Luận văn thạc sĩ: Quản lý Dạy học Tích hợp THCS Ninh Giang của Phạm Thị Thuyến

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu quản lý hoạt động dạy học tích hợp tại các trường THCS huyện Ninh Giang, Hải Dương. Phân tích thực trạng và đề xuất giải pháp.

• Tác giả: Phạm Thị Thuyến
• Người hướng dẫn: Ts. Nông Khánh Bằng
• Trường học: Trường Đại học Sư phạm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Quản lí hoạt động dạy học tích hợp ở các trường THCS huyện Ninh Giang tỉnh Hải Dương
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• MỞ ĐẦU
• 1. Lý do chọn đề tài
• 2. Mục đích nghiên cứu
• 3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
• 4. Giả thuyết khoa học
• 5. Nhiệm vụ nghiên cứu
• 6. Phương pháp nghiên cứu
• 7. Phạm vi nghiên cứu
• 8. Cấu trúc luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TÍCH HỢP TRONG TRƯỜNG THCS
• 1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
• 1.1.1. Trên thế giới
• 1.1.2. Ở Việt Nam
• 1.2. Một số khái niệm công cụ
• 1.2.1. Khái niệm quản lý
• 1.2.2. Quản lí dạy học
• 1.2.3. Dạy học tích hợp
• 1.2.3.1. Khái niệm dạy học
• 1.2.3.2. Khái niệm tích hợp
• 1.2.3.3. Dạy học tích hợp
• 1.3. Một số vấn đề cơ bản về quản lý hoạt động DHTH ở các trường THCS
• 1.4. Định hướng phát triển giáo dục THCS nước ta hiện nay
• 1.5. Nội dung quản lý hoạt động dạy học tích hợp
• 1.6. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý dạy học tích hợp
• 1.7. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TÍCH HỢP Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN NINH GIANG TỈNH HẢI DƯƠNG
• 2.1. Một vài nét về khảo sát và tổ chức khảo sát
• 2.2. Vài nét khái quát về các trường THCS huyện Ninh Giang tỉnh Hải Dương
• 2.3. Khái quát về khảo sát thực trạng
• 2.3.1. Phương pháp khảo sát và xử lý các kết quả nghiên cứu thực trạng
• 2.3.2. Địa bàn và khách thể khảo sát
• 2.4. Thực trạng hoạt động dạy học tích hợp tại các trường THCS hiện nay
• 2.4.1. Thực trạng nhận thức về vai trò của hoạt động dạy học tích hợp
• 2.4.2. Thực trạng DHTH của GV hiện nay
• 2.4.3. Thực trạng hoạt động học tập của HS hiện nay
• 2.4.4. Thực trạng QLDH tích hợp ở trường THCS hiện nay
• 2.5. Đánh giá kết quả nghiên cứu thực trạng và nguyên nhân những hạn chế trong công tác QLDH tích hợp
• 2.5.1. Những bất cập
• 2.5.2. Nguyên nhân những hạn chế trong công tác QLDH TH ở trường THCS hiện nay
• 2.6. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TÍCH HỢP Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN NINH GIANG - TỈNH HẢI DƯƠNG
• 3.1. Các nguyên tắc lựa chọn biện pháp
• 3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính mục đích
• 3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính đồng bộ
• 3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa
• 3.1.4. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn
• 3.2. Các biện pháp QLDH TH ở trường THCS trong bối cảnh hiện nay
• 3.2.1. Nâng cao nhận thức về DHTH cho mọi lực lượng tham gia vào quá trình giáo dục học sinh
• 3.2.2. Giao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm DHTH cho tổ chuyên môn và GV
• 3.2.3. Tổ chức cho GV cam kết chất lượng giáo dục
• 3.2.4. Kiểm soát việc thực hiện cam kết chất lượng dạy học tích hợp
• 3.2.5. Tăng cường các nguồn lực hỗ trợ cho dạy học tích hợp
• 3.3. Mối quan hệ giữa các biện pháp QL dạy học tích hợp
• 3.4. Kiểm chứng tính cần thiết, tính khả thi của các biện pháp
• 3.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Quản Lý Dạy Học Tích Hợp Định Hướng Mới Giáo Dục THCS Ninh Giang

Trong bối cảnh xã hội không ngừng phát triển, việc nâng cao chất lượng giáo dục phổ thông trở thành yếu tố then chốt cho sự phát triển nguồn nhân lực quốc gia. Chương trình giáo dục phổ thông mới đòi hỏi sự đổi mới giáo dục mạnh mẽ, đặc biệt là trong phương pháp dạy học tích hợp và công tác quản lý liên quan. Luận văn này tập trung vào nghiên cứu quản lý dạy học tích hợp tại các trường THCS huyện Ninh Giang, tỉnh Hải Dương, một khu vực đang đối mặt với nhiều thách thức và cơ hội trong việc triển khai các sáng kiến giáo dục mới. Nghiên cứu cung cấp cái nhìn sâu sắc về lý luận và thực tiễn, đồng thời đề xuất những biện pháp cụ thể để cải thiện hiệu quả quản lý dạy học, góp phần vào sự nghiệp phát triển năng lực học sinh và chất lượng giáo dục toàn diện.

1.1. Bối cảnh đổi mới giáo dục và xu thế dạy học tích hợp THCS toàn cầu

Giáo dục toàn cầu đang chứng kiến một làn sóng mạnh mẽ của việc áp dụng dạy học tích hợp, nhằm trang bị cho học sinh THCS những năng lực toàn diện để đối mặt với thách thức cuộc sống hiện đại. Theo UNESCO, từ năm 1960 đến 1974, hơn một nửa số chương trình môn Khoa học trên thế giới đã thể hiện quan điểm tích hợp ở các mức độ khác nhau, từ liên môn THCS đến tích hợp hoàn toàn theo chủ đề. Tại Việt Nam, xu hướng này cũng được khẳng định trong nhiều văn bản chỉ đạo quan trọng của Đảng và Nhà nước, đặc biệt là trong Luật Giáo dục số 38/2005/QH11 và Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 khóa XI. Các văn bản này nhấn mạnh sự cần thiết của việc phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh, đồng thời rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, hướng tới phát triển năng lực học sinh. Mục tiêu chính là chuyển đổi nền giáo dục từ cung cấp kiến thức sang phát triển phẩm chất và năng lực, với dạy học tích hợp là một trong những hướng đi chủ yếu để đạt được điều này. Do đó, việc nghiên cứu về quản lý dạy học tích hợp trở nên cấp thiết, đặc biệt là ở cấp THCS.

1.2. Luận văn Thạc sĩ Quản lý Giáo dục Mục tiêu và giả thuyết nghiên cứu

Đề tài Luận văn: Quản lý Dạy học Tích hợp THCS Ninh Giang, Hải Dương đặt ra mục tiêu nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn của quản lý dạy học tích hợp tại các trường THCS huyện Ninh Giang, tỉnh Hải Dương. Trên cơ sở đó, luận văn đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học tích hợp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục tại địa phương này. Giả thuyết khoa học của nghiên cứu khẳng định rằng hoạt động dạy học tích hợp tại các trường THCS huyện Ninh Giang, tỉnh Hải Dương hiện nay vẫn còn nhiều hạn chế. Tuy nhiên, nếu đề xuất được các biện pháp quản lý hoạt động dạy học tích hợp đảm bảo tính khoa học và phù hợp với thực tiễn, chất lượng hoạt động dạy học sẽ được cải thiện đáng kể. Nghiên cứu này không chỉ là một đề tài nghiên cứu quản lý giáo dục quan trọng mà còn là một luận văn thạc sĩ quản lý giáo dục có ý nghĩa thực tiễn cao, đóng góp vào việc giải quyết những vấn đề cấp bách trong công tác quản lý dạy học tích hợp.

II. Thực Trạng Quản Lý Dạy Học Tích Hợp Tại THCS Ninh Giang Những Vấn Đề Cốt Lõi

Thực trạng quản lý dạy học tích hợp tại các trường THCS Ninh Giang, Hải Dương phản ánh nhiều ưu điểm nhưng cũng bộc lộ không ít thách thức. Mặc dù có sự quan tâm từ các cấp lãnh đạo và đội ngũ giáo viên THCS đã chuẩn hóa, song hiệu quả quản lý dạy học tích hợp vẫn còn hạn chế. Nghiên cứu đã chỉ ra những vấn đề cốt lõi từ nhận thức của cả giáo viên THCS và học sinh THCS cho đến các yếu tố bên ngoài tác động. Phân tích thực trạng này là cơ sở để đề xuất các giải pháp mang tính khả thi, giúp nâng cao chất lượng giáo dục và phát triển năng lực học sinh một cách bền vững tại khu vực Ninh Giang, Hải Dương.

2.1. Nhận thức về vai trò và thách thức khi triển khai DHTH ở THCS

Khảo sát thực trạng cho thấy nhận thức về vai trò của dạy học tích hợp ở các trường THCS Ninh Giang, Hải Dương còn chưa đồng đều. Cụ thể, 82% giáo viên THCS được hỏi cho rằng hoạt động dạy học tích hợp là rất quan trọng và cần thiết cho việc hình thành và phát triển năng lực học sinh, nhưng vẫn còn 8% cho rằng không quan trọng không cần thiết. Về phía học sinh THCS, 60% cho rằng dạy học tích hợp có vai trò rất quan trọng, song cũng có 20% cho rằng không quan trọng. Điều này cho thấy sự cần thiết phải tăng cường công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức về ý nghĩa và tầm quan trọng của dạy học tích hợp THCS. Những thách thức khi triển khai bao gồm áp lực thi cử và bệnh thành tích, khiến giáo viên THCS khó tập trung vào nhu cầu và năng lực thực sự của học sinh THCS, đồng thời làm giảm hiệu quả quản lý dạy học tích hợp theo định hướng chủ đề tích hợp và liên môn THCS.

2.2. Hạn chế trong hoạt động dạy học tích hợp của giáo viên THCS

Mặc dù đa số giáo viên THCS nhận thức được tầm quan trọng của dạy học tích hợp, nhưng việc triển khai trong thực tiễn còn nhiều hạn chế. Nghiên cứu chỉ ra rằng, 99% giáo viên THCS cho rằng việc xác định năng lực của học sinh THCS trước khi dạy là rất cần thiết, nhưng có tới 44% thừa nhận làm chưa tốt và 2% chưa thực hiện. Tương tự, 42% giáo viên THCS chưa làm tốt việc lập kế hoạch dạy học dựa trên nhu cầu học sinh THCS, và 19% chưa thực hiện. Trong giờ dạy, 37% giáo viên THCS chưa sử dụng nhiều phương pháp dạy học tích hợp và 5% chưa sử dụng. Việc kiểm tra đánh giá dạy học tích hợp cũng còn hạn chế khi 52% giáo viên THCS chưa thực hiện tốt việc sử dụng nhiều hình thức đánh giá liên tục. Nguyên nhân chủ yếu do giáo viên THCS còn dạy học tích hợp theo kinh nghiệm, thiếu sự bồi dưỡng chuyên sâu về phương pháp dạy học tích hợp và thiếu các nguồn lực hỗ trợ cần thiết. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả quản lý dạy học và khả năng phát triển năng lực học sinh.

2.3. Các yếu tố tác động đến hiệu quả quản lý dạy học tại địa phương

Nhiều yếu tố đã ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý dạy học tích hợp tại các trường THCS huyện Ninh Giang, tỉnh Hải Dương. Về chủ quan, trình độ, năng lực và phẩm chất của đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục và giáo viên THCS đóng vai trò quan trọng. Mặc dù giáo viên THCS đã chuẩn hóa kiến thức, nhưng năng lực nghiệp vụ chưa đồng đều, đặc biệt trong việc tiếp cận phương pháp dạy học tích hợp mới. Phẩm chất, năng lực và nhu cầu của học sinh THCS cũng ảnh hưởng đến việc triển khai dạy học tích hợp. Về khách quan, chính sách và chủ trương của Nhà nước về đổi mới giáo dục đã tạo hành lang pháp lý, nhưng việc thực hiện còn đối mặt với thách thức từ chương trình giáo dục phổ thông mới và điều kiện dạy học thực tế như cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học còn hạn chế. Ngoài ra, điều kiện gia đình, địa bàn xã hội, chất lượng đầu vào của học sinh THCS cùng với áp lực thi cử và bệnh thành tích cũng là những rào cản lớn đối với quản lý dạy học tích hợp tại THCS Ninh Giang, Hải Dương.

III. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Quản Lý Dạy Học Tích Hợp Trọng Tâm Chương Trình

Để thực sự nâng cao chất lượng giáo dục tại các trường THCS Ninh Giang, Hải Dương, việc tập trung vào giải pháp quản lý dạy học hiệu quả là yếu tố then chốt. Luận văn đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động dạy học tích hợp với trọng tâm là tối ưu hóa việc thực hiện chương trình giáo dục phổ thông mới. Các giải pháp này không chỉ hướng đến việc chuẩn hóa quy trình mà còn khuyến khích sự chủ động, sáng tạo của giáo viên THCS và học sinh THCS. Đây là những cách tiếp cận mang tính hệ thống, đảm bảo tính đồng bộ và kế thừa, nhằm khắc phục những hạn chế hiện có và thúc đẩy phát triển năng lực học sinh một cách toàn diện.

3.1. Quản lý thực hiện chương trình dạy học tích hợp Kế hoạch hóa Chỉ đạo

Để quản lý dạy học tích hợp hiệu quả, người đứng đầu cần tập trung vào các chức năng quản lý cốt lõi: kế hoạch hóa, tổ chức thực hiện, chỉ đạo và kiểm tra. Trong khâu kế hoạch hóa, cần căn cứ vào đặc điểm tình hình THCS Ninh Giang, Hải Dương và mục tiêu chương trình giáo dục phổ thông mới để xác định mục tiêu giáo dục. Hướng dẫn giáo viên THCS lập kế hoạch dạy học bộ môn, phản ánh rõ hoạt động đối với các đối tượng học sinh THCS khác nhau. Khi tổ chức thực hiện, tạo điều kiện và yêu cầu giáo viên THCS nắm vững chuẩn kiến thức, kỹ năng để xây dựng các chủ đề tích hợp phù hợp. Trong chỉ đạo, cần cụ thể hóa phân phối chương trình, xây dựng kế hoạch dạy học chi tiết theo tiến độ, đáp ứng năng lực và nhu cầu của học sinh THCS, lấy năng lực giải quyết các tình huống thực tiễn làm cơ sở. Công tác kiểm tra thông qua quản lý thời khóa biểu, kế hoạch dạy học cá nhân và dự giờ thăm lớp sẽ giúp điều khiển, kiểm soát tiến độ thực hiện chương trình. Việc này đảm bảo hiệu quả quản lý dạy học và sự đồng bộ trong triển khai dạy học tích hợp THCS.

3.2. Bí quyết xây dựng kế hoạch dạy học và chuẩn bị bài giảng cho chủ đề tích hợp

Xây dựng kế hoạch dạy học và chuẩn bị bài giảng là bước quan trọng quyết định hiệu quả quản lý dạy học tích hợp. Hiệu trưởng cần chỉ đạo tổ chuyên môn thống nhất kế hoạch chuẩn bị bài lên lớp, bắt đầu từ việc điều tra, phân tích nhu cầu và hứng thú của học sinh THCS với môn học và các chủ đề tích hợp. Điều này giúp giáo viên THCS nắm được động cơ học tập, những nguyên nhân thích hoặc không thích học, từ đó có chiến lược dạy học phù hợp. Bài soạn cần thể hiện tinh thần tích hợp các đơn vị kiến thức, hướng dẫn soạn bài tỉ mỉ, thống nhất nội dung và hình thức nhưng tránh rập khuôn, máy móc. Việc cung cấp sách giáo viên THCS, sách tham khảo, cơ sở vật chất (CSVC) trường học đầy đủ là cần thiết. Tổ chuyên môn tăng cường kiểm tra giáo án, hồ sơ và phiếu báo giảng. Dự giờ để đánh giá soạn giảng qua bài giảng trên lớp, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục. Luận văn này cũng nhấn mạnh việc giáo viên THCS cần biên soạn và nộp đề cương bài soạn về tổ chuyên môn, đảm bảo tính khoa học và hiệu quả của các chủ đề tích hợp.

IV. Phương Pháp Quản Lý Hoạt Động Giảng Dạy Phát Triển Năng Lực Giáo Viên THCS

Để đạt được mục tiêu dạy học tích hợp THCS hiệu quả, phương pháp quản lý hoạt động giảng dạy của giáo viên THCS phải được đổi mới và tối ưu hóa. Luận văn này đề xuất các cách tiếp cận chiến lược nhằm phát triển năng lực giáo viên THCS, từ việc phân công chuyên môn cho đến việc bồi dưỡng giáo viên dạy học tích hợp và đổi mới phương pháp dạy học. Các giải pháp này nhằm khuyến khích sự sáng tạo, chủ động của đội ngũ giáo viên THCS, đồng thời đảm bảo sự phối hợp đồng bộ trong sinh hoạt tổ chuyên môn, góp phần cải thiện đáng kể hiệu quả quản lý dạy học và nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh THCS tại Ninh Giang, Hải Dương.

4.1. Cách bồi dưỡng giáo viên dạy học tích hợp và đổi mới phương pháp

Trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay, việc bồi dưỡng giáo viên dạy học tích hợp là một yêu cầu cấp thiết để nâng cao chất lượng giáo dục. Hiệu trưởng cần lập kế hoạch dạy học và chỉ đạo tổ chức các lớp bồi dưỡng nhằm nâng cao năng lực dạy học tích hợp cho giáo viên THCS một cách hệ thống, bài bản, có kiểm tra đánh giá việc áp dụng kiến thức vào thực tế giảng dạy. Điều này bao gồm rèn luyện các kỹ năng xác định nhu cầu, mục tiêu dạy học, lựa chọn và sắp xếp nội dung, hình thức tổ chức dạy học, phương pháp dạy học tích hợp, và kỹ năng kiểm tra đánh giá dạy học tích hợp. Cần tổ chức các giờ dạy mẫu theo quan điểm dạy học tích hợp, thảo luận rút kinh nghiệm và nhân rộng. Phân công giáo viên THCS có kinh nghiệm giúp đỡ giáo viên THCS mới. Tạo điều kiện về thời gian và kinh phí để giáo viên THCS tham gia các lớp bồi dưỡng, tham quan học tập và tự bồi dưỡng. Bản thân hiệu trưởng cũng cần là tấm gương về tự học và tự rèn luyện để mọi người noi theo. Đây là phương pháp dạy học tích hợp quan trọng giúp phát triển năng lực học sinh.

4.2. Tối ưu quản lý sinh hoạt tổ chuyên môn và phân công giảng dạy hiệu quả

Quản lý sinh hoạt tổ chuyên môn hiệu quả là nền tảng để triển khai thành công dạy học tích hợp THCS. Hiệu trưởng cần chỉ đạo thống nhất các tổ chuyên môn thực hiện các nội dung như tổ chức cho giáo viên THCS học tập, nắm vững mục tiêu, nội dung chương trình, sách giáo khoa, quy chế chuyên môn và các nguyên tắc về dạy học tích hợp. Yêu cầu tổ chuyên môn sinh hoạt đúng quy định, xây dựng kế hoạch dạy học chuyên môn mà nhà trường đã giao. Đặc biệt, cần đổi mới chất lượng sinh hoạt của tổ, nhóm chuyên môn bằng cách tổ chức thảo luận về nội dung, phương pháp dạy học tích hợp, hình thức tổ chức dạy học tích hợp đối với từng môn học, từng chủ đề tích hợp. Việc phân công giảng dạy cho giáo viên THCS phải dựa trên năng lực, sở trường, điều kiện và hoàn cảnh cá nhân, đảm bảo đúng người, đúng việc để phát huy tối đa vai trò của từng cá nhân. Cần có sự hỗ trợ giữa các giáo viên THCS để việc dạy học các chủ đề tích hợp, liên môn THCS hiệu quả hơn. Đây là yếu tố then chốt giúp nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện.

V. Ứng Dụng Đánh Giá và Tối Ưu Hóa Quản Lý Dạy Học Tích Hợp Tại THCS Ninh Giang

Để đảm bảo quản lý dạy học tích hợp đạt hiệu quả quản lý dạy học tối ưu, việc ứng dụng các biện pháp kiểm tra đánh giá dạy học tích hợp khoa học và quản lý hoạt động học tập của học sinh THCS một cách chủ động là vô cùng cần thiết. Tại các trường THCS Ninh Giang, Hải Dương, việc này không chỉ giúp xác định mức độ thực hiện mục tiêu dạy học tích hợp mà còn cung cấp thông tin phản hồi quan trọng để điều chỉnh và cải thiện liên tục. Bằng cách tập trung vào việc phát triển năng lực học sinh thông qua các hình thức đánh giá đa dạng và quản lý học tập cá nhân hóa, các nhà quản lý có thể thúc đẩy sự hứng thú, say mê học tập và khả năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn của học sinh THCS.

5.1. Kiểm tra đánh giá dạy học tích hợp Đảm bảo công bằng và chất lượng

Công tác kiểm tra đánh giá dạy học tích hợp là biện pháp chủ yếu nhằm xác định mức độ thực hiện mục tiêu dạy học tích hợp và có vai trò quan trọng trong việc cải thiện kết quả học tập của học sinh THCS. Hiệu trưởng cần chỉ đạo việc ra đề kiểm tra phù hợp với nhận thức của học sinh THCS theo hướng phát triển năng lực học sinh với ma trận đề theo các thang đánh giá như Bloom hoặc Boleslaw Niemierko. Đổi mới cách ra đề thi theo hướng tăng cường câu hỏi đánh giá năng lực, thiết kế đề thi kiểu câu hỏi mở. Chỉ đạo tổ chuyên môn, giáo viên THCS tổ chức, hướng dẫn học sinh THCS biết cách tự đánh giá, đánh giá lẫn nhau, làm cho học sinh THCS tích cực, nỗ lực hơn. Đảm bảo công bằng, khách quan trong kiểm tra đánh giá dạy học tích hợp để tuyển chọn và phân loại đúng năng lực, trình độ của học sinh THCS. Chuyển từ đánh giá tổng kết sang đánh giá quá trình, từ đánh giá ghi nhớ kiến thức sang đánh giá năng lực vận dụng, giải quyết vấn đề thực tiễn, chú trọng đánh giá tư duy sáng tạo. Ứng dụng công nghệ thông tin trong kiểm tra đánh giá dạy học tích hợp và thu thập thông tin phản hồi từ học sinh THCS để điều chỉnh biện pháp quản lý dạy học tích hợp.

5.2. Quản lý hoạt động học của học sinh Kích thích sự chủ động sáng tạo

Học sinh THCS là chủ thể của hoạt động học tập. Để hoạt động học tập của học sinh THCS đạt chất lượng, hiệu quả theo quan điểm dạy học tích hợp, hiệu trưởng cần tập trung vào việc quản lý các nội dung sau: Chỉ đạo giáo viên THCS đánh giá đầu vào và đánh giá liên tục trong quá trình dạy học tích hợp để biết học sinh THCS cần gì, khả năng, sở thích và sự tiến bộ của các em. Nâng cao nhận thức cho học sinh THCS về học tập theo hướng tích hợp qua các buổi sinh hoạt, phong trào thi đua, giúp các em nhận thấy dạy học tích hợp tạo cơ hội phát triển năng lực học sinh, vận dụng kiến thức các môn học một cách có hệ thống vào giải quyết các tình huống thực tiễn. Xây dựng nề nếp học tập theo hướng dạy học tích hợp, hình thành phương pháp dạy học tích hợp cho học sinh THCS thông qua sự tổ chức, dẫn dắt của giáo viên THCS. Chú trọng chỉ đạo hoạt động phụ đạo học sinh THCS yếu kém và bồi dưỡng học sinh THCS giỏi. Phối hợp giữa giáo viên chủ nhiệm, giáo viên THCS bộ môn, Đoàn thanh niên trong việc quản lý hoạt động học tập của học sinh THCS, giáo dục động cơ, thái độ học tập đúng đắn. Đồng thời, quản lý chặt chẽ hoạt động học tập ở nhà của học sinh THCS và có các hình thức kiểm tra đánh giá dạy học tích hợp liên tục để cung cấp thông tin phản hồi cho học sinh THCS, phụ huynh và nhà trường.

VI. Kết Luận và Định Hướng Tương Lai Cho Quản Lý Dạy Học Tích Hợp THCS Ninh Giang

Tổng kết lại, quản lý dạy học tích hợp là một nhiệm vụ cấp bách và trọng yếu trong quá trình đổi mới giáo dục tại các trường THCS Ninh Giang, Hải Dương. Dựa trên những phân tích về cơ sở lý luận, thực trạng và các giải pháp đã đề xuất, luận văn này không chỉ cung cấp cái nhìn toàn diện mà còn mở ra những định hướng mới. Việc tiếp tục nghiên cứu sâu rộng và áp dụng các biện pháp quản lý hiệu quả sẽ góp phần đáng kể vào việc nâng cao chất lượng giáo dục, phát triển năng lực học sinh, và xây dựng một nền quản lý giáo dục THCS vững mạnh, đáp ứng yêu cầu của chương trình giáo dục phổ thông mới và sự phát triển của xã hội.

6.1. Tóm tắt những điểm chính và tầm quan trọng của đổi mới giáo dục

Dạy học tích hợp là một trong những định hướng chính của đổi mới giáo dục phổ thông, nhằm chuyển đổi nền giáo dục từ cung cấp kiến thức sang phát triển năng lực học sinh. Điều này tuân theo quy luật nhận thức và phát triển khoa học, đáp ứng yêu cầu giải quyết hiệu quả các vấn đề trong thực tiễn. Giá trị lý luận và thực tiễn của dạy học tích hợp đã được nhiều nước trên thế giới áp dụng thành công. Tuy nhiên, tại Việt Nam, đặc biệt là ở THCS Ninh Giang, Hải Dương, việc áp dụng vẫn chưa phổ biến và hệ thống. Do đó, dạy học tích hợp cần được nghiên cứu chuyên sâu để đáp ứng nhu cầu đổi mới phương pháp dạy học và đề án chương trình giáo dục phổ thông mới từ năm học 2018-2019. Quản lý dạy học tích hợp của người hiệu trưởng là yếu tố quan trọng quyết định việc đổi mới chương trình, đòi hỏi nghiên cứu sâu sắc từ khâu lập kế hoạch dạy học, tổ chức thực hiện, giám sát đến kiểm tra đánh giá dạy học tích hợp.

6.2. Khuyến nghị và triển vọng phát triển quản lý giáo dục THCS bền vững

Từ kết quả nghiên cứu, để phát triển quản lý giáo dục THCS bền vững tại Ninh Giang, Hải Dương, cần có những khuyến nghị cụ thể. Thứ nhất, tăng cường công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức về dạy học tích hợp cho toàn thể cán bộ quản lý giáo dục, giáo viên THCS và học sinh THCS. Thứ hai, đẩy mạnh bồi dưỡng giáo viên dạy học tích hợp một cách chuyên sâu, bài bản về phương pháp dạy học tích hợp, kỹ năng thiết kế chủ đề tích hợp và kiểm tra đánh giá dạy học tích hợp. Thứ ba, tiếp tục cải thiện cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học để đáp ứng yêu cầu của chương trình giáo dục phổ thông mới. Thứ tư, xây dựng cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và xã hội trong việc quản lý hoạt động học của học sinh và tạo môi trường học tập tích cực. Triển vọng của quản lý giáo dục THCS tại Ninh Giang, Hải Dương sẽ được nâng cao đáng kể nếu các biện pháp này được thực hiện đồng bộ và hiệu quả, góp phần vào sự phát triển năng lực học sinh và nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện theo định hướng đổi mới giáo dục.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TÍCH HỢP TRONG TRƯỜNG THCS 1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề 1. Trên thế giới Trên thế giới, DHTH đã trở thành một trào lưu sư phạm hiện đại bên cạnh các trào lưu sư phạm như: dạy học theo mục tiêu, dạy học giải quyết vấn đề, dạy học phân hoá, tương tác. Trào lưu sư phạm DHTH xuất phát từ quan niệm coi học tập là một quá trình góp phần hình thành ở HS những năng lực rõ ràng, trong đó HS học cách sử dụng phối hợp các kiến thức, kĩ năng và thao tác đã lĩnh hội được.

Dạy học tích hợp được tiếp cận theo hai hướng: - Hướng thứ nhất coi DHTH là: một cách trình bày các khái niệm và nguyên lí khoa học cho phép diễn đạt sự thống nhất cơ bản của tư tưởng khoa học, tránh nhấn quá mạnh hoặc quá sớm sự sai khác giữa các lĩnh vực khoa học khác nhau. - Hướng thứ hai lại quan niệm: DHTH là một hình thức dạy học kết hợp giữa dạy lý thuyết và dạy thực hành, qua đó người học hình thành một năng lực nào đó. Cách tiếp cận tích hợp trong xây dựng chương trình giáo dục (GD) bắt đầu được đề cao ở Mỹ và các nước châu Âu từ những năm 1960 của thế kỷ XX. Gần một thập kỷ sau đó vấn đề này mới được quan tâm ở châu Á và ở Việt Nam (vào những năm 1970 - 1980 của thế kỷ XX).

Theo thống kê của UNESCO, từ năm 1960 đến năm 1974 trong số 392 chương trình được điều tra đã có 208 chương trình môn khoa học thể hiện quan điểm tích hợp ở những mức độ khác nhau từ liên môn, kết hợp đến tích hợp hoàn toàn theo những chủ đề. Từ năm 1960, đã có nhiều hội nghị quốc tế bàn về các chương trình môn tích hợp. Năm 1981, một tổ chức quốc tế đã được thành lập để cung cấp các thông tin về các chương trình môn tích hợp nhằm thúc đẩy việc áp dụng quan điểm tích hợp trong việc thiết kế chương trình các môn học trên thế giới. 5 download by : [e-mail] Theo Xavier Roegiers, “Sư phạm tích hợp là một quan niệm về quá trình học tập, trong đó toàn bộ quá trình học tập góp phần hình thành ở HS những năng lực cụ thể có dự tính trước những điều kiện cần thiết cho học sinh, nhằm phục vụ cho các quá trình học tập sau này hoặc nhằm hoà nhập HS vào cuộc sống lao động” [23] Như vậy SPTH tìm cách làm cho quá trình học tập có ý nghĩa.

Theo Xavier Roegiers, có 4 cách TH môn học được chia thành 2 nhóm lớn: (1) Đưa ra những ứng dụng chung cho nhiều môn học. (2) Phối hợp quá trình học tập của nhiều môn học khác nhau.[23] Tóm lại: Trên thế giới, vấn đề DHTH luôn được các quốc gia quan tâm đặc biệt. Quản lí DHTH đã xuất hiện trong một số công trình nghiên cứu của các nước ở hầu hết các thời kỳ, các giai đoạn lịch sử. DHTH đã góp phần phát triển nền giáo dục tiến tiến của thế giới.

Nền giáo dục tốt chính là nguyên nhân có tính chất quyết định tạo sự đột phá trong phát triển đất nước. Ở Việt Nam Ở Việt Nam, thời gian gần đây đã có nhiều nghiên cứu về vấn đề DHTH dưới góc độ lý luận dạy học nói chung và lý luận dạy học môn học nói riêng, trong đó vấn đề được các nhà nghiên cứu quan tâm là việc xây dựng chương trình và sách giáo khoa theo quan điểm tích hợp. Ở THCS và THPT, tích hợp môn học còn đang được nghiên cứu thử nghiệm trong phạm vi hẹp mà chưa được triển khai đại trà. Vấn đề kết hợp các nội dung giáo dục của một số môn theo một số nguyên tắc nhất định để tạo thành môn học tích hợp cho cấp THCS của Việt Nam cũng đã được thực hiện trong khuôn khổ đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ (B91-37 về đổi mới mục tiêu, nội dung và phương pháp dạy học ở trường THCS).

Xu hướng DHTH ở Việt Nam nhằm mục tiêu rút gọn thời lượng trình bày tri thức của nhiều môn học và chú trọng tập dượt cho học sinh cách vận dụng tổng hợp các tri thức vào thực tiễn. Hiện nay, Bộ GD&ĐT có chủ trương lồng ghép một số nội dung giáo dục mới vào các môn học đã có trong chương trình hoặc tích hợp một số nội dung trùng lặp ở các môn nhằm giảm tải về mặt thời lượng học tập của học sinh. 6 download by : [e-mail] Xu hướng tích hợp vẫn đang được tiếp tục nghiên cứu, thử nghiệm và áp dụng vào đổi mới chương trình và sách giáo khoa. Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng bắt đầu triển khai các nghiên cứu để xây dựng một chương trình giáo dục phổ thông mới, sẽ triển khai sau năm học 2018-2019.

Chương trình này được đổi mới một cách cơ bản theo hướng tích hợp các môn học, tạo cơ hội lựa chọn nội dung học tập nhiều hơn và tăng cường hoạt động xã hội. Như vậy, DHTH được xem như một hướng chủ yếu trong đổi mới chương trình, nội dung giáo dục ở nước ta. Có thể điểm qua một số nghiên cứu về dạy học tích hợp ở Việt Nam như sau: Theo tác giả Trần Bá Hoành: “Việc DHTH ở các trường phổ thông không chỉ liên quan với việc thiết kế nội dung chương trình mà còn đòi hỏi sự thay đổi đồng bộ về cách tổ chức dạy học, đổi mới phương pháp dạy và học, thay đổi việc kiểm tra, đánh giá. Chương trình giáo dục phổ thông mới 2002 chưa thực hiện các môn học tích hợp ở THCS.

Tuy chưa thực hiện được các môn học tích hợp, nhưng vấn đề phát triển năng lực và kỹ năng DHTH của giáo viên trung học vẫn được đặt ra. Bởi vì, ngày càng có nhiều nội dung giáo dục mới cần đưa vào nhà trường như: giáo dục dân số - môi trường, giáo dục phòng chống HIV/AIDS, chống các tệ nạn xã hội, giáo dục pháp luật, an toàn giao thông…”[27] nhưng không thể đặt thêm những môn học mới mà phải lồng ghép vào các môn học đã có. Vì thế trong dạy học, giáo viên cần tăng cường những mối liên hệ liên môn (ví dụ sinh học với kĩ thuật nông nghiệp, vật lí với kĩ thuật công nghiệp), thực hiện tích hợp trong nội bộ môn học (ví dụ Tiếng Việt - Văn học, Tập làm văn trong môn Ngữ văn), tích hợp các mặt giáo dục khác trong các môn học phù hợp (ví dụ giáo dục dân số, môi trường trong môn Sinh học, Địa lí). Ở bậc THCS, thiết kế chương trình lĩnh vực khoa học xã hội cần bảo đảm tính toàn diện, không chỉ có chính trị, cần tăng thêm nhiều bài về lịch sử kinh tế, nhất là về văn minh, văn hóa, các quan hệ các nước, khu vực.

của cả Lịch sử, Địa lý thế giới; Lịch sử, Địa lý Việt Nam. Lịch sử, Địa lý là hai phân môn trong khoa học xã hội. Có một số chủ đề tích hợp Lịch sử, Địa lý hoặc môn Giáo dục Công dân. Ví dụ: về truyền thống yêu nước của dân tộc Việt Nam, về những thành tựu trong công cuộc đổi mới.

7 download by : [e-mail] Trong công trình nghiên cứu “Vận dụng quan điểm tích hợp trong việc phát triển chương trình giáo dục Việt Nam giai đoạn sau 2015”, tác giả Cao Thị Thặng [19] đã: Tổng quan các vấn đề lí luận và thực tiễn về xu thế tích hợp trong trong chương trình giáo dục một số nước trên thế giới. Phân tích thực trạng việc vận dụng quan điểm dạy và học tích hợp trong chương trình giáo dục Việt Nam. Đề xuất giải pháp vận dụng quan điểm tiếp cận tích hợp vào việc phát triển chương trình trường phổ thông Việt Nam trong tương lai sau 2015. Ở bậc THCS, sẽ tích hợp các môn Lịch sử, Địa lý và một số vấn đề xã hội thành môn “tìm hiểu xã hội”.

So với chương trình hiện hành, nội dung Lịch sử, Địa lý và một số vấn đề xã hội của chương trình mới sẽ được sắp xếp sao cho có sự liên kết, gắn nhau giữa các nội dung. Trong mỗi năm học có một số chủ đề tích hợp nội dung của lĩnh vực Khoa học Xã hội. Nội bộ mỗi phân môn được cấu trúc lại theo quan điểm TH. Tác giả Hoàng Thị Tuyết [29] phân tích lý thuyết tích hợp và chương trình giáo dục tích hợp và thực tiễn ứng dụng lý thuyết này ở Việt Nam trong việc xây dựng chương trình phổ thông, đặc biệt là xây dựng chương trình tiểu học sau 2015.

Tại hội thảo “Dạy tích hợp - dạy học phân hóa trong chương trình giáo dục phổ thông sau năm 2015” do Bộ GD-ĐT tổ chức ở TPHCM ngày 27/11/2012, nhiều tác giả đưa ra mô hình DHTH và phân hóa cho giáo dục phổ thông nước nhà dựa trên kinh nghiệm một số nước như Hàn Quốc, Pháp… và đề xuất xu hướng TH trong chương trình. Bậc THCS, ngoài các môn bắt buộc sẽ có các môn tự chọn. Nhiều nhà nghiên cứu đề xuất cần chú trọng đến việc TH trong nhiều môn học và giảm các môn học bắt buộc, tăng môn học tự chọn. Ngoài các môn học Toán, Ngữ Văn, Ngoại ngữ, Công nghệ, Giáo dục Công dân sẽ xây dựng hai môn học mới gồm môn Khoa học Tự nhiên (trên cơ sở các môn Lý, Hóa, Sinh trong chương trình hiện hành) và môn Khoa học Xã hội (trên cơ sở môn Sử, Địa trong chương trình hiện hành cùng các vấn đề xã hội).

Tác giả Đào Thị Hồng phân tích khái niệm và ý nghĩa của dạy học tích hợp và khẳng định “Muốn tiến hành có hiệu quả, cần phải chú trọng đến việc bồi dưỡng giáo viên. Giáo viên phải hiểu được thế nào là tích hợp, phải nghiên cứu chương trình, tài liệu xem nó dựa trên môn khoa học xác định nào, có thể mở rộng quan hệ tương tác với các khoa học khác như thế nào, mức độ tích hợp thể hiện ra sao?. 8 download by : [e-mail] Tác giả Nguyễn Phúc Chỉnh [8] nghiên cứu “Hình thành năng lực dạy học tích hợp cho giáo viên trung học phổ thông”. Trong công trình này, tác giả đã nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn và nghiên cứu biên soạn tài liệu dạy học tích hợp một số môn học (Vật lý, Sinh học, Địa lý,.) ở trường THPT, tổ chức tập huấn hình thành năng lực dạy học tích hợp cho giáo viên THPT.

Nghiên cứu tổng quan về DHTH cho phép chúng tôi khẳng định: Chưa có nghiên cứu một cách hệ thống về các biện pháp quản lí hoạt động DHTH ở các trường THCS huyện Ninh Giang.