Quản lý hoạt động dạy học Tiếng Anh THCS Hữu Lũng - Luận văn Thạc sĩ

Luận văn quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh tại THCS Hữu Lũng, Lạng Sơn. Phân tích thực trạng và đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng.

• Tác giả: Bạch Viết Năm
• Người hướng dẫn: Ts. Đặng Văn Cúc
• Trường học: Trường Đại học Giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản Lý Giáo Dục
• Đề tài: Quản Lý Hoạt Động Dạy Học Tiếng Anh Ở Các Trường Trung Học Cơ Sở Huyện Hữu Lũng, Lạng Sơn
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
• 1.1. Tổng quan các vấn đề nghiên cứu
• 1.2. Các khái niệm cơ bản của vấn đề nghiên cúu
• 1.2.1. Quản lý, chức năng quản lý
• 1.2.2. Quản lý giáo dục, Quản lý nhà trường
• 1.2.3. Hoạt động dạy học, quản lý hoạt động dạy học
• 1.3. Đặc trưng của hoạt động dạy học ngoại ngữ, dạy học Tiếng Anh
• 1.3.1. Bản chất của ngôn ngữ và dạy học ngoại ngữ
• 1.3.2. Quan hệ giữa ngôn ngữ và lời nói
• 1.3.3. Nội dung dạy học ngoại ngữ
• 1.3.4. Phương pháp dạy học ngoại ngữ
• 1.4. Hoạt động dạy học và quản lý hoạt động dạy học Tiếng Anh ở các trường THCS
• 1.4.1. Vị trí, vai trò của môn tiếng Anh trong các trường THCS
• 1.4.2. Hoạt động dạy học Tiếng Anh ở các trường THCS
• 1.4.3. Quản lý hoạt động dạy học Tiếng Anh ở các trường THCS
• 1.5. Một số yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở các trường THCS huyện Hữu Lũng, Lạng Sơn
• 1.6. Chuẩn kiến thức kỹ năng
• 1.6.1. Chuẩn kiến thức, kỹ năng môn học tiếng Anh
• 1.6.2. Về đội ngũ giáo viên
• 1.6.3. Về học sinh
• 1.7. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH Ở CÁC TRƯỜNG THCS HUYỆN HỮU LŨNG
• 2.1. Khái quát về tình hình chung huyện Hữu Lũng, các Trường THCS huyện Hữu Lũng, Lạng Sơn
• 2.1.1. Đặc điểm chung của huyện Hữu Lũng
• 2.1.2. Vài nét về giáo dục huyện Hữu Lũng
• 2.2. Thực trạng hoạt động dạy học môn tiếng Anh ở các trường THCS huyện Hữu Lũng, Lạng Sơn
• 2.2.1. Đội ngũ giáo viên môn tiếng Anh
• 2.2.2. Chất lượng của giáo viên môn Tiếng Anh
• 2.2.3. Thực trạng hoạt động dạy học môn Tiếng Anh của giáo viên
• 2.3. Thực trạng hoạt động học tập môn tiếng Anh của học sinh
• 2.3.1. Đặc điểm học sinh
• 2.3.2. Thực trạng về học tập môn tiếng Anh của HS
• 2.3.3. Chất lượng học tập môn tiếng Anh của học sinh
• 2.4. Thực trạng cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học môn Tiếng Anh
• 2.5. Thực trạng về QL hoạt động dạy học Tiếng Anh ở các trường THCS huyện Hữu Lũng, Lạng Sơn
• 2.5.1. Thực trạng QL hoạt động giảng dạy môn Tiếng Anh của GV
• 2.5.2. Thực trạng QL hoạt động học tập môn Tiếng Anh của học sinh
• 2.5.3. Thực trạng quản lý CSVC, trang thiết bị dạy học môn Tiếng Anh
• 2.6. Đánh giá chung về thực trạng QL hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở các trường THCS huyện Hữu Lũng, Lạng Sơn
• 2.7. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TIẾNG ANH Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN HỮU LŨNG, LẠNG SƠN
• 3.1. Các nguyên tắc đề xuất biện pháp
• 3.1.1. Nguyên tắc tính hệ thống
• 3.1.2. Nguyên tắc tính thực tiễn
• 3.1.3. Nguyên tắc tính hiệu quả
• 3.1.4. Nguyên tắc tính đồng bộ
• 3.2. Các biện pháp QL hoạt động DH môn Tiếng Anh ở trường
• 3.2.1. Nhóm biện pháp nâng cao nhận thức của đội ngũ GV, HS cha mẹ HS về tầm quan trọng của Tiếng Anh trong trường THCS
• 3.2.2. Nhóm biện pháp tăng cường quản lý hoạt động dạy môn Tiếng Anh của GV
• 3.2.3. Nhóm biện pháp đổi mới quản lý hoạt động học môn Tiếng Anh của HS
• 3.2.4. Nhóm biện pháp nâng cao năng lực cho GV Tiếng Anh
• 3.2.5. Nhóm biện pháp tăng cường kiểm tra đánh giá hoạt động dạy và học môn Tiếng Anh
• 3.2.6. Nhóm biện pháp đầu tư và quản lý sử dụng có hiệu quả CSVC, thiết bị phương tiện trong DH Tiếng Anh
• 3.3. Mối quan hệ giữa các nhóm biện pháp quản lý
• 3.4. Khảo sát tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp QL
• 3.5. Tiểu kết chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Toàn cảnh luận văn Quản lý dạy học Tiếng Anh tại Hữu Lũng

Bài viết này phân tích sâu sắc các khía cạnh của luận văn thạc sĩ về quản lý hoạt động dạy học Tiếng Anh tại các trường THCS huyện Hữu Lũng, Lạng Sơn. Đây là một công trình nghiên cứu quan trọng, cung cấp một cái nhìn toàn diện từ cơ sở lý luận về quản lý đến thực tiễn giáo dục tại một địa bàn cụ thể. Mục tiêu chính là hệ thống hóa lý luận, đánh giá đúng thực trạng dạy và học Tiếng Anh, và từ đó đề xuất các biện pháp quản lý dạy học khả thi. Nghiên cứu này không chỉ có giá trị lý luận trong lĩnh vực quản lý giáo dục mà còn mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, góp phần trực tiếp vào việc nâng cao chất lượng giáo dục ngoại ngữ tại Hữu Lũng. Các nội dung chính bao gồm việc làm rõ các khái niệm cốt lõi, phân tích các yếu tố ảnh hưởng, và xây dựng một hệ thống giải pháp đồng bộ, khoa học. Đây là tài liệu tham khảo hữu ích cho các nhà quản lý, giáo viên và những ai quan tâm đến việc cải thiện hiệu quả dạy học ngoại ngữ ở cấp THCS.

1.1. Mục tiêu và đóng góp cốt lõi của đề tài nghiên cứu

Luận văn đặt ra mục đích nghiên cứu chính là đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh phù hợp với điều kiện thực tế tại các trường THCS huyện Hữu Lũng. Để đạt được mục đích này, đề tài thực hiện ba nhiệm vụ trọng tâm: (1) Hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học Tiếng Anh. (2) Khảo sát, phân tích và đánh giá chính xác thực trạng dạy và học Tiếng Anh tại địa bàn. (3) Xây dựng các giải pháp nâng cao chất lượng có tính khả thi và hiệu quả. Về mặt lý luận, đề tài góp phần làm sáng tỏ các khái niệm và nội dung quản lý chuyên biệt cho môn ngoại ngữ. Về thực tiễn, kết quả nghiên cứu là cơ sở khoa học để Phòng Giáo dục và Đào tạo Hữu Lũng và Ban Giám hiệu các trường áp dụng, từng bước cải thiện và nâng cao hiệu quả dạy học, đáp ứng mục tiêu của chương trình giáo dục phổ thông 2018 và nhu cầu hội nhập quốc tế.

1.2. Cơ sở lý luận về quản lý giáo dục và dạy học ngoại ngữ

Nền tảng của luận văn được xây dựng trên một hệ thống cơ sở lý luận về quản lý vững chắc. Tác giả đã tổng hợp các khái niệm từ quản lý nói chung đến quản lý giáo dục và quản lý nhà trường. Trọng tâm là việc phân tích cấu trúc của hoạt động dạy học, bao gồm hoạt động dạy của giáo viên và hoạt động học của học sinh, nhấn mạnh mối quan hệ biện chứng giữa hai hoạt động này. Đặc biệt, luận văn đi sâu vào đặc thù của việc dạy học ngoại ngữ, nhấn mạnh bản chất giao tiếp của ngôn ngữ. Các phương pháp dạy học kỹ năng Nghe, Nói, Đọc, Viết theo đường hướng giao tiếp được phân tích chi tiết. Đây là cơ sở để đánh giá công tác quản lý của hiệu trưởng và tổ chuyên môn trong việc chỉ đạo đổi mới phương pháp giảng dạy và kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh, đảm bảo hoạt động dạy học diễn ra đúng định hướng và mục tiêu.

II. Thực trạng quản lý dạy học Tiếng Anh Thách thức ở Hữu Lũng

Chương 2 của luận văn tập trung vào việc "bắt bệnh" một cách chính xác thực trạng dạy và học Tiếng Anh tại huyện Hữu Lũng, Lạng Sơn. Thông qua các phương pháp khảo sát, phỏng vấn và phân tích số liệu, tác giả đã vẽ nên một bức tranh chi tiết về những điểm mạnh và đặc biệt là những tồn tại, thách thức lớn. Các vấn đề nổi cộm bao gồm chất lượng không đồng đều của đội ngũ giáo viên, điều kiện cơ sở vật chất còn thiếu thốn, và động lực học tập của học sinh còn hạn chế. Công tác quản lý, mặc dù đã có những nỗ lực, vẫn còn bộc lộ nhiều yếu kém trong việc giám sát, hỗ trợ và thúc đẩy đổi mới phương pháp giảng dạy. Việc phân tích sâu các nguyên nhân, cả khách quan lẫn chủ quan, là tiền đề quan trọng để các biện pháp quản lý dạy học được đề xuất ở chương sau thực sự trúng và đúng vấn đề, giải quyết tận gốc những khó khăn mà ngành giáo dục địa phương đang đối mặt.

2.1. Thực trạng đội ngũ giáo viên Tiếng Anh và cơ sở vật chất

Theo khảo sát, đội ngũ giáo viên Tiếng Anh tại Hữu Lũng còn nhiều bất cập. Mặc dù đa số đạt chuẩn đào tạo, nhưng năng lực giáo viên Tiếng Anh thực tế, đặc biệt là năng lực giao tiếp và ứng dụng công nghệ thông tin, còn hạn chế. Báo cáo cho thấy chỉ 10% giáo viên đạt chuẩn B2 theo khung tham chiếu châu Âu (Nguồn: Báo cáo thống kê Phòng GD&ĐT Hữu Lũng). Nhiều giáo viên trẻ thiếu kinh nghiệm, trong khi việc tự bồi dưỡng chuyên môn chưa được quan tâm đúng mức. Về cơ sở vật chất, thực trạng thiếu thốn trang thiết bị hiện đại như phòng lab, máy chiếu, băng đĩa... là rào cản lớn cho việc áp dụng các phương pháp dạy học tích cực. Thực trạng quản lý cơ sở vật chất cho thấy sự đầu tư chưa tương xứng với tầm quan trọng của môn học, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả dạy học và khả năng tiếp thu của học sinh.

2.2. Đánh giá chất lượng và động lực học tập của học sinh THCS

Kết quả học tập môn Tiếng Anh của học sinh Hữu Lũng còn nhiều hạn chế. Dữ liệu từ luận văn chỉ ra rằng kỹ năng yếu nhất của học sinh là kỹ năng nghe và nói. Nguyên nhân chính là do học sinh, đặc biệt là học sinh dân tộc thiểu số, còn e ngại, thiếu môi trường giao tiếp và động lực học tập chưa cao. Nhiều em học mang tính đối phó để qua các kỳ thi. Việc kiểm tra đánh giá kết quả học tập vẫn còn nặng về kiểm tra ngữ pháp, từ vựng, chưa thực sự đánh giá được năng lực giao tiếp toàn diện. Khảo sát về động lực học tập cho thấy, nhiều học sinh chưa nhận thức rõ tầm quan trọng của ngoại ngữ đối với tương lai. Đây là một thách thức lớn đòi hỏi các biện pháp quản lý dạy học phải tập trung vào việc tạo hứng thú và xây dựng động cơ học tập tích cực cho người học.

III. Top biện pháp quản lý hoạt động dạy học của giáo viên Anh văn

Để giải quyết các vấn đề đã nêu, luận văn đề xuất một nhóm các biện pháp quản lý dạy học tập trung vào hoạt động của giáo viên. Đây được xem là khâu then chốt, bởi giáo viên là người trực tiếp quyết định chất lượng giờ dạy. Các giải pháp không chỉ dừng lại ở việc chỉ đạo hành chính mà đi sâu vào quản lý hoạt động chuyên môn, tạo ra một môi trường sư phạm tích cực, khuyến khích sự sáng tạo và tự chủ của người dạy. Việc tăng cường quản lý kế hoạch giảng dạy, đẩy mạnh đổi mới phương pháp giảng dạy, và tổ chức bồi dưỡng chuyên môn hiệu quả là ba trụ cột chính. Mục tiêu cuối cùng là nâng cao toàn diện năng lực giáo viên Tiếng Anh, từ đó tạo ra sự chuyển biến thực chất trong từng giờ lên lớp, giúp học sinh tiếp cận môn học một cách hiệu quả và hứng thú hơn.

3.1. Tăng cường quản lý chuyên môn và đổi mới phương pháp dạy học

Một trong những giải pháp trọng tâm là cải tiến công tác quản lý của hiệu trưởng và tổ trưởng chuyên môn. Cần quản lý chặt chẽ việc xây dựng kế hoạch bài dạy, đảm bảo mỗi giáo án đều thể hiện rõ mục tiêu phát triển năng lực và hoạt động học tập của học sinh. Luận văn nhấn mạnh việc phải quản lý sát sao quá trình đổi mới phương pháp giảng dạy, khuyến khích giáo viên áp dụng các kỹ thuật dạy học tích cực, tổ chức hoạt động cặp, nhóm, và sử dụng hiệu quả các phương tiện dạy học hiện đại. Sinh hoạt tổ chuyên môn cần đi vào thực chất, tập trung thảo luận các bài dạy khó, chia sẻ sáng kiến kinh nghiệm, thay vì chỉ giải quyết các vấn đề hành chính. Việc này giúp tạo ra một cộng đồng học tập chuyên nghiệp trong chính đội ngũ giáo viên.

3.2. Xây dựng kế hoạch bồi dưỡng nâng cao năng lực giáo viên Tiếng Anh

Nâng cao năng lực giáo viên Tiếng Anh là một giải pháp nâng cao chất lượng mang tính bền vững. Luận văn đề xuất các biện pháp cụ thể như: tổ chức các chuyên đề bồi dưỡng về phương pháp giảng dạy theo định hướng giao tiếp, kỹ năng ứng dụng công nghệ thông tin, và phương pháp kiểm tra đánh giá kết quả học tập mới. Cần tạo điều kiện và có cơ chế khuyến khích giáo viên tự học, tự bồi dưỡng để đạt các chuẩn năng lực ngoại ngữ quốc tế (như chuẩn B2). Phân công giáo viên cốt cán, giáo viên giỏi kèm cặp, giúp đỡ những giáo viên mới hoặc còn hạn chế về chuyên môn. Hoạt động dự giờ, thăm lớp cần được thực hiện thường xuyên với tinh thần xây dựng, góp ý chân thành để mỗi giáo viên đều có cơ hội phát triển bản thân.

IV. Bí quyết quản lý hiệu quả hoạt động học Tiếng Anh của học sinh

Song song với việc tác động đến giáo viên, các biện pháp quản lý dạy học cũng phải hướng trực tiếp đến đối tượng trung tâm là học sinh. Nếu chỉ đổi mới cách dạy mà không thay đổi cách học thì hiệu quả dạy học khó có thể được cải thiện. Luận văn đã đề xuất các giải pháp nhằm quản lý và thúc đẩy hoạt động học tập của học sinh một cách toàn diện, từ việc xây dựng động cơ học tập bên trong đến việc rèn luyện phương pháp học tập khoa học. Trọng tâm là tạo ra một môi trường học tập tích cực, nơi học sinh được khuyến khích giao tiếp, chủ động tìm tòi kiến thức và tự tin thể hiện bản thân. Quản lý hoạt động học tập của học sinh không chỉ là trách nhiệm của giáo viên bộ môn mà còn đòi hỏi sự phối hợp từ giáo viên chủ nhiệm và gia đình.

4.1. Xây dựng động cơ và phương pháp học tập tích cực cho học sinh

Giải pháp quan trọng hàng đầu là phải làm cho học sinh hiểu được tầm quan trọng của môn Tiếng Anh và tìm thấy niềm vui trong học tập. Các biện pháp được đề xuất bao gồm: tổ chức các hoạt động ngoại khóa hấp dẫn như câu lạc bộ Tiếng Anh, các cuộc thi hùng biện, đóng kịch. Giáo viên cần lồng ghép các nội dung gần gũi, thực tế với đời sống của học sinh để tăng tính ứng dụng. Đồng thời, cần hướng dẫn học sinh các phương pháp tự học hiệu quả, cách sử dụng từ điển, khai thác tài liệu trên internet và luyện tập các kỹ năng ngoài giờ lên lớp. Việc xây dựng động cơ tích cực là nền tảng để học sinh chuyển từ học đối phó sang tự giác, chủ động chiếm lĩnh tri thức.

4.2. Đổi mới kiểm tra đánh giá kết quả học tập theo năng lực

Hoạt động kiểm tra đánh giá kết quả học tập có tác động định hướng rất lớn đến cách học của học sinh. Luận văn đề xuất cần đổi mới phương pháp giảng dạy và đánh giá theo hướng tiếp cận năng lực. Thay vì chỉ tập trung vào các bài kiểm tra ngữ pháp, từ vựng trên giấy, cần đa dạng hóa các hình thức đánh giá: đánh giá qua sản phẩm dự án, đánh giá qua quan sát hoạt động trên lớp, kiểm tra kỹ năng nói trực tiếp, kiểm tra nghe. Việc đánh giá thường xuyên, mang tính nhận xét, động viên sẽ giúp học sinh nhận ra điểm mạnh, điểm yếu để điều chỉnh quá trình học tập. Đây là một biện pháp quản lý dạy học quan trọng, phù hợp với tinh thần của chương trình giáo dục phổ thông 2018.

V. Khảo sát tính khả thi các biện pháp QL dạy học Tiếng Anh

Một điểm sáng trong luận văn là việc không chỉ đề xuất giải pháp một cách lý thuyết mà còn tiến hành khảo nghiệm tính cấp thiết và khả thi của chúng. Tác giả đã sử dụng phương pháp hỏi ý kiến chuyên gia, bao gồm các cán bộ quản lý và giáo viên cốt cán tại Hữu Lũng, để đánh giá mức độ đồng thuận đối với hệ thống các biện pháp đã xây dựng. Kết quả khảo sát là một minh chứng khoa học, khẳng định rằng các giải pháp này không chỉ đúng đắn về mặt lý luận mà còn phù hợp với thực tiễn, có khả năng được áp dụng và mang lại hiệu quả cao. Dữ liệu này cung cấp cơ sở vững chắc cho các nhà hoạch định chính sách và quản lý giáo dục tại địa phương trong việc lựa chọn và ưu tiên triển khai các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng dạy và học Tiếng Anh.

5.1. Phân tích kết quả khảo sát về nhận thức quản lý của CBQL GV

Trước khi đề xuất giải pháp, luận văn đã thực hiện một cuộc khảo sát quan trọng về nhận thức của Cán bộ quản lý (CBQL) và giáo viên (GV) về tầm quan trọng của các nội dung trong quản lý hoạt động chuyên môn. Kết quả từ Bảng 2.12 trong tài liệu gốc cho thấy, cả CBQL và GV đều đánh giá rất cao vai trò của việc quản lý đổi mới PPDH, quản lý bồi dưỡng chuyên môn và quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá. Sự đồng thuận cao này cho thấy nhận thức nội tại của đội ngũ đã sẵn sàng cho sự thay đổi. Tuy nhiên, khảo sát cũng chỉ ra khoảng cách giữa nhận thức và thực tế triển khai. Đây chính là cơ sở để khẳng định rằng các biện pháp đề xuất là cần thiết, đáp ứng đúng nguyện vọng và định hướng của chính những người trong cuộc.

5.2. Đánh giá tính cấp thiết và khả thi của các biện pháp đề xuất

Kết quả khảo sát về tính cấp thiết và khả thi của các biện pháp được trình bày trong Bảng 3.1 là phần cốt lõi của chương 3. Hầu hết các biện pháp đề xuất đều được đánh giá ở mức "Rất cần thiết" và "Khả thi". Đặc biệt, các nhóm biện pháp như "Tăng cường quản lý hoạt động dạy của GV" và "Nâng cao năng lực cho GV Tiếng Anh" nhận được sự đồng thuận cao nhất. Điều này cho thấy các nhà quản lý và giáo viên tại Hữu Lũng nhận thức rõ tầm quan trọng của việc tập trung vào yếu tố con người. Kết quả này không chỉ tăng độ tin cậy cho nghiên cứu mà còn là một gợi ý quan trọng cho Phòng Giáo dục và Đào tạo Hữu Lũng trong việc xác định các nhiệm vụ ưu tiên để tạo ra bước đột phá về chất lượng.

Nội dung chính

Chắc chắn rồi, với 10 năm kinh nghiệm, tôi sẽ xây dựng nội dung SEO chuyên sâu cho luận văn thạc sĩ ngành Quản lý Giáo dục này.

---

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế theo Quyết định số 1400/QĐ-TTg, năng lực Tiếng Anh đã trở thành một yêu cầu cấp thiết. Tuy nhiên, tại huyện Hữu Lũng, Lạng Sơn, một địa phương có trên 70% dân số là người dân tộc thiểu số và tỷ lệ hộ nghèo lên đến 18,28%, chất lượng dạy và học Tiếng Anh ở bậc THCS vẫn còn nhiều hạn chế. Kết quả học tập của học sinh còn thấp, đặc biệt yếu ở kỹ năng nghe và nói, vốn từ nghèo nàn và phát âm chưa chuẩn. Thực trạng này xuất phát từ nhiều nguyên nhân, trong đó công tác quản lý hoạt động dạy học chưa đồng bộ và hiệu quả là yếu tố then chốt.

Luận văn này đặt ra mục tiêu cốt lõi: phân tích sâu sắc thực trạng công tác quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh tại 4 trường THCS huyện Hữu Lũng, Lạng Sơn trong giai đoạn 2010-2013, từ đó đề xuất các biện pháp quản lý khả thi. Nghiên cứu tập trung vào ba khía cạnh chính: quản lý hoạt động giảng dạy của giáo viên, quản lý hoạt động học tập của học sinh và quản lý cơ sở vật chất. Kết quả của luận văn được kỳ vọng sẽ cung cấp một bộ giải pháp chiến lược, giúp các nhà quản lý nâng cao chất lượng dạy học, hướng đến mục tiêu tăng tỷ lệ học sinh đạt chuẩn đầu ra môn Tiếng Anh lên ít nhất 15-20% trong giai đoạn đến năm 2015 và các năm tiếp theo.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng của hai hệ thống lý thuyết chính, tạo thành một khung phân tích toàn diện và đa chiều.

Thứ nhất, lý thuyết Quản lý Khoa học được áp dụng để phân tích các chức năng quản lý trong nhà trường. Bốn chức năng cốt lõi bao gồm: lập kế hoạch (xây dựng mục tiêu, phân phối chương trình), tổ chức (phân công chuyên môn, sắp xếp nguồn lực), chỉ đạo (thúc đẩy, động viên giáo viên đổi mới phương pháp), và kiểm tra (đánh giá chất lượng giờ dạy, kết quả học tập). Lý thuyết này cung cấp công cụ để hệ thống hóa và đánh giá mức độ hiệu quả của các hoạt động quản lý hiện tại.

Thứ hai, lý thuyết Dạy học Ngôn ngữ Giao tiếp (Communicative Language Teaching - CLT) đóng vai trò là kim chỉ nam cho việc đánh giá chất lượng chuyên môn. Lý thuyết này nhấn mạnh mục tiêu cuối cùng của việc học ngoại ngữ là khả năng giao tiếp hiệu quả, thay vì chỉ tập trung vào kiến thức ngữ pháp. Theo đó, việc dạy và học phải tập trung phát triển đồng đều bốn kỹ năng Nghe, Nói, Đọc, Viết.

Các khái niệm chính được vận dụng trong luận văn bao gồm:

• Quản lý hoạt động dạy học: Là quá trình tác động có mục đích của chủ thể quản lý đến hoạt động dạy của giáo viên và hoạt động học của học sinh nhằm đạt được mục tiêu giáo dục.
• Chuẩn kiến thức, kỹ năng: Là các yêu cầu cơ bản, tối thiểu về kiến thức và kỹ năng mà học sinh cần đạt được sau mỗi đơn vị học phần theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
• Động cơ học tập: Là yếu tố nội tại thúc đẩy học sinh tham gia tích cực vào quá trình học tập, từ nhu cầu thi cử đến mong muốn khám phá và sử dụng ngôn ngữ.

Phương pháp nghiên cứu

Để giải quyết các nhiệm vụ nghiên cứu, luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu hỗn hợp, kết hợp định lượng và định tính.

Nguồn dữ liệu:

• Dữ liệu sơ cấp: Thu thập thông qua khảo sát bằng bảng hỏi đối với một mẫu gồm 20 giáo viên Tiếng Anh và 200 học sinh tại 4 trường THCS tiêu biểu của huyện Hữu Lũng. Ngoài ra, phương pháp phỏng vấn sâu được thực hiện với các cán bộ quản lý và tổ trưởng chuyên môn để thu thập thông tin chi tiết về thực trạng quản lý.
• Dữ liệu thứ cấp: Bao gồm các báo cáo tổng kết năm học của Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Hữu Lũng, các văn bản chỉ đạo của ngành, và các công trình nghiên cứu khoa học liên quan đã được công bố.

Phương pháp phân tích:

• Phân tích định lượng: Dữ liệu từ bảng hỏi được xử lý bằng phương pháp thống kê mô tả, sử dụng các tần suất và tỷ lệ phần trăm để khái quát hóa các xu hướng chính về nhận thức, thái độ và hành vi của giáo viên và học sinh.
• Phân tích định tính: Dữ liệu từ phỏng vấn và tài liệu được phân tích theo chủ đề để làm rõ nguyên nhân sâu xa của các vấn đề và bối cảnh cụ thể của công tác quản lý.

Nghiên cứu được tiến hành trong khoảng thời gian từ năm 2011 đến năm 2013, đảm bảo tính cập nhật và phản ánh đúng thực trạng của giai đoạn đó.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình khảo sát và phân tích thực trạng đã chỉ ra bốn vấn đề nổi cộm trong công tác quản lý hoạt động dạy học Tiếng Anh tại huyện Hữu Lũng.

1. Năng lực chuyên môn của giáo viên còn bất cập lớn. Đây là phát hiện đáng báo động nhất. Chỉ có 10% giáo viên Tiếng Anh tại các trường khảo sát đạt chuẩn năng lực ngôn ngữ B2 theo Khung tham chiếu châu Âu. Mặc dù 40% giáo viên tự đánh giá trình độ chuyên môn ở mức tốt, kết quả dự giờ và phỏng vấn cán bộ quản lý cho thấy nhiều giờ dạy chưa đạt yêu cầu, đặc biệt là khả năng tổ chức các hoạt động giao tiếp. Sự chênh lệch này cho thấy việc tự đánh giá chưa phản ánh đúng năng lực thực tế.

2. Chương trình và sách giáo khoa chưa thực sự phù hợp với thực tiễn. Mặc dù khoảng 70% giáo viên và học sinh cho rằng mục tiêu chung của chương trình là phù hợp, nhưng khi đi vào chi tiết, có sự chênh lệch lớn. Có tới 60% giáo viên và 64,5% học sinh cho rằng phần kỹ năng nghe là "chưa phù hợp lắm" hoặc "không phù hợp". Tương tự, 50% giáo viên và 54% học sinh đánh giá kỹ năng viết là quá khó, cho thấy chương trình hiện tại chưa tính đến đặc thù của học sinh vùng dân tộc thiểu số.

3. Công tác quản lý đổi mới phương pháp dạy học còn mang tính hình thức. Hoạt động quản lý chủ yếu tập trung vào việc kiểm tra hồ sơ, giáo án (quản lý công tác chuẩn bị bài) mà chưa đi sâu vào giám sát và hỗ trợ việc áp dụng các phương pháp dạy học tích cực trên lớp. Kết quả khảo sát cho thấy chỉ khoảng 40% các buổi sinh hoạt chuyên môn thực sự tập trung vào việc tháo gỡ khó khăn về phương pháp giảng dạy.

4. Cơ sở vật chất thiếu thốn và chưa được quản lý sử dụng hiệu quả. Phần lớn các trường thiếu phòng học chức năng, trang thiết bị như máy chiếu, đài cassette còn hạn chế. Việc quản lý sử dụng các thiết bị hiện có cũng chưa tối ưu, dẫn đến tình trạng giáo viên ngại sử dụng hoặc sử dụng không hiệu quả, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng các giờ học nghe và các hoạt động tương tác.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện trên cho thấy một vòng luẩn quẩn: giáo viên yếu năng lực, chương trình không phù hợp, quản lý hình thức và cơ sở vật chất thiếu thốn đã cộng hưởng, tạo ra rào cản lớn cho việc nâng cao chất lượng dạy học. Nguyên nhân sâu xa của tình trạng chỉ 10% giáo viên đạt chuẩn B2 bắt nguồn từ chất lượng đào tạo đầu vào, đặc biệt là các chương trình tại chức, và sự thiếu vắng các chương trình bồi dưỡng chuyên môn thường xuyên, chuyên sâu.

Sự không phù hợp của chương trình cho thấy một chính sách giáo dục "một kích cỡ cho tất cả" đang gặp khó khăn khi áp dụng tại các vùng đặc thù. Học sinh dân tộc thiểu số với rào cản ngôn ngữ và điều kiện sống khó khăn không thể theo kịp một chương trình được thiết kế với giả định về môi trường học tập và nền tảng kiến thức khác.

Những dữ liệu này có thể được trực quan hóa hiệu quả thông qua biểu đồ cột so sánh tỷ lệ giáo viên tự đánh giá năng lực và tỷ lệ đạt chuẩn thực tế. Một bảng phân tích chi tiết mức độ phù hợp của từng kỹ năng (Nghe, Nói, Đọc, Viết) theo đánh giá của giáo viên và học sinh sẽ làm nổi bật những điểm yếu cần can thiệp nhất. Kết quả nghiên cứu này tương đồng với các báo cáo của ngành về giáo dục tại các vùng miền núi, khẳng định đây là một thách thức mang tính hệ thống.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên những phát hiện từ thực tiễn, luận văn đề xuất một hệ thống 5 biện pháp quản lý đồng bộ, có tính khả thi cao nhằm cải thiện căn bản chất lượng dạy học Tiếng Anh tại các trường THCS huyện Hữu Lũng:

1. Tổ chức bồi dưỡng chuyên môn và năng lực ngôn ngữ cho giáo viên. Phòng GD&ĐT huyện cần xây dựng kế hoạch bồi dưỡng theo chu kỳ 2 năm, tập trung vào phương pháp dạy học giao tiếp và luyện thi năng lực theo chuẩn quốc tế. Mục tiêu: Nâng tỷ lệ giáo viên đạt chuẩn B2 từ 10% lên ít nhất 40% trong vòng 2 năm. Chủ thể thực hiện: Phòng GD&ĐT phối hợp với các trung tâm ngoại ngữ uy tín hoặc trường đại học sư phạm.

2. Đổi mới nội dung và hình thức sinh hoạt tổ chuyên môn. Ban Giám hiệu các trường cần chỉ đạo các tổ chuyên môn chuyển từ kiểm tra hành chính sang sinh hoạt chuyên đề. Mục tiêu: 100% buổi sinh hoạt chuyên môn phải có nội dung thảo luận về phương pháp dạy bài khó, thiết kế hoạt động học tập, hoặc dạy minh họa. Timeline: Áp dụng ngay từ đầu năm học mới. Chủ thể thực hiện: Ban Giám hiệu và Tổ trưởng chuyên môn.

3. Xây dựng bộ tài liệu dạy học bổ trợ phù hợp với bối cảnh địa phương. Tổ chuyên môn Tiếng Anh cấp huyện cần biên soạn các chủ đề, bài đọc, và tình huống giao tiếp gần gũi với văn hóa và đời sống của học sinh Hữu Lũng. Mục tiêu: Tăng mức độ hứng thú và sự phù hợp của tài liệu học tập lên 30% theo khảo sát đánh giá cuối năm. Timeline: Hoàn thành trong 1 năm. Chủ thể thực hiện: Nhóm giáo viên cốt cán do Phòng GD&ĐT chỉ định.

4. Tăng cường đầu tư và quản lý hiệu quả cơ sở vật chất. UBND huyện cần phân bổ ngân sách để trang bị ít nhất 1 phòng học ngoại ngữ đa phương tiện cho mỗi trường trong vòng 3 năm. Mục tiêu: Đảm bảo 100% giáo viên sử dụng thiết bị dạy học hiện đại ít nhất 2 lần/tháng. Chủ thể thực hiện: UBND huyện Hữu Lũng và Ban Giám hiệu các trường.

5. Thành lập và duy trì các Câu lạc bộ Tiếng Anh. Nhà trường cần tạo điều kiện thành lập các câu lạc bộ ngoại khóa, tạo môi trường thực hành giao tiếp. Mục tiêu: Thu hút ít nhất 50% học sinh tham gia sinh hoạt định kỳ 2 lần/tháng. Timeline: Triển khai ngay trong học kỳ tới. Chủ thể thực hiện: Đoàn Thanh niên phối hợp với tổ Tiếng Anh.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nghiên cứu này mang lại giá trị thực tiễn và học thuật cho nhiều nhóm đối tượng khác nhau:

1. Cán bộ quản lý giáo dục (cấp Phòng, Sở): Luận văn cung cấp một bức tranh chi tiết và bằng chứng xác thực về những thách thức trong quản lý dạy học ngoại ngữ tại vùng khó khăn. Các số liệu về năng lực giáo viên và sự không phù hợp của chương trình là cơ sở quan trọng để các nhà hoạch định chính sách xây dựng chiến lược bồi dưỡng và điều chỉnh chương trình cho phù hợp hơn với thực tiễn địa phương.

2. Ban Giám hiệu các trường THCS: Đây là tài liệu tham khảo trực tiếp và hữu ích. Các biện pháp đề xuất về đổi mới sinh hoạt chuyên môn, quản lý cơ sở vật chất và tổ chức hoạt động ngoại khóa có thể được áp dụng ngay tại đơn vị mình. Luận văn giúp họ nhận diện chính xác các "điểm nghẽn" trong công tác quản lý để có giải pháp can thiệp kịp thời.

3. Giáo viên Tiếng Anh: Thông qua nghiên cứu, giáo viên có thể thấu hiểu sâu sắc hơn những khó khăn chung của đồng nghiệp và học sinh. Các phân tích về phương pháp dạy học giao tiếp và các tài liệu bổ trợ gợi mở những hướng đi mới để cải thiện chất lượng bài giảng, từ đó nâng cao hiệu quả giảng dạy và tạo hứng thú cho học sinh.

4. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành Quản lý Giáo dục: Luận văn là một case study điển hình về việc áp dụng lý thuyết quản lý vào thực tiễn giáo dục tại một địa bàn cụ thể. Phương pháp nghiên cứu, cách thức thu thập và phân tích dữ liệu, cùng hệ thống giải pháp được trình bày logic là nguồn tư liệu quý giá cho các nghiên cứu tiếp theo về quản lý giáo dục ở các vùng có điều kiện tương tự.

Câu hỏi thường gặp

1. Vấn đề lớn nhất ảnh hưởng đến chất lượng dạy học Tiếng Anh ở Hữu Lũng là gì? Vấn đề lớn nhất và mang tính gốc rễ là năng lực của đội ngũ giáo viên. Với chỉ 10% giáo viên đạt chuẩn B2, chất lượng đầu vào của hoạt động giảng dạy bị hạn chế nghiêm trọng. Điều này trực tiếp ảnh hưởng đến khả năng truyền đạt kiến thức, tổ chức hoạt động giao tiếp và truyền cảm hứng cho học sinh, tạo ra một rào cản khó vượt qua.

2. Các giải pháp đề xuất có khả thi về mặt tài chính tại một huyện nghèo không? Các giải pháp được thiết kế theo hướng đồng bộ và có lộ trình. Một số giải pháp như đổi mới sinh hoạt chuyên môn hay xây dựng tài liệu bổ trợ chủ yếu dựa vào nguồn lực nội tại, không đòi hỏi chi phí lớn. Các giải pháp cần đầu tư như cơ sở vật chất được đề xuất thực hiện theo từng giai đoạn, có thể huy động từ ngân sách địa phương và các chương trình mục tiêu quốc gia.

3. Nghiên cứu này có gì khác biệt so với các nghiên cứu khác về dạy học ngoại ngữ? Điểm khác biệt cốt lõi là cách tiếp cận từ góc độ quản lý giáo dục tại một địa bàn miền núi, dân tộc thiểu số rất cụ thể. Luận văn không chỉ mô tả thực trạng dạy và học mà còn phân tích sâu các hoạt động quản lý (quản lý giáo viên, chương trình, cơ sở vật chất) và chỉ ra mối liên hệ trực tiếp giữa sự yếu kém trong quản lý với kết quả học tập của học sinh.

4. Tại sao phương pháp dạy học giao tiếp lại khó áp dụng hiệu quả tại đây? Có ba nguyên nhân chính: năng lực giáo viên chưa đáp ứng (khả năng nói và nghe còn hạn chế), học sinh rụt rè và thiếu môi trường thực hành, và chương trình còn nặng về ngữ pháp để phục vụ thi cử. Việc quản lý chưa quyết liệt trong việc thúc đẩy và hỗ trợ giáo viên áp dụng phương pháp này cũng là một yếu tố quan trọng.

5. Liệu việc thành lập Câu lạc bộ Tiếng Anh có thực sự hiệu quả không? Chắc chắn có. Trong bối cảnh học sinh thiếu môi trường giao tiếp, các câu lạc bộ tạo ra một không gian phi chính thức, giảm áp lực tâm lý và khuyến khích học sinh thực hành ngôn ngữ một cách tự nhiên. Hoạt động này, nếu được tổ chức tốt, sẽ là giải pháp chi phí thấp nhưng mang lại hiệu quả cao trong việc cải thiện kỹ năng nghe-nói và tăng động lực học tập.

Kết luận

Luận văn đã hoàn thành mục tiêu nghiên cứu, cung cấp một cái nhìn toàn diện và sâu sắc về công tác quản lý hoạt động dạy học Tiếng Anh tại các trường THCS huyện Hữu Lũng, Lạng Sơn.

• Tổng kết: Nghiên cứu khẳng định tồn tại một khoảng cách lớn giữa mục tiêu của chính sách giáo dục quốc gia và thực tiễn triển khai tại địa phương, đặc biệt ở các vùng khó khăn.
• Phát hiện chính: Năng lực giáo viên chưa đạt chuẩn (chỉ 10% đạt B2), sự không phù hợp của chương trình và phương pháp quản lý còn hình thức là những rào cản cốt lõi.
• Đóng góp: Luận văn đã xây dựng một hệ thống 5 nhóm giải pháp quản lý cụ thể, khả thi, tập trung vào việc phát triển đội ngũ, điều chỉnh nội dung và tăng cường cơ sở vật chất.
• Hướng phát triển: Các giải pháp này cần được Phòng GD&ĐT và các nhà trường cụ thể hóa thành kế hoạch hành động chi tiết để triển khai trong giai đoạn tiếp theo, đặc biệt là giai đoạn đến năm 2015.
• Kêu gọi hành động: Các nhà quản lý, giáo viên và các bên liên quan được khuyến khích vận dụng kết quả nghiên cứu này để tạo ra những thay đổi tích cực, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho địa phương trong bối cảnh hội nhập.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 1. Tổng quan các vấn đề nghiên cứu Hiện nay với sự phát triển mạnh mẽ của xu hướng toàn cầu hoá thì vai trò của Tiếng Anh ngày càng được khẳng định. Trong bậc học THCS, việc dạy và học môn Tiếng Anh như thế nào nhằm đảm bảo mục tiêu hội nhập kinh tế quốc tế đang là vấn đề cấp thiết và là nhiệm vụ trong tâm của các nhà trường. Đảng và Nhà nước ta coi giáo dục là “Quốc sách hàng đầu”, điều này đã được cụ thể hoá trong chiến lược phát triển giáo dục 2011- 2020.

“Phát triển giáo dục là quốc sách hàng đầu nhằm nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài”[25]. Đứng trước nhiệm vụ đổi mới GD& ĐT, đổi mới nội dung chương trình và PPDH cho các môn học trong chương trình giáo dục, không đứng tách rời các môn học khác nên phần lớn các biện pháp quản lý dạy học nói chung đều có thể áp dụng được khi nghiên cứu quản lý hoạt động dạy học môn tiếng Anh. Một số giáo trình, tài liệu của các tác giả liên quan đến đề tài như: Phạm Minh Hạc, Một số vấn đề về quản lý giáo dục và khoa học giáo dục, Nxb Giáo dục, Hà Nội, 1986; Đặng Quốc Bảo, Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Quản lý giáo dục, quản lý nhà trường , Bài giảng cho học viên cao học quản lý giáo dục, 2009; Đặng Xuân Hải, Quản lý nhà nước về giáo dục, Bài giảng cho học viên cao học quản lý giáo dục, 2009; Nguyễn Quốc Chí, Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Đại cương khoa học quản lý, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, 2010. đã được ứng dụng rộng rãi và mang lại một số hiệu quả nhất định trong QL nói chung, QLGD, QL trường học nói riêng.

Kế thừa các đề tài luận văn thạc sỹ QLDG đã nghiên cứu về Quản lí hoạt động dạy học trong nhà trường phổ thông. Liên quan trực tiếp đến đề tài tác giả đang nghiên cứu có một số công trình sau đây: Lê Tường Vân, Quản 14 lý hoạt động dạy học cho lớp chất lượng cao tại trường trung học phổ thông dân lập Nguyễn Siêu, Hà Nội, luận văn thạc sỹ QLDG, 2010; Nguyễn Thế, Biện pháp quản lý HĐDH môn ở các trường THCS huyện Tam Dương-Vĩnh phúc, Luận văn thạc sỹ QLGD, 2010. Các công trình nghiên cứu trên đây đều đã đạt được những thành tựu nhất định về lý luận cũng như thực tiễn. Tuy nhiên việc áp kết quả nghiên cứu sẽ còn phụ thuộc phần lớn vào điều kiện thực tế của các nhà trường, đặc biệt là đối với các trường THCS huyện Hữu Lũng, Lạng Sơn.

Cho đến nay, việc nghiên cứu các biện pháp quản lí hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở các trường THCS huyện Hữu Lũng, Lạng Sơn chưa có ai thực hiện. Khi tác giả lựa chọn và tiến hành nghiên cứu đề tài này sẽ kế thừa những kết quả các công trình nghiên cứu đã đề cập tới và tiếp tục đề xuất một số giải pháp khả thi mới để QL, HĐDH môn Tiếng Anh các trường THCS huyện Hữu Lũng, Lạng Sơn một cách hiệu quả hơn. V× vËy, ®Ó n©ng cao kÕt qu¶ häc tËp m«n tiÕng Anh cÇn nghiªn cøu t×m kiÕm nh÷ng biÖn ph¸p t¨ng cêng QL tèt ho¹t ®éng gi¶ng d¹y vµ häc tËp m«n tiÕng Anh cña các trêng THCS ngày càng trở lên cấp thiết. Như vậy, vấn đề nâng cao chất lượng dạy học từ lâu đã được các nhà nghiên cứu trong và ngoài nước quan tâm.

Xã hội càng phát triển thì vấn đề này càng được quan tâm nhiều hơn, đặc biệt là của các nhà nghiên cứu giáo dục, ý kiến của các nhà nghiên cứu có thể khác nhau nhưng điểm chung mà ta thấy trong các công trình nghiên cứu của họ là: Khẳng định vai trò quan trọng của công tác quản lý trong việc nâng cao chất lượng dạy và học ở các cấp học. Tóm lại, có rất nhiều tác giả trên thế giới cũng như ở Việt Nam đã nghiên cứu và đưa ra nhiều biện pháp QL HĐDH trong nhà trường. Có nhiều luận văn thạc sỹ quan tâm tới đề tài “Quản lý hoạt động dạy học trong nhà trường” với nhiều cách tiếp cận về vấn đề quản lý khác nhau, ở những địa phương khác nhau với phạm vi nghiên cứu rộng, hẹp khác nhau. Tuy nhiên việc áp dụng 15 kết quả nghiên cứu sẽ còn phụ thuộc phần lớn vào điều kiện thực tế của các nhà trường đặc biệt là với các trường THCS huyện Hữu Lũng, Lạng sơn.

Cho đến nay việc nghiên cứu về QL hoạt động DH môn Tiếng Anh ở các trường THCS huyện Hữu Lũng, Lạng Sơn chưa có ai thực hiện. Do đó, đề tài tập trung nghiên cứu sâu về cơ sở lý luận của hoạt động QLDH, thực trạng các biện pháp QL HĐDH môn Tiếng Anh, trên cơ sở đó đề xuất các biện pháp QL HĐDH môn ở các trường THCS huyện Hữu Lũng, Lạng sơn. Các khái niệm cơ bản của vấn đề nghiên cứu 1. Quản lý, chức năng quản lý 1.Khái niệm quản lý QL là một sự tác động có định hướng, mang tính hệ thống, được thực hiện có ý thức, tổ chức của chủ thể QL lên đối tượng quản lí, bằng cách vạch ra mục tiêu của tổ chức đồng thời kiếm tìm các biện pháp, cách thức tác động vào tổ chức nhằm đạt được mục tiêu đề ra.

Theo lý luận của Chủ nghĩa Mác - Lênin thì “Quản lý xã hội một cách khoa học là sự tác động có ý thức của chủ thể quản lý đối với toàn bộ hay những hệ thống khác nhau của hệ thống xã hội trên cơ sở nhận thức và vận dụng đúng đắn những quy luật khách quan vốn có của nó nhằm đảm bảo cho nó hoạt động và phát triển tối ưu theo mục đích đặt ra”[20].Marx : “Tất cả mọi lao động xã hội trực tiếp hay lao động chung nào tiến hành trên quy mô tương đối lớn, thì ít nhiều cũng cần đến một sự chỉ đạo để điều hòa những hoạt động cá nhân và thực hiện những chức năng chung phát sinh từ sự vận động của toàn bộ cơ thể sản xuất khác với sự vận động của những khí quan độc lập của nó. Một người độc tấu vĩ cầm tự điều khiển lấy mình, còn một dàn nhạc thì cần phải có một nhạc trưởng”[ 19, tr.Marx đã cho chúng ta hiểu được bản chất QL là một hoạt động lao động để điều khiển lao động, một hoạt động tất yếu vô cùng quan trọng trong quá trình phát triển của xã hội loài người. QL đã trở thành một hoạt động phổ biến, mọi lúc, mọi nơi, mọi lĩnh vực, mọi cấp độ và có liên quan đến mọi người. 16 Đó là một loại hoạt động xã hội bắt nguồn từ tính chất cộng đồng dựa trên sự phân công và hợp tác để làm một công việc nhằm đạt một mục tiêu chung.

Quan niệm về QL của các tác giả Việt Nam. Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang: “QL là tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể QL đến tập thể những người lao động (nói chung là khách thể QL) nhằm thực hiện được những mục tiêu dự kiến” [22,tr. Theo các tác giả Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc thì “Hoạt động QL là tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể QL (người QL) đến khách thể quản lý ( người bị QL) trong một tổ chức nhằm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức” [5, Tr. Tác giả Phạm Văn Kha khẳng định: “ QL là quá trình lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo và kiểm tra công việc của các thành viên thuộc một hệ thống đơn vị và việc sử dụng các nguồn lực để đạt được các mục đích đã định”[18, Tr.

Quan niệm về QL của các tác giả nước ngoài. Knoontz cũng nhấn mạnh: “QL là một hoạt động thiết yếu, nó đảm bảo sự phối hợp những nỗ lực của các nhân nhằm đạt được mục đích của nhóm (tổ chức ). Mục đích của mọi nhà QL là nhằm hình thành môi trường mà trong đó con người có thể đạt được các mục đích của mình với thời gian, tiền bạc, vật chất và sự bất mãn cá nhân ít nhất” [15, tr 33 ].Marx và Angel cho rằng"QL là một quá trình tác động có định hướng,có tổ chức, lựa chọn trong số các tác động có thể có,dựa trên các thông tin về tình trạng của đối tượng và môi trường nhằm giữ cho sự vận hành của đối tượng ổn định và làm cho nó phát triển tới mục đích đã định" " QL là tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể QL đến tập thể những người lao động nhằm thực hiện được những mục tiêu dự kiến", họ đã nghiên cứu quá trình lao động và cho rằng "QL là nghệ thuật biết rõ ràng, chính xác cái gì cần làm và làm cái đó bằng phương pháp tốt nhất". Có nhiều định nghĩa khác nhau về QL, song nhìn chung các định nghĩa trên đều đi đến thống nhất: 17 QL luôn luôn tồn tại với tư cách là một hệ thống gồm các yếu tố: chủ thể QL (người QL, tổ chức QL); khách thể QL (người bị QL, đối tượng QL) gồm con người, trang thiết bị kỹ thuật, vật nuôi, cây trồng và mục đích hay mục tiêu chung của công tác QL do chủ thể QL áp đặt hay do yêu cầu khách quan của xã hội hoặc do có sự cam kết, thỏa thuận giữa chủ thể QL và khách thể QL, từ đó nảy sinh các mối quan hệ tương tác với nhau giữa chủ thể QL và khách thể QL.

Như vậy, có thể hiểu QL là một dạng hoạt động đa cấp, đa dạng và hơn nữa lại được tiếp cận từ nhiều góc độ khác nhau nên có nhiều cách hiểu khác nhau về QL. Mặc dù có những cách tiếp cận và hiểu khác nhau nhưng về bản chất, QL là sự tác động có mục đích của người QL (chủ thể QL) đến người bị QL (khách thể QL) nhằm thực hiện mục tiêu chung. QL vừa là khoa học, vừa là nghệ thuật. QL mang tính khoa học vì các hoạt động của QL có tổ chức, có định hướng đều dựa trên những qui luật, những nguyên tắc và những phương pháp hoạt động cụ thể, đồng thời QL mang tính nghệ thuật vì nó được vận dụng một cách linh hoạt và sáng tạo vào những điều kiện cụ thể trong sự kết hợp và tác động nhiều mặt của các yếu tố khác nhau trong đời sống xã hội.Các chức năng quản lý Toàn bộ quá trình QL được thực hiện thông qua các chức năng QL đó là: lập kế hoạch, tổ chức thực hiện kế hoạch, chỉ đạo và kiểm tra đánh giá.