đạt được kết quả mong muốn hay thủ tục chính là những quy tắc, chế độ, phép tắc hay quy định chung phải tuân theo khi giải quyết công việc. Quản lý HCNN là hoạt động quản lý đặc biệt, thực thi quyền hành pháp và quản lý mọi lĩnh vực đời sống xã hội.

Hoạt động của cơ quan HCNN được thực hiện dựa trên pháp luật và tuân theo quy định pháp luật. Trong đó có những quy định về trình tự, cách thức tiến hành của các cơ quan để giải quyết chức năng, nhiệm vụ được giao, đó chính là TTHC. TTHC là khái niệm quá quen thuộc không chỉ ở Việt Nam mà còn phổ biến ở các quốc gia, vùng lãnh thổ trên thế giới. Tuy nhiên, cách hiểu về TTHC ở mỗi quốc gia là không giống nhau.

Ở Việt Nam, nhiều học giả cũng như các nhà nghiên cứu hành chính nhận định TTHC là trình tự, trật tự thực hiện thẩm quyền của các cơ quan HCNN hoặc của cá nhân, tổ chức được ủy quyền hành pháp trong việc giải quyết công việc của Nhà nước, các kiến nghị chính đáng của công dân, tổ chức nhằm thi hành nghĩa vụ hành chính, đảm bảo công vụ nhà nước và phục vụ nhân dân. Hay TTHC là trình tự, cách thức giải quyết công việc của cơ quan HCNN có thẩm quyền trong mối quan hệ nội bộ hành chính và mối quan hệ giữa cơ quan HCNN với tổ chức công dân. Hai cách hiểu 12 này chỉ cung cấp cách hiểu chung chung về TTHC, cho đến khi Nghị định số 63/2010/NĐ-CP của Chính phủ về kiểm soát TTHC được ban hành ngày 08/6/2010 đã định nghĩa rõ ràng, cụ thể hơn về TTHC. “TTHC là trình tự, cách thức thực hiện, hồ sơ và yêu cầu, điều kiện do cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền quy định để giải quyết một công việc cụ thể liên quan đến cá nhân, tổ chức” (theo Khoản 1, Điều 3 Nghị định 63/2010/NĐ-CP).

Theo Khoản 2, Điều 8 Nghị định 63/2010/NĐ-CP được sửa đổi, bổ sung tại Nghị định 92/2017/NĐ-CP, một TTHC hoàn chỉnh khi có đủ 8 thành tố sau: Tên TTHC; trình tự thực hiện; cách thức thực hiện; thành phần, số lượng hồ sơ; thời hạn giải quyết; đối tượng thực hiện TTHC; cơ quan giải quyết TTHC; các mẫu đơn, mẫu tờ khai hành chính, kết quả thực hiện TTHC, yêu cầu, điều kiện, phí, lệ phí trong một số trường hợp khác. Một TTHC cần đảm bảo đủ các thành tố nêu trên, việc quy định rõ ràng, cụ thể các thành tố nêu trên là cơ sở để thực hiện các TTHC một cách chính xác, nhanh chóng và giảm bớt phiền hà cho công dân, tổ chức và cả cơ quan HCNN. Trên đây là cách hiểu ngắn gọn, súc tích nhất về TTHC và được sử dụng làm cơ sở lý luận cho Luận văn này.2 Đặc điểm, vai trò của thủ tục hành chính 1. Đặc điểm của thủ tục hành chính Từ những nghiên cứu về quy trình xây dựng đến quá trình vận dụng các TTHC ta nhận thấy TTHC có 4 đặc điểm.

Đây cũng là các tiêu chí để phân biệt TTHC với các thủ tục trong hoạt động lập pháp và tư pháp. Đặc điểm 1: TTHC được điều chỉnh bằng các quy phạm TTHC Hệ thống quy phạm thủ tục là toàn bộ các quy tắc pháp lý quy định về trình tự, trật tự thực hiện thẩm quyền của các cơ quan nhà nước trong giải quyết công việc của nhà nước. Đó là hệ thống các nguyên tắc quản lý và điều hành, bắt buộc các cơ quan, cá nhân, tổ chức phải tuân theo trong quá trình thực hiện chức năng, nhiệm vụ được giao. 13 Quy phạm TTHC là căn cứ pháp lý cho các cơ quan, cá nhân, tổ chức triển khai thực hiện các TTHC.

Các cá nhân, cơ quan có thẩm quyền căn cứ vào các quy định khi thực hiện từng TTHC đảm bảo các công việc được tiến hành theo đúng trình tự các bước, đúng hình thức, đúng nội dung và đúng thẩm quyền. Như vậy, trong mối quan hệ với thể chế hành chính, TTHC là một loại quy phạm pháp luật mang tính thủ tục, là một bộ phận quan trọng của thể chế hành chính. Là quy phạm mang tính thủ tục, TTHC có chức năng làm cho các quy phạm nội dung được thực hiện thuận lợi. Thiếu quy phạm TTHC việc thực thi pháp luật sẽ gặp khó khăn, thậm chí không có khả năng đi vào đời sống thực tế.

Thiếu các quy phạm thủ tục thì quyền và nghĩa vụ các bên tham gia sẽ không được đảm bảo. Quy phạm TTHC là chuẩn mực hành vi cho công dân và công chức nhà nước tuân theo và thực hiện đúng nghĩa vụ của mình. TTHC là nhân tố bảo đảm sự chặt chẽ, thuận lợi và đúng chức năng quản lý của cơ quan nhà nước. Đặc điểm 2: TTHC là trình tự thực hiện thẩm quyền trong hoạt động quản lý HCNN.

Đây là đặc điểm để phân biệt TTHC với thủ tục lập pháp và tư pháp bởi TTHC là cách thức, trình tự mà các cơ quan hành chính áp dụng để thực hiện các hoạt động quản lý HCNN. Quản lý HCNN là hoạt động thực thi quyền hành pháp của Nhà nước, là hoạt động phục vụ nhân dân, thực hiện hay cụ thể hóa các chính sách, pháp luật do các nhà chính trị ban hành. Quản lý HCNN liên quan đến các thủ tục, biến các chính sách, quy định pháp luật thành hành động thực tiễn nhằm phục vụ nhân dân, duy trì sự ổn định và phát triển xã hội. TTHC có vai trò quan trọng trong quản lý HCNN.

Nếu không có TTHC thì hoạt động quản lý HCNN sẽ không thể triển khai; mọi chủ trương, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước sẽ khó được thực thi. TTHC là công cụ và phương tiện để cơ quan HCNN đưa pháp luật vào đời sống. Đặc điểm 3: TTHC rất đa dạng và phức tạp 14 Xuất phát từ đặc điểm của hoạt động quản lý HCNN là hoạt động cụ thể hóa pháp luật, quản lý mọi lĩnh vực đời sống xã hội từ kinh tế, hành chính – chính trị, văn hóa, giáo dục, y tế đến an ninh, quốc phòng, đối ngoại, với bộ máy quản lý từ Trung ương tới địa phương vì vậy TTHC rất đa dạng, phức tạp và được biểu hiện như sau: - TTHC do nhiều cơ quan HCNN và đông đảo đội ngũ CBCC hành chính thực hiện. Hệ thống các cơ quan HCNN từ trung ương đến địa phương và đội ngũ nhân sự làm việc trong các cơ quan HCNN rất đông đảo.

- TTHC đa dạng trên nhiều lĩnh vực như: thủ tục trong lĩnh vực kinh doanh, xây dựng, thuế, hải quan, đất đai… - TTHC giải quyết các công việc của Nhà nước, liên quan đến quyền và nghĩa vụ của công dân; có công việc đơn giản, giải quyết nhanh gọn nhưng có nhiều công việc phức tạp, giải quyết qua nhiều khâu, nhiều cấp và yêu cầu có nhiều loại giấy tờ, xác minh tỷ mỷ đảm bảo cho công việc được giải quyết chính xác. Đây là nguyên nhân làm cho TTHC có tính phức tạp. - Do cơ quan nhà nước xây dựng, ban hành nên TTHC phụ thuộc rất nhiều vào ý chí chủ quan của chủ thể ban hành cũng như điều kiện thực tế của mỗi cơ quan, mỗi cấp chính quyền địa phương. Đặc điểm 4: TTHC có tính năng động.

Xã hội phát triển không ngừng, hoạt động quản lý HCNN cũng vận động và thay đổi theo thời gian nên TTHC cũng không nằm ngoài quy luật này. TTHC phải được sửa đổi, bổ sung phù hợp với những thay đổi của môi trường, đáp ứng với thực tế khách quan. So với các quy phạm nội dung, TTHC có tính năng động hơn đòi hỏi phải thay đổi nhanh hơn khi thực tế cuộc sống có những yêu cầu mới. Trong bối cảnh các quốc gia đang đẩy mạnh hội nhập quốc tế như hiện nay, các TTHC có yếu tố nước ngoài cần phải phù hợp với thông lệ quốc tế, điều này đòi hỏi TTHC cần được cải tiến liên tục và linh hoạt.

TTHC phù hợp với những giai đoạn và bối cảnh lịch sử nhất định, vì thế nếu không năng động, linh hoạt thì TTHC sẽ không phát huy được vai trò trong 15 giải quyết công việc. TTHC rườm rà, phức tạp, lạc hậu sẽ gây khó khăn cho việc thực hiện công việc, cản trở sự phát triển kinh tế - xã hội. Vai trò của thủ tục hành chính Với tư cách là một bộ phận của thể chế hành chính, TTHC có vai trò quan trọng trong đời sống xã hội, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống nhân dân, hoạt động sản xuất, kinh doanh. Thông qua các TTHC, các cá nhân, tổ chức thực hiện được quyền lợi, nghĩa vụ của mình và cơ quan nhà nước thực hiện chức năng, nhiệm vụ được giao trong QLNN.

Vai trò của TTHC được thể hiện ở những nội dung sau đây: Một là, TTHC được quy định nhằm tạo ra trật tự trong hoạt động quản lý của các cơ quan nhà nước. Có thể nói, các quy phạm thủ tục của Luật Hành chính quy định cách thức tiến hành các hoạt động quản lý hành chính, là cơ sở pháp lý để thực hiện các quy phạm nội dung, đảm bảo quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức và công dân. Nếu không có TTHC thì mọi chủ trương, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước sẽ khó được thực thi. TTHC đảm bảo cho việc thi hành quyết định được thống nhất và có thể kiểm tra được tính hợp pháp, hợp lý cũng như các hệ quả do thực hiện các quyết định hành chính.

Hai là, TTHC là cầu nối giữa cơ quan nhà nước với nhân dân và các tổ chức khác, tạo ra mối quan hệ bền chặt trong quá trình quản lý giữa chủ thể và đối tượng quản lý. TTHC được xây dựng và vận dụng hợp lý sẽ tạo ra khả năng sáng tạo trong việc thực hiện các quyết định quản lý, góp phần quan trọng trong việc chống nạn tham ô, tham nhũng, đem lại hiệu quả thiết thực cho Nhà nước và công dân.