Luận văn pháp luật về bảo hộ quyền tác giả đối với tác phẩm kiến trúc thực tiễn thực hiện tại công ty cổ phần tư vấn thiết kế xây dựng nam cường

Luận văn phân tích pháp luật bảo hộ quyền tác giả đối với tác phẩm kiến trúc, áp dụng thực tiễn tại công ty cổ phần tư vấn thiết kế xây dựng Nam Cường.

• Tác giả: Đỗ Hà Mĩ
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Tình
• Trường học: Đại học Thương Mại
• Chuyên ngành: Luật
• Đề tài: Pháp Luật Về Bảo Hộ Quyền Tác Giả Đối Với Tác Phẩm Kiến Trúc. Thực Tiễn Thực Hiện Tại Công Ty Cổ Phần Tư Vấn Thiết Kế Xây Dựng Nam Cường
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ QUYỀN TÁC GIẢ VÀ PHÁP LUẬT VỀ BẢO HỘ QUYỀN TÁC GIẢ ĐỐI VỚI TÁC PHẨM KIẾN TRÚC
• 1.1. Một số vấn đề lý luận về quyền tác giả
• 1.2. Khái niệm về quyền tác giả
• 1.3. Vai trò của quyền tác giả
• 1.4. Lịch sử hình thành quyền tác giả
• 1.5. Quyền tác giả đối với tác phẩm kiến trúc
• 1.5.1. Khái niệm quyền tác giả đối với tác phẩm kiến trúc
• 1.5.2. Điều kiện bảo hộ QTG đối với tác phẩm kiến trúc
• 1.5.3. Chủ thể và thời hạn bảo hộ QTG đối với tác phẩm kiến trúc
• 1.5.4. Nội dung QTG đối với tác phẩm kiến trúc
• 1.5.5. Chuyển giao quyền giao QTG đối với tác phẩm kiến trúc
• 1.5.6. Xâm phạm quyền tác giả đối với tác phẩm kiến trúc
• 1.6. Các nguyên tắc bảo hộ quyền tác giả
• 1.6.1. Nguyên tắc bảo hộ tự động
• 1.6.2. Nguyên tắc bảo đảm tính không trùng lặp của tác phẩm
• 1.6.3. Nguyên tắc bảo đảm quyền tự do sáng tạo của cá nhân
• 1.6.4. Nguyên tắc bảo đảm quyền bình đẳng, tự định đoạt của các chủ thể
• 2. CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT ĐIỀU CHỈNH HOẠT ĐỘNG BẢO HỘ TÁC PHẨM KIẾN TRÚC VÀ THỰC TIỄN THỰC HIỆN TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN TƯ VẤN THIẾT KẾ XÂY DỰNG NAM CƯỜNG
• 2.1. Tổng quan tình hình và các nhân tố ảnh hưởng đến các quy định của pháp luật về hoạt động bảo hộ tác phẩm kiến trúc
• 2.1.1. Tổng quan tình hình các quy định của pháp luật về hoạt động bảo hộ quyền tác giả đối với tác phẩm kiến trúc
• 2.1.2. Các nhân tố ảnh hưởng đến các quy định của pháp luật về hoạt động bảo hộ quyền tác giả đối với tác phẩm kiến trúc
• 2.2. Thực trạng các quy phạm pháp luật điều chỉnh hoạt động bảo hộ quyền tác giả đối với tác phẩm kiến trúc
• 2.2.1. Nội dung pháp luật về chủ thể của quyền tác giả đối với tác phẩm kiến trúc
• 2.2.2. Nội dung pháp luật về điều kiện bảo hộ quyền tác giả đối với tác phẩm kiến trúc
• 2.2.3. Nội dung pháp luật về quyền tác giả đối với tác phẩm kiến trúc
• 2.2.4. Nội dung pháp luật về xâm phạm QTG đối với tác phẩm kiến trúc
• 2.3. Thực tiễn thực hiện các quy định của pháp luật về bảo hộ quyền tác giả đối với tác phẩm kiến trúc tại Công ty cổ phần tư vấn thiết kế xây dựng Nam Cường
• 2.3.1. Tổng quan về Công ty cổ phần tư vấn thiết kế xây dựng Nam Cường
• 2.3.2. Thực tiễn thực hiện các quy định của pháp luật về quyền tác giả đối với tác phẩm kiến trúc
• 2.3.3. Thực tiễn thực hiện các quy định của pháp luật về điều kiện bảo hộ quyền tác giả đối với tác phẩm kiến trúc
• 2.3.4. Thực tiễn thực hiện các quy định pháp luật về bảo hộ quyền tác giả đối với tác phẩm kiến trúc
• 2.3.5. Một số nhận xét và đánh giá liên quan đến việc áp dụng pháp luật về bảo hộ QTG đối với tác phẩm kiến trúc tại Công ty cổ phần tư vấn thiết kế xây dựng Nam Cường
• 2.3.5.1. Những thành tựu đạt được
• 2.3.5.2. Những khó khăn, vướng mắc còn tồn tại
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ KIẾN NGHỊ NHẰM HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT ĐIỀU CHỈNH HOẠT ĐỘNG BẢO HỘ QTG ĐỐI VỚI TÁC PHẨM KIẾN TRÚC
• 3.1. Định hướng hoàn thiện pháp luật bảo hộ QTG đối với tác phẩm kiến trúc
• 3.1.1. Căn cứ vào đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước
• 3.2. Các kiến nghị nhằm hoàn thiện pháp luật điều chỉnh hoạt động bảo hộ QTG đối với tác phẩm kiến trúc
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Giới thiệu về pháp luật bảo hộ quyền tác giả đối với tác phẩm kiến trúc

Luận văn này tập trung vào việc phân tích các quy định của pháp luật về bảo hộ quyền tác giả đối với tác phẩm kiến trúc tại Công ty cổ phần tư vấn thiết kế xây dựng Nam Cường. Pháp luật về quyền tác giả đã có những bước phát triển đáng kể, đặc biệt là sau khi Việt Nam gia nhập WTO và tham gia Công ước Berne. Tuy nhiên, lĩnh vực bảo hộ quyền tác giả đối với tác phẩm kiến trúc vẫn còn nhiều hạn chế. Việc nghiên cứu này không chỉ có ý nghĩa lý luận mà còn mang tính thực tiễn cao, giúp nâng cao nhận thức về quyền tác giả trong lĩnh vực kiến trúc.

1.1. Khái niệm và vai trò của quyền tác giả

Quyền tác giả được hiểu là quyền của tác giả đối với tác phẩm của mình. Trong lĩnh vực kiến trúc, quyền này không chỉ bảo vệ ý tưởng sáng tạo mà còn bảo vệ giá trị văn hóa và lịch sử của các công trình. Tác phẩm kiến trúc không chỉ là sản phẩm của sự sáng tạo mà còn là biểu tượng của nền văn minh. Việc bảo vệ quyền tác giả giúp khuyến khích sự sáng tạo và phát triển bền vững trong ngành kiến trúc.

1.2. Các quy định pháp luật hiện hành

Pháp luật Việt Nam hiện hành quy định rõ về quyền tác giả trong Luật Sở hữu trí tuệ. Tuy nhiên, các quy định này vẫn còn thiếu sót, đặc biệt là trong việc bảo vệ quyền lợi của các tác giả trong lĩnh vực kiến trúc. Việc thiếu các quy định cụ thể về bảo vệ quyền tác giả đối với các bản vẽ thiết kế và phác thảo đã dẫn đến nhiều trường hợp xâm phạm quyền tác giả. Cần có những điều chỉnh để phù hợp với thực tiễn và bảo vệ tốt hơn quyền lợi của các tác giả.

II. Thực trạng bảo hộ quyền tác giả tại Công ty Nam Cường

Công ty cổ phần tư vấn thiết kế xây dựng Nam Cường là một trong những đơn vị đi đầu trong lĩnh vực kiến trúc tại Việt Nam. Tuy nhiên, thực trạng bảo hộ quyền tác giả tại công ty này vẫn còn nhiều vấn đề cần giải quyết. Việc áp dụng các quy định pháp luật về quyền tác giả chưa thực sự hiệu quả, dẫn đến nhiều trường hợp vi phạm. Bảo vệ quyền tác giả không chỉ là trách nhiệm của các tác giả mà còn là trách nhiệm của doanh nghiệp trong việc xây dựng môi trường làm việc tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ.

2.1. Những thành tựu đạt được

Công ty Nam Cường đã có những bước tiến trong việc bảo vệ quyền tác giả thông qua việc ký kết hợp đồng rõ ràng với các tác giả. Điều này giúp đảm bảo quyền lợi cho các tác giả và tạo ra một môi trường làm việc chuyên nghiệp. Tuy nhiên, việc thực hiện các quy định này vẫn còn nhiều khó khăn, đặc biệt là trong việc giám sát và thực thi các hợp đồng.

2.2. Những khó khăn vướng mắc

Mặc dù đã có những nỗ lực trong việc bảo vệ quyền tác giả, nhưng Công ty Nam Cường vẫn gặp phải nhiều khó khăn trong việc xử lý các vi phạm. Việc thiếu hiểu biết về quyền tác giả trong cộng đồng và sự thiếu hụt các quy định pháp luật cụ thể đã dẫn đến nhiều trường hợp xâm phạm quyền tác giả. Cần có những biện pháp mạnh mẽ hơn để bảo vệ quyền lợi của các tác giả và doanh nghiệp.

III. Kiến nghị hoàn thiện pháp luật bảo hộ quyền tác giả

Để nâng cao hiệu quả bảo hộ quyền tác giả đối với tác phẩm kiến trúc, cần có những kiến nghị cụ thể nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật. Việc xây dựng các quy định rõ ràng và cụ thể hơn về quyền tác giả trong lĩnh vực kiến trúc là rất cần thiết. Điều này không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi cho các tác giả mà còn thúc đẩy sự phát triển của ngành kiến trúc tại Việt Nam.

3.1. Định hướng hoàn thiện pháp luật

Cần có một khung pháp lý rõ ràng hơn về quyền tác giả đối với tác phẩm kiến trúc. Các quy định cần được cập nhật để phù hợp với thực tiễn và bảo vệ tốt hơn quyền lợi của các tác giả. Việc xây dựng các quy định cụ thể về bảo vệ quyền tác giả trong các bản vẽ thiết kế và phác thảo là rất cần thiết.

3.2. Các kiến nghị cụ thể

Đề xuất xây dựng các chương trình đào tạo về quyền tác giả cho các tác giả và doanh nghiệp trong lĩnh vực kiến trúc. Cần có các biện pháp tuyên truyền để nâng cao nhận thức về quyền tác giả trong cộng đồng. Đồng thời, cần có các cơ chế giám sát và xử lý vi phạm hiệu quả hơn để bảo vệ quyền lợi cho các tác giả.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong tiến trình đổi mới kinh tế và hội nhập quốc tế, việc gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) và tham gia Công ước Berne về bảo hộ tác phẩm văn học và nghệ thuật đã đặt ra yêu cầu cấp thiết về hoàn thiện hệ thống pháp luật sở hữu trí tuệ tại Việt Nam. Nghệ thuật kiến trúc giữ vai trò định hình không gian sống, tạo dựng cơ sở hạ tầng vật chất và phản ánh diện mạo văn hóa - văn minh đô thị. Mỗi công trình kiến trúc trước khi thành hình đều trải qua quá trình sáng tạo bản vẽ thiết kế trên giấy hoặc phần mềm đồ họa. Dưới góc độ pháp lý, tác phẩm kiến trúc được xếp vào nhóm tác phẩm văn học, nghệ thuật và khoa học được bảo hộ quyền tác giả (QTG). Tuy nhiên, so với các quốc gia phát triển như Hoa Kỳ hay Nhật Bản – nơi luật bản quyền được tách biệt thành một ngành luật độc lập với sở hữu công nghiệp – hệ thống pháp luật về quyền tác giả đối với tác phẩm kiến trúc tại Việt Nam còn non trẻ, nằm chung trong Luật Sở hữu trí tuệ và bộc lộ nhiều điểm bất cập.

Thực tế tại Việt Nam cho thấy tình trạng sao chép, đạo nhái các bản vẽ phối cảnh, mặt bằng và chi tiết kiến trúc diễn ra phức tạp, đặc biệt trong bối cảnh Internet phát triển nhanh chóng. Nguyên nhân xuất phát từ nhận thức bản quyền còn hạn chế của người dân và doanh nghiệp, cùng với lỗ hổng lập pháp: pháp luật hiện hành mới chủ yếu bảo hộ tác phẩm kiến trúc dưới dạng bản vẽ thiết kế hai chiều (2D), chưa bao quát đầy đủ công trình xây dựng thực tế ba chiều (3D). Nhằm làm rõ cơ sở lý luận và giải quyết các vướng mắc thực tiễn tại doanh nghiệp tư vấn xây dựng, đề tài "Pháp luật về bảo hộ quyền tác giả đối với tác phẩm kiến trúc. Thực tiễn thực hiện tại Công ty cổ phần tư vấn thiết kế xây dựng Nam Cường" được tác giả Đỗ Hà Mĩ (Khoa Kinh tế - Luật, Trường Đại học Thương Mại, dưới sự hướng dẫn của TS. Nguyễn Thị Tình) xác lập nghiên cứu.

Mục tiêu nghiên cứu tổng quát của khóa luận là làm sáng tỏ những vấn đề lý luận về bảo hộ QTG đối với tác phẩm kiến trúc, đánh giá thực trạng áp dụng pháp luật tại doanh nghiệp cụ thể, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện khung pháp lý và nâng cao hiệu quả thực thi. Khóa luận triển khai 4 nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

1. Trình bày những vấn đề lý luận chung về QTG, QTG đối với tác phẩm kiến trúc và pháp luật bảo hộ QTG đối với loại hình tác phẩm này.
2. Phân tích, đánh giá thực trạng quy định pháp luật và thực tiễn áp dụng cơ chế bảo hộ QTG đối với tác phẩm kiến trúc, chỉ ra những mặt hạn chế, vướng mắc.
3. Tìm hiểu nhân tố ảnh hưởng và phân tích thực trạng thực hiện bảo hộ quyền tác giả tại Công ty Cổ phần Tư vấn Thiết kế Xây dựng Nam Cường (NCDC).
4. Đề xuất phương hướng và các nhóm kiến nghị cụ thể đối với cơ quan nhà nước và các chủ thể liên quan nhằm hoàn thiện pháp luật điều chỉnh hoạt động bảo hộ QTG đối với tác phẩm kiến trúc.

Khóa luận xác định đối tượng nghiên cứu là các quy định pháp luật hiện hành của Việt Nam về bảo hộ QTG đối với tác phẩm kiến trúc, các hiệp định và điều ước quốc tế có liên quan, cùng các tình huống, vụ việc thực tế về xâm phạm và bảo hộ quyền tác giả tại doanh nghiệp. Phạm vi nghiên cứu về mặt nội dung tập trung vào hệ thống lý luận và thực trạng quy phạm pháp luật (chủ thể, điều kiện bảo hộ, nội dung quyền, hành vi xâm phạm, biện pháp bảo vệ và chuyển giao quyền). Về không gian, đề tài khảo cứu pháp luật Việt Nam, có sự đối chiếu với pháp luật Hoa Kỳ, Anh, các điều ước quốc tế, và khảo sát thực tiễn tại Công ty Cổ phần Tư vấn Thiết kế Xây dựng Nam Cường (có trụ sở tại Phường Kênh Dương, Quận Lê Chân, Thành phố Hải Phòng).

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận được xây dựng dựa trên nền tảng lý luận pháp lý về quyền tác giả và quyền sở hữu trí tuệ, kế thừa các học thuyết pháp lý kinh điển trên thế giới:

• Lý thuyết về quyền sở hữu của nhà xuất bản (năm 1556 tại London, Anh): Thừa nhận quyền sở hữu của đơn vị in ấn, xuất bản khi đã trả tiền cho tác giả.
• Luận thuyết về lao động của John Locke và Đạo luật Anne 1779 (Anh): Xác lập quyền tự nhiên của con người đối với những sản phẩm do mình sáng tạo ra và công nhận quyền độc quyền nhân bản của tác giả.
• Thuyết nhất nguyên về quyền tác giả: Coi quyền tác giả là một quyền thống nhất không thể tách rời giữa quyền nhân thân và quyền tài sản, xuất phát trực tiếp từ hoạt động sáng tạo cá nhân của tác giả chứ không phải do sự ban phát của nhà nước.

Khung pháp lý được tác giả sử dụng làm căn cứ phân tích bao gồm:

• Các văn bản quốc tế: Công ước Berne về bảo hộ tác phẩm văn học và nghệ thuật; Hiệp định về các khía cạnh thương mại của quyền sở hữu trí tuệ (TRIPS, Việt Nam gia nhập ngày 11/01/2007).
• Luật nước ngoài: Luật QTG đối với tác phẩm kiến trúc năm 1990 của Hoa Kỳ (Điều 102(a)), Luật Liên bang Hoa Kỳ năm 1795; Luật Bản quyền Nhật Bản; Luật Bảo vệ quyền sở hữu tác phẩm khoa học và nghệ thuật năm 1987 của Phổ (Đức).
• Hệ thống văn bản pháp luật Việt Nam: Hiến pháp 1946, 1959, 1980, 1992 (Điều 30, 32, 60), 2013; Nghị định 142/HĐBT ngày 14/11/1986; Luật Sở hữu trí tuệ 2005 (LSHTT); Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ 2009 (LSĐBSLSHTT); Bộ luật Dân sự 2015; Bộ luật Hình sự; Luật Xuất bản 2012; Luật Thương mại; Nghị định 100/2006/NĐ-CP; Nghị định 105/2006/NĐ-CP; Nghị định 85/2011/NĐ-CP; Nghị quyết số 48-NQ/TW ngày 24/5/2005 của Bộ Chính trị.

Phương pháp nghiên cứu được tác giả vận dụng gồm 3 phương pháp chính:

• Phương pháp thu thập thông tin: Thu thập dữ liệu từ các văn bản quy phạm pháp luật, sách chuyên khảo, tài liệu hội thảo quốc gia và hồ sơ hoạt động thực tế tại doanh nghiệp khảo sát.
• Phương pháp tổng hợp – so sánh: Tổng hợp thông tin lý luận, so sánh quy định pháp luật Việt Nam với các chuẩn mực quốc tế (Công ước Berne, luật pháp Hoa Kỳ, Anh), so sánh giữa các giai đoạn lập pháp và đối chiếu giữa quy định trên văn bản với thực tiễn thực hiện.
• Phương pháp liệt kê: Trình bày hệ thống hóa các nhóm quyền, điều kiện bảo hộ, hành vi vi phạm và các giải pháp pháp lý.

Căn cứ pháp lý / Học thuyết	Nội dung điều chỉnh chính	Ý nghĩa ứng dụng trong khóa luận
Công ước Berne (khoản 2 Điều 5)	Nguyên tắc bảo hộ tự động không phụ thuộc thủ tục đăng ký	Cơ sở xác định thời điểm phát sinh QTG của bản vẽ kiến trúc
Luật Sở hữu trí tuệ 2005 & sửa đổi 2009	Điều 4, 6, 14, 19, 20, 27, 28, 45-48	Khung pháp lý cốt lõi về điều kiện bảo hộ, nội dung quyền và xử lý xâm phạm
Nghị định 100/2006/NĐ-CP (Điều 17)	Quy định chi tiết các dạng thể hiện của tác phẩm kiến trúc	Căn cứ định danh bản vẽ thiết kế, sa bàn, mô hình kiến trúc
Nghị định 105/2006/NĐ-CP (Điều 5, 6, 7)	Căn cứ xác định hành vi và yếu tố xâm phạm QTG	Công cụ pháp lý nhận diện hành vi sao chép, cắt xóa thông tin quản lý quyền
Thuyết nhất nguyên	Quyền tác giả gồm quyền nhân thân và quyền tài sản thống nhất	Cơ sở phân định quyền lợi giữa kiến trúc sư và công ty tư vấn

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Một số vấn đề lý luận về quyền tác giả và pháp luật về bảo hộ quyền tác giả đối với tác phẩm kiến trúc

Chương 1 hệ thống hóa toàn diện các vấn đề lý luận nền tảng về quyền tác giả và quyền tác giả đối với tác phẩm kiến trúc:

• Khái niệm và đặc điểm: Tác giả là người trực tiếp sáng tạo ra tác phẩm trí tuệ dưới dạng vật chất nhất định (Điều 8 Nghị định 100/2006/NĐ-CP). Theo Điều 17 Nghị định 100/2006/NĐ-CP, tác phẩm kiến trúc bao gồm bản vẽ thiết kế về mặt bằng, mặt đứng, mặt cắt, phối cảnh thể hiện ý tưởng sáng tạo về công trình, tổ hợp kiến trúc, cảnh quan đô thị, khu dân cư hoặc mô hình, sa bàn. Khóa luận chỉ rõ QTG đối với tác phẩm kiến trúc là quyền của tổ chức, cá nhân đối với bản vẽ, mô hình do mình trực tiếp sáng tạo hoặc đầu tư, nhận chuyển giao hợp pháp.
• Bốn nguyên tắc bảo hộ quyền tác giả:
  1. Nguyên tắc bảo hộ tự động: Quyền tác giả phát sinh ngay khi tác phẩm được định hình dưới dạng vật chất nhất định, không phụ thuộc vào thủ tục đăng ký hay nộp lưu chiểu.
  2. Nguyên tắc bảo đảm tính không trùng lặp của tác phẩm: Bảo hộ hình thức thể hiện nguyên gốc mang dấu ấn cá nhân của tác giả và bảo vệ tính toàn vẹn của tác phẩm.
  3. Nguyên tắc bảo đảm quyền tự do sáng tạo của cá nhân: Được hiến định tại các bản Hiến pháp (như Điều 60 Hiến pháp 1992), bảo hộ các sáng tạo không trái pháp luật và đạo đức xã hội.
  4. Nguyên tắc bảo đảm quyền bình đẳng, tự định đoạt của các chủ thể: Đảm bảo quyền tự do chuyển giao, định đoạt và yêu cầu cưỡng chế khôi phục khi bị xâm phạm.
• Điều kiện bảo hộ, nội dung quyền và thời hạn: Tác phẩm phải có tính sáng tạo (không sao chép) và được định hình dưới hình thức vật chất nhất định. Nội dung quyền gồm quyền nhân thân (đặt tên, đứng tên, bảo vệ tính toàn vẹn được bảo hộ vô thời hạn; quyền công bố tác phẩm) và quyền tài sản (làm tác phẩm phái sinh, sao chép, phân phối, truyền đạt). Thời hạn bảo hộ quyền tài sản là suốt đời tác giả cộng thêm 50 năm sau khi tác giả chết; đối với tác phẩm khuyết danh là 75 năm kể từ ngày công bố đầu tiên (khoản 8 Điều 1 LSĐBSLSHTT).
• Chuyển giao và xử lý xâm phạm: Phân định giữa chuyển nhượng QTG (chấm dứt quyền sở hữu tài sản) và chuyển quyền sử dụng QTG (cho phép khai thác có thời hạn theo Điều 47, 48 LSHTT). Trình bày 4 căn cứ xác định hành vi xâm phạm theo Nghị định 105/2006/NĐ-CP và các biện pháp bảo vệ (dân sự, hành chính, hình sự, kiểm soát biên giới).

Chương 2: Thực trạng pháp luật điều chỉnh hoạt động bảo hộ tác phẩm kiến trúc và thực tiễn thực hiện tại Công ty cổ phần tư vấn thiết kế xây dựng Nam Cường

Chương 2 đi sâu phân tích hệ thống quy phạm pháp luật và khảo sát thực tế áp dụng tại doanh nghiệp:

• Bối cảnh và nhân tố tác động: Sự phát triển kinh tế thị trường, các cam kết quốc tế cùng nhân tố văn hóa - xã hội tác động trực tiếp đến việc hoàn thiện khung pháp lý. Tuy nhiên, hệ thống pháp luật Việt Nam còn thiếu vắng các quy định chi tiết dành riêng cho lĩnh vực kiến trúc; toàn bộ văn bản dưới luật mới chỉ có 2 điều khoản tại Nghị định 100/2006/NĐ-CP trực tiếp điều chỉnh tác phẩm kiến trúc.
• Thực trạng quy định về chủ thể và bất cập: Pháp luật công nhận cả pháp nhân (tổ chức giao nhiệm vụ hoặc đầu tư tài chính) là chủ sở hữu quyền tác giả. Điều này tạo điều kiện cho hoạt động thương mại hóa nhưng làm phát sinh lỗ hổng pháp lý khi doanh nghiệp giải thể, phá sản hoặc sáp nhập.
• Khảo sát thực tiễn tại Công ty Nam Cường (NCDC):
  • Doanh nghiệp hoạt động trong 3 mảng chính: tư vấn thiết kế (mũi nhọn), xây nhà trọn gói, thi công hoàn thiện và sản xuất nội thất.
  • Mối quan hệ tác giả - chủ sở hữu: Kiến trúc sư ký hợp đồng lao động với công ty giữ các quyền nhân thân (đứng tên, bảo vệ sự toàn vẹn). Công ty Nam Cường là chủ sở hữu giữ toàn bộ quyền tài sản và trả thù lao/lương cho kiến trúc sư.
  • Các hình thức xâm phạm ghi nhận tại doanh nghiệp: (1) Đạo nhái, sao chép toàn bộ bản vẽ phối cảnh đăng tải trên website để đăng lại trên trang của doanh nghiệp đối thủ; (2) Cắt, xóa logo thương hiệu và chữ ký điện tử của kiến trúc sư trên bản vẽ; (3) Sao chép nguyên xi các chi tiết đặc thù như cổng nhà, đường cong mái vòm, sân vườn đưa vào các công trình dân dụng thực tế mà không xin phép.
  • Biện pháp tự bảo vệ và hạn chế: Công ty áp dụng chèn logo, chữ ký điện tử, mã vạch nhận diện cho công trình lớn. Khi phát hiện xâm phạm, công ty chủ yếu sử dụng biện pháp thương lượng, hòa giải do tâm lý e ngại kiện tụng kéo dài ảnh hưởng đến quan hệ kinh doanh.
  • Tồn tại chủ quan: Cả ban lãnh đạo và nhân viên chưa chủ động đăng ký cấp Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả do e ngại thủ tục hành chính phức tạp, tốn kém.

Chương 3: Một số kiến nghị nhằm hoàn thiện pháp luật điều chỉnh hoạt động bảo hộ QTG đối với tác phẩm kiến trúc

Chương 3 xây dựng hệ thống định hướng và kiến nghị lập pháp xuất phát từ Nghị quyết 48-NQ/TW của Bộ Chính trị và yêu cầu hội nhập:

• Định hướng: Đảm bảo tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật; loại bỏ sự tản mát của các quy định trong Luật Sở hữu trí tuệ, Bộ luật Dân sự, Luật Xuất bản; hoàn thiện chế định hợp đồng và chuẩn hóa theo thông lệ quốc tế.
• Kiến nghị sửa đổi khái niệm pháp lý: Phân biệt rõ giữa hai khái niệm "tác phẩm kiến trúc" và "công trình xây dựng". Cần mở rộng phạm vi bảo hộ sang công trình xây dựng thực tế nếu công trình đó đáp ứng đầy đủ tính nghệ thuật và sáng tạo tinh thần của tác giả.
• Tiêu chí loại trừ và lượng hóa: Loại trừ bảo hộ quyền tác giả đối với các công trình xây dựng hàng loạt theo mẫu phổ thông, không vượt quá trình độ trung bình hoặc thuần túy mang tính kỹ thuật - công năng. Bổ sung quy chuẩn đánh giá tỷ lệ phần trăm yếu tố kỹ thuật và công cụ phần mềm trong quá trình thiết kế.
• Quy định cơ chế thỏa thuận đa phương: Bổ sung khung pháp lý điều chỉnh mối quan hệ giữa 3 tác nhân: Tác giả (Kiến trúc sư) - Nhà đầu tư - Cơ quan quản lý nhà nước khi có các can thiệp thực tế vào công trình (sửa chữa, cải tạo, chỉnh trang hoặc phá dỡ).
• Nâng cao hiệu quả thực thi: Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật sở hữu trí tuệ cho 3 nhóm đối tượng: tác giả, chủ sở hữu và người sử dụng; nâng cao năng lực chuyên môn của cán bộ quản lý và cơ quan tài phán; đơn giản hóa thủ tục hành chính về đăng ký quyền tác giả.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp và đưa ra các kết quả nghiên cứu cụ thể gắn liền với số liệu và thực tiễn pháp lý:

• Dẫn chứng các số liệu kinh tế chứng minh đóng góp của ngành công nghiệp bản quyền: Tại Thái Lan (điều tra năm 2006), ngành công nghiệp dựa trên bản quyền đóng góp 4,48% GDP và chiếm 2,85% tổng việc làm; tại Hàn Quốc (năm 2009), doanh thu ngành bản quyền đạt 105,4 ngàn tỷ Won, chiếm 9,89% GDP; tại Hoa Kỳ (năm 2005), giá trị sở hữu trí tuệ chiếm 47% tổng trị giá của các công ty.
• Chỉ rõ thực trạng pháp lý: Toàn bộ hệ thống văn bản hướng dẫn của Việt Nam mới chỉ có 2 điều khoản tại Nghị định 100/2006/NĐ-CP quy định trực tiếp về tác phẩm kiến trúc, và tại Việt Nam chưa từng có tiền lệ một vụ tranh chấp bản quyền kiến trúc nào được đưa ra xét xử tại Tòa án do thiếu cơ sở pháp lý quy định về công trình xây dựng thực tế.
• Khái quát thực trạng áp dụng Bộ luật Hình sự: Mặc dù luật quy định mức phạt tù lên đến 3 năm đối với hành vi xâm phạm quyền tác giả ở "quy mô thương mại", văn bản quy phạm pháp luật hiện hành vẫn chưa có hướng dẫn định lượng cụ thể thế nào là quy mô thương mại.

Về mặt đóng góp học thuật, đề tài khắc phục những hạn chế của các công trình đi trước:

• Luận văn thạc sĩ của Nguyễn Thị Kim Thoa (ĐHQGHN) mới chỉ phân tích lý luận chung, chưa giải quyết được vướng mắc về cơ chế bảo hộ công trình thực tế.
• Sách chuyên khảo của Nguyễn Vân Nam ("Quyền tác giả, đường hội nhập không trải hoa hồng") đã đối chiếu pháp luật quốc tế nhưng còn bỏ ngỏ giải pháp thực tiễn.
• Đề tài của Đỗ Hà Mĩ đã gắn kết việc phân tích lý luận với khảo sát cụ thể quy trình xử lý quyền tác giả tại Công ty Nam Cường, từ đó đề xuất giải pháp tách bạch giữa tác phẩm kiến trúc nghệ thuật và công trình xây dựng thông thường theo quan điểm chuyên môn của Hội Kiến trúc sư Việt Nam.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận phản ánh một số giới hạn nghiên cứu được nêu trong văn bản:

• Về phạm vi khảo sát thực tế: Dữ liệu thực tiễn chủ yếu được thu thập tại một doanh nghiệp cụ thể là Công ty Cổ phần Tư vấn Thiết kế Xây dựng Nam Cường tại Hải Phòng, chưa mở rộng khảo sát định lượng trên diện rộng tại nhiều loại hình doanh nghiệp thiết kế kiến trúc có quy mô và khu vực địa lý khác nhau.
• Về nguồn tư liệu xét xử: Khóa luận chưa thể phân tích các bản án thực tế về tranh chấp bản quyền tác phẩm kiến trúc tại Việt Nam do thực tiễn tố tụng trong nước chưa ghi nhận tiền lệ xét xử chính thức đối với loại hình này.

Hướng nghiên cứu tiếp theo được gợi mở:

• Tiếp tục theo dõi và nghiên cứu tác động của việc sửa đổi Luật Sở hữu trí tuệ đối với các quy chuẩn định lượng về yếu tố kỹ thuật trong thiết kế kiến trúc.
• Mở rộng phạm vi nghiên cứu sang các cơ chế bảo vệ quyền tác giả kiến trúc trong môi trường số và trên không gian mạng Internet đối với nhiều nhóm chủ thể kinh doanh khác nhau.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu hữu ích cho các nhóm đối tượng:

• Sinh viên và giảng viên ngành Luật, Luật Kinh tế, Sở hữu trí tuệ: Tham khảo hệ thống lý luận về quyền tác giả, lịch sử hình thành các học thuyết bản quyền và bảng phân tích so sánh pháp luật Việt Nam với chuẩn mực quốc tế (Công ước Berne, luật Hoa Kỳ, Anh).
• Kiến trúc sư và các nhà thiết kế: Nắm bắt rõ ranh giới giữa quyền nhân thân và quyền tài sản, các căn cứ nhận diện hành vi xâm phạm bản vẽ và biện pháp gắn thông tin quản lý quyền.
• Doanh nghiệp tư vấn thiết kế xây dựng: Tham khảo mô hình phân định quyền sở hữu tác phẩm giữa người sử dụng lao động và người lao động, cũng như cách thức ứng phó, hòa giải khi phát hiện hành vi đạo nhái thiết kế.

Câu hỏi thường gặp

1. Theo quy định pháp luật Việt Nam hiện hành, tác phẩm kiến trúc được bảo hộ dưới những hình thức thể hiện nào?
Theo Điều 17 Nghị định số 100/2006/NĐ-CP, tác phẩm kiến trúc được bảo hộ bao gồm: (1) Các bản vẽ thiết kế về mặt bằng, mặt đứng, mặt cắt, phối cảnh thể hiện ý tưởng sáng tạo về ngôi nhà, công trình, tổ hợp công trình, tổ chức không gian, cảnh quan đô thị, khu chức năng đô thị, khu dân cư nông thôn; (2) Mô hình, sa bàn về ngôi nhà, công trình xây dựng hoặc quy hoạch không gian.

2. Tại Công ty Tư vấn Thiết kế Xây dựng Nam Cường, quyền nhân thân và quyền tài sản đối với bản vẽ thiết kế được phân định như thế nào?
Căn cứ hợp đồng lao động và quy định pháp luật, kiến trúc sư là người trực tiếp sáng tạo nên nắm giữ quyền nhân thân (đặt tên, đứng tên, bảo vệ tính toàn vẹn của bản vẽ). Công ty Nam Cường là tổ chức đầu tư tài chính và giao nhiệm vụ nên là chủ sở hữu quyền tác giả, nắm giữ toàn bộ quyền tài sản và trả lương/thù lao cho kiến trúc sư.

3. Vì sao tại Việt Nam chưa từng có tranh chấp về bản quyền tác phẩm kiến trúc được đưa ra Tòa án xét xử?
Theo phân tích trong khóa luận và nhận định của Hội Kiến trúc sư Việt Nam, nguyên nhân không phải vì không có hành vi sao chép công trình trên thực tế, mà do pháp luật hiện hành thiếu cơ sở pháp lý để xử lý: luật mới chỉ bảo hộ bản vẽ thiết kế trong không gian hai chiều (2D), chưa quy định bảo hộ đối với công trình xây dựng thực tế (3D) được tạo dựng từ bản vẽ.

4. Khóa luận đề xuất tiêu chí nào để phân biệt "tác phẩm kiến trúc" được bảo hộ với "công trình xây dựng" thông thường?
Khóa luận kiến nghị không bảo hộ quyền tác giả đối với các công trình xây dựng hàng loạt theo mẫu thiết kế thông dụng, công trình không vượt quá trình độ trung bình của giới thiết kế hoặc công trình thuần túy phục vụ công năng kỹ thuật. Tác phẩm kiến trúc được bảo hộ phải chứa đựng dấu ấn cá nhân, sáng tạo tinh thần và có giá trị nghệ thuật cao; đồng thời cần quy định tỷ lệ phần trăm ảnh hưởng của yếu tố kỹ thuật, phần mềm để xem xét khả năng bảo hộ.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Đỗ Hà Mĩ đã hệ thống hóa toàn diện các vấn đề lý luận về quyền tác giả đối với tác phẩm kiến trúc dựa trên nền tảng pháp luật quốc tế và Việt Nam. Thông qua việc phân tích thực trạng thực hiện tại Công ty Cổ phần Tư vấn Thiết kế Xây dựng Nam Cường, đề tài đã chỉ rõ những vướng mắc điển hình trong việc kiểm soát xâm phạm bản quyền trên không gian mạng và hạn chế của khung pháp lý đối với công trình xây dựng thực tế. Các kiến nghị sửa đổi khái niệm tác phẩm kiến trúc, xác lập tiêu chí nghệ thuật và cơ chế thỏa thuận đa bên mang tính thực tiễn cao, đóng góp cơ sở khoa học cho tiến trình hoàn thiện pháp luật sở hữu trí tuệ tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 : MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ QUYỀN TÁC GIẢ VÀ PHÁP LUẬT VỀ BẢO HỘ QUYỀN TÁC GIẢ ĐỐI VỚI TÁC PHẨM KIẾN TRÚC 1. Một số vấn đề lý luận về quyền tác giả 1. Khái niệm về quyền tác giả Một trong những nội dung quan trọng trước khi tiếp cận khái niệm QTG , đó là phải xem xét khái niệm “tác giả” là gì, trên cơ sở đó mới có thể ghi nhận và bảo hộ các quyền của tác giả. Tác giả, theo quy định của pháp luật hiện hành là “người trực tiếp sáng tạo ra một phần hoặc toàn bộ tác phẩm văn học, nghệ thuật và khoa học” [Điều 8 NĐ 100/2006 quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Bộ luật dân sự, LSHTT về QTG và quyền liên quan] Từ định nghĩa trên có thể nhận thấy, xét về nguồn gốc, tác giả là người trực tiếp sáng tạo ra một sản phẩm trí tuệ là “cha sinh, mẹ đẻ” của các tác phẩm thuộc lĩnh vực văn học, nghệ thuật và khoa học.

Khác với các lao động sản xuất đơn thuần khác, đặc trưng của lao động trí óc này là tạo ra sản phẩm trí tuệ và thể hiện nó một cách hữu hình. Một người được coi là tác giả của một tác phẩm khi tác phẩm đó được hình thành dưới một hình thức vật chất nhất định và phải “có tính sáng tạo”, và được người này “sáng tạo trực tiếp”, có thể hiểu tác giả là người trực tiếp sáng tạo ra một tác phẩm trí tuệ và thể hiện nó dưới dạng vật chất nhất định thuộc một trong các thể loại văn học, nghệ thuật và khoa học. Tác giả, theo quy định của pháp luật Việt Nam hiện nay bao gồm : Tác giả phái sinh, đồng tác giả, chủ sở hữu tác phẩm. Trên thế giới, hầu hết các nước đều ghi nhận và bảo vệ các lợi ích này cho tác giả, ví dụ : pháp luật Nhật Bản quy định mục đích của luật bản quyền là nhằm “bảo đảm cho tác giả quyền về tinh thần và quyền về tác giả (quyền về kinh tế)” .Pháp luật Việt Nam không có quy định riêng về luật bản quyền mà QTG là một phần tạo nên hệ thống pháp luật về sở hữu trí tuệ ở Việt Nam.

Khi một người tạo ra một tác phẩm văn học, khoa học hay nghệ thuật, thì người đó sẽ trở thành chủ sở hữu của tác phẩm đó và tự do quyết định việc sử dụng nó. Một tác phẩm được bảo hộ QTG kể từ thời điểm tác phẩm được ra đời nên không cần tiến hành thủ tục gì, như đăng ký hoặc nộp lưu chiểu, để tác phẩm đó có điều kiện được bảo hộ. Theo một cách chung nhất, Tổ chức sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO) định nghĩa QTG như sau: "Quyền tác giả là một thuật ngữ pháp lý chỉ quyền của người sáng tác đối với các tác phẩm văn học và nghệ thuật của họ" QTG bao gồm hai nhóm quyền chính: các quyền kinh tế (quyền tài sản) và các quyền tinh thần (quyền nhân thân). Cả hai nhóm quyền này thuộc về người sáng tạo ra tác phẩm - người có thể thực hiện các quyền đó.

Thực hiện các quyền có nghĩa là tác giả 7 có thể tự mình sử dụng tác phẩm hoặc cho phép người khác sử dụng tác phẩm hoặc cấm người khác sử dụng tác phẩm của mình. Vai trò của quyền tác giả QTG đối với bản thân người sáng tạo : Mỗi tác phẩm hình thành mang dấu ấn riêng của tác giả, phản ánh từng lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội: văn hóa, khoa học, nghệ thuật phục vụ cho phần lớn nhu cầu của cộng đồng. Việc pháp luật cho phép người sáng tác có được những quyền riêng là để bảo vệ cho quyền và lợi ích hợp pháp của họ, bù đắp những chi phí họ đã bỏ ra để tạo nên tác phẩm, bảo hộ giá trị của tác phẩm… là những vai trò chính của QTG. QTG đối với sự phát triển văn hóa và kinh tế : Với con số gần đây nhất trong Hội thảo quốc gia về vai trò của QTG đối với sự phát triển văn hóa và kinh tế cho biết: “Ở Thái Lan, dựa trên tổng số liệu điều tra năm 2006, tổng giá trị đóng góp của ngành công nghiệp dựa trên bản quyền cho nền kinh tế chiếm 4,48% GDP, chiếm 2,85% của tổng việc làm trong cả nước.

Hoặc ở Hàn Quốc, các ngành công nghiệp bản quyền Hàn Quốc đã tăng trưởng nhanh hơn so với các ngành công nghiệp khác của nền kinh tế trong khoảng thời gian từ năm 2005 đến năm 2009. Trong năm 2009, các ngành công nghiệp dựa trên bản quyền Hàn Quốc đạt 105,4 ngàn tỷ Won, chiếm 9,89% GDP quốc gia”. Những con số trên phản ánh một phần tốc độ phát triển của ngành công nghiệp sáng tạo, có được điều đó cũng nhờ một phần chế định QTG được thực thi nghiêm ngặt. QTG thể hiện rõ sự khách quan và công bằng giữa chủ thể muốn khai thác, sử dụng tác phẩm và tác giả, chủ sở hữu QTG.

QTG và sự ra đời của các tác phẩm mới : Việc tạo ra chế định QTG, ngoài việc đáp ứng nhu cầu bảo hộ, QTG còn tạo động lực, kích thích sự tìm tòi, sáng tạo của các cá nhân để sáng tác ra các tác phẩm mới đạt được lợi ích kinh tế trong quá trình khai thác, sử dụng và phục vụ nhau cầu xã hội loài người. Lịch sử hình thành quyền tác giả Trên thế giới Từ thời cổ đại, con người ta đã có những ý niệm về “sở hữu trí tuệ”, tuy chưa có QTG đầy đủ đối với sản phẩm tinh thần. Nhà thơ La Mã Marcus Valerius Martialis (42- 104 SCN) đã gọi người lấy thơ của ông mà đề tên mình là những “kẻ cướp của người”, từ đó ngày nay chúng ta có từ “kẻ đạo tác phẩm”. Sau phát minh kỹ thuật in sách (vào khoảng năm 1440), khả năng nhân bản lớn đã dẫn đến nhu cầu phải bảo hộ về pháp lý chống lại những kẻ kinh doanh không đầu tư vào tác phẩm mà chỉ in lại nó (in lậu).

Nhà xuất bản hoặc xưởng in chỉ sẵn sàng chấp nhận rủi ro cho việc đầu tư công sức, tiền bạc khi việc bán sách của họ được bảo vệ chống in lậu. Thêm vào đó, thời kỳ Phục hưng đã 8 thúc đẩy phát triển chỉ nghĩa cá nhân và cùng với nó là sự tự tin của những văn nghệ sĩ, nên người ta bắt đầu lên án đạo văn. Trong thời kỳ phát triển của QTG có rất nhiều học thuyết được ra đời, có những học thuyết tồn tại những quan điểm trái ngược nhau. Tại Anh quốc, trước khi biết đến Thuyết quyền sở hữu trí tuệ (sở hữu tinh thần), một học thuyết có tên là lý thuyết về quyền sở hữu của nhà xuất bản ra đời, nội dung của học thuyết này cho rằng các nhà xuất bản và các nhà in cũng đương nhiên có quyền sở hữu đối với các tác phẩm do họ xuất bản và tái bản theo nhu cầu, nhất là khi họ đã trả cho tác giả những tác phẩm này một khoản tiền.

Lý thuyết về quyền sở hữu của nhà xuất bản này do Hiệp hội các nhà xuất bản nước Anh đề xướng lần đầu tiên tại London vào năm 1556. Nhưng sau đó, Thuyết quyền sở hữu trí tuệ ra đời và đã dần lấn át thuyết về quyền sở hữu của nhà xuất bản. Nước Anh dưới triều đại của Nữ hoàng Anne là nước đầu tiên công nhận độc quyền của tác giả trong việc nhân bản tác phẩm của mình (1779). Có hai nguyên nhân chính dẫn đến việc công nhận : trước tiên là vì quyền lợi của xã hội mà phải phá vỡ thế độc quyền của Hiệp hội các nhà xuất bản và thứ hai là theo Luận thuyết về Lao động của John Locke, con người phải đương nhiên có quyền tự nhiên sở hữu những gì do họ làm ra.

Theo gương nước Anh, tuy không chấp nhận lý thuyết về quyền tự nhiên, nước Mỹ vào năm 1795 cũng ban hành luật liên bang cho phép tác giả có quyền độc quyền khai thác về mặt kinh tế tác phẩm trong thời gian 14 năm và có thể được gia hạn thêm trong vòng 14 năm nữa. Tại Đức và Thụy Sĩ, thuyết QTG cũng được thảo luận sôi nổi. Nước Phổ (thuộc Đức cổ) vào năm 1987 đã ban hành Luật bảo vệ quyền sở hữu tác phẩm khoa học và nghệ thuật. Dần dà, theo thời gian, có rất nhiều học thuyết khác về QTG ra đời như Thuyết quyền nhân thân, Thuyết quyền tài sản phi vật chất nhưng phải đến Thuyết nhất nguyên mới được thừa nhận rộng rãi và làm cơ sở cho việc hình thành QTG bây giờ.

Theo thuyết này, không thể có hai loại quyền song song cùng xuất phát điểm là cá nhân tác giả (như quyền sở hữu của nhà xuất bản và quyền sở hữu trí tuệ của tác giả tác phẩm như đã đề cập ở trên) mà chỉ có một loại quyền với hai chức năng bảo vệ mà thôi (ngày nay được gọi là QTG). Một số quan điểm quan trọng của Thuyết nhất nguyên như : (i) QTG bảo vệ tác giả trong quan hệ với tác phẩm về mặt tinh thần và cá nhân, cũng như trong việc sử dụng tác phẩm (ii) QTG là một quyền thống nhất không thể tách biệt giữa quyền nhân thân và quyền tài sản (iii) QTG không thể chuyển nhượng, trừ trường hợp thừa kế. Tiếp tục xu thế tăng cường bảo vệ quyền lợi của tác giả, hiện nay, QTG được hiểu không phải một đặc quyền. Sự xuất hiện của QTG không phải bằng sự trao tặng 9 của nhà nước, không phải quan việc hoàn thành các thủ tục, mà là qua hoạt động sáng tạo tác phẩm.

QTG trao cho tác giả quyền của một chủ sở hữu khi công nhận tác phẩm là của tác giả. Tại Việt Nam Ngay từ bản hiến pháp đầu tiên vào năm 1946, Nhà nước Việt Nam đã ghi nhận những quyền cơ bản của công dân liên quan đến QTG, thể hiện tư tưởng tiến bộ nhân văn về quyền con người. Đó là quyền tự do ngôn luận, tự do xuất bản của công dân, là việc Nhà nước cam kết bảo vệ quyền lợi của trí thức, tôn trọng quyền tư hữu tư nhân về tài sản. Tư tưởng lập pháp đó đã tiếp tục được thể hiện tại Hiến pháp 1959, 1980 và Hiến pháp 2013 đang có hiệu lực thi hành.

Năm 1986 với NĐ 142/HĐBT, lần đầu tiên ở Việt Nam một văn bản riêng biệt về QTG đã được ban hành với những quy định cơ bản, ban đầu với sự giúp đỡ của hãng VAB (Hãng bảo hộ QTG của Liên Xô cũ).