Nghiên cứu bảo hộ quyền tác giả trong lĩnh vực xuất bản sách tại Việt Nam

Luận văn thạc sĩ luật học nghiên cứu bảo hộ quyền tác giả trong lĩnh vực phát hành xuất bản sách tại việt nam, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp cải

• Tác giả: Lưu Thị Phương
• Người hướng dẫn: PGS. TS Trần Văn Hải
• Trường học: Trường Đại Học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Dân Sự và Tố Tụng Dân Sự
• Đề tài: Bảo Hộ Quyền Tác Giả Trong Xuất Bản Sách Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC THUẬT NGỮ VIẾT TẮT
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 0.1. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
• 0.2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn
• 0.2.1. Mục đích nghiên cứu của luận văn
• 0.2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn
• 0.3. Đối tượng nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu của luận văn
• 0.4. Các phương pháp nghiên cứu của luận văn
• 0.5. Bố cục của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ BẢO HỘ QUYỀN TÁC GIẢ TRONG LĨNH VỰC PHÁT HÀNH, XUẤT BẢN SÁCH
• 1.1. Khái niệm về quyền tác giả
• 1.2. Khái niệm về sách
• 1.3. Khái niệm về xuất bản, phát hành sách
• 1.4. Bảo hộ quyền tác giả trong lĩnh vực xuất bản sách
• 1.5. Bảo hộ quyền tác giả trong lĩnh vực phát hành sách
• 1.6. Điều ước quốc tế và pháp luật Việt Nam về bảo hộ quyền tác giả trong lĩnh vực phát hành, xuất bản sách
• 1.6.1. Điều ước quốc tế liên quan đến bảo hộ quyền tác giả trong lĩnh vực phát hành, xuất bản sách mà Việt Nam tham gia
• 1.6.2. Pháp luật Việt Nam về bảo hộ quyền tác giả trong lĩnh vực phát hành, xuất bản sách
• 1.7. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: NHỮNG VẤN ĐỀ PHÁP LÝ LIÊN QUAN ĐẾN BẢO HỘ QUYỀN TÁC GIẢ TRONG LĨNH VỰC PHÁT HÀNH, XUẤT BẢN SÁCH
• 2.1. Đối tượng và chủ thể được bảo hộ quyền tác giả trong lĩnh vực phát hành, xuất bản sách
• 2.2. Nội dung bảo hộ quyền tác giả trong lĩnh vực phát hành, xuất bản sách
• 2.3. Quyền nhân thân trong lĩnh vực phát hành, xuất bản sách
• 2.4. Quyền tài sản trong lĩnh vực phát hành, xuất bản sách
• 2.5. Cơ chế bảo hộ quyền tác giả
• 2.6. Thời hạn và giới hạn quyền bảo hộ
• 2.7. Hành vi xâm phạm quyền tác giả trong lĩnh vực phát hành, xuất bản sách
• 2.7.1. Hành vi xâm phạm quyền tác giả trong lĩnh vực phát hành sách
• 2.7.2. Hành vi xâm phạm quyền tác giả trong lĩnh vực xuất bản sách
• 2.8. Các biện pháp bảo vệ quyền tác giả trong lĩnh vực phát hành, xuất bản sách theo quy định pháp luật Việt Nam
• 2.8.1. Các biện pháp tự bảo vệ
• 2.8.2. Các biện pháp dân sự
• 2.8.3. Các biện pháp hành chính
• 2.8.4. Các biện pháp hình sự
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG BẢO HỘ QUYỀN TÁC GIẢ TRONG LĨNH VỰC PHÁT HÀNH, XUẤT BẢN SÁCH VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ BẢO HỘ QUYỀN TÁC GIẢ TRONG LĨNH VỰC PHÁT HÀNH, XUẤT BẢN SÁCH
• 3.1. Thực trạng bảo hộ quyền tác giả trong lĩnh vực phát hành, xuất bản sách
• 3.2. Nguyên nhân của thực trạng xâm phạm quyền tác giả trong lĩnh vực phát hành, xuất bản sách
• 3.2.1. Trong lĩnh vực phát hành sách
• 3.2.2. Trong lĩnh vực xuất bản sách
• 3.3. Kinh nghiệm bảo hộ quyền tác giả trong lĩnh vực phát hành, xuất bản sách của một số quốc gia
• 3.3.1. Kinh nghiệm bảo hộ quyền tác giả trong lĩnh vực phát hành, xuất bản sách của Nhật Bản
• 3.3.2. Kinh nghiệm bảo hộ quyền tác giả trong lĩnh vực phát hành, xuất bản sách của Hàn Quốc
• 3.4. Giải pháp nâng cao hiệu quả bảo hộ quyền tác giả trong lĩnh vực phát hành, xuất bản sách
• 3.5. Tiểu kết chương 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Khái niệm về quyền tác giả

Quyền tác giả là một khái niệm pháp lý quan trọng, phản ánh quyền lợi của tác giả đối với những sản phẩm sáng tạo của mình. Theo quy định tại Khoản 2 Điều 4 Luật Sở hữu trí tuệ Việt Nam, quyền tác giả được định nghĩa là quyền của tổ chức, cá nhân đối với tác phẩm do mình sáng tạo ra hoặc sở hữu. Đối tượng của quyền tác giả bao gồm các tác phẩm văn học, nghệ thuật và khoa học. Khái niệm này không chỉ bảo vệ quyền lợi của tác giả mà còn khuyến khích sự sáng tạo trong xã hội. Hệ thống pháp luật hiện hành cũng quy định các trường hợp cho phép hoặc cấm việc sử dụng tác phẩm mà không có sự đồng ý của tác giả. Điều này có vai trò quan trọng trong việc bảo vệ bản quyền và khuyến khích sự phát triển của văn hóa, nghệ thuật và khoa học. Đặc biệt, quyền tác giả được coi là động lực thúc đẩy việc tạo ra những tác phẩm có giá trị phục vụ cho sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc và xây dựng đất nước. Do đó, việc hiểu rõ khái niệm quyền tác giả là cần thiết để nâng cao nhận thức về bảo vệ quyền lợi của tác giả trong lĩnh vực xuất bản sách.

II. Điều ước quốc tế và pháp luật Việt Nam về bảo hộ quyền tác giả

Việt Nam đã tham gia nhiều điều ước quốc tế liên quan đến bảo hộ quyền tác giả, trong đó có Công ước Berne về bảo hộ các tác phẩm văn học và nghệ thuật. Sự tham gia này không chỉ thể hiện cam kết của Việt Nam trong việc bảo vệ quyền lợi của tác giả mà còn tạo ra cơ hội cho các tác phẩm văn học, nghệ thuật của Việt Nam được công nhận và bảo vệ trên trường quốc tế. Pháp luật Việt Nam cũng đã có những quy định cụ thể để bảo vệ quyền tác giả, bao gồm các quy định về quyền nhân thân và quyền tài sản của tác giả. Tuy nhiên, thực tế áp dụng pháp luật vẫn còn nhiều hạn chế, đặc biệt trong việc xử lý các hành vi xâm phạm quyền tác giả. Việc nâng cao hiểu biết và ý thức về quyền tác giả trong xã hội là rất cần thiết để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của tác giả và tạo môi trường thuận lợi cho sự phát triển của ngành xuất bản. Điều này không chỉ góp phần bảo vệ quyền lợi của tác giả mà còn thúc đẩy sự sáng tạo và phát triển văn hóa, nghệ thuật trong xã hội.

III. Thực trạng bảo hộ quyền tác giả trong lĩnh vực xuất bản sách

Thực trạng bảo hộ quyền tác giả trong lĩnh vực xuất bản sách tại Việt Nam hiện nay đang gặp nhiều thách thức. Mặc dù pháp luật đã có những quy định rõ ràng về quyền tác giả, nhưng việc thực thi và giám sát vẫn còn nhiều bất cập. Theo thống kê, số lượng vi phạm bản quyền trong lĩnh vực xuất bản sách ngày càng gia tăng, với nhiều hình thức xâm phạm đa dạng và tinh vi. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi của tác giả mà còn cản trở sự phát triển của ngành xuất bản. Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến tình trạng này bao gồm thiếu sự quan tâm từ các cơ quan chức năng, nhận thức chưa đầy đủ của người dân về quyền tác giả, và sự phát triển nhanh chóng của công nghệ thông tin. Để cải thiện tình hình, cần có các biện pháp quyết liệt hơn trong việc bảo vệ quyền tác giả, bao gồm việc tăng cường tuyên truyền, giáo dục về quyền tác giả, cũng như nâng cao khả năng xử lý vi phạm của các cơ quan chức năng. Việc này không chỉ bảo vệ quyền lợi cho tác giả mà còn góp phần xây dựng một môi trường xuất bản lành mạnh.

IV. Giải pháp nâng cao hiệu quả bảo hộ quyền tác giả

Để nâng cao hiệu quả bảo hộ quyền tác giả trong lĩnh vực xuất bản sách, cần thực hiện một số giải pháp cụ thể. Thứ nhất, cần tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục về quyền tác giả cho các tác giả, nhà xuất bản và cộng đồng. Việc nâng cao nhận thức về quyền tác giả sẽ giúp mọi người hiểu rõ hơn về giá trị của sáng tạo và tôn trọng quyền lợi của tác giả. Thứ hai, cần hoàn thiện hệ thống pháp luật và cơ chế thực thi quyền tác giả, đảm bảo rằng các quy định pháp luật được áp dụng một cách nghiêm túc và hiệu quả. Thứ ba, cần xây dựng các cơ chế phối hợp giữa các cơ quan chức năng trong việc kiểm tra, giám sát và xử lý các hành vi xâm phạm quyền tác giả. Cuối cùng, học hỏi kinh nghiệm từ các quốc gia khác trong việc bảo vệ quyền tác giả cũng là một hướng đi cần thiết. Những kinh nghiệm này có thể được áp dụng để cải thiện hệ thống bảo vệ quyền tác giả tại Việt Nam, tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của ngành xuất bản và khuyến khích sự sáng tạo trong xã hội.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hoạt động phát hành và xuất bản sách tại Việt Nam đã có những bước phát triển đáng kể trong những năm gần đây. Theo báo cáo của Cục Xuất bản, In và Phát hành, năm 2018, toàn ngành xuất bản đạt khoảng 32.000 đầu sách với hơn 400 triệu bản in, doanh thu đạt trên 2.600 tỷ đồng, tăng 8% so với năm 2017. Lĩnh vực sách điện tử cũng ghi nhận sự tăng trưởng nhanh với hơn 2,5 triệu lượt truy cập, tốc độ tăng trưởng gấp 25 lần so với năm trước. Tuy nhiên, song song với sự phát triển này, tình trạng vi phạm quyền tác giả trong lĩnh vực phát hành, xuất bản sách vẫn diễn ra phổ biến và ngày càng tinh vi, gây thiệt hại nghiêm trọng cho tác giả, nhà xuất bản và nền văn hóa tri thức quốc gia.

Luận văn tập trung nghiên cứu bảo hộ quyền tác giả trong lĩnh vực phát hành, xuất bản sách tại Việt Nam, nhằm phân tích các quy định pháp luật hiện hành, đánh giá thực trạng vi phạm quyền tác giả và đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền tác giả. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các quy định pháp luật Việt Nam và các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên, tập trung vào sách in và sách điện tử trong giai đoạn từ năm 2010 đến 2020. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ quyền lợi hợp pháp của tác giả, thúc đẩy sáng tạo và phát triển ngành xuất bản, đồng thời góp phần hoàn thiện hệ thống pháp luật sở hữu trí tuệ tại Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình pháp lý về quyền tác giả và sở hữu trí tuệ, trong đó có:

• Lý thuyết quyền tác giả: Quyền tác giả được hiểu là quyền của cá nhân hoặc tổ chức đối với tác phẩm do mình sáng tạo ra, bao gồm quyền nhân thân và quyền tài sản. Quyền nhân thân gắn liền với cá nhân tác giả, không thể chuyển giao, trong khi quyền tài sản có thể chuyển giao hoặc cho phép khai thác.

• Mô hình bảo hộ quyền tác giả theo Công ước Berne: Nguyên tắc bảo hộ tự động, nguyên tắc đối xử quốc gia và nguyên tắc độc lập bảo hộ được áp dụng để bảo vệ quyền tác giả trên phạm vi quốc tế.

• Khái niệm về xuất bản và phát hành sách: Xuất bản là quá trình biên tập, in ấn và phát hành tác phẩm dưới dạng sách in hoặc sách điện tử; phát hành là hoạt động phân phối, mua bán sách đến người tiêu dùng.

Các khái niệm chính bao gồm: quyền tác giả, quyền nhân thân, quyền tài sản, tác phẩm phái sinh, sách in, sách điện tử, cơ chế bảo hộ tự động, hành vi xâm phạm quyền tác giả.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau:

• Phương pháp lịch sử: Tìm hiểu quá trình hình thành và phát triển hoạt động xuất bản, phát hành sách, cũng như lịch sử bảo hộ quyền tác giả tại Việt Nam và trên thế giới.

• Phương pháp so sánh: So sánh quy định pháp luật Việt Nam với các điều ước quốc tế và kinh nghiệm bảo hộ quyền tác giả của một số quốc gia như Nhật Bản, Hàn Quốc để rút ra bài học áp dụng.

• Phương pháp phân tích, tổng hợp: Thu thập, phân tích số liệu từ các báo cáo của Cục Xuất bản, In và Phát hành, Bộ Thông tin và Truyền thông, các văn bản pháp luật và tài liệu nghiên cứu khoa học để đánh giá thực trạng bảo hộ quyền tác giả.

• Phương pháp thống kê: Sử dụng số liệu về số lượng xuất bản phẩm, doanh thu, số vụ vi phạm quyền tác giả để minh họa và làm cơ sở cho các nhận định.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm các văn bản pháp luật, báo cáo ngành, các vụ việc vi phạm quyền tác giả trong lĩnh vực phát hành, xuất bản sách từ năm 2010 đến 2020. Phương pháp chọn mẫu là chọn lọc các nguồn dữ liệu có tính đại diện và độ tin cậy cao. Thời gian nghiên cứu kéo dài trong khoảng 12 tháng, từ tháng 1/2019 đến tháng 12/2019.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thực trạng vi phạm quyền tác giả trong lĩnh vực phát hành, xuất bản sách còn phổ biến và đa dạng: Các hành vi xâm phạm bao gồm sao chép, sản xuất bản sao, phân phối sách giả, sách lậu, phát hành sách không có nguồn gốc hợp pháp, chỉnh sửa, cắt xén tác phẩm gây tổn hại đến danh dự tác giả. Tỷ lệ sách giả chiếm khoảng 15-20% trên thị trường sách in tại một số địa phương lớn.

2. Pháp luật Việt Nam đã có hệ thống văn bản quy phạm pháp luật tương đối hoàn chỉnh: Bao gồm Luật Sở hữu trí tuệ (2005, sửa đổi 2009), Luật Xuất bản (2012), các nghị định và thông tư hướng dẫn thi hành. Tuy nhiên, việc thực thi pháp luật còn hạn chế, thiếu đồng bộ và chưa đủ mạnh để ngăn chặn hiệu quả các hành vi vi phạm.

3. Cơ chế bảo hộ quyền tác giả chủ yếu dựa trên bảo hộ tự động và đăng ký quyền tác giả là thủ tục hỗ trợ: Quyền tác giả phát sinh ngay khi tác phẩm được sáng tạo và thể hiện dưới dạng vật chất, không phụ thuộc vào đăng ký. Tuy nhiên, đăng ký quyền tác giả giúp tác giả chứng minh quyền sở hữu khi xảy ra tranh chấp.

4. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy việc kết hợp các biện pháp pháp lý, hành chính và công nghệ là cần thiết để nâng cao hiệu quả bảo hộ: Nhật Bản và Hàn Quốc áp dụng hệ thống đăng ký quyền tác giả điện tử, tăng cường xử lý vi phạm qua các biện pháp hành chính và hình sự, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền nâng cao nhận thức cộng đồng.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của tình trạng vi phạm quyền tác giả là do nhận thức pháp luật của một bộ phận người kinh doanh và người tiêu dùng còn hạn chế, cùng với sự phát triển nhanh của công nghệ số tạo điều kiện thuận lợi cho việc sao chép, phát tán trái phép. So với các nghiên cứu trước đây, luận văn đã cập nhật số liệu mới và phân tích sâu hơn về các hành vi vi phạm trong môi trường sách điện tử, một lĩnh vực còn nhiều thách thức.

Việc pháp luật Việt Nam đã tham gia các điều ước quốc tế như Công ước Berne, Hiệp định TRIPs, Hiệp định CPTPP tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho bảo hộ quyền tác giả, nhưng cần hoàn thiện hơn về cơ chế thực thi và xử lý vi phạm. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện tỷ lệ vi phạm theo từng loại hành vi và bảng so sánh các quy định pháp luật trong nước và quốc tế.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức về quyền tác giả: Thực hiện các chiến dịch truyền thông rộng rãi nhằm nâng cao hiểu biết của người dân, doanh nghiệp về tầm quan trọng của bảo hộ quyền tác giả, đặc biệt trong lĩnh vực phát hành, xuất bản sách. Chủ thể thực hiện: Bộ Thông tin và Truyền thông, các nhà xuất bản, tổ chức xã hội. Thời gian: trong vòng 12 tháng.

2. Hoàn thiện hệ thống pháp luật và quy định thi hành: Rà soát, sửa đổi các văn bản pháp luật liên quan để tăng cường chế tài xử lý vi phạm, bổ sung quy định về bảo hộ quyền tác giả trong môi trường số, sách điện tử. Chủ thể thực hiện: Bộ Tư pháp, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch. Thời gian: 18-24 tháng.

3. Xây dựng hệ thống đăng ký quyền tác giả điện tử và cơ sở dữ liệu quốc gia: Tạo điều kiện thuận lợi cho tác giả đăng ký quyền tác giả, đồng thời làm cơ sở dữ liệu để quản lý và bảo vệ quyền tác giả hiệu quả hơn. Chủ thể thực hiện: Cục Bản quyền tác giả, Bộ Thông tin và Truyền thông. Thời gian: 12-18 tháng.

4. Tăng cường phối hợp giữa các cơ quan chức năng trong xử lý vi phạm: Thiết lập cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý nhà nước, công an, tòa án và các tổ chức xã hội để xử lý kịp thời các hành vi xâm phạm quyền tác giả. Chủ thể thực hiện: Bộ Công an, Tòa án nhân dân, Bộ Thông tin và Truyền thông. Thời gian: liên tục.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà quản lý và hoạch định chính sách: Luận văn cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn để xây dựng, hoàn thiện chính sách, pháp luật về bảo hộ quyền tác giả trong lĩnh vực xuất bản, phát hành sách.

2. Nhà xuất bản và doanh nghiệp phát hành sách: Giúp hiểu rõ quyền và nghĩa vụ pháp lý, từ đó nâng cao hiệu quả quản lý, bảo vệ quyền lợi hợp pháp và phát triển kinh doanh bền vững.

3. Tác giả, dịch giả và các chủ sở hữu quyền tác giả: Cung cấp kiến thức về quyền tác giả, cơ chế bảo hộ và các biện pháp bảo vệ quyền lợi khi bị xâm phạm.

4. Các nhà nghiên cứu, giảng viên và sinh viên ngành luật, quản lý văn hóa: Là tài liệu tham khảo quý giá cho nghiên cứu chuyên sâu về sở hữu trí tuệ, pháp luật xuất bản và các vấn đề liên quan.

Câu hỏi thường gặp

1. Quyền tác giả phát sinh khi nào?
   Quyền tác giả phát sinh tự động ngay khi tác phẩm được sáng tạo và thể hiện dưới dạng vật chất nhất định, không phụ thuộc vào việc đăng ký hay công bố tác phẩm.

2. Pháp luật Việt Nam bảo hộ quyền tác giả trong lĩnh vực xuất bản như thế nào?
   Pháp luật Việt Nam bảo hộ quyền tác giả thông qua Luật Sở hữu trí tuệ, Luật Xuất bản và các văn bản hướng dẫn, quy định quyền nhân thân và quyền tài sản của tác giả đối với sách in và sách điện tử.

3. Hành vi nào được coi là xâm phạm quyền tác giả trong lĩnh vực phát hành sách?
   Bao gồm sao chép, sản xuất bản sao, phân phối sách giả, sách lậu, phát hành sách không có nguồn gốc hợp pháp, chỉnh sửa, cắt xén tác phẩm gây tổn hại đến danh dự và uy tín tác giả.

4. Làm thế nào để bảo vệ quyền tác giả khi phát hiện vi phạm?
   Tác giả hoặc chủ sở hữu quyền có thể khiếu nại, tố cáo đến cơ quan chức năng, yêu cầu xử lý hành chính, dân sự hoặc hình sự theo quy định pháp luật.

5. Kinh nghiệm quốc tế nào có thể áp dụng để nâng cao hiệu quả bảo hộ quyền tác giả tại Việt Nam?
   Việc áp dụng hệ thống đăng ký quyền tác giả điện tử, tăng cường xử lý vi phạm qua biện pháp hành chính và hình sự, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền nâng cao nhận thức cộng đồng là những kinh nghiệm hữu ích từ Nhật Bản và Hàn Quốc.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích toàn diện các quy định pháp luật và thực trạng bảo hộ quyền tác giả trong lĩnh vực phát hành, xuất bản sách tại Việt Nam, đồng thời so sánh với kinh nghiệm quốc tế.
• Thực trạng vi phạm quyền tác giả còn phổ biến, gây thiệt hại lớn cho tác giả và ngành xuất bản.
• Hệ thống pháp luật đã tương đối hoàn chỉnh nhưng cần được hoàn thiện và tăng cường thực thi.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả bảo hộ quyền tác giả, bao gồm tuyên truyền, hoàn thiện pháp luật, xây dựng hệ thống đăng ký điện tử và tăng cường phối hợp xử lý vi phạm.
• Tiếp theo, cần triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời nghiên cứu sâu hơn về bảo hộ quyền tác giả trong môi trường số và sách điện tử để đáp ứng yêu cầu phát triển trong thời đại công nghệ số.

Hành động ngay hôm nay để bảo vệ quyền tác giả và phát triển ngành xuất bản bền vững!

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 NHUNG VAN DE LÝ LUẬN VE BẢO HỘ QUYỀN TÁC GIẢ TRONG LĨNH VỰC PHÁT HÀNH, XUẤT BẢN SÁCH 1. Khái niệm về quyền tác giả Lao động sảng tao là một trong những đặc tính của con người. Trong quá trình lao động, con người đã tạo ra các sản phẩm sáng tạo nhằm thöa mãn. nu câu về tinh than của mình.

Két quả của lao động sảng tạo hình thành loại tải sin vô hình và chúng ngay cảng có vi tr, vai trò quan trong trong đời sing vật chất va tinh thân của con người” Quyên tác giã được hình thành qua quá trình lao động sáng tao của tác giả. Quyển tác giả là quyền của tổ chức, cá nhân đối với tác phẩm do minh sáng tao ra hoặc sở hit (Khoản 2 Điễu 4 Luật SHTT), Đối tương của quyền. tac giả gồm tác phẩm văn học, nghệ thuật, khoa hoc. Trong pháp luật quốc tế, khái niệm về quyền tác giả đã quy định những trường hợp cho phép hoặc cảm.

người khác sử đụng tác phẩm, phổ biển tác phẩm của tác giả. Hệ thông pháp uất dân sự bảo về quyển nhân thân va quyên tai sin của tác giả 6 Việt Nam, khái niệm về quyên tác giả đã có trước năm 1945. Dưới chế đô dân chủ, nhân dân thì quyền tác giã được coi trong va lả động lực thúc đẩyviệc tao ra những tác phẩm có giá trị phục vụ trực tiếp cho sự nghiệp bảo. vệ TG quốc và xây dựng đất nước ngày càng phát triển”.

‘Theo pháp luật Việt Nam quy định về quyền tác giã, có thể hiểu quyền tác giã theo hai phương diện: 'Vệ phương diện khách quan Quyển tác gia là tổng hợp các quy phạm. pháp luật nhằm ác nhận va bao vé quyển của tác giả, của chủ sở hữu quyền. ˆ hùng Trng Tập (Cin, 103), Go nành Lut Sổ kh i Pte Nam, NOCD nga dẫn, Bí Neue Baing Thug Tập t0, 33 „ xác định các nghĩa vu của các chủ th ong việc sảng tạo vả sử dụng các tác phẩm văn hoc, nghệ thuật, khoa hoc Quy định trình tự thực hiện và ‘bdo vệ các quyền đỏ khi có hành vi xâm phạm. 'Về phương điện chủ quan: Quyển tác giả là quyền dân sự gồm quyển.

tải sản va quyền nhân thân của chủ thé với tư cách lả tác giả hoặc chủ sở hữu. quyển tác giả đối với tác phẩm văn học, nghệ thuật, công trình khoa học va quyền khối kiên hay không khi kiện khi quyển của mình bị xâm phạm. Co thể thấy, quyên tác giả la một quyền dân sự. Trong quan hệ pháp luật dân sự nảy, chủ thể là tac giã va chủ sở hữu quyển tác giả.

Nội dung la các quyển nhân thân và quyền tài sản của tác giã, chủ sở hữu quyển tác gi. Khách thé hay đối tượng của quan hệ pháp luật dn sự về quyên tác giả là các tác phẩm văn học, công trình khoa học, nghệ thuật. Từ khái niềm trên, quyền tác giả có những đặc điễm ni san: ‘Thr nhất, quyên tác giả có đôi tượng la những tác phẩm mang tinh sáng. tạo, được bao hộ không phụ thuộc vào giá trí nội dung và gia trị nghệ thuật Mũi cá nhân déu có quyền sảng tao văn học, nghệ thuật, khoa hoc, va đương, nhiên ho có quyển tác giã đối với sin phẩm đó, bat ké nó được thể hiện đưới tình thức nao, nội dung la gì.

Chỉ cân tác phẩm được tao nên từ lao đông sáng. tạo trí tué của tác giả ma không phải sao chép từ người khác thi sé phát sinh. Quyên tác giã được bảo hộ khi "không di ngược lại lợi ich dân tộc, bôi nhọ vĩ nhân, xúc pham danh du, nhân phẩm người khác, vi pham. pháp luật, trải đạo đức xã hội," ‘Tht hai, quyền tác giã bảo hộ hình thức thể hiện của tác phẩm Quyền.

tác giả chỉ được giới hạn trong phạm vi thể hiện tác phẩm Quyển tác giả không bao hộ cho “y tưởng, cách sắp xếp, trình bay” của tác gid cho tác phẩm. 9 Bgờng Đại học Euit Hi Nội 2008), Giáo in Ze Số H md Pde Neo, NA Công wn nhân dân, HA Nếu 3 10 ‘bai đó 1a những điều nằm trong suy nghi tac giã chưa được thể hiện dưới dang vật chất cu thể. Việc phát sinh quyền tác giã có ý nghĩa chồng lại sự sao chép vả sử dung trái phép tác phẩm của người khác. "Thứ ba, quyển tác giã có cơ chế xác lập tư động.

Có ngiĩa ngay từ khi tác phẩm được tao ra đã phat sinh quyển tác giả mà không cẩn tac giả phải thực hiện các thủ tục đăng ký quyền tác giã tại cơ quan nha nước”. Tuy nhiên, hiên nay sự bùng nỗ của công nghệ và khoa hoc kỹ thuat, việc sao chép tác phẩm diễn ra một cách trản lan và công khai thì việc thực hiện thủ tục đăng. ký quyền tác giã tại cơ quan nha nước có giá trị giúp tác giã chứng minh chủ sở hữu quyển tác giả nếu có tranh chấp, hoặc khiều nai, tổ cáo nhanh chóng, thuận tiên 1. Khái niệm về sách Sach là sin phẩm vật chất văn hóa và tinh than của nhân loại đã có từ thời cỗ đại, gắn liên với sự ra đời của chữ viết.

Sách là một tập gồm nhiều tờ giấy được dong lại với nhau, có chứa văn bản, minh hoa, bản nhac, anh hoặc. các dạng thông tin khác. Các trang được khâu hoặc dán lại với nhau ở một phía và được đóng bia cứng hoặc bìa mềm. Do đặc tính tương đối bén và dễ mang theo, sách được sử dung từ nhiều thé kỷ nay để lưu giữ và phổ biến.

Lich sử hình thánh của sách diễn ra như sau” - Sách viết tay: Hình thức đâu tiên của sách là các tâm đất sét được khắc chữ bằng một dung cụ viết gọi là bút tram, được người Sumer, người Babylon va người vùng Lưỡng Hà cỗ xưa sử dung Hình thức gin gũi hơn với sách ngày nay đó là các cuôn sách (book roll) hay các cuộn giấy (scroll) của người Ai Cập, Hy Lạp vả La Mã cỗ đại. Những cuộn giấy này bao gồm các tờ 6 Việt Na, thà tự Øngký gy°Öntác gã được tết hain tị Cue Bin GyÖntác gi “38c Hetc sầu mab SsSletl/ 3h 7600 Loe nere dove pain cou rhe/Đtfnl age, oy ip thrba,0I220H.- 9 16 i giấy papyrus, loại vật liêu giống như giấy được lam từ lõi cây sây nghiền ahd moc ở vùng châu thé sông Nile, được lam thảnh một đãi liên tục vả cuộn lại quanh một cây gây. Dai gidy có chữ viết (bằng bút cũng làm từ cây sây) thánh những dòng hep và sắt nhau trên một mit giấy. Ở các thời ky sách viết tay có những dầu ấn riêng.

Sach chép tay ban đâu (The early codex): Thể kỹ XIX, các cuộn giấy không mấy tiện dụng đã được thay thé bằng các sách chép tay có hình chữ nhật (codex là thuật ngữ Latin ding để chỉ sách), tổ tiên trực tiếp của sách. Sách chép tay ban đâu được người Hy Lap và La Mã sử dung nhằm. mục đích ghi chép trong kinh doanh hay học tập tại trường hoc. Đó là các cuốn vỡ khổ nhỏ, có vòng, với hai hoặc nhiều phiền gỗ bê mặt được phủ sáp.

‘min, có thể khắc lên bang bút trêm va dùng lại được nhiều lan Đôi khi, giữa các phiên gỗ còn được đính thêm những tờ giấy bằng da. Sách ở Châu Âu thời ky Trung cổ: Sách thời Trung cổ có bia lam bang gỗ, thường được gia có thêm bởi một vau lỗi bang kim loại va được gắn vào các móc. Nhiễu bia sach được đóng bằng da, đôi khi được dat vàng, bạc, men. sử hoặc đá quý.

Các cudn sich được những người chép thuê viết ra một cách cẩn mẫn bằng bút lông ngống. Sách ở Châu A: Có lẽ dang sảch ra đời sớm nhất ở châu A là những thanh tre hoặc thanh gỗ được buộc với nhau bang dây. Một dạng sách sơ khai khác là các mảnh lụa hoäc giây, trộn lẫn giữa võ cây va cây gai dẫu do người Trung Quốc tạo ra vào thé kỹ thứ II sau CN. Ban dau, các mảnh nay được viết trên một mặt bang bút say hoặc bút lông vả được quản quanh một thanh trục để tạo thảnh cuộn Về sau, người ta còn gấp chúng theo kiểu đàn ác cóc và nối.

một đầu lại để tạo thành sich. Cuốn sách lại được dn vào mét hộp bao giấy ming hoặc boc vài - Sach in: Vào thé kỷ thứ VI, việc in bằng ván khắc gỗ đã được làm ở Trung Quốc. Việc in bằng ván in có thể đùng lại được lả phương thức mang lại năng suất cao hơn nhiễu so với việc sao chép các tác phẩm bằng tay. Ở châu Âu, việc in sich từ van khắc 6 lẽ được du nhập từ phương Đông Người ta đã bat đầu in dn theo cách này vào cui thời kỳ Trung cỗ.

Các cuốn sách được in bằng ván khắc thường là các tác phẩm tôn giáo nặng về mình hoa va ít chữ. Sach thời kỳ Phục Hưng. Khoảng năm 1450 ~ 1456, Kinh thánh Gutenberg là cuỗn sich đầu tiến được in sau khi in chữ rời của Johannes Gutenberg Vào thé kỹ XV, hai tién bô kỹ thuật mới đã tạo ra một cuộc cách. mang trong việc sản xuất sách ở châu Âu.

Thứ nhất lả giấy ma người châu Âu. để học được từ các quốc gia đạo Hỏi (vin di các quốc gia nay đã học được cách lam giấy từ Trung Quốc). Thứ hai là việc in bằng các chữ rời kim loại ma người châu Âu đã tự tạo ra. Mặc dù, có nhiêu quan điểm khác nhau về vẫn.

để ai là người tạo ra cách in chữ rời. Thể ky XIX vả thé kỷ KX Kế từ sau cuộc cách mạng công nghiệp, việc seit bãi ch được 'éơ KHÍ Ngã ea” Vite San xuất ấy, Gum vêo các Ingi bia giây và bia vai, các may in trục lăn tốc độ cao, kiểu in sắp chữ đúc cơ khí, sắp chữ băn in chụp, sao chụp lai c& phân văn bản va minh hoa đã cho phép ngành xuất bản của thé ky XX cho ra đời một khối lượng sách khổng 16 với giá thánh tương đối thấp. Chủ để của các cuốn sách that sự đã trở nên phổ biển Củng với đó là sự xuất hiện sách điện tử, sách điện từ có thé chứa được. khối lương thông tin tương đương với mười cudn sách giấy thông thường hoặc nhiêu hơn thể, Ngoai ra, sách điện từ cũng có một số tru điểm chủ yêu của sách giấy như để mang theo va cho phép đánh dau trên sách.

“Hiện nay, sách được thé hién ở hai loại chính: - Loại thir nhất được viết tay hoặc in ấn trên timg trang giấy, sau đó. chúng được buộc lại hoặc dán cùng một phía thảnh quyển sách, mỗi trang giây được gọi là một trang sch.