Luận Văn Thạc Sĩ: Nghiên Cứu Thái Độ Về Biểu Cảm Trong Blog Du Lịch Tiếng Anh Và Tiếng Việt

• Tác giả: Trần Thị Thúy Hoa
• Người hướng dẫn: TS. Võ Duy Đức
• Trường học: Quy Nhon University
• Chuyên ngành: Ngôn ngữ Anh
• Đề tài: Nghiên Cứu Thái Độ Về Biểu Cảm Trong Blog Du Lịch Tiếng Anh Và Tiếng Việt
• Loại tài liệu: thesis
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Bình Định

Mục lục chi tiết

• STATEMENT OF AUTHORSHIP
• ACKNOWLEDGEMENTS
• ABSTRACT
• ABBREVIATIONS
• TABLE OF CONTENTS
• 1. Aim and objectives
• 1.1. Aim of the study
• 1.2. Objectives
• 1.3. Research questions
• 1.4. Scope of the study
• 1.5. Significance of the study
• 1.6. Structure of the thesis
• 1.7. Summary
• 2. LITERATURE REVIEW
• 2.1. An Overview of Appraisal theory
• 2.2. Attitude
• 3. RESEARCH METHODOLOGY
• 4. FINDINGS AND DISCUSSION
• 4.1. Attitudinal resources in ETB
• 4.1.1. Affect resources in ETB
• 4.1.2. Judgment resources in ETB
• 4.1.3. Appreciation resources in ETB
• 4.2. Attitudinal resources in VTB
• 4.2.1. Affect resources in VTB
• 4.2.2. Judgment resources in VTB
• 4.2.3. Appreciation resources in VTB
• 4.3. Similarities and differences of Attitudinal resources between ETB and VTB
• 4.3.1. Affect resources in ETB and VTB
• 4.3.2. Judgment resources in ETB and VTB
• 4.3.3. Appreciation resources in ETB and VTB
• 5. CONCLUSIONS AND IMPLICATIONS
• 5.1. Limitations of the study
• 5.2. Suggestions for further research
• APPENDIX

Tóm tắt

I. Giới thiệu

Nghiên cứu này tập trung vào việc phân tích thái độ thông qua biểu cảm trong các blog du lịch bằng tiếng Anh và tiếng Việt. Blog du lịch đã trở thành một nguồn thông tin quan trọng cho du khách, không chỉ cung cấp thông tin về địa điểm mà còn thể hiện cảm xúc và trải nghiệm của người viết. Nghiên cứu sử dụng Lý thuyết Đánh giá (Appraisal Theory) làm khung lý thuyết để phân tích các nguồn lực thái độ trong các hành vi biểu cảm của các blogger.

1.1 Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu chính của nghiên cứu là xác định và so sánh các nguồn lực thái độ trong các hành vi biểu cảm của các blogger du lịch bằng tiếng Anh và tiếng Việt. Nghiên cứu cũng nhằm tìm hiểu sự tương đồng và khác biệt trong việc sử dụng các nguồn lực thái độ giữa hai ngôn ngữ.

1.2 Phạm vi nghiên cứu

Nghiên cứu tập trung vào các hành vi biểu cảm trong các blog du lịch về Bali, được viết bởi các blogger nổi tiếng. Dữ liệu được thu thập từ 106 hành vi biểu cảm trong blog du lịch tiếng Anh (ETB) và 113 hành vi biểu cảm trong blog du lịch tiếng Việt (VTB).

II. Lý thuyết và phương pháp

Nghiên cứu sử dụng Lý thuyết Đánh giá (Appraisal Theory) làm khung lý thuyết, tập trung vào ba khía cạnh chính của thái độ: Cảm xúc (Affect), Đánh giá (Judgment), và Thẩm mỹ (Appreciation). Cảm xúc liên quan đến phản ứng tình cảm, Đánh giá liên quan đến hành vi con người, và Thẩm mỹ liên quan đến giá trị của sự vật hoặc quá trình.

2.1 Lý thuyết Đánh giá

Lý thuyết Đánh giá được phát triển bởi Martin và Rose (2007), là một phần của Ngữ pháp Chức năng Hệ thống (Systemic Functional Linguistics) của Halliday. Lý thuyết này tập trung vào việc thể hiện thái độ thông qua ngôn ngữ, bao gồm cảm xúc, đánh giá, và thẩm mỹ.

2.2 Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích định tính và định lượng để xác định tần suất và đặc điểm ngôn ngữ của các nguồn lực thái độ trong các hành vi biểu cảm. Dữ liệu được phân tích dựa trên các tiêu chí của Lý thuyết Đánh giá.

III. Kết quả và thảo luận

Kết quả nghiên cứu cho thấy Cảm xúc là nguồn lực thái độ được sử dụng phổ biến nhất trong cả blog du lịch tiếng Anh và tiếng Việt. Đánh giá được sử dụng ít hơn, trong khi Thẩm mỹ có tần suất trung bình. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng các nguồn lực thái độ tích cực được sử dụng nhiều hơn so với tiêu cực, nhằm thể hiện sự hào hứng và ngạc nhiên của các blogger khi trải nghiệm những địa điểm mới.

3.1 Nguồn lực thái độ trong blog du lịch tiếng Anh

Trong blog du lịch tiếng Anh, Cảm xúc chiếm tỷ lệ cao nhất, với các biểu hiện như sự hạnh phúc, lo lắng, và thỏa mãn. Đánh giá và Thẩm mỹ được sử dụng ít hơn, chủ yếu để đánh giá hành vi và giá trị của các địa điểm du lịch.

3.2 Nguồn lực thái độ trong blog du lịch tiếng Việt

Tương tự, trong blog du lịch tiếng Việt, Cảm xúc cũng là nguồn lực thái độ được sử dụng nhiều nhất. Tuy nhiên, có sự khác biệt nhỏ trong cách sử dụng các nguồn lực thái độ, với việc Thẩm mỹ được sử dụng nhiều hơn so với blog du lịch tiếng Anh.

IV. Kết luận và ý nghĩa

Nghiên cứu đã cung cấp cái nhìn sâu sắc về việc sử dụng các nguồn lực thái độ trong blog du lịch bằng tiếng Anh và tiếng Việt. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao kỹ năng ngôn ngữ, đặc biệt là trong lĩnh vực du lịch. Nghiên cứu cũng gợi ý các hướng nghiên cứu tiếp theo, như mở rộng phạm vi dữ liệu và so sánh với các loại văn bản khác.

4.1 Ý nghĩa thực tiễn

Nghiên cứu cung cấp các gợi ý hữu ích cho việc giảng dạy và học tập tiếng Anh và tiếng Việt, đặc biệt là trong lĩnh vực du lịch. Các kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng để phát triển các tài liệu giảng dạy và nâng cao kỹ năng giao tiếp của người học.

4.2 Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo

Nghiên cứu có một số hạn chế, như phạm vi dữ liệu hẹp và số lượng mẫu nhỏ. Các nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng phạm vi dữ liệu và so sánh với các loại văn bản khác, như quảng cáo du lịch hoặc đánh giá khách sạn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh công nghệ thông tin phát triển mạnh mẽ, nhu cầu du lịch giải trí ngày càng đa dạng với số lượng người lựa chọn du lịch tăng lên đáng kể. Theo ước tính, các blog du lịch trực tuyến thu hút hàng triệu lượt xem và tương tác, trở thành nguồn thông tin quan trọng giúp người dùng lựa chọn điểm đến phù hợp. Tuy nhiên, việc hiểu và phân tích thái độ của các blogger du lịch thông qua ngôn ngữ biểu cảm trong các blog tiếng Anh và tiếng Việt vẫn còn hạn chế. Nghiên cứu này nhằm mục tiêu phân tích các nguồn lực thái độ (Attitudinal resources) trong các biểu cảm (expressives) của các blogger du lịch nổi tiếng trong các blog tiếng Anh và tiếng Việt, tập trung vào chuyến đi Bali trong khoảng thời gian từ năm 2016 đến 2019. Qua đó, nghiên cứu không chỉ làm rõ các đặc điểm ngôn ngữ biểu cảm mà còn góp phần nâng cao kỹ năng giao tiếp và đánh giá ngôn ngữ cho người học tiếng Anh và tiếng Việt, đặc biệt trong lĩnh vực du lịch. Việc phân tích này có ý nghĩa quan trọng trong việc hiểu sâu sắc hơn về cách thức thể hiện cảm xúc, đánh giá và quan điểm của blogger, từ đó hỗ trợ người đọc trong việc ra quyết định du lịch dựa trên trải nghiệm thực tế được truyền tải qua ngôn ngữ.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên Lý thuyết Appraisal (Martin & White, 2005), một phần mở rộng của ngữ nghĩa chức năng hệ thống, tập trung vào ba miền chính: Attitude (Thái độ), Engagement (Tương tác), và Graduation (Cường độ). Trong đó, nghiên cứu chỉ tập trung vào miền Attitude, bao gồm ba hệ thống con: Affect (Cảm xúc), Judgment (Đánh giá hành vi con người), và Appreciation (Đánh giá giá trị sự vật, hiện tượng). Affect biểu thị các phản ứng cảm xúc tích cực hoặc tiêu cực; Judgment đánh giá hành vi con người dựa trên các chuẩn mực xã hội; Appreciation đánh giá các đối tượng, sự kiện theo tiêu chí thẩm mỹ và giá trị xã hội. Ngoài ra, nghiên cứu sử dụng lý thuyết về các hành vi ngôn ngữ biểu cảm (expressive speech acts) theo phân loại của Norrick (1978), bao gồm các loại như cảm ơn, xin lỗi, khen ngợi, than phiền, v.v., để trích xuất và phân loại các biểu cảm trong dữ liệu.

Phương pháp nghiên cứu

Dữ liệu được thu thập từ hai kênh blog du lịch nổi tiếng trên YouTube: FunForLouis (Anh) và Khoai Lang Thang (Việt Nam), với tổng cộng 106 biểu cảm trong blog tiếng Anh và 113 biểu cảm trong blog tiếng Việt, tập trung vào chuỗi video chuyến đi Bali trong các năm 2016 và 2019. Phương pháp nghiên cứu kết hợp định tính và định lượng: phân tích định tính nhằm nhận diện và mô tả các nguồn lực thái độ trong biểu cảm; phân tích định lượng để xác định tần suất xuất hiện các loại thái độ và so sánh giữa hai ngôn ngữ. Mẫu được chọn theo phương pháp chọn mẫu phi xác suất dựa trên tính đại diện và độ phổ biến của các blogger. Dữ liệu được xử lý bằng phần mềm Microsoft Excel để tính toán tần suất và tỷ lệ phần trăm, sau đó trình bày dưới dạng bảng biểu và biểu đồ để minh họa các kết quả. Quá trình nghiên cứu đảm bảo tính tin cậy và hợp lệ thông qua việc sử dụng dữ liệu gốc từ các kênh chính thức và áp dụng các khung lý thuyết đã được kiểm chứng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Phân bố các nguồn lực Affect trong blog tiếng Anh (ETB): Affect chiếm tỷ lệ cao nhất trong các biểu cảm, với 65,7% thuộc nhóm Un/Happiness (vui buồn), 32,7% Dis/Satisfaction (hài lòng/không hài lòng), 1,6% In/Security (bất an), và không có Dis/Inclination (thiên hướng). Tương tự, trong blog tiếng Việt (VTB), Affect cũng chiếm ưu thế với tỷ lệ tương tự.

2. Tỷ lệ Affect tích cực và tiêu cực: Trong ETB, hơn 80% Affect là tích cực, thể hiện qua các từ như "excited", "love", "cool", trong khi Affect tiêu cực chiếm khoảng 16%, thường liên quan đến mệt mỏi, khó chịu như "jetlag", "bad feeling". Tương tự, VTB cũng ưu tiên Affect tích cực.

3. Phân loại Affect theo tác giả: Khoảng 89% Affect trong ETB là Authorial (cảm xúc của blogger), 11% là Non-Authorial (cảm xúc của người khác được blogger quan sát). Điều này cho thấy blogger chủ yếu chia sẻ cảm xúc cá nhân, tạo sự chân thực và gần gũi.

4. Judgment trong ETB: Chỉ chiếm tỷ lệ nhỏ (3 trường hợp), tất cả đều thuộc loại Propriety (đánh giá đạo đức, hành vi), và đều mang tính tiêu cực, ví dụ như "I’ve just got robbed by the Bali police". Judgment trong VTB cũng tương tự, chủ yếu là đánh giá tiêu cực về hành vi.

5. Appreciation trong ETB: Chiếm tỷ lệ đáng kể, tập trung vào các đánh giá về chất lượng, sự hấp dẫn và giá trị của các địa điểm du lịch, với các biểu hiện tích cực như "good", "beautiful", "interesting". Tương tự trong VTB, Appreciation cũng được sử dụng rộng rãi để thể hiện sự hài lòng và đánh giá cao.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy Affect là nguồn lực thái độ chủ đạo trong các biểu cảm của blogger du lịch, phản ánh sự tập trung vào cảm xúc cá nhân và trải nghiệm tích cực nhằm thu hút người xem. Tỷ lệ Affect tích cực vượt trội so với tiêu cực phù hợp với mục đích quảng bá và tạo cảm hứng du lịch. Việc Affect chủ yếu là Authorial cho thấy blogger muốn tạo sự kết nối trực tiếp với khán giả thông qua chia sẻ cảm xúc chân thực. Judgment ít xuất hiện và chủ yếu mang tính tiêu cực phản ánh thực tế các tình huống không mong muốn trong chuyến đi, góp phần cảnh báo người xem. Appreciation được sử dụng để đánh giá các yếu tố vật chất và thẩm mỹ của điểm đến, giúp người xem có cái nhìn tổng quan và khách quan hơn. So sánh với các nghiên cứu trước đây về Appraisal trong các thể loại văn bản khác, kết quả này khẳng định tính đặc thù của ngôn ngữ du lịch trong việc thể hiện cảm xúc và đánh giá tích cực nhằm thu hút và thuyết phục người đọc. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân bố tỷ lệ các loại Attitude và bảng so sánh tần suất giữa ETB và VTB để minh họa rõ nét hơn.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo kỹ năng sử dụng ngôn ngữ biểu cảm trong giảng dạy tiếng Anh du lịch: Tập trung vào việc phát triển khả năng sử dụng Affect và Appreciation để giúp học viên thể hiện cảm xúc và đánh giá một cách tự nhiên, nâng cao kỹ năng giao tiếp và viết blog du lịch trong vòng 6-12 tháng, do các giáo viên tiếng Anh chuyên ngành du lịch thực hiện.

2. Phát triển tài liệu học tập dựa trên phân tích thái độ trong blog du lịch: Xây dựng bộ tài liệu tham khảo có ví dụ minh họa từ các blog tiếng Anh và tiếng Việt, giúp học viên nhận diện và áp dụng các nguồn lực thái độ phù hợp, hoàn thành trong 1 năm, do các nhà nghiên cứu ngôn ngữ và biên soạn giáo trình đảm nhiệm.

3. Khuyến khích các blogger du lịch sử dụng đa dạng các nguồn lực thái độ: Đặc biệt là tăng cường sử dụng Judgment tích cực để xây dựng hình ảnh tích cực và đáng tin cậy, đồng thời sử dụng Affect và Appreciation một cách cân bằng nhằm tạo sự hấp dẫn và chân thực cho nội dung, áp dụng ngay trong các chiến dịch truyền thông.

4. Tổ chức các hội thảo, khóa đào tạo về ngôn ngữ biểu cảm và Appraisal theory cho cộng đồng blogger và nhà nghiên cứu: Giúp nâng cao nhận thức và kỹ năng phân tích, sử dụng ngôn ngữ đánh giá trong các sản phẩm truyền thông du lịch, thực hiện trong 6 tháng tới, do các trường đại học và tổ chức nghiên cứu ngôn ngữ phối hợp tổ chức.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Giáo viên và giảng viên tiếng Anh chuyên ngành du lịch: Nghiên cứu cung cấp cơ sở lý thuyết và thực tiễn để thiết kế bài giảng, tài liệu giảng dạy về ngôn ngữ biểu cảm và thái độ trong giao tiếp du lịch, giúp nâng cao chất lượng đào tạo.

2. Sinh viên và người học tiếng Anh: Đặc biệt là những người quan tâm đến kỹ năng viết và nói trong lĩnh vực du lịch, có thể áp dụng kiến thức về Appraisal theory để cải thiện khả năng biểu đạt cảm xúc và đánh giá trong bài tập và thực tế.

3. Các blogger và nhà sáng tạo nội dung du lịch: Tham khảo để hiểu rõ hơn về cách sử dụng ngôn ngữ biểu cảm nhằm tăng tính hấp dẫn, chân thực và thuyết phục trong các bài viết, video, từ đó thu hút và giữ chân người xem.

4. Nhà nghiên cứu ngôn ngữ học và truyền thông: Nghiên cứu cung cấp dữ liệu và phân tích sâu sắc về thái độ ngôn ngữ trong blog du lịch song ngữ, mở ra hướng nghiên cứu mới về ngôn ngữ biểu cảm và giao tiếp đa văn hóa.

Câu hỏi thường gặp

1. Appraisal theory là gì và tại sao được sử dụng trong nghiên cứu này?
   Appraisal theory là lý thuyết ngôn ngữ học phân tích cách thức thể hiện thái độ, cảm xúc và đánh giá trong ngôn ngữ. Nghiên cứu sử dụng lý thuyết này để phân tích các nguồn lực thái độ trong biểu cảm của blogger, giúp hiểu rõ cách họ truyền tải cảm xúc và quan điểm.

2. Tại sao nghiên cứu chỉ tập trung vào miền Attitude mà không phân tích Engagement hay Graduation?
   Attitude trực tiếp liên quan đến cảm xúc và đánh giá, là trọng tâm của biểu cảm trong blog du lịch. Engagement và Graduation liên quan đến tương tác và cường độ, không phải là trọng tâm chính của nghiên cứu này.

3. Làm thế nào để phân biệt Affect, Judgment và Appreciation trong dữ liệu?
   Affect liên quan đến cảm xúc cá nhân (vui, buồn), Judgment đánh giá hành vi con người (đúng, sai), Appreciation đánh giá giá trị sự vật, hiện tượng (đẹp, xấu). Nghiên cứu dựa trên các tiêu chí ngữ nghĩa và ngữ pháp để phân loại.

4. Tại sao Judgment ít xuất hiện trong blog du lịch?
   Blog du lịch chủ yếu tập trung vào chia sẻ cảm xúc và đánh giá địa điểm, ít khi trực tiếp đánh giá hành vi con người. Khi xuất hiện, Judgment thường mang tính tiêu cực để cảnh báo hoặc phản ánh sự không hài lòng.

5. Nghiên cứu có thể áp dụng như thế nào trong thực tế giảng dạy tiếng Anh?
   Giáo viên có thể sử dụng kết quả để thiết kế bài tập, tình huống giao tiếp giúp học viên luyện tập sử dụng các nguồn lực thái độ, đặc biệt là Affect và Appreciation, nhằm nâng cao kỹ năng biểu đạt cảm xúc và đánh giá trong ngữ cảnh du lịch.

Kết luận

• Nghiên cứu đã phân tích thành công các nguồn lực thái độ trong biểu cảm của blogger du lịch tiếng Anh và tiếng Việt, tập trung vào Affect, Judgment và Appreciation.
• Affect là nguồn lực chủ đạo, chiếm tỷ lệ cao với đa số là cảm xúc tích cực và thuộc về tác giả (Authorial).
• Judgment ít xuất hiện, chủ yếu mang tính tiêu cực liên quan đến hành vi không phù hợp trong chuyến đi.
• Appreciation được sử dụng để đánh giá các yếu tố vật chất và thẩm mỹ của điểm đến, góp phần tạo nên trải nghiệm du lịch hấp dẫn.
• Kết quả nghiên cứu mở ra hướng phát triển tài liệu giảng dạy và nâng cao kỹ năng ngôn ngữ biểu cảm trong lĩnh vực du lịch, đồng thời cung cấp cơ sở cho các nghiên cứu tiếp theo về ngôn ngữ và giao tiếp đa văn hóa.

Next steps: Triển khai các giải pháp đào tạo và phát triển tài liệu dựa trên kết quả nghiên cứu trong vòng 6-12 tháng tới.

Các nhà giáo dục, blogger và nhà nghiên cứu được khuyến khích áp dụng và phát triển thêm các ứng dụng thực tiễn từ nghiên cứu để nâng cao hiệu quả giao tiếp và truyền thông trong lĩnh vực du lịch.