Luận văn: Đánh giá chất lượng dịch tựa phim Anh sang Việt tại CGV (2011-2014)

• Tác giả: Trần Thị Minh
• Người hướng dẫn: Assoc. Lê Hùng Tiến
• Trường học: Vietnam National University University Of Languages And International Studies
• Chuyên ngành: English Linguistics
• Đề tài: Assessing The Translations Of English Movie Titles Released In CGV Cineplex From 2011 To 2014
• Loại tài liệu: thesis
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hanoi

Mục lục chi tiết

• ACCEPTANCE
• ACKNOWLEDGEMENTS
• ABSTRACT
• TABLE OF CONTENTS
• Statement of the problem and the rationale of the study
• Aims and objectives of the study
• Significance of the study
• Scope of the study
• Methods of the study
• Organization of the paper
• An overview on translation strategies and equivalence
• The concept of translation
• Strategies of translation
• Methods of translation
• Procedures of translation
• An overview on translation equivalence
• Translation quality assessment
• A review on models of translation quality assessment
• TQA model by Newmark
• An overview on movie titles
• Definition of movie
• Classification of movies:
• Movie titles in English
• Functions of movie titles in English
• Characteristics of movie titles in English
• Principles in translating movie titles
• Design of the study
• Data collection method
• Data collection procedures
• Data collection method
• Data collection procedures
• Data analysis procedures
• RESULTS AND DISCUSSIONS
• Assessing the translations of animation titles
• Assessing the translations of action movies’ titles
• Assessing the translations of comedy titles
• Summary of findings in cases
• Summary of findings
• Limitations of the study and suggestions for further research
• LIST OF FIGURES, TABLES AND ABBREVIATIONS
• List of figures
• Figure 1.1 Newmark‟s V_diagram of translation methods
• Figure 1.2 House‟s TQA model
• Figure 2. The process of releasing a local movie title in CGV Cineplex
• Figure 3. Strategies employed in translating titles of animations
• Figure 3. Quality of translations of animation titles classified according to Newmark‟s TQA framework
• Figure 3. Strategies employed in translating titles of action movies
• Figure 3. Quality of translations of action movie titles classified according to Newmark‟s TQA framework
• Figure 3. Strategies employed in translating titles of comedies
• Figure 3. Quality of translations of comedy titles classified according to Newmark‟s TQA framework
• List of tables
• Table 3. Translations of animation titles fully meet the TQA framework
• Table 3. Translations of animation titles only meet assessor‟s standard
• Table 3. Translations of animation titles only meet the translator‟s standard
• Table 3. Translations of animation titles fail to meet the TQA framework
• Table 3. Translations of action movie titles fully meet the TQA framework
• Table 3. Translations of action movie titles only meet the assessor‟s standard
• Table 3. Translations of action movie titles only meet translator‟s standard
• Table 3. Translations of action movie titles fail to meet the TQA framework
• Table 3. Translations of comedy titles fully meet the TQA framework
• Table 3. Translations of comedy titles only meet translator‟s standard
• Table 3. Translations of comedy titles fail to meet the TQA framework
• List of abbreviations
• OALD Oxford Advanced Learner‟s Dictionary
• SL Source language
• ST Source text
• TL Target language
• TT Target text
• TQA Translation quality assessment
• INTRODUCTION
• Statement of the problem and the rationale of the study
• Aims and objectives of the study
• Significance of the study
• Scope of the study
• Methods of the study
• Organization of the paper

Tóm tắt

I. Tổng quan Luận văn Thạc sĩ Dịch thuật Tiêu đề Phim CGV 2011 2014

Luận văn thạc sĩ này tập trung vào việc đánh giá dịch thuật các tiêu đề phim tiếng Anh được phát hành tại CGV Cineplex từ năm 2011 đến 2014. Nghiên cứu thuộc chuyên ngành Ngôn ngữ học, mã số 60 22 02 01. Trong bối cảnh ngành công nghiệp điện ảnh Việt Nam phát triển mạnh mẽ, hoạt động dịch thuật phim ngày càng trở nên quan trọng. Tuy nhiên, việc dịch tiêu đề phim thường gây tranh cãi và ít được các nhà nghiên cứu Việt Nam quan tâm đúng mức. Do đó, luận văn này nhằm mục đích đánh giá chất lượng dịch thuật các tiêu đề phim tiếng Anh tại CGV, một trong những công ty hàng đầu trong lĩnh vực kinh doanh rạp chiếu phim ở Việt Nam. Nghiên cứu sử dụng cả phương pháp định tính và định lượng để đạt được mục tiêu. Dữ liệu thu thập được sử dụng để phân tích, so sánh, và đánh giá các bản dịch tiêu đề phim dựa trên các tiêu chí cụ thể. Từ đó, luận văn đưa ra những đề xuất nhằm cải thiện chất lượng dịch thuật tiêu đề phim tại Việt Nam. Một trong những điểm đáng chú ý là luận văn này cố gắng làm rõ những tranh cãi xung quanh chất lượng của bản dịch tiêu đề phim, cung cấp một cơ sở lý thuyết vững chắc để đánh giá và giải thích sự phù hợp của một tiêu đề dịch.

1.1. Tầm quan trọng của Dịch Tiêu đề Phim Tiếng Anh tại CGV

Việc dịch thuật tiêu đề phim đóng vai trò quan trọng trong việc thu hút khán giả. Một tiêu đề phim hay có thể kích thích sự tò mò, tạo ấn tượng đầu tiên tốt đẹp và ảnh hưởng đến quyết định xem phim của người xem. Trong bối cảnh CGV Cineplex là một trong những hệ thống rạp chiếu phim lớn nhất tại Việt Nam, việc dịch tiêu đề phim tại đây có tác động lớn đến doanh thu và sự thành công của các bộ phim. Theo Prendergast, tiêu đề phim đóng vai trò quan trọng trong việc tiếp thị sản phẩm và góp phần quan trọng vào thành công của bộ phim. Do đó, việc nghiên cứu và đánh giá chất lượng dịch thuật các tiêu đề phim tại CGV là vô cùng cần thiết.

1.2. Mục tiêu và phạm vi nghiên cứu luận văn thạc sĩ dịch thuật

Luận văn tập trung vào việc đánh giá chất lượng bản dịch các tiêu đề phim được phát hành bởi CGV Cineplex từ năm 2011 đến 2014, sử dụng mô hình đánh giá chất lượng dịch (TQA) của Newmark. Ngoài ra, luận văn tìm hiểu các chiến lược và kỹ thuật dịch thuật được sử dụng bởi các dịch giả có kinh nghiệm trong việc dịch tiêu đề phim tại CGV. Phạm vi nghiên cứu giới hạn ở các tiêu đề phim thuộc ba thể loại phổ biến nhất: hành động, hoạt hình và hài kịch. Nghiên cứu này hi vọng sẽ cung cấp những thông tin hữu ích cho các dịch giả, nhà nghiên cứu và những người quan tâm đến lĩnh vực dịch thuật phim nói chung và dịch tiêu đề phim nói riêng.

II. Thách thức trong Dịch Thuật Tiêu Đề Phim và Phân Tích Dịch Thuật

Việc dịch thuật tiêu đề phim không hề đơn giản. Một trong những thách thức lớn nhất là làm sao truyền tải được ý nghĩa và tinh thần của tiêu đề gốc một cách chính xác và hấp dẫn trong ngôn ngữ đích. Đồng thời, người dịch còn phải đối mặt với những rào cản về văn hóa, ngôn ngữ và sự khác biệt trong cách tiếp nhận thông tin của khán giả. Theo Hawley, việc dịch tiêu đề phim có thể dẫn đến mất mát các đặc điểm văn hóa và thẩm mỹ của tiêu đề gốc. Bên cạnh đó, Andersen cho rằng dịch thuật có thể gây ra những hiểu lầm liên quan đến bộ phim và khán giả. Kelan và Wei cũng chỉ ra những vấn đề tồn tại trong việc dịch tiêu đề phim tiếng Anh, bao gồm chất lượng kém và sự xa lạ, đồng hóa.

2.1. Vấn đề dịch tiêu đề phim CGV gây tranh cãi và thiếu khung lý thuyết

Ở Việt Nam, việc dịch tiêu đề phim đã gây ra nhiều tranh cãi giữa các dịch giả, nhà phê bình phim và khán giả. Nhiều người cho rằng các bản dịch tiêu đề phim hiện nay còn thiếu sự sáng tạo, không truyền tải được hết ý nghĩa của tiêu đề gốc và thậm chí gây khó hiểu cho người xem. Kha mô tả vấn đề này như một “cuộc chiến”. Ruelle cũng liệt kê một số vấn đề, bao gồm sự thiếu cảm xúc và ý nghĩa ban đầu mà nhiều dịch giả Việt Nam phải đối mặt khi dịch tiêu đề phim. Tuy nhiên, việc xác định một tiêu đề dịch tốt vẫn còn là một câu hỏi bỏ ngỏ. Việc đánh giá thường dựa trên cảm nhận và kiến thức cá nhân, thiếu một khung lý thuyết vững chắc để biện minh cho các đánh giá.

2.2. Sự cần thiết của Phân tích Dịch thuật chuyên sâu và khung lý thuyết

Để giải quyết những tranh cãi và cải thiện chất lượng dịch tiêu đề phim, việc sử dụng một khung lý thuyết phù hợp để đánh giá chất lượng dịch là rất cần thiết. Việc đánh giá cần dựa trên các tiêu chí khách quan và có cơ sở lý luận, thay vì chỉ dựa vào cảm tính cá nhân. Newmark chỉ ra rằng tiêu đề phim có ba chức năng chính: cung cấp thông tin, thẩm mỹ và kêu gọi. Do đó, người dịch cần xem xét kỹ lưỡng các chức năng này để tạo ra một bản dịch phù hợp và hấp dẫn.

III. Phương pháp Đánh giá Dịch thuật Mô hình Newmark và Phỏng vấn

Luận văn sử dụng kết hợp phương pháp định tính và định lượng để đánh giá chất lượng dịch các tiêu đề phim tiếng Anh. Cụ thể, luận văn áp dụng mô hình đánh giá chất lượng dịch của Newmark (1988) để phân tích và so sánh các tiêu đề gốc và tiêu đề dịch. Đồng thời, luận văn tiến hành phỏng vấn các dịch giả có kinh nghiệm trong lĩnh vực dịch tiêu đề phim tại CGV để thu thập thông tin về các chiến lược và kỹ thuật dịch thuật mà họ sử dụng.

3.1. Phân tích Dịch Thuật dựa trên Mô hình TQA Newmark Text analysis .

Mô hình đánh giá chất lượng dịch của Newmark bao gồm năm giai đoạn chính: phân tích văn bản gốc, xác định mục đích của người dịch, so sánh bản dịch với bản gốc, đánh giá bản dịch và đánh giá tiềm năng của bản dịch trong văn hóa mục tiêu. Tuy nhiên, trong phạm vi luận văn này, chỉ bốn giai đoạn đầu tiên được sử dụng, do giai đoạn cuối cùng không phù hợp với việc đánh giá tiêu đề phim đã được phát hành. Giai đoạn phân tích văn bản gốc tập trung vào việc xác định mục đích của tác giả và thể loại của văn bản. Theo Newmark, trong giai đoạn này, không nên thảo luận về cuộc đời của tác giả, các tác phẩm khác hoặc bối cảnh chung.

3.2. Phỏng vấn chuyên gia để tìm hiểu Translation Techniques Movie Titles

Để tìm hiểu các kỹ thuật dịch tiêu đề phim, luận văn tiến hành phỏng vấn trực tiếp ba dịch giả có kinh nghiệm đã tạo ra các bản dịch thành công. Các câu hỏi phỏng vấn tập trung vào các chiến lược dịch thuật, các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định dịch thuật và những thách thức mà họ gặp phải trong quá trình dịch. Các buổi phỏng vấn được ghi âm và sau đó được phân tích để tìm ra những điểm chung và khác biệt trong cách tiếp cận của các dịch giả.

IV. Ứng dụng thực tiễn và Kết quả nghiên cứu Phân tích Dịch phim

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng phần lớn các bản dịch tiêu đề phim tại CGV đáp ứng được một hoặc nhiều tiêu chí trong mô hình TQA của Newmark. Tuy nhiên, vẫn còn một số trường hợp bản dịch chưa đạt yêu cầu, đặc biệt là về mặt thẩm mỹ và tính sáng tạo. Các dịch giả chia sẻ một số kỹ thuật chung trong việc dịch tiêu đề phim, nhưng cũng có những cách tiếp cận riêng để xử lý các tình huống cụ thể.

4.1. Đánh giá Dịch Thuật Tiêu đề Phim theo thể loại Action Comedy Animation

Luận văn tiến hành đánh giá riêng biệt các bản dịch tiêu đề phim thuộc ba thể loại: hành động, hài kịch và hoạt hình. Kết quả cho thấy có sự khác biệt đáng kể trong cách dịch tiêu đề phim giữa các thể loại. Ví dụ, các tiêu đề phim hành động thường được dịch theo hướng mạnh mẽ, gây ấn tượng, trong khi các tiêu đề phim hài kịch lại tập trung vào tính hài hước, dí dỏm. Các tiêu đề phim hoạt hình thường sử dụng ngôn ngữ đơn giản, dễ hiểu để thu hút đối tượng khán giả nhỏ tuổi.

4.2. Phân loại 60 22 02 01 Translation Strategies Movie Titles được sử dụng

Nghiên cứu xác định một số chiến lược dịch thuật phổ biến được sử dụng trong việc dịch tiêu đề phim, bao gồm dịch sát nghĩa, dịch tự do, thích ứng văn hóa và mượn từ. Chiến lược dịch sát nghĩa thường được sử dụng khi tiêu đề gốc có ý nghĩa rõ ràng và dễ hiểu trong ngôn ngữ đích. Chiến lược dịch tự do được sử dụng khi cần thay đổi cấu trúc hoặc từ ngữ để tạo ra một tiêu đề hấp dẫn hơn. Chiến lược thích ứng văn hóa được sử dụng khi cần điều chỉnh tiêu đề để phù hợp với văn hóa và phong tục tập quán của Việt Nam. Chiến lược mượn từ được sử dụng khi không có từ ngữ tương đương trong tiếng Việt.

V. Kết luận Bài học kinh nghiệm và Hướng phát triển Dịch Phim

Luận văn đã góp phần làm sáng tỏ những vấn đề liên quan đến việc dịch thuật tiêu đề phim tại Việt Nam. Kết quả nghiên cứu cung cấp những thông tin hữu ích cho các dịch giả, nhà nghiên cứu và những người quan tâm đến lĩnh vực này. Những phát hiện từ nghiên cứu sẽ có lợi không chỉ cho các dịch giả làm việc với dịch tiêu đề phim mà còn cho các nhà nghiên cứu và những người quan tâm đến vấn đề này.

5.1. Hạn chế nghiên cứu và đề xuất cho nghiên cứu luận văn tiếp theo

Luận văn vẫn còn một số hạn chế, chẳng hạn như phạm vi nghiên cứu còn hạn chế ở ba thể loại phim và các tiêu đề phim được phát hành từ năm 2011 đến 2014. Các nghiên cứu trong tương lai có thể mở rộng phạm vi nghiên cứu để bao gồm nhiều thể loại phim hơn và các tiêu đề phim được phát hành trong giai đoạn khác nhau. Ngoài ra, các nghiên cứu trong tương lai có thể tập trung vào việc đánh giá tác động của các bản dịch tiêu đề phim đến doanh thu phòng vé và sự hài lòng của khán giả.

5.2. Xu hướng dịch thuật Tiêu đề phim trong tương lai và Cultural Adaptation

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và sự phát triển của ngành công nghiệp điện ảnh, việc dịch thuật tiêu đề phim sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc đưa các bộ phim đến với khán giả trên toàn thế giới. Trong tương lai, các dịch giả cần chú trọng hơn nữa đến việc thích ứng văn hóa và địa phương hóa các tiêu đề phim để tạo ra những bản dịch gần gũi, dễ hiểu và phù hợp với văn hóa của từng quốc gia. Đồng thời, các dịch giả cũng cần không ngừng nâng cao trình độ chuyên môn, cập nhật kiến thức về ngôn ngữ và văn hóa để đáp ứng những yêu cầu ngày càng cao của công việc.