Chương 1, Diễu 4 Luật Di sản chỉ rõ: “Di đích lịch sử~ văn hóa là công. trình xâu dựng, địa điểm và các đi vật, cả vật, bảo vật quốc gia thuộc công trình, địa điểm dé có giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học” [30, r. Trong đó, Đi vật dược hiểu là vật được hưu truyền lại, có giả trị lịch sử, văn hóa, khoa. Cổ vậ¿ được hiểu là hiện vật được lưu truyền lại, có giá trị tiêu biểu về lịch sử, văn hóa, khoa học, có từ 100 nấm tuổi trở lên.
jiáo vật quốc gia được hiểu là hiện vật được lưu truyễn lại, cỏ giá trị đặc biệt quý hiểm tiêu biếu của đất nước về lịch sử, văn hỏa, khoa học. - VỀ di sản thiên nhiền (thẳng cảnh): Theo công ước về Bảo vệ Di sản văn hỏa vả thiển nhiên thể giới của. UNESCO năm 1972, những loại hình được xem là đi sản thiên nhiên (thẳng, cánh) đó lá: Các cấu tạo tự nhiên: Bao gồm các thánh tạo vật lý, sinh học hoặc các nhóm có thành tạo thuộc loại đó má các xét theo quan điểm thẩm mỹ hoặc khoa học là có giả trị nỗi tiếng toàn cầu; Các thành tạo địa chất, dịa văn và các khu vưc được khoanh vùng, chính xác là nơi cư trủ cho các loài động vật và tháo mộc bị đe dọa mà xét theo quan điểm khoa học hoặc bảo tổn là có giả trị nỗi tiếng toàn câu; Các di chỉ tự nhiên hoặc các kỈm vực tự nhiên đã dược khoanh vùng cụ thể mã xét theo quan điểm khoa học, báo tên hoặc vé đẹp thiên nhiền là có giả trị nổi tiếng toàn cau. Luật Di sản cũng chỉ rõ "Danh lơn thẳng cũnh là cảnh quan thiên nhiên hoặc địa điển có sự kết hợp giữa cảnh quan thiên nhiên với công trình kiến trúc có giá trị lịch sử, thẩm mỹ, khoa hạc" [30, tr.13] Từ nhận thức trên, có thể đưa ra khái niệm vẻ di tích, thẳng cảnh như sau: Di tich, thdng cảnh là một không gian vật chất, cảnh quan thiên nhiền cụ 11 thé, khách quan; nó không những là sự kết tình giữa cảnh quan thiên nhiên và những giá trị lao động do can người trong lịch sử sáng tạo ra mà còn chúa đựng nhưững giá trị điền bình về lịch sử, văn hóa, khhaa bọc.
Dé làm rõ khái niệm náy, cần nhắn mạnh một số điểm sau: Trước hết, di tích, thẳng cảnh lả một không gian vật chất, cảnh quan thiên nhiên cụ thể, khách quan như các công trình, địa điểm, cáo dị vật, bảo vật quốc gia thuộc công trình, địa điểm đó vá cảnh quan thiên nhiên có sự kết hợp với các cảng trình kiến trúc hoặc địa điểm phi đân hoạt động của con người nằm trong khu vực cảnh quan thiên nhiên đó. Di tích, thắng cảnh tồn tại ơụ thể trong một không gian và thời gian; có quy mỏ, phân bỏ, kiến trúc khác nhau. Chúng tổn tại khách quan ngoài ý muốn chủ quan của con người; Tĩ tích, thắng cảnh không chỉ kết tinh những giá trị lao động xã hội của con người trong lịch sử sảng tạo ra mả còn kết tỉnh những giá trị điển hình về lịch sử, văn hóa, khoa học. Diéu nay hết sức quan trọng, khẳng định trước hết nó thuộc về sở hữu của người lao động sang tao ra nó, báo tổn nó và chính nó lại là tài sân của quốc gia, của con người vi bản thân nó đã chứa đựng những giá trị điển hình của xã hội, vừa chứa đựng những giá trị vật chất.
vừa chứa dựng những giá trị tình thần Ti tích, thắng cảnh bao gồm những bộ phận câu thành: mồi trường, cảnh quan thiên nhiên, những công trình, địa điểm có liên quan tới ự kiện. lịch sử hoặc nhân vật lịch sử, địa danh lịch sử, danh nhân lịch sứ. vẻ những giả trị vẫn hóa tỉnh thân, bay còn gọi là văn hóa phi vat thể gắn với công trình, địa điểm đó. Ti tích, thắng cảnh được chia thành 3 loại - Di tích quốc gia đặc biệt, - Di tích quốc gia; - Di tích cấp tỉnh.
Trong đó * Di tich quốc gia đặc biệt là các đi tích được địa phương lập hả sơ xếp bàng và liên cơ sở để nghủ của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Thủ tướng Chỉnh phủ quyết dịnh xép hạng di tích quốc gia dặc biệt. * Di tích quốc gia là di tích có giá trị tiêu biểu của quốc gia. Các di tích máy được địa phương lập hồ sơ, trên cơ sở để nghị của Chủ tịch Ủy ban nhan dân tỉnh, Bộ trưởng Bệ Văn hỏa, Thể thao và Du lịch ra quyết định xếp hạng dị tích quốc gia. * Ti Lịch cấp tỉnh là dĩ tích có giá trị tiêu biểu của địa phương.
Dia phương lập hỗ sơ, trên cơ sở để nghị của Giám đốc Sở Văn hóa, Thẻ thao và Du lịch, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh, thánh phố trực thuộc Trung ương xếp hạng dĩ tích cấp tình Về hình thức quản lý, đi tích, thắng cảnh được chia thành 3 loại: - Do Nhà nước trực tiếp quản lý; ~ Do công đồng đân cư (dưới hình thức lập thể) trực tiếp quân lý; - Do cả nhân, gia đình trực tiếp quần lý. * Di tich do Nha mude quan lý: Đó lá di tích quốc gia đặc biệt và đi tính. quốc gia do các Ban quân lý dị tích được Nhà nước thánh lập trực tiếp quân lý. Nhà nước cấp lương, cu phí cho hoat động thường xuyên, các chi phi sửa chữa.
trực tiếp cho Ban quản lý di tích. # Đi tích do công đồng dân cư đình thức tập thé) trực tiếp quân lý: Đó lả các dĩ tích quốc ga, di tích địa phương cấp tỉnh được giao cho tỏ chức nhân. dân trực tiếp quản lý như định làng, các chủa, đèn thờ. 13 * Di tích do cả nhân, gia định trực tiếp quần lý như: Nhà thờ đông họ, nhà ở đân cư trong, các khu phổ cổ, sắc phong, bảo vật của đòng họ Theo diễu kiện khai thác của dị tích thì dị tích được phân thành 2 loại ~ Di tích có khả năng khai thác, - Di tích chưa có khả năng khai thác Trong đó ? Di tích cỏ khả năng khai thác là: Các di tích hấp đẫn khách thầm quan, có giá nị khoa học, có khả năng huy động các nguồn vốn ngoài ngân sach Nha nude do nguồn thu từ di tích, đáp ứng cho hoạt dộng bảo tổn, tôn tạo và phát huy giá trị cúa di tích như di tích kiến trúc nghệ thuật, di tịch gẫn tín ngưỡng, tôn giáo của nhân dan, những đi tích có giả trị toản câu, đi tích nằm ở những khu vực có điều kiện giao thông đi lại thuận lợi, thuộc các tuyển than quan du eh * Di tích chưa có khả năng khai thác là oác đi tích chưa cỏ điều kiện thuận lợi khách quan va hap dan khách than quan, không có nguồn thụ tại dị tích và rất khó huy động các nguồn vẫn ngoài ngần sách Nhà nước cho hoại dộng bão tổn, tôn tạo và khai thác như các di tích cách mạng, di tích khảo cổ học, di tích lưu niệm danh nhân nằm ở những khu vực không có điểu kiện giao thông đi lại thuận lợi, không thuộc các tuyển thăm quan du lịch.
Điều kiện thuận lợi khách quan ở dây là do dặc diểm của từng loại di tích quy định không phụ thuộc vào ý muốn chủ quan của con người.2 Quân lý di tích, thăng cũnh 1. Khái niệm quân lý Khoa học quân lý nghiên cứu các quan hệ quân lý nhằm giải quyết những vấn dễ phức tap về kinh tế - xã hội và quan hệ con người mà bản thân 14 các quan hệ đó cũng rất phức tạp nhằm đạt được mục đích mong muốn. Mác viết: "Tất cá mọi lao động xã hội trực tiếp hay lao động chung nào tiến hành. trên quy mô tương đổi lớn, thì ít nhiều cũng cản đến một sự chỉ đạo để điều hỏa những hoạt động cá nhân và thực hiện những chức năng chung phát sinh từ sự vận động của những khi quan độc lập của nó" [20, tr.
11] Tổ nhắn mạnh vai trò của quản lý C. Mác viết: “Ađột người độc tâu vĩ cằm tự mình điều khiển lội mình, còn một dàn nhạc thì cần phải có nhạc trường” [E0, tr11]. Như vậy, nơi nào có hoạt động thì nơi đó có quân lý, bởi lẽ - Quản lý nhằm tạo sự thống nhát ý chỉ trong lô chúc, bao gồm gác thành viền của tô chức, giữa những người bị quản lý với nhau và giữa những. người bị quản lý và người quán lý.
- Định hướng sự phát triển của tổ chức trên cơ sơ xác định mục tiếu chung. và hướng mọi nỗ lực của các cá nhân, của tế chức vào mục tiêu chung đó. - Tế chức, điền hỏa, phổi hợp và hướng đẫn hoạt động của các cá nhân trong tổ chức, giảm độ bắt định nhằm đạt mục tiêu quản lý. - Taw động lực cho mọi có nhận bong 16 chức bằng cách kích thích, đánh giá khen thưởng những người có ông, uốn nắn những lệch lạc, sai sót của cả nhân trong tổ chức nhằm giảm bớt những thất thoát sai sót trơng, quả trình quản lý, - Tạo môi trường và điều kiện cho sự phát triển cá nhân và tổ chức, dam bảo phát triển Šn định, bên vững và hiệu quả.
Từ đó có thế định nghĩa: “Quản lý là sự tác động có tổ chức, có hướng địch của chủ thể quản ïÿ tới đất tượng quan lý nhằm đạt được mưục thiêu đã để ra” [20, 17. Khái niệm di sản văn hóa Di sẵn vấn hóa là tài sẵn do các thế hệ đi trước để lại, có vai trô vô củng quan trọng trong diễn trình văn hỏa của một dân tộc nói riêng, và hiệu theo nghĩa rộng là của cả nhân loại nỏi chung. Phan mở đâu của Luật Di sản văn hóa của Việt Nam đã viết: “Di sản văn hóa Việt Nam là tài sản quý giá của cộng đẳng các đân tộc Việt Nam và là một bộ phận của ấi sân văn hóa nhân loại, có vai trò to lớn trong sự nghiệp dựng nước và giữ nước của nhân đân ta” [30, tr. Đổ tìm hiểu khái niệm di sẵn văn hỏa trước hết cần phải tim hiểu thế náo là văn hóa.
Đa số học giả hiện nay cho rằng, Văn hóa là tổng thể những giá trị vật chất và tình thân do con người sáng tạo ra trong quả trình lịch sử. Thêng nhất với quan điểm trên, có thể hiểu di sản văn hóa cũng chính là những sản phẩm sáng tạo của con người. Tuy nhiên, không phải bất cử sắn phẩm nảo do cơn người sáng tạo ra ong qua trình phải triển của mình cững. được xen là dĩ sẵn văn hóa.