Luận văn Thạc sĩ: Quản lý nhà nước về an sinh xã hội tại quận Ngũ Hành Sơn

Luận văn thạc sĩ phân tích thực trạng quản lý nhà nước về an sinh xã hội tại quận Ngũ Hành Sơn. Đề xuất phương hướng, giải pháp nâng cao hiệu quả.

• Tác giả: Trần Thị Ngọc Lan
• Người hướng dẫn: TS. Trần Minh Đức
• Trường học: Học viện Khoa học xã hội
• Chuyên ngành: Luật Hiến pháp và Luật Hành chính
• Đề tài: Quản lý nhà nước về an sinh xã hội từ thực tiễn quận Ngũ Hành Sơn
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Khái niệm và tầm quan trọng của quản lý nhà nước về an sinh xã hội

An sinh xã hội (ASXH) là một trong những quyền cơ bản của con người được Liên hợp quốc ghi nhận từ năm 1948. Theo định nghĩa của Tổ chức Lao động quốc tế, ASXH là sự bảo vệ mà xã hội cung cấp cho các thành viên thông qua các biện pháp công cộng, nhằm chống lại những khó khăn về kinh tế-xã hội. Quản lý nhà nước về ASXH đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì ổn định xã hội, giảm bất bình đẳng và thúc đẩy phát triển bền vững. Ở Việt Nam, công tác quản lý ASXH luôn được nhà nước coi trọng để bảo vệ quyền lợi của các công dân, đặc biệt là những nhóm dễ bị tổn thương.

1.1. Định nghĩa an sinh xã hội

An sinh xã hội bao gồm các chính sách, chương trình và biện pháp nhằm bảo vệ người dân khỏi những rủi ro sinh hoạt như ốm đau, thất nghiệp, tai nạn lao động, tuổi già. Đây là cơ chế bảo vệ xã hội cơ bản, giúp đảm bảo mức sống tối thiểu cho toàn bộ thành viên xã hội, từ đó góp phần xây dựng một xã hội công bằng và ổn định.

1.2. Vai trò của quản lý nhà nước trong ASXH

Quản lý nhà nước về ASXH có trách nhiệm xây dựng chính sách, luật pháp và thể chế để bảo vệ quyền lợi công dân. Nhà nước cần điều phối các nguồn lực, lập kế hoạch phân phối bảo trợ xã hội và giám sát việc thực hiện các chương trình trợ cấp xã hội, bảo hiểm xã hội để đạt hiệu quả tối đa.

II. Thực trạng quản lý nhà nước về an sinh xã hội tại quận Ngũ Hành Sơn

Quận Ngũ Hành Sơn tại thành phố Đà Nẵng là một đơn vị hành chính có đặc điểm kinh tế-xã hội đa dạng. Thực trạng ASXH tại địa phương này cho thấy những nỗ lực đáng ghi nhận trong việc thực hiện các chính sách bảo vệ xã hội. Tuy nhiên, vẫn tồn tại nhiều thách thức trong quản lý nhà nước về ASXH như việc tiếp cận dịch vụ bảo vệ xã hội còn hạn chế ở một số khu vực, tỷ lệ tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc chưa đạt mục tiêu, và khó khăn trong việc triển khai chương trình mục tiêu giảm nghèo. Những vấn đề này đòi hỏi sự điều chỉnh và nâng cao hiệu quả quản lý.

2.1. Tình hình tham gia bảo hiểm xã hội

Từ năm 2012 đến 2015, tình hình tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH) tại quận Ngũ Hành Sơn cho thấy xu hướng tăng dần. Tuy nhiên, tỷ lệ tham gia BHXH vẫn chưa đạt mục tiêu đề ra, đặc biệt trong lĩnh vực bảo hiểm y tế và các hình thức bảo hiểm tự nguyện. Điều này phản ánh việc nâng cao nhận thức và quản lý bảo hiểm xã hội còn cần cải thiện.

2.2. Tình hình bảo trợ xã hội và ưu đãi xã hội

Bảo trợ xã hội tại quận Ngũ Hành Sơn được triển khai cho các nhóm đối tượng: trẻ em mồ côi, người tàn tật, người cao tuổi. Chính sách ưu đãi người có công được thực hiện theo quy định, nhưng phạm vi và mức độ bao phủ còn hạn chế. Công tác quản lý nhà nước cần cải thiện tính minh bạch và hiệu quả trong phân phối các trợ cấp này.

III. Những ưu điểm và hạn chế trong quản lý ASXH tại Ngũ Hành Sơn

Quản lý nhà nước về ASXH tại quận Ngũ Hành Sơn đã thể hiện những ưu điểm nhất định. Trước hết, khung pháp lý được hoàn thiện dần dần với các chính sách tương đối rõ ràng. Công tác phối hợp giữa các cơ quan có liên quan trong việc triển khai chương trình giảm nghèo và bảo trợ xã hội đã đạt được kết quả. Tuy nhiên, tồn tại những hạn chế như: thiếu kinh phí để mở rộng phạm vi bảo vệ xã hội, năng lực cán bộ thực hiện quản lý ASXH còn cần nâng cao, hệ thống thông tin chưa đầy đủ để phục vụ công tác giám sát và đánh giá. Bên cạnh đó, việc thực hiện các giải pháp quản lý nhà nước gặp khó khăn do tính chất phức tạp của các vấn đề xã hội.

3.1. Những ưu điểm

Các ưu điểm bao gồm: cơ chế quản lý nhà nước được thiết lập rõ ràng, đội ngũ cán bộ có sự cam kết trong công tác ASXH, các chương trình trợ cấp xã hội được triển khai có hệ thống. Ngoài ra, Chương trình mục tiêu giảm nghèo đã mang lại kết quả tích cực, giúp cải thiện tình hình kinh tế của những hộ gia đình khó khăn tại địa phương.

3.2. Những hạn chế và bất cập

Hạn chế chính là thiếu nguồn lực tài chính để mở rộng chương trình bảo vệ xã hội. Ngoài ra, hiệu quả quản lý ASXH bị ảnh hưởng bởi thiếu cơ chế đánh giá hiệu quả. Công tác cập nhật thông tin về an sinh xã hội chưa đầy đủ, dẫn đến khó khăn trong việc xác định đối tượng hưởng chính sách và phân bổ trợ cấp xã hội công bằng.

IV. Phương hướng và giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý ASXH

Để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về ASXH tại quận Ngũ Hành Sơn, cần áp dụng một số phương hướng chiến lược và giải pháp thực tiễn. Thứ nhất, cần hoàn thiện khung pháp lý và các quy định về quản lý ASXH phù hợp với điều kiện địa phương. Thứ hai, tăng cường đầu tư tài chính cho các chương trình bảo trợ xã hội và mở rộng phạm vi bảo vệ. Thứ ba, nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ thông qua đào tạo chuyên môn về quản lý an sinh xã hội. Thứ tư, xây dựng hệ thống thông tin hiện đại để theo dõi, giám sát và đánh giá hiệu quả các chương trình ASXH. Cuối cùng, tăng cường sự tham gia của cộng đồng và các tổ chức xã hội dân sự trong việc thực hiện quản lý nhà nước về ASXH.

4.1. Hoàn thiện khung pháp lý và chính sách

Cần sửa đổi, bổ sung các chính sách ASXH để phù hợp với thực tế socio-kinh tế tại quận Ngũ Hành Sơn. Quản lý nhà nước phải rà soát và cập nhật các qui định về trợ cấp xã hội, chính sách ưu đãi xã hội và mức độ bảo vệ. Đồng thời, cần thiết lập cơ chế giám sát ASXH để đảm bảo công bằng và minh bạch.

4.2. Tăng cường nguồn lực và nâng cao năng lực

Cần tăng bổ sung kinh phí cho chương trình mục tiêu giảm nghèo và bảo trợ xã hội. Đầu tư vào đào tạo cán bộ quản lý ASXH để họ hiểu rõ về quản lý nhà nước hiện đại. Xây dựng hệ thống dữ liệu thông tin ASXH để hỗ trợ quyết định chính sách và quản lý hiệu quả các chương trình xã hội.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ AN SINH XÃ HỘI 1. Khái niệm, đặc điểm và vai trò quản lý nhà nước về an sinh xã hội 1. Khái niệm, đặc điểm quản lý nhà nước về an sinh xã hội An sinh xã hội là gì? Trong thực tiễn, do sự đa dạng về nội dung, phương thức và góc độ tiếp cận nên hiện nay có rất nhiều quan điểm khác nhau về ASXH. - Theo quan niệm của Tổ chức Lao động quốc tế (ILO): ASXH là hình thức bảo vệ mà xã hội cung cấp cho các thành viên của mình thông qua một số biện pháp được áp dụng rộng rãi để đương đầu với những khó khăn, các Luận văn thạc sĩ Luật Học cú sốc về kinh tế và xã hội làm mất hoặc suy giảm nghiêm trọng thu nhập do ốm đau, thai sản, thương tật do lao động, mất sức lao động hoặc tử vong, cung cấp chăm sóc y tế và trợ cấp cho các gia đình nạn nhân có trẻ em [10, tr.TS Nguyễn Hải Hữu thì ASXH là một hệ thống các cơ chế, chính sách, biện pháp của Nhà nước và xã hội nhằm trợ giúp mọi thành viên trong xã hội đối phó với các rủi ro, các cú sốc về kinh tế - xã hội làm cho họ có nguy cơ suy giảm, mất nguồn thu nhập do ốm đau, thai sản, tai nạn, bệnh nghề nghiệp, già cả không còn sức lao động hoặc vì những nguyên nhân khác quan rơi vào hoàn cảnh nghèo khổ và cung cấp các dịch vụ sức khoẻ cho cộng đồng, thông qua hệ thống mạng lưới về bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và trợ giúp xã hội [10, tr.TS Mai Ngọc Cường lại cho rằng, để thấy hết được bản chất, chúng ta phải tiếp cận ASXH theo cả nghĩa rộng và nghĩa hẹp của khái niệm này.

7 + Theo nghĩa rộng: ASXH là sự đảm bảo thực hiện các quyền để con người được an bình, đảm bảo an ninh, an toàn trong xã hội [11, tr. + Theo nghĩa hẹp: ASXH là sự đảm bảo thu nhập và một số điều kiện thiết yếu khác cho cá nhân, gia đình và cộng đồng khi họ bị giảm hoặc mất thu nhập do họ bị giảm hoặc mất khả năng lao động hoặc mất việc làm; cho những người già cô đơn, trẻ em mồ côi, người tàn tật, những người yếu thế, người bị thiên tai địch họa [11, tr. - Chiến lược ASXH giai đoạn 2011 – 2020 ghi nhận: An sinh xã hội là sự bảo đảm mà xã hội cung cấp cho mọi thành viên trong xã hội thông qua việc thực thi hệ thống các cơ chế, chính sách và biện pháp can thiệp trước các nguy cơ, rủi ro có thể dẫn đến suy giảm hoặc mất đi nguồn sinh kế [4]. Trên cơ sở phân tích các quan điểm về ASXH đã có, tôi cho rằng: An sinh xã hội là những can thiệp của Nhà nước và xã hội bằng các biện pháp kinh tế để hạn chế, phòng ngừa và khắc phục rủi ro cho các thành viên trong Luận văn thạc sĩ Luật Học cộng đồng do bị mất hoặc giảm thu nhập bởi các nguyên nhân ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, thất nghiệp, thương tật, tuổi già và chết; đồng thời, bảo đảm chăm sóc y tế và trợ cấp cho các gia đình đông con.

An sinh xã hội có những đặc trưng sau: Thứ nhất, đối tượng của ASXH bao gồm các nhóm đối tượng: Người lao động và gia đình họ; Người có công với cách mạng, người đóng góp công sức cho tổ quốc; Người già cô đơn, trẻ mồ côi không nơi nương tựa, người tàn tật, người nghèo khó, túng thiếu; Người gặp thiên tai hoả hoạn, địch hoậ hoặc các rủi ro khác. Thứ hai, ASXH nhằm bù đắp một phần thu nhập cho cho những người bị mất hoặc bị giảm khả năng lao động. Thứ ba, ASXH là sự trợ giúp vừa mang tính kinh tế, vừa mang tính xã hội. Sự thụ hưởng của các bên được đảm bảo thực hiện trên cơ sở sự đóng góp nhưng cũng tính đến yếu tố cộng đồng, yếu tố nhân đạo.

8 Thứ tư, nguồn quỹ của ASXH rất đa dạng có thể do sự hỗ trợ từ ngân sách của nhà nước, của người lao động, người sử dụng lao động, có thể do sự hỗ trợ quyên góp của cá nhân, tổ chức trong và ngoài nước. Thứ năm, về bản chất, ASXH là sự san sẻ trách nhiệm của mọi người đối với những người gặp rủi ro, khó khăn hoặc những yếu tố khác mà bị giảm hoặc mất thu nhập do bị giảm hoặc mất khả năng lao động. Khái niệm quản lý nhà nước về an sinh xã hội Để nghiên cứu khái niệm quản lý nhà nước về an sinh xã hội, trước hết cần làm rõ khái niệm quản lý nhà nước. Quản lý nhà nước là sự tác động có tổ chức và điều chỉnh bằng quyền lực Nhà nước đối với các quá trình xã hội và hành vi hoạt động của con người để duy trì và phát triển các mối quan hệ xã hội và trật tự pháp luật nhằm thực hiện những chức năng và nhiệm vụ của Nhà nước trong công cuộc xây dựng Chủ nghĩa xã hội và bảo vệ tổ quốc xã hội chủ nghĩa.

Luận văn Như vậy, quản lý nhà thạc nước là hoạtsĩ Luật động mang tínhHọc chất quyền lực nhà nước, được sử dụng quyền lực nhà nước để điều chỉnh các quan hệ xã hội. Quản lý nhà nước được xem là một hoạt động chức năng của nhà nước trong quản lý xã hội và có thể xem là hoạt động chức năng đặc biệt.uản lý nhà nước được hiểu theo hai nghĩa. Theo nghĩa rộng: quản lý nhà nước là toàn bộ hoạt động của bộ máy nhà nước, từ hoạt động lập pháp, hoạt động hành pháp, đến hoạt động tư pháp. Theo nghĩa hẹp: quản lý nhà nước chỉ bao gồm hoạt động hành pháp.

Quản lý nhà nước được đề cập trong đề tài này là khái niệm quản lý nhà nước theo nghĩa rộng; quản lý nhà nước bao gồm toàn bộ các hoạt động từ ban hành các văn bản luật, các văn bản mang tính luật đến việc chỉ đạo trực tiếp hoạt động của đối tượng bị quản lý và vấn đề tư pháp đối với đối tượng quản lý cần thiết của Nhà nước. Hoạt động quản lý nhà nước chủ yếu và trước hết được thực hiện bởi tất cả các cơ quan nhà nước, song có thể các tổ chức 9 chính trị - xã hội, đoàn thể quần chúng và nhân dân trực tiếp thực hiện nếu được nhà nước uỷ quyền, trao quyền thực hiện chức năng của nhà nước theo quy định của pháp luật. Từ những nghiên cứu nêu trên về ASXH và khái niệm về quản lý nhà nước, ta có thể hiểu: Quản lý nhà nước về an sinh xã hội là quá trình tác động có tổ chức và bằng các cơ chế, chính sách, các giải pháp của Nhà nước, thể hiện quyền lực của Nhà nước nhằm hạn chế, phòng ngừa và khắc phục rủi ro cho các thành viên trong cộng đồng do bị mất hoặc giảm thu nhập bởi các nguyên nhân ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, thất nghiệp, thương tật, tuổi già và chết; đồng thời, bảo đảm chăm sóc y tế và trợ cấp cho các gia đình chính sách có công cách mạng. QLNN về ASXH có những đặc điểm sau: Thứ nhất, QLNN về ASXH chính là sự an toàn.

Vấn đề của ASXH liên quan trực tiếp đến quyền lợi và sự phát triển của Luận văn thạc sĩ Luật Học con người. Con người chính là mục tiêu trung tâm và yêu cầu của phát triền bền vững. Chính sách ASXH của một quốc gia phản ánh quan điểm, mục tiêu, nội dung và biện pháp giải quyết vấn đề xã hội của giai cấp thống trị. Việc đảm bảo ASXH luôn được các nhà nước coi là một nhiệm vụ trọng tâm để tạo sự ổn định của xã hội.

Chính vì thế, các quốc gia luôn đặt "chính sách ASXH được đặt ngang tầm với chính sách kinh tế và phù hợp với khả năng của nền kinh tế". Thứ hai, QLNN về ASXH góp phần thực hiện mục tiêu tái phân phối của cải xã hội, giảm bớt sự phân hoá giàu nghèo và phân tầng xã hội. Việc QLNN về ASXH nhằm tạo ra sự ổn định xã hội, đảm bảo công bằng và phát triển bền vững. Bên cạnh đó, thực hiện tốt công tác QLNN về ASXH còn góp phần nâng cao năng suất lao động, hỗ trợ chuyển đổi cơ cấu lao động nói riêng và toàn bộ quá trình phát triển kinh tế nói chung.

Nhà nước thực hiện quản lý về ASXH nhằm điều chỉnh các quan hệ xã 10 hội theo các mục tiêu và phương hướng đã định sẵn, làm cho xã hội ổn định và trật tự, tạo tiền đề để nhà nước thực hiện các nhiệm vụ và chức năng khác tốt hơn. Chính vì vậy, hiện nay các nhà nước luôn quan tâm và giữ vai trò quản lý thống nhất trong việc thực hiện chính sách ASXH. Thứ ba, QLNN về ASXH thể hiện sự ghi nhận quyền cơ bản của con người, là công cụ để xây dựng một xã hội hài hòa, công bằng và không có sự loại trừ. Quyền hưởng ASXH không phải là đặc quyền cá nhân mà là quyền cơ bản của mỗi cá nhân sống trong cộng đồng.

Theo Luật quốc tế thì quyền hưởng ASXH là một quyền con người, được quy định trong Điều 22 của Tuyên ngôn Thế giới về Nhân quyền ngày 10/12/1948: "Với tư cách là một thành viên của xã hội, mọi người đều có quyền được hưởng bảo đảm xã hội. Quyền đó đặt cơ sở trên sự thoả mãn các quyền kinh tế, xã hội và văn hoá cần cho nhân cách và tự do phát triển con người" [24, tr. Với quy định và Luận văn thạc sĩ Luật Học định hướng như trên, cho nên hầu hết các quốc gia trên thế giới đều ghi nhận quyền hưởng các chế độ ASXH đối với công dân trong các văn bản pháp luật cao nhất. Tuỳ theo mỗi nước, do đặc thù về điều kiện chính trị - kinh tế - xã hội – văn hoá mà mức độ ghi nhận quyền hưởng ASXH cũng không giống nhau.

Mức độ đảm bảo ASXH trở thành một thước đo trình độ công bằng và tiến bộ của mỗi xã hội, mỗi nhà nước. QLNN về ASXH còn thể hiện chủ nghĩa nhân đạo và truyền thống đoàn kết, giúp đỡ, tương thân tương ái lẫn nhau của cộng đồng với những thành viên của mình. Chính sách ASXH dựa trên nguyên tắc cơ bản là sự đoàn kết, chia sẻ và tương trợ cộng đồng giữa các nhóm, các thế hệ người với nhau.