Luận văn thạc sĩ: Quản lý nhà nước về thi đua khen thưởng trong ngành y tế

Luận văn thạc sĩ luật học nghiên cứu quản lý nhà nước về thi đua khen thưởng ngành y tế, phân tích thực trạng và đề xuất các giải pháp hoàn thiện.

• Tác giả: Trần Hồng Hạnh
• Người hướng dẫn: Pgs. Nguyễn Minh Đoan
• Trường học: Học viện Khoa học Xã hội, Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam
• Chuyên ngành: Luật Hiến pháp và Luật Hành chính
• Đề tài: Quản lý Nhà nước Về Thi Đua, Khen Thưởng Trong Ngành Y Tế
• Loại tài liệu: Luận văn Thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Khái niệm và tầm quan trọng của Quản lý thi đua khen thưởng ngành y tế

Quản lý thi đua khen thưởng là một công tác quản lý nhà nước quan trọng nhằm động viên, biểu dương và ghi nhận công lao của đội ngũ cán bộ, nhân viên y tế. Thi đua và khen thưởng là hai mặt của một vấn đề thống nhất, tạo động lực quan trọng trong thúc đẩy phong trào lao động sản xuất, học tập và sáng tạo. Trong ngành y tế, công tác này có ý nghĩa đặc biệt do bản chất cao quý của sứ mệnh chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân. Khen thưởng kịp thời giúp khích lệ đội ngũ thầy thuốc hoàn thành tốt hơn nữa trách nhiệm của mình. Việc quản lý hiệu quả về thi đua khen thưởng không chỉ nâng cao chất lượng công tác y tế mà còn xây dựng nên những gương điển hình, tiên tiến trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe.

1.1. Khái niệm thi đua và khen thưởng trong ngành y tế

Thi đua khen thưởng là phạm trù đồng nhất, là sự động viên và biểu dương công lao của những cán bộ, nhân viên y tế có thành tích tốt. Đây là một nội dung không thể thiếu của công tác quản lý nhà nước, giúp tạo ra những gương điển hình tiên tiến "Người tốt, việc tốt" trong hoạt động y tế. Thi đua khen thưởng góp phần nhân rộng những thành tích tốt, những cách làm hiệu quả trong công tác chăm sóc sức khỏe cộng đồng.

1.2. Vai trò của khen thưởng trong động viên đội ngũ y tế

Công tác khen thưởng có vai trò quan trọng trong việc khích lệ và động viên đội ngũ cán bộ, nhân viên y tế hoàn thành nhiệm vụ được giao. Khen thưởng kịp thời giúp nâng cao tinh thần làm việc, tạo mục tiêu phấn đấu cho toàn bộ nhân viên y tế. Điều này đặc biệt cần thiết trong ngành y tế vì người thầy thuốc luôn ý thức được trách nhiệm to lớn với sức khỏe nhân dân.

II. Cơ sở pháp lý và nội dung quản lý nhà nước về thi đua khen thưởng

Quản lý nhà nước về thi đua khen thưởng được xây dựng trên cơ sở các chính sách, văn bản quy phạm pháp luật do các cấp lãnh đạo ban hành. Ngành y tế cần phải chi tiết hóa và hoàn thiện các chính sách này phù hợp với đặc thù của ngành y tế. Nội dung quản lý bao gồm việc xây dựng tiêu chí thi đua, lựa chọn những tập thể và cá nhân xứng đáng nhận khen thưởng, tổ chức thực hiện công tác thi đua, khen thưởng trên thực tế. Các văn bản pháp luật liên quan cần được áp dụng một cách nhất quán, công bằng và minh bạch. Đây là những yếu tố cơ bản để quản lý hiệu quả công tác thi đua khen thưởng trong các cơ sở y tế từ trung ương đến địa phương.

2.1. Các văn bản pháp luật về thi đua khen thưởng

Các văn bản quy phạm pháp luật về thi đua khen thưởng bao gồm Chỉ thị, Nghị định, Thông tư của các cơ quan quản lý nhà nước. Bộ Y tế cần xây dựng và hoàn thiện các chính sách cụ thể phù hợp với đặc thù của ngành. Những văn bản này là cơ sở pháp lý để các cơ sở y tế tổ chức công tác thi đua khen thưởng một cách khoa học, công bằng.

2.2. Tiêu chí lựa chọn đối tượng thi đua khen thưởng

Tiêu chí lựa chọn phải rõ ràng, cụ thể, dựa trên thành tích, công lao thực tế của cán bộ, nhân viên y tế. Phải đảm bảo công bằng, minh bạch trong quá trình lựa chọn. Các tiêu chí cần thể hiện được bản chất của công tác y tế như chất lượng điều trị, tinh thần phục vụ nhân dân, tuân thủ đạo đức y khoa.

III. Thực trạng quản lý thi đua khen thưởng trong ngành y tế hiện nay

Thực trạng hiện tại cho thấy công tác quản lý thi đua khen thưởng ở ngành y tế còn nhiều hạn chế. Tuy nhiên, các cấp lãnh đạo ngành y tế đã quan tâm hơn đến công tác này và gắn liền với thực hiện nhiệm vụ chính trị. Nhìn chung, tổ chức thực hiện công tác thi đua khen thưởng trên thực tế vẫn còn chưa đạt kỳ vọng trong nhiều cơ sở y tế. Các vấn đề như thiếu sự nhất quán trong áp dụng tiêu chí, hạn chế trong công tác thanh tra kiểm tra, xử lý vi phạm vẫn tồn tại. Đặc biệt, công tác xây dựng chính sách cần được hoàn thiện hơn nữa để phù hợp với tình hình thực tế của từng địa phương, từng cơ sở y tế.

3.1. Những thành tựu trong công tác thi đua khen thưởng

Ngành y tế đã xuất hiện nhiều đơn vị, tập thể và cá nhân đạt thành tích cao trong công tác chăm sóc sức khỏe. Công tác khen thưởng kịp thời đã góp phần động viên và khích lệ đội ngũ nhân viên y tế. Các phong trào thi đua yêu nước trong ngành y tế đã tạo ra những gương điển hình tiên tiến mà toàn xã hội cần học tập.

3.2. Những hạn chế và tồn tại cần khắc phục

Công tác quản lý về thi đua khen thưởng vẫn còn chưa đạt hiệu quả cao do thiếu sự nhất quán, công bằng. Công tác thanh tra, kiểm tra xử lý vi phạm còn hạn chế. Nhiều cơ sở y tế chưa có chính sách thi đua khen thưởng cụ thể, phù hợp với tình hình thực tế địa phương.

IV. Giải pháp tăng cường quản lý thi đua khen thưởng ngành y tế

Để tăng cường quản lý hiệu quả công tác thi đua khen thưởng, cần phải thực hiện những giải pháp toàn diện. Thứ nhất, hoàn thiện và chi tiết hóa các chính sách quy phạm pháp luật liên quan đến thi đua khen thưởng phù hợp với đặc thù ngành y tế. Thứ hai, tổ chức thực hiện công tác thi đua khen thưởng một cách khoa học, công bằng, minh bạch tại tất cả các cấp. Thứ ba, tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm trong quản lý nhà nước về thi đua khen thưởng. Thứ tư, nâng cao nhận thức của cán bộ lãnh đạo về tầm quan trọng của công tác này. Những giải pháp này sẽ giúp quản lý hiệu quả công tác thi đua khen thưởng, động viên đội ngũ y tế hoàn thành tốt hơn nữa sứ mệnh bảo vệ sức khỏe nhân dân.

4.1. Hoàn thiện cơ sở pháp lý và chính sách thi đua khen thưởng

Cần xây dựng và hoàn thiện các chính sách cụ thể, chi tiết về thi đua khen thưởng trong ngành y tế. Các văn bản quy phạm pháp luật phải rõ ràng, khoa học, dễ thực hiện. Bộ Y tế cần ban hành những hướng dẫn cụ thể giúp các cơ sở y tế địa phương áp dụng một cách nhất quán, công bằng.

4.2. Nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện và thanh tra kiểm tra

Tổ chức thực hiện công tác thi đua khen thưởng phải khoa học, công bằng, minh bạch. Cần tăng cường thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm trong quá trình thực hiện. Đội ngũ cán bộ quản lý cần được đào tạo nâng cao kỹ năng, kiến thức về quản lý công tác này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ THI ĐUA, KHEN THƯỞNG 1. Thi đua, khen thưởng và sự cần thiết phải quản lý nhà nước về thi đua, khen thưởng 1. Khái niệm, vai trò, tác dụng của thi đua, khen thưởng 1. Khái niệm thi đua và vai trò, tác dụng của thi đua Nghiên cứu về những vấn đề lý luận, có ý kiến cho rằng thi đua chính là cạnh tranh, có ý kiến lại khẳng định thi đua không hoàn toàn là cạnh tranh.

Cạnh tranh bao hàm cả ý nghĩa tích cực và tiêu cực, trong đó thi đua chính là kết quả tích cực phát sinh trong quá trình lao động sản xuất của loài người. Khi nghiên cứu về thi đua, C.Mác cho rằng mặc dù gây nhiều hậu quả tiêu cực, song cạnh tranh là một động lực phát triển trong chế độ tư bản chủ nghĩa. Bởi “đối với lao động, cạnh tranh có ý nghĩa trọng yếu như phân công vậy. Nó cần thiết cho việc thiết lập sự bình đẳng”.

Đồng quan điểm với C. Ăng-ghen chỉ rõ gốc rễ của cạnh tranh là chế độ tư hữu, điều đó cũng có nghĩa là trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, hãy còn thành phần kinh tế tư bản chủ nghĩa, thì cạnh tranh vẫn tồn tại cùng với sự xuất hiện thi đua. Cạnh tranh có nhiều tiêu cực, nhưng cũng không thể thủ tiêu cạnh tranh bằng mệnh lệnh. Trong khi cạnh tranh còn tồn tại, cần phải xây dựng chế độ mới với động lực thúc đẩy mới - đó là thi đua.

Trong chế độ xã hội chủ nghĩa, thi đua tất yếu ra đời, dần dần thay thế cạnh tranh.Mác đánh giá cao vai trò của sự hiệp tác trong lao động, bởi nó tạo ra sức mạnh tập thể lớn hơn sức mạnh của từng lao động cá nhân cộng lại. Thi đua được nảy nở trong quá trình hợp tác lao động, trong hoạt động chung và có kế hoạch của nền sản xuất hiện đại. Sự tiếp xúc xã hội đã tạo ra thi đua 6 và làm tăng năng suất lao động của người công nhân. Những quan điểm cơ bản của C.

Ăng-ghen về cạnh tranh và thi đua đã đặt nền tảng tư tưởng về tổ chức thi đua trong xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và trong chế độ xã hội chủ nghĩa tương lai.Mác là người đầu tiên nghiên cứu một cách khoa học về bản chất và nội dung của thi đua. Trên cơ sở những quan điểm nền tảng của C.Ăng ghen về thi đua, Lê nin đã nghiên cứu và đưa ra những quan điểm, tư tưởng cơ bản về thi đua xã hội chủ nghĩa, đó là phong trào tự nguyện, góp sức giải quyết khó khăn, xây dựng xã hội mới của quần chúng lao động được giải phóng khỏi ách áp bức bóc lột. Lê nin đã chỉ ra rằng thi đua có tính tự phát trong quá trình hiệp tác lao động có “sự tiếp xúc xã hội” của con người sẽ thay đổi về chất trong chế độ xã hội chủ nghĩa. Thi đua và cạnh tranh là động lực phát triển kinh tế, song, thi đua hơn hẳn cạnh tranh ở tính nhân đạo vì sự phát triển toàn diện của xã hội và con người.

Vận dụng sáng tạo những quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lê nin, chủ tịch Hồ Chí Minh đã nâng quan niệm về thi đua lên tầm tư tưởng, đường lối chính trị và phương pháp cách mạng. Người coi tổ chức thi đua yêu nước là cách tốt nhất để khơi dậy lòng yêu nước tiềm tàng trong mỗi người dân Việt Nam, biến nó thành sức mạnh, thành động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội cũng như trong bảo vệ Tổ quốc. Thi đua là cùng nhau đem hết tài năng, sức lực nhằm thúc đẩy lẫn nhau, đạt thành tích tốt nhất trong chiến đấu, sản xuất, công tác, học tập. Công việc hàng ngày chính là nền tảng của thi đua, thi đua cũng là một cách yêu nước thiết thực và tích cực.

Do đó, thi đua chính là một hiện tượng khách quan, là quy luật phát triển tất yếu trong quá trình hợp tác lao động của con người. Và ở đâu có sự hợp tác lao động thì ở đó nảy sinh thi đua. 7 Dưới chế độ xã hội chủ nghĩa Việt Nam thi đua bao giờ cũng gắn với yêu nước. Bởi thi đua là phong trào của tập thể những người lao động là công nhân, nông dân và trí thức.

Họ thi đua lao động sản xuất và tuân theo nguyên tắc là đoàn kết, hợp tác cùng phát triển, phổ biến sáng kiến, kinh nghiệm; Người tiền tiến thân ái giúp đỡ người chậm tiến để đạt tới sự tiến bộ chung. Hoàn toàn không giống với bí mật thương nghiệp trong cạnh tranh. Thi đua xã hội chủ nghĩa chẳng những nhằm mục tiêu kinh tế mà còn nhằm xây dựng con người mới, rèn luyện nhân cách cao đẹp cho người lao động. Thi đua là hoạt động có tổ chức với sự tham gia tự nguyện của cá nhân, tập thể nhằm phấn đấu đạt được thành tích tốt nhất trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Theo chủ tịch Hồ Chí Minh: “Thi đua là một cách rất tốt, rất thiết thực để làm cho mọi người tiến bộ. Thi đua giúp cho đoàn kết chặt chẽ thêm và đoàn kết chặt chẽ để thi đua mãi”. Trong thời kỳ đổi mới và cơ chế thị trường hiện nay, tại khoản 1 điều 3 Luật Thi đua, khen thưởng 2003 quy định: “Thi đua là hoạt động có tổ chức với sự tham gia tự nguyện của các cá nhân, tập thể nhằm phấn đấu đạt được thành tích tốt nhất trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”. Khái niệm, vai trò và tác dụng của khen thưởng Trong lịch sử, khen thưởng đã ra đời và tồn tại khá lâu gắn liền với việc thưởng phạt của nhà nước.

Thời phong kiến việc khen thưởng được đề cập rất đa dạng. Có nhiều hình thức khen thưởng được triều đình phong kiến áp dụng như: “Khen thưởng người có công trong chiến trận; Khen thưởng người có công trong việc đi sứ; Khen thưởng người phò tá có công lao tài đức; Khen thưởng người tiến cử, người hiền tài; Khen thưởng người có lời tâu đúng; Khen thưởng người cấp dưới giữ đúng phép công, không vị nể người quyền quý cấp trên; Khen thưởng người có công làm thủy lợi; Khen thưởng người có tài văn chương; Khen thưởng người cao tuổi. Khen thưởng 8 trong thời kỳ phong kiến được các nhà nước áp dụng ghi nhận công trạng của những cá nhân có đóng góp cho triều đình, cho đất nước. Do đó, việc khen thưởng các công trạng chính là đề cao tinh thần yêu nước sâu sắc của dân tộc ta.

Khen thưởng thời phong kiến còn được coi như thước đo sự phát triển của nhà nước. Theo Nguyễn Trãi: “Một Nhà nước mà thưởng phạt nghiêm minh, kịp thời là nhà nước vững mạnh. Nhà nước nào phạt nhiều hơn thưởng là nhà nước đang suy tàn. Nhà nước nào thưởng nhiều hơn phạt là nhà nước phồn vinh” [33, tr.

Đến thời kỳ đất nước giành được độc lập xây dựng chính quyền, ngày 26/1/1946, với tư cách là Chủ tịch Chính phủ lâm thời nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã công bố một Quốc lệnh quy định 10 điểm thưởng và 10 điểm phạt để cho “quân dân biết rõ những tội nên tránh, những việc nên làm”. Điều này chứng tỏ Bác hết sức quan tâm đến khen thưởng và trên hết Bác đã nhận định được tầm quan trọng của khen thưởng trong công cuộc dựng nước và giữ nước. Chủ tịch Hồ Chí Minh còn ban hành chỉ thị “Có công thì thưởng, có lỗi thì phạt, khen thưởng phải có tác dụng giáo dục, động viên, nêu gương.381], do đó khen thưởng còn là một chính sách của nhà nước để ghi công, tôn vinh các cá nhân, tập thể có thành tích trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Theo đó, khen là sự nhận xét đánh giá tốt về một con người nào đó; tổ chức nào đó, về cái gì, việc gì đó với ý nghĩa tích cực, hài lòng.

Còn thưởng là tặng cho bằng hiện vật hoặc tiền. Khen thưởng là hình thức ghi nhận công lao, thành tích của Nhà nước bằng quyết định của cơ quan có thẩm quyền do luật định. Như vậy, khen thưởng là một vấn đề thuộc phạm trù khoa học xã hội. Khen thưởng và trừng phạt được hình thành phát sinh và tồn tại trong quá trình phát triển của con người là vấn đề thuộc tâm lý xã hội, sinh hoạt tinh 9 thần của con người, do đó khen thưởng phải thể hiện quan điểm quần chúng, phải có trách nhiệm cao trong quá trình phát hiện xét khen thưởng.

Khen thưởng tồn tại cùng với sự tồn tại của Nhà nước. Còn Nhà nước là còn khen thưởng, nó vừa có ý nghĩa động viên về tinh thần và khích lệ bằng vật chất. Giai đoạn hiện nay, khen thưởng còn nguyên ý nghĩa và giá trị của nó, đó là một trong những công cụ quản lý của nhà nước. Nhà nước muốn thực hiện công tác quản lý trong bất kỳ một lĩnh vực nào không thể thiếu khen thưởng.

Khen thưởng chính là hiện thực hóa chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của nhà nước, thực hiện nhiệm vụ chính trị của địa phương, cơ quan, đơn vị; là biện pháp cơ bản để đánh giá kết quả công việc, đánh giá thành tích. Có thể hiểu khen thưởng là quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền đánh giá thành tích xuất sắc trong công việc của cá nhân, tổ chức dưới hình thức nhất định (tinh thần, vật chất…) phù hợp các yêu cầu của một bối cảnh, giai đoạn lịch sử cụ thể. Theo khoản 2 điều 3 Luật Thi đua, khen thưởng năm 2003 quy định: “Khen thưởng là việc nghi nhận, biểu dương, tôn vinh công trạng và khuyến khích bằng lợi ích vật chất đối với cá nhân, tập thể có thành tích trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”. Mối quan hệ giữa thi đua và khen thưởng Thi đua và khen thưởng là hai hoạt động có quan hệ khăng khít và tác động qua lại với nhau, có thi đua sẽ có khen thưởng và ngược lại khen thưởng sẽ khuyến khích được phong trào thi đua phát triển.

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhấn mạnh thi đua phải gắn với khen thưởng một cách đích đáng; Khen thưởng phải có tác dụng động viên, giáo dục nêu gương; Bác khái quát bản chất của mối quan hệ giữa thi đua và khen thưởng là: “Thi đua là gieo trồng, Khen thưởng là thu hoạch” [37, tr. Theo Bác, thi đua là hành động tự 10 nguyện, tự giác, là cả quá trình phấn đấu, học tập và lao động, cống hiến công sức của mình cho công cuộc xây dựng và bảo vệ tổ quốc.